Definitions containing the research առ : 10000 results

Ամպանամ, ացայ

vn.

to be transformed into clouds, to become clouds.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ լինել. լինել որպէս զամպ. ամպ դառնալ. պուլութ լանմագ.


Անբովանդակելի, լւոյ

adj.

cf. Անբովանդակ.

· Calfa

NBHL (3)

որ գրի եւ ԱՆԲԱՒԱՆԴԱԿԵԼԻ. ἅπειρος, ἅπλετος, infinitus, immensus. Զոր ոչ լինի բովանդակել՝ պարագրել կամ լնուլ. անբաւ. անեզրական. անչափ. անսահման. անհուն, եւ անհաս. անճառ. անիմանալի. որ չամփոփուիր տեղով կամ խելքով. հիչ պիր եէրէ՝ ագըլա սըզմազ, ֆէհմ օլունմազ.

Աստուածպետականին լուսոյ անբովանդակելի եւ առատ անդունդքն։ Անբովանդակելի լուսոյն (հաղորդութեամբ)՝ համեմատաբար լցեալ. (Դիոն.։)

Անբովանդակելոյն՝ եւ բարերարելն է անճառելի. (Նար.։)


Անբովանդակութիւն, ութեան

s.

infinity, immensity.

· Calfa


Անբոց

adj.

without flame.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չիք բոց. առանց բոցոյ. ալէվսիզ.


Անբուն

adj.

of a different nature, bastard, spurious.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզ (Եսաւայ) անընտանի եւ անհարազատ եւ անբուն ստացուած է առաքինութիւն. (Փիլ. լին.։)


Անբռնաբար

adv.

without force, willingly, freely.

· Calfa


Անբռնադատ

adj.

voluntary;
inviolable

· Calfa

NBHL (1)

Ազատ ի բռնադատութենէ. առանց բռնադատութեան. զարուրէթսիզ, ճէպր եթմէյէրէք, մէճպուր օլմայարագ.


Անգամագիւտ

adj.

unsuccessful, unsatisfied.

· Calfa

NBHL (2)

Տուեալ պատերազմ ընդ քաղաքին զտարի մի, անգամագիտ լինելով դառնայ. (Արծր. ՟Դ. 1։)

Անգամագիւտ պատառօղ նորա ժանեաց ի բնաւիցն կացեր արկածից. (Կկեւռ. աղ։)


Անգայթ

adj.

not liable to stumble, surefooted;
not liable to scandal.

· Calfa

NBHL (2)

Զմնալն հոգւոյն անգայթ յառաքինի գործս. (Լմբ. սղ.։)

Անգայթ, անվրէպ, եւ անսխալ յառաջբերութիւն. (Երզն. քեր.։)


Անգայտ, ից

adj.

thin, incompact, porous;
rare, subtile;
soft, liquid.

· Calfa

NBHL (4)

Իբր անխիտ. անօսր. նօսր. ոչ հոծ. նօսր, լանկեկ, ցանցառ. սէյրէք. իմճէ.. μανός, ἁραιός. rarus, tenuis.

Ըստ քերթողաց ԱՆԳԱՅՏ ասի բառ երկավանգ՝ բաղկացեալ յերկուց աղօտ եւ սուղ (իբր նուրբ) ձայնաւորաց. որպէս յն. πυρρίχιος, pyrrhichius.

Որք զպաստառակն յանգայտս յանգեն. (Մագ. լ։)

Հոծն՝ վասն մասնկացն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայտն՝ վասն տարակաց ելոյն ի միմեանց. (Արիստ. որակ.։)


Անգայտանամ, ացայ

vn.

to be dilated, to rarefy;
to become liquid, to liquefy.

· Calfa

NBHL (1)

Կառուցեալ ի ցրտութենէն ի գիջագոյնն՝ առ ի յոչ հեղուլ, այլ անգայտացեալ. յն. եւ ո՛չ անգայտացեալ. (Արիստ. աշխ.։)


Անգայտութիւն, ութեան

s.

rarefaction;
liquefaction.

· Calfa

NBHL (4)

Անգայտն գոլ. անօսրութիւն. նօսրութիւն. ցանցառութիւն. սէյրէքլիք. μανότης, ἁραιότης. raritas, laxitas

Անխոնարհ եւ վզան եւ անգայ, նմանեալ կաղնւոյ՝ որ բեկցի յառաջ քան զխոնարհելն եւ զգալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 161։)

Կարկուտ լինի ըստ ձիւնաբերին՝ դառնալով ի թաղկմանէ անգայտութեան ի սերտութիւն. (Արիստ. աշխ.։)

Ընդ անգայտութեան ցան եւ ցիր հողոյն երկրի խառնեալ. (Շիր.։)


Անգարշ

adj.

that does not disgust;
— լինել, not to disgust.

· Calfa

NBHL (2)

Աղաչէր զնա, զի անգարշ լիցի գալ եւ ապրեցուցանել զծառայն նորա. (Եփր. համաբ.։)

Ի հրեշտակաց փառամատոյց պատմուճանաւ զարդարեալ անգարշ որդեա՛կ իմ վաչէ աղուանից արքայ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Անգեղ

s.

handle;
cf. Անգեղազէշ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել ժահադիմութեանն ձայնէին անգեղեայ. (Խոր. Բ. 7։)


Անգեղաղէշ

adj.

deformed, ugly.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել ժահադիմութեանն ձայնէին անգեղեայ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Անգեղեայ

cf. Անգեղազէշ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել ժահադիմութեանն ձայնէին անգեղեայ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Անգէտ

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

· Calfa

NBHL (9)

Զազդ մի զանգէտ եւ զարդար կորուսանիցե՞ս։ Զանգէտսն ճարտարին համարձակեաց առատութիւն արուեստգիտութեան. (Ծն. Ի. 4։ Իմ. ԺԴ. 18։)

Թաքուցանել զամենայն չարութիւնն իւր առաջի ձերոյ անգէտ տէրութեանդ. (Եղիշ. ՟Ե.)

Անգէտք էին մերում արուեստի։ Ոչ անգէտ եմ, զի տան պատճառս. (Խոր. ՟Գ. 61։)

Բարերարն յանգէտս (լինել զինքն) պատճառեալ՝ նախ ոտնաձայն առնէ. (Ագաթ.։)

Ոչ եթէ զանգէտէ ումեքէ զԱստուծոյ՝ որ չիցէ ումեք ծանուցեալ, ասէ զայս։ Զանգիտին Աստուծոյ ճառս ի մէջ բերեալ (յաթէնս). (Ոսկ. մտթ. եւ Տիտ.։)

Անգէտ մեզ խառնակոչութիւն նոցա. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Բժշկականն (արուեստ) յառաջագոյն անգէտ լեալ. (Նիւս. կուս.։)

Բայց այս նոցա անգէտ չեղեալ, որ զքերթողին տառ վերծանեալ. (Շ. վիպ.։)

Անճառելի բարեացն յայտնութիւն, զոր Պօղոսի անգէտք էին. (Արիստակ.։)


Անգթաբար

adv.

cruelly, unmercifully.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց գթութեան. առանց խղճալու. զալիմանէ.


Անգթական, ի, աց

adj.

hardhearted, delighting in cruelty, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Աղիք անգթականք։ Անգթական սառնացրտութիւն. (Նար. ԺԶ. ՂԳ։)


Անգթութիւն, ութեան

s.

cruelty, inhumanity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գթած է բնութեամբ, անգթութիւն երբէք առ մեզ ոչ ցուցանէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)


Անգիծ

adj.

not described, not marked, not written;
that cannot be marked, hard.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որ չունի զարտաքին նշանս երեւելիս. լռիկ. անբարբառ.


Անգին

adj.

inestimable, invaluable, without price.

· Calfa

NBHL (1)

Ձրի եւ անգին տուեալ ի ժառանգութիւն. (Երզն. լս.։)


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (10)

ἁγνοέω. ignoro. Անգէտ լինել. չճանաչել. տգիտանալ. յանգէտս առնել ինչ. եւ ձեւանալ չգիտել. չգիտնալ. պիլմէմէք. խապէրի օլմամագ. թէճահիւլ եթմէք.

Անգիտանան զպատճառս։ Ոչ անգիտանալ եւ զբնութիւն կենդանեաց. (Սահմ. ստէպ։)

Ոչ անգիտանայ ամենայն երագամիտ լսօղ զզօրութիւն առակիս. (Սարգ.։)

Հուրն անգիտանայր զբնութիւնն իւր, եւ անթառամ պահէր սուրբ զմանկունսն. (Հարցնափառ.։)

Տակաւին եւս անգիտանային առ ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։) Այլ անսովոր է ասելն անդ.

Եղելոյ առ նա մարդասիրութեանն ոչ անգիտանայր. (ՃՃ.։)

Ոչ անգիտանայր ինչ հայր առ հայցուածսն. (Նանայ.։)

Անգիտանաս առ աստուածային իմաստութիւն. (ՃՃ.։)

Չգիտել՝ թէ զի՛նչ առնիցէ. վարանիլ. եւ անակնկալ իրաց հանդիպել. եւ իբր յայլոյ խելս լինել. ընելիքը չգիտնալ, շուարիլ, չկարծել, զինքը մոռնալ.

Զայս ամենայն տեսի առ նոսա, եւ լուայ, եւ սակաւիկ մի զանձն իմ անգիտանալ եցէ. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Անգիտելի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be understood, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (4)

Բազում ինչ յառ ի մէնջ անգիտելեացն՝ ունին պատճառս աստուածավայելուչս. (Դիոն. եկեղ.։)

Զի թէ հրեշտակք անգիտելի են մեզ, ո՛րչափ եւս առաւել Աստուած. (Մաքս. ի Դիոն.։)

Ոչ գիտելի առն. կոյս անփորձ յառնէ.

Որպէս զսեղան յանգործ քարանց, եւ զմայրն՝ նոր եւ անգիտելի առն ընտրեաց. (Բրսղ. մրկ.։)


Անգիտութիւն, ութեան

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

· Calfa

NBHL (4)

Խաւարեալք անգիտութեամբ՝ տգիտանան ի բարւոյն ծանօթութիւն։ Երկուց այսոցիկ անգիտութեանց առեր զքեւ եպերանս. (Պիտ.։)

Յանգիտութենէ ի ճշմարիտ Աստուած գիտութիւն առաջնորդեաց։ Զիա՞րդ զճշմարիտ օրէնսն գրեսցուք առ ձեր անգիտութիւնդ. (Փարպ.։)

Անգիտութեամբն գնայ (նաւն) զուղեւորութիւնն ի ձեռն հմուտ ճարտար նաւապետին. (Եղիշ. ՟Ը.) իմա՛, յանգէտս, առանց գիտելոյ։

Սպասեաց արթնութեամբ տեառն գալստեան, իբր զանգիտութիւն լուաւ ժամուն. (Սկեւռ. լմբ.։)


Անգիր

adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

· Calfa

NBHL (2)

Քննեցի զհակաճառութիւն երկուց կողմանցս գրով եւ անգիր. (Լմբ. ատ.։)

Կամ իբր անգրելի. ոչ դրոշմելի տառիւք. որ չի գրուիր. եազըլմազ. ἁγράμματος. qui scribi non potest.


Անգիւտ

adj.

unfindable, rare, precious, dear.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆԳԻՒՏՍ. իբր յոչ գտանիլն. առ ի չգոյէ.


Անգլուխ

adj.

without a head, headless;
without a leader or chief.

· Calfa

NBHL (2)

Ոմանք ի նոցանէ առանց ոտից են, եւ ոմանք անգլուխք. (Նիւս. բն.։)

Եւ զի գլուխ պատուիրանին սէր է, անգլուխ առնելով զպատուիրանն՝ մեռեալ առնեմք զնոսա ի մեզ. (Խոսր.։)


Անգծելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be marked, hard.

· Calfa

NBHL (1)

Անգծելի կազմութեամբ՝ կարծր պահպանակաւ։ Անգծելի կարծրութեան. (Նար. ՂԳ. եւ Նար. առաք.։)


Անգղիական, ի, աց

adj.

English;
— եկեղեցի, the Anglican church;
— բարբառ, the English language;
ոճ —, anglicism.

· Calfa


Անգոյ, ից

adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

· Calfa

NBHL (2)

Անգոյ է առաւել քան զեղջերուաքաղն անուանեալ. (Շ. թղթ.։)

Իմաստունք գիտեն, եթէ գեղեցկութիւնն անգոյ է. (Մխ. առակ.։)


Անգոսնեմ, եցի

va.

to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԳՈՍՆԵՄ գրի եւ ԱՆԿՈՍՆԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ, ԱՆԿՈՒՇԵԼ. μυστηρίζω , ἑκμυκτηρίζω, ἑξουδενέω, ἁθετέω, φαυλίζω, περιφρονέω. contemno, vilipendo, praevaricor Անարգել. արհամարհել. ունչս առնել. կամ կշտով գրթցել. ստունգանել ( ի պրս. կիւլ ունկն) առ ոչինչ համարել. ընդ վայր կամ առ ոտն հարկանել. պախարակել. պարսաւել. նշկահել. ապախտ առնել. թօթվել, չսեպել. թօթվել, չսէպել. չէլմէք. թահգիր եթմէք. րէտտ էթմէք.

Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անգոսնէ զբանս անօրէն։ Արհամարհեաց անգոսնեաց զնա։ Քանզի արծաթասէրք էին, անկոսնէին զնա։ Անգոսնէին զնա իշխանքն։ Անգոսնէ կին զամուսին իւր։ Անգոսնեցին ծառայքն։ Անգոսնէին զվաստակս նորա. եւ այլն։


Անգործ

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

· Calfa

NBHL (11)

Անգործն ի բարեաց աղքատանայ զվերջին աղքատութիւնն. (Համամ առակ.։)

Անգործ եւ առանց իրս ինչ վճարելոյ է ինքն յինքենէ։ Յորժամ միտքն ըմբռնեալ իշխեսցեն, զգայութիւնն անգործ տեսանի. (Փիլ.։)

Պարկեշտութեամբ առ ի չարն անգործ լեալ. (Նիւս. կուս.։)

Զանգործս իմ տեսին աչք քո։ Ապառաժ եւ անգործ քարամբք շինեցաւ. (Սղ. ՃԼԸ. 16։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 7։)

Անգործքն եւս հրատարակեալ երեւին առաջի քո. (Բենիկ.։)

Ծառք անգործք եւ առապարինք. (Վեցօր. ՟Զ։)

Անգործ եղեալ դառնութիւնքս այսոքիկ։ Անգործ առնեմք զդատաստան դատաւորին ի վերայ մեր. (Սարգ.։)

Անգործ զմեքենայս թշնամւոյն առնէին. (Լմբ. ատ.։)

Որք ի գիշերն անգործ վերջին՝ ինձ արծաթով ոչ վաճառին. (Յիսուս որդի.։)

Համբերես անգործ առաքել զաղքատն. (Բրս. ընչեղ.։)

Ունայնս եւ անգործս բարբառել։ Անգործս լացցես ի վերայ խորհրդոց քոց։ Թո՛ղ զնոսա անգործս ի քեզ հաջել, եւ ի յինքեանս երգիծանին. (Բրս. յուդիտ. եւ բարկ։)


Անգործութիւն, ութեան

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

· Calfa

NBHL (3)

Զըստ քնոյն անգործութիւն (աչաց) ոչ է ի մէջ առնլիս։ Դատարկութեան եւ անգործութեան է այսպիսիս. (Փիլ.։)

Ընդ անգործութեան խառնել եւ զքնոյն խորութիւն. (Յհ. իմ. ատ։)

Աղքատացն մերկութեանն է (պատճառ՝) անգործութիւնն. (Համամ առակ.։)


Անգութ

adj.

incompassionate, unpitying, inhuman;
cruel, barbarous, implacable.

· Calfa

NBHL (2)

Աւետարանիչն Սիոնի, օծութեանն անգու, առեալ զպատիւ նախնեացն քահանայութեան. (Ագաթ.։)

Անգութք առ վշտացեալս. (Գէ. ես.։)


Անգուշակ

adj.

not foretold, not predicted.

· Calfa


Անգրագէտ

adj.

illiterate, ignorant.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγράμματος. illiteratus. Անգէտ գրոց. անգիր կամ առանց դպրութեան. իւմմի, նատան.


Անգրիճեմ, եցի

va.

cf. Հանգրիճեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպքն առաջի բանին Եղիայի անգրիճէին զխոնաւալից ստորոտս իւրեանց. (Եփր. թագ.։)


Անգօտի

adj.

without girdle.

· Calfa

NBHL (1)

Չունօղ զգօտի. առանց գօտւոյ. գուշագսըզ.


Անդադար

adj. adv.

incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.

· Calfa

NBHL (6)

Որ չունի կամ չառնու զդադար. անընդհատ. անհանգիստ. որ չի դադրիր, շարունակ. տուրմազ, տայիմ.. ἁκατάπαυστος, ἁδιάλειπτος. incessabilis, continuus.

Բերան անդադար՝ առնէ (կամ գործէ) խռովութիւնս. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 28.) յն. անյարկ. ἅστεγος. non tectus, sine tecto.

Արտասուս անդադարս. (Կորիւն.։) Անդադար բերանով։ Անդադար փառաբանութիւն. (Ագաթ.։)

Եղաք անյագ եւ անդադար՝ երթալ զհետ ճառիցն. (Վեցօր. ՟Զ։)

Յիշատակ առնել յաղօթս մեր անդադար։ Անդադար աղօ՛թս արարէք. (՟Ա. Թես. ՟Ա. 2։ ՟Ե. 16։)

Տօնեալ անդադար յանվախճան փառաբանողաց. (Նար. ՁԷ։)


Անդամ, ոյ, ոց

s.

limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.

· Calfa

NBHL (5)

Փառաւորութիւն միոյ անդամոյն բոլոր անդամոցն բերէ զխնդութիւն. (Խոսր.։)

Անպիտանս ի ձեռաց եւ յոտից առնէին, եւ ի բոլոր անդամոց. (Յհ. կթ.։)

Պատառեցին զհանդերձս նոցա յանդամոց նոցա։ Կայտռային օձք զանդամօք իմովք։ Ընդ անդամս ոսկերացն բուսեալ էր խոզանաստեւ. (Ագաթ.։)

ԱՆԴԱՄՔ ԱՄՕԹՈՅ կամ ԾԱԾՈՒԿՔ. Ամօթոյք, առականք.

Ամօթոյ անդամք առաւել եւս պարկեշտութիւն ունիցին. (Յճխ. Ի։)


Անդամազննութիւն, ութեան

s.

anatomy;
— առնել, to anatomize.

· Calfa


Անդամաթիւ, թուի

s.

the dissected parts.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ եւ անդամաթիւ զյօդս կոտորեսցես, ոչ առնեմ զանօրէնութիւնդ զայդ. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Անդամալոյծ, լուծի, ծաց, ծից

adj. s. paralytic, palsical.

· Calfa

NBHL (2)

Անդամալուծաց առողջութիւն. (Մագ. ՟Ե։)

Այսպիսի ինչ ախտացան եւ առ անդամալուծաւն. (Իգն.։)


Անդամալուծութիւն, ութեան

s.

palsy, paralysis.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճառք երեսունեւութամեայ անդամալուծութեան. (Շ. թղթ.։)


Անդանդաղ

adj. adv. prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

· Calfa

NBHL (3)

Թէ անդանդաղ լինիցիս, եկեսցէ իբրեւ զաղբիւր ամառն քո. (Առակ. ՟Զ. 11։)

Յառաջել անդանդաղ ի վաստակս. (Պիտ.։)

Անդանդաղս եւ առանց զանգիտելոյ. (Սարկ. քհ.։)


Անդաստակ, աց

s.

portico, porch.

· Calfa

NBHL (1)

Այժմ դեռ առաջի դրացն կաս մօտ յանդաստակսն։ Զմի անդաստակ չանցանել, եթէ ոչ ջորեօք բարձեալ բերիցին։ Ե՞րբ ժամանեսցես գէ՛թ զարտաքին անդաստակս պատուիրանացն կոխել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. 7. 15։)


Անդաստան, աց

s.

cultivated land, fields;
village.

· Calfa

NBHL (3)

Անկարգ եւ անդաս. ((յն. մի բառ) Փիլ. լին. ՟Ա. 55։)

Յանդաստան կենաց խնամոց քոց կամացդ։ Զամուլն արգանդ Սառայի՝ անդաստան պտղածին։ Ի յանդաստանէ մօրն իմոյ սենեկի։ Ի սահման անդաստանի գորովոյ գրկի։ Շառաւեղօք հաստատեցելովք ի յանդաստանի անօրէն մարմնոյս. (Նար.։)

Օրհնութիւն անդաստանաց կամ արտորէից, որ երբեմն լինէր ի բացի, իսկ այժմ առաւել յեկեղեցւոջ։ (Տօնաց.։)


Անդաստիարակ

adj.

without education, uneducated, ungoverned.

· Calfa


Անդատ

adj.

not sentenced, not condemned.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կամիցի անդատ եւ անդատապարտ մնալ, մի՛ դատապարտեսցէ զեղբայրն իւր. (Յհ. գառն.։ եւ Ոսկիփոր.։)