Definitions containing the research ակն : 3462 Results

Ամենափայլ

See full entry →

adj.

most shining, brightest, very bright, resplendent, shiny, glittering, blazing or beamy.

NBHL (1)

Ամենափայլ արեգակն. (Արիստ. աշխ.։)


Ամուսնասէր

See full entry →

adj.

that loves his or her consort.

NBHL (1)

Տատրակն ամուսնասէր երեւեալ. (Ագաթ.։)


Ամուսնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.


Աստուածորդի, դւու

See full entry →

s.

Son of God.

NBHL (1)

Գնա՛ գնա՛ աստուածորդիդ պարսից։ Աստուածորդիդ պարսից, ահա հայր քո եւ Աստուած (կրակն), ընդէ՞ր զանգիտես. (Խոր. ՟Գ 55։)


Ատենաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to harangue, to speak in public, to declaim.

NBHL (1)

Եւ Պօղոս ատենաբանէր, ձեր բանս այս փրկութեան առաքեցաւ։ Ի դատելն պօղոսի, եւ յատենաբանելն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. յանառակն։)


Ատրագոյն

See full entry →

adj.

red, of a fiery colour.

NBHL (1)

ἑκλάμπων. effulgens. Հրագոյն. հրացայտ որպէս զշանթ. փայլակնացայտ. հրափայլ.


Արագալուր

See full entry →

adj.

that hears, understands easily or readily;
that has fine ears.

NBHL (1)

Խցաւ սրատես ակն, սեղմեցաւ ունկն արագալուր. (Տօնակ.։)


Արագաքայլ

See full entry →

adj.

that walks fast, quick, nimble.

NBHL (1)

Արագաքայլ տարր (արեգակն). (Լաստ. յիշ.։)


Արագընթաց

See full entry →

adj.

that runs quick, swift.

NBHL (1)

Արեգակն իւրով արագընթաց գնացիւքն. (Վեցօր. ՟Զ։)


Արական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

male;
masculine;
—ք, cf. Առականք;
—թիւ, odd;
— or արեկան, jaundice.

NBHL (1)

Հնգեակն ունի եւ զարականն եւ զիգականն. զերիսն՝ արական, իսկ զերկուսն՝ իգական. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)


Արամազդ

See full entry →

s.

Jupiter, Jove.

NBHL (1)

Ասէ դնել զաղեղն իւր յամպս. ոմանք կարծեն աղեղն ասել զի յոմանցն կոչեցեալ արամազդայ գօտի, ի ձեւոյն զհաստատուն նշանակն առեալ վասն ծիածանին։ Մրմազդայ գօտիդ է արեգակնային ճառագայթիցն երեւոյթ ի գէջ յամպ։ Ոչն երբէք արամազդայ գօտւոյ ի գիշերի երեւել. (Փիլ. լին. ՟Բ 64։)


Արարուած

See full entry →

s.

action;
work, deed;
an act of theatre.

NBHL (1)

Աւա՛ղ չար արարուածին։ Զայն արարուած ողբաց զարուսեակն. (Լաստ. ՟Բ. ՟Ի՟Գ։)


Արարչագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to create.

NBHL (1)

Արեգակն խաւարեցաւ, եւ զտիւն գիշեր արարչագործեաց. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Արբենամ, եցայ

See full entry →

vn.

to get drunk, to intoxicate, to drink to excess.

NBHL (1)

Ո՞չ ապաքէն զուարթուն եւ իմաստուն իշխան ի վերայ արբեցելոց կացուցանել պարտ է, եւ ոչ զներհակն. (Պաղտ. օրին. ՟Ա։)


Արբուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give to drink, to soak;
to water, to steep.

NBHL (2)

Յարբեցողացն արբեցող (կարծիւր), յիմաստնոցն՝ արբուցող ամենեցուն զբաժակն կենաց. (Սանահն.։)

Ոչ զբաւանդակ ծարակն արբուցեալ. (Եղիշ. դտ.։)


Արգանակ, աց

See full entry →

s.

broth.

NBHL (1)

Միսն հալեսցի, եւ արգանակն նուազեսցի. (Եզիկ. ՟Ի՟Դ 10։ տե՛ս եւ դտ. ՟Զ 19. 20։ Ես. ՟Կ՟Ե 4։)


Արդարագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

justice, equity, integrity, probity;
justification, act of justifying.

NBHL (1)

Կարմէր աւազակն, թէ արդարագործութիւն ինչ երեւեցուսցէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Արդարակ

See full entry →

adj.

just, equitable, upright, innocent.

NBHL (2)

Յարդարակն ստերիւրէ պողոտայէ։ Արդարակ հարթութիւն. (Պիտ.։)

(Աշակերտքն՝ ուսուցչաց) զպատմողի եւ հօր մատոցանեն զարդարակ։ Ադահութիւն աւելաստացութեան՝ վտարել զեղբօրն զարդարակս։ (Երկրորդ տախտակն ՟Ժ պատուիրանաց) ունի յինքեան զառ ի մարդիկ արդարակս։ Ոմանք ոչինչ արտաքոյ քան առ մարդիկ արդարակացն՝ բարի ինչ կարծեցին գոլ. (Փիլ.։)


Արդարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to justify one's self, to prove one's innocence;
to be justified.

NBHL (1)

Առանց պատժի ոչ լիցի, եւ ոչ արդարասցի ամենայն՝ որ մերձենայ ի նա։ Որ ձեռնաուխ լինի տարապարտուց, ոչ արդարասցի։ Որ ոտն հարկանէ կորուսելոյն, ոչ արդարասցի։ Ահա որոց ոչ էր օրէն ըմպել զբաժակն, արբին ըմպելով. եւ դու արդարանալով արդարանայցե՞ս. ո՛չ արդարասցիս, այլ ըմպելով արբցես. (Առակ. ՟Զ 29։ ՟Ժ՟Զ 5։ Երեմ. ՟Խ՟Թ 12։)


Արդարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

justice, equity, right, uprightness, loyalty, fidelity;
rectitude, reason.

NBHL (1)

Եւ ոչ մի շաւիղ կամ ցուցումն գոյ յասացեալսդ, որ զարդարութիւն ակնարկէ. (Խոր. ՟Ա 21։)


Արդէն

See full entry →

adv.

already, even now;
before.

NBHL (1)

Համար տալոյն ժամանակն ո՛չ է արդէն, այլ առ յապայ. (Լմբ. տնտես.։)


Արդիւնական, ի, աց

See full entry →

cf. Արդիւնաբեր.

NBHL (1)

Զակնարկութեանցն իբրեւ զարդիւնականաց մեղաց. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Արեգ, ի

See full entry →

s.

sun;
the eighth ancient month of the Armenians;
— քաղաք, city of the sun, Heliopolis;
յ— կուսէ, on the eastern side.

NBHL (2)

ութերորդ ամիս հայոց՝ շարժական, որ յայլ եւ այլ դարս համեմատի այլ եւ այլ ամսոց այլոց ազգաց։ Արմատ է բառիս Արեգակն.

Արեդ, որպէս թէ յառնեն բոյսք. (կամ) Արի՛ ասէ հիւսիսի, եւ ե՛կ հարաւ. որ է գարնան ամիսն. (կամ) Արեգակն, մեծ ակն ասի, կամ լուսոյ ակն։


Արեգջեր

See full entry →

adj.

warmed hy the sun, warm.

NBHL (1)

Ջերեալ յարեգակնէ. արեգունի.


Արեւակայք, յից

See full entry →

s.

solstice


Արեւակէզ

See full entry →

adj.

tanned;
— լինել, to be sun-burnt.

NBHL (1)

Կիզեալ յերեսաց արեւու. արեգակնակէզ՝ ըստ ՟Բ նշ.


Արեւապաշտ, ից, աց

See full entry →

adj.

who worships the sun.

NBHL (1)

Արեգակնապաշտ. որ պաշտէ զարեւ իբրեւ զԱստուած. երկրպագու արեգական. արեւ պաշտօղ.


Արեւափառ

See full entry →

adj.

splendid, brilliant.

NBHL (1)

Լուսափառ, լուսափայլ, արեգակնային. արեգակնակերպ.


Արեւելք, լից

See full entry →

s. pl.

East;
sun rise;
eastern regions, the orientals;
դարձուցանել յարեւելս, to set towards the East;
կորուսանել, շփոթել զարեւելս, to turn from the East.

NBHL (1)

ἁνατολή oriens, ortus, ἁπηλιώτης subsolanus Ելք արեւու. այսինքն կողմն կամ տեղին՝ ուստի ելանէ եւ ծագէ արեգակն.


Արեւիկ

See full entry →

s.

little or sweet sun (jesting term).

NBHL (2)

Զարեգակն աղաչել կամեցեալ՝ ասեն, արեւիկ լուսիկ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Մանիքեցիք երդնուն յարեգակն, եւ ասեն, լուսիկ՝ արեւիկ քաղցրիկ, լի ես տիզերօք. (Ոսկիփոր.։)


Արեւմուտք, մտից

See full entry →

s. pl.

West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.

NBHL (2)

(Արեգակն) յարեւմտից մինչեւ յարեւելս երթայ ի մանկութիւն. դարձեալ յարեւմուտս կամօք քովք ծերացեալ հասանէ. (Ագաթ.։)

Արեգակն մտանէ յարեւմուտս։ (եւ նմանութեամբ) Արեգակնն՝ որ պարունակեցաւ արեւմուտիւք մարմնոյն. (Լմբ. սղ.։)


Արժանացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make worthy.

NBHL (1)

Նախ իսկ յուստերացն զոր արժանացուցանէ (կամ արժանացուցանէ) լինել ժառանգորդ, գրիցէ (զկտակն)։ Որչափ եւ գնոյ արժանացուցանէ զվաճառեալ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Արժանաւոր, աց

See full entry →

adj.

that deserves, worthy, just, meritorious.

NBHL (1)

Ոչ չարակնեմ ընդ արժանիս. եւ արժանաւոր ո՞ ոք իցէ, բայց եթէ այն՝ որ ինձ եւ իմոյ կամացս հետեւեսցի։ Ի վերայարանց արժանաւորաց եւ սրբոց։ Արժանաւորացն մահ՝ այլոյ կենաց սկիզբն է։ Վասն միոյ արդարոյ եւ արժանաւորի բազում մարդիկ ապրին ազգակցութեամբ. (Փիլ.։)


Արժանաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity, merit.

NBHL (1)

ὀσιότης sanctitas, sanctimonia, pietas Գործելն զարժանն. լաւութիւն. բարեպաշտութիւն. սրբութիւն. երկիւղածութիւն. անարատ քաղաքավարութիւն. (որոյ հակառակն ասի՝ Գործելզանարժանս).


Արի, րեաց

See full entry →

adj.

valiant, valorous, courageous, manly, strong, bold, intrepid, brave;
Արիք, the Persians.

NBHL (2)

Նիզակն արի. (Խոր. ՟Ա 10. կամ ըստ Մագ. ՟Ծ՟Ը.)

Նիզակն անարի։ ԱՐԻՔ, արեաց. Այսպէս կոչէին զինքեանս պարսիկք եւ մարք, իսկ զօտարազգիս՝ (Անարիս. Եւս. քր.։ Խոր.։ Եղիշ.։ Փարպ.։)


Արիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

valour, courage, bravery, boldness, firmness, steadiness.

NBHL (1)

Մինչեւ հասեալ էր յարիութեան հասակն. (Եղիշ. ՟Ե։)


Արիւնահեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bloodshed, slaughter, massacre, carnage, bloodiness.

NBHL (1)

Աւազակն զամենայն վարս իւր յարիւնահեղութեան ծախեաց. (Ճ. ՟Ժ.։)


Արիւնռուշտ

See full entry →

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.

NBHL (1)

Արիւնռուշտ ակն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Արծաթունակ

See full entry →

s.

trunk;
poor-box.

NBHL (1)

Յարծաթունակն կորբան տապանակին. (Նար. խչ.։)


Արծարծիչ

See full entry →

adj.

kindler.

NBHL (1)

Կայծակն արծարծիչ։ Արծարծիչ բարեկարգ շինութեան. (Պիտ.։)


Բարեգործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do well, good.

NBHL (1)

Բարեգործել զնզովեալսն (իբր օրհնել, կամ ի լաւն փոխել)։ Բարեգործեսցին դատակնիքն (այսինքն ի լաւ անդր շրջեսցին). (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Ղ՟Դ։)


Բարեգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, beneficence;
good works.

NBHL (1)

Աւազակն՝ որպէս ունայն էր ի բարեգործութենէ, այնպէս անտես եւ անլուր էր յամենայն բարեգործութեանցն տեառն մերոյ. (իմա՛ ըստ ամենայն նշանակութեան) (Եղիշ. ի խաչել.։)


Բարեխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
— օդոց, temperature of the air.

NBHL (1)

Գարնանային զուգաւորութեան ժամանակն՝ բարեխառնութեամբ նորոգէ զաշխարհ։ Ամենայն վայրք վայելչասցին բարեխառնութեամբ. (Պիտ.։)


Բարեկեաց

See full entry →

cf. Բարեկեցիկ.

NBHL (1)

Զբակեկեցին զտրտմութիւնն նախ ասասցուք։ Զբարեկեցացն ակնարէ աստ։ Մի՛ բարեկեցացն երանի տացուք, այլ՝ վշտահանացն. զի սոքա յերկինս փութան, եւ նոքա ի գեհեն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. թես.։)


Բարեկրօն, ի, ից

See full entry →

adj.

of good morals, pious, virtuous, honest, religious.

NBHL (1)

Եթէ բարեկրօն (տեսանեմ), յանդիմանութեան (ակն ունիմ)։ Ժողովք բարեկրօնից. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ՟Ա։)


Բարեմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.

NBHL (1)

Բայց դու մի՛ ակն ունիցիս ողջանդամ բարեմիտ ապրել. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 19.) իմա՛ անվնաս, իբր անմեղ։


Բարեյոյս

See full entry →

adj.

of good or of great hope.

NBHL (1)

εὕελπις qui est bonae spei, bona spe fretus Քաջայոյս. որ ունի զբարի ակնկալութիւն. վստահ. եւ Լի յուսով բարեաւ.


Բարեյուսութիւն, ութեան

See full entry →

adj.

good hope.

NBHL (1)

εὑελπιστία bona spes Յոյս բարի եւ հաստատուն. ակնկալութիւն մեծ.


Բարենշան, ից

See full entry →

adj.

of good sign;
signalized, remarkable, famous.

NBHL (1)

Բարենշան իմն յարմարութեամբ։ Զկազմած խորանացն՝ քրովբէաբնակն յարկաց՝ բարենշան կերպիւ հիմնադրեաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)


Բարեպարիշտ

See full entry →

cf. Բարեպաշտ.

NBHL (1)

cf. ԲԱՐԵՊԱՇՏ ըստ ՟Ա եւ ՟Բ նշ. (հակառակն Ամբարշտի) εὑσεβής, εὑσεβέστατος pius, piissimus