Your research : 313 Results for ե

Entries' title containing ե : 10000 Results

Գերալիր

adj.

heaped up, very full.


Գերալոյս

adj.

very bright, brilliant, luminous.


Գերածայր

adj.

excellent, high, sovereign, extreme.


Գերածայրեալ

adj.

cf. Գերածայր.


Գերածաւալ

adj.

much spread.


Գերակայ, ից

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.


Արդարացուցանեմ, ուցի

va.

to justify, to declare innocent, to acquit, to excuse, to exculpate, to clear, to absolve, to save;
— զանձն, to make excuses;
—ն, justification.


Արդարեւ

adv.

truly, in truth, certainly, surely, yes, yes truly, yes indeed, really.


Արդեան

cf. Արդի.


Արդեօք

adv.

perhaps, never, if, not, still, even;
certainly, undoubtedly, indeed;
կամիք —, will you ? ոչ կարեմ —, I Cannot;
այնչափ իմաստուն է, որպիսի ոչ ոք —, he is as learned as any one;
չգիտեմ արարից — թէ ոչ, I know not whether I shall do it or not ? հարցանէք թէ — սիրեցեմ զձեզ, you ask if I love you? մի —, God forbid !


Արդիւնաբեր

adj.

meritorious, fruitful, useful, profitable.


Արդիւնատրեմ, եցի

va.

to fructify, to bear fruit, to make a favourable impression, to be advantageous.


Արդիւնացուցանեմ, ուցի

va.

to make useful or fruitful, to produce, to fructify;
to effect, to execute, to complete.


Արդկեմ, եցի

va.

to polish up;
— զկտաւիս, to iron linen.


Արդակեմ, եցի

va.

Հարթակեմ.


Արեգ, ի

s.

sun;
the eighth ancient month of the Armenians;
— քաղաք, city of the sun, Heliopolis;
յ— կուսէ, on the eastern side.


Արեգակն, ական, կունք, կանց

s.

sun;
cf. Արեւ.

• տե՛ս Արեգ։

• Հներից Սամուէլ Կամրջաձորեցի (Ժ դար) իր Տօնական բանից մէջ «Արե-գակն անուանեցաւ, այսինքն լուսոյ ակն»։ Վանական վրդ. իր Տարեմտի մէջ մեկնում է «Արեգակն, մեծ ակն ասի կամ տուրնջեան աստղ, կամ լուսոյ ակն» (տե՛ս արէկ)։ Վարդան Վոռ. Սաղմոսաց մեկնութեան մէջ դնում է. «Արեգակն, լուսոյ ակն զի լուսոյն սեռն և յստակ լոյսն ի նմա է»։ ՀՀԲ և ՆՀԲ դնում են իբր «արևու ակն»։ ՆՀԲ յիշում է նաև սանս. arka հոմանիշը։ Էմին, Հայ հեթան. կրօնը, հյ. թրգմ. Յոյս հան դէս Արմաշու, 1876, էջ 293՝ դնում է «արեգի աչք». արեգակը այսպէս ըմբըռ-նել Հայոց միայն յատուկ չէր. նոյնն ու-նէին նաև ուրիշ ազգեր. այսպէս՝ Պար-սիկները համարում էին Արամազդի աչ-քը. Եգիպտացիք՝ Տիմիուրղօսին աջ աչ-քը. Յոյները՝ Դիոսի աչքը. հին Գերման-

• ները՝ Վուօդանի աչքը. իսկ հիւսիսային Գերմանիոյ բնիկները կիմշդայն հիմինս «երկնից գոհար» կը կոչէին արեգակը, ինչպէս որ Ն. Շնորհալին կը կոչէ «պալ-ծառ ևառևեհան» (տե՛ս Յաղագս երկ, նից և զարդուց նորա. Մատենագր. Շնորհ. Վենետ. 1830, էջ 285 և Grimm. Գերմ. դիցաբ. հտ. Բ. էջ 665)։-Հիւնք. համարում է ակն «աղբիւր» բառից և համեմատում է պրս. čašma-i-āfitab «աղբիւր արեգական»։ Այսպէս է մեկ-նում նաև Աւիշան, Հին հաւատք, էջ 85. «ինչպէս աղբեր-ակն՝ ջրոյ բղխումն ցուցընէ, սա այլ տաքութեան և լուսոյ»։

• ԳՒՌ.-Ջղ. արեզ'ակ, Կր. արէգ'ակ, Տփ. արե՛զագ, Սչ. արեքագ, Երև. արե՛քակ (բայց տրե՛քագը), Խրբ. Ննխ. Ռ. տրէքագ, Պլ. միայն արեվ-արեքագ «շատ արևոտ, լու-սաւոր (օր)» ձևի մէջ. Ոզմ. արեգկ, լեր-գ.mկ, Վն. արեկmկ, Տիգ. արեքագ, Զթ. արիգ'օզ, Մկ. երեկ.mկ, Սլմ. mրկmկ., Գոր. ըրե՛քնակ, Ղրբ. ըրի՛քմնակ, ըրի՛յհնակ, Ագլ. ըրm՛յնmկ, բայց և արեքա ք։


Արեգակնաբար

adv.

sunlike.


Արեգակնակ, ի, աց

s.

balcony.


Արեգակնակէզ

adj.

burnt by the sun, tanned.


Արեգակնաճեմ

adj.

where the sun shoots or enters, bright;
solar.


Արեգակնային, յնոյ, նոց, (ou նայինց ou նայից)

adj.

solar.


Արեգակնապէս

adv.

cf. Արեգակնաբար.


Արեգակնատես

adj.

where the sun shines or shoots, luminous, clear.


Արեգակնափայլ

adj.

shining like the sun, brilliant, resplendent, clear.


Արեգաւէտ

adj.

bright, luminous.


Արեգդէմ

adj.

exposed to the sun.


Արեգունի

adj.

sunny.


Արեգջեր

adj.

warmed hy the sun, warm.


Արեկ

adj.

strong, violent.

• «զօրաւոր, սաստիկ» Պիտ. «գերա-զանց, աւելի բարձր» Երզն. քեր. գրուած է նաև արեգ «մեծ կամ առաւել» Հին բռ. առեգ «առաւել» Բառ. երեմ. էջ 30. և այս բառն է ակնարկում Վանական վրդ. երբ իր Տարե-մըտի մէջ ստուգաբանում է «արեգ-ակն՝ մեծ ակն ասի»։ ՓԲ և ՆՀԲ յաւել. ունին նաև ա-պարեկ «ազազուն» բառ, որ վերոյիշեալ ա-րեկ բառի բացասականն է։ Տե՛ս և ապարեկ։


Արեկան

s.

jaundice.


Արենակից

adj.

of the same blood, consanguineous, kindred, relation.


Արենակցութիւն, ութեան

s.

consanguinity, kindred.


Արենաճեմ

adj.

bloody, sanguinary.


Արեւ, ու

s.

sun;
light;
life, day;
յ—ու գալ, to come in broad, day-light, to come before the sun sets;
յ—ն երգնուլ, to swear by one's days or life;
զքաղցր —ն յաչաց հանել, ղրկել յ—է, to deprive of light, to blind;
յ—է արկանել, զ— հատանել, to murder, to kill;
to lose one's life;
ի մտանել —ու, the setting of the sun;
յելանել, ի ծագել —ու, the rising of the sun;
ըմպել յ— ուրուք, to drink to the health of some one, to toast;
մուտք, ելք —ու, sun set or – down, sun rise.


Արեւագալ

s.

day-break, dawn, sun rise.


Արեւադարձ, ձից

s.

tropic.


Արեւադէմ, դիմի

s. bot.

s. bot. vanilla;
heliotrope.


Արեւադիտակ

s.

helioscope.


Արեւածաղիկ, ծաղկան

s. bot.

s. bot. litmus, turnsole, sun-flower.


Արեւածայրք

cf. Արեւագալ.


Արեւակայք, յից

s.

solstice


Արեւակէզ

adj.

tanned;
— լինել, to be sun-burnt.


Արեւահար լինիմ

sv.

to have a sunstroke.


Արեւահարք

cf. Արեւագալ.


Արեւամերձ

s.

perihelion.


Արեւամերձութիւն, ութեան

s.

cf. Արեւամերձ.


Արեւանմանութիւն, ութեան

s.

parhelion.


Արեւաչափ

s.

heliometer.


Արեւապաշտ, ից, աց

adj.

who worships the sun.


Definitions containing the research ե : 5027 Results