companion in arms, fellow-soldier, comrade;
adversary, antagonist, opponent;
confederate, leagued, allied;
— գունդք, auxiliary forces;
— լինել, to fight in company.
Զինեալք անցանիցէք յառաջագոյն քան զեղբարս ձեր, եւ լինիցիմք նոցա մարտակիցք. (Յես. ՟Ա. 14։)
Ոսոխ լինէր հրէիցն, եւ մարտակից քրիստոսի. (Ոսկ. ղկ.։)
Ընդ մարտակիցսն իւրեանց մարտնչել. (Նոննոս.։)
Նիզակակիցք եւ մարտակիցք քաջ նահատակաց. (Եղիշ. ՟Ը։)
Աստուած լիցի՛ բանին (մերոյ) մարտակից։ Մարտակից էր ժուժկալութիւնն։ Ի յարձակմանէ զրկողացն մարտակից եղեալ իւրոցն մանկանց. (առ որս. ՟Ժ՟Գ։ Նիւս. ի սքանչ.։ Պիտ.։)
Լե՛ր մարտակից տըկարս անձին՝ ի հոգեւոր պատերազմին. (Յիսուս որդի.։)
Ոմանք մարտակիցք են ընդ իրեարս. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)
Ոչ կռուել եւ ոչ մարտակից լինել ընդ անհաւատսն վայել է մեզ. (Բրս. հց.։)
Ախոյեան յարիցուք մարտակցացն։ Անյիշաչար այր կանխեաց ի թողութիւն առ մարտակիցն. (Կլիմաք.։)
Ինքնոգոր մարտակից նմին իսկ ինքեան։ Սպառազէնք այսական դժնեայ հնարաւորութեան բուռն մարտակցաց՝ պատկանեալ զինուք. (Նար. ՟Ծ՟Թ. ղ։)
Տկարն աստուծոյ զօրաւոր է, եւ հանդարտն մարտակից լինի ընդ սատանայի. (Տօնակ.։)
cf. Մարտակից.
Գործակից մրցանաց. մարտակից. օգնական.
to compose, to conjoin;
to ally;
to mingle, to mix;
to compound.
Աստուստ եւ անուն հաւաքաբանութեան գտաւ, որ նշանակէ բաղհաւաքումն. քանզի բաղ՝ յորոց վերայ առադրի, բազմութիւն նշանակէ, որպէս մարտակից. (Անյաղթ վերլծ. ՟Թ։)
aid, support, help;
defender, partisan;
succour, reinforcement;
—, — օգնականութեան լինել, to aid, to help, to bring succour;
— ունել զոք, to be sustained, or supported by;
որդեակ, — լեր ծերութեան հօր քում, my son, help thy father in his age.
place, spot;
placed, arranged;
assured, firm;
— առնուլ, to place one's self, to put one's self, to stop, to stand still, to halt, cf. Ետեղանամ.
companion (in arms), fellow-soldier, comrade.
σύνοπλος socius armorum Զինուք մարտակից. պատերազմակից.
divinity, false god;
idol;
կարգել ընդ դիս, to deify, to place in the number of gods;
գաշտային —, the rural gods.
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
Ոչ կռուել, եւ ոչ մարտակից լինել ընդ անհաւատսն վայե՛լ է մեզ. (Բրս. հց.։)
act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.
Աղոթք՝ ճգնաւորաց մարտակից, կուսանաց կառավարութիւն. (Խոսր.։)
antagonistic;
champion;
ally.
companion in an assembly or solemnity;
companion in arms, fellow-soldier, comrade.
σύναθλος certaminis socius et adjutor եւ այլն. Կցորդ ո՛ր եւ է հանդիսի։ մարտակից. նահատակակից. Ճգնակից. եւ Գործակից. եւ Պարակից. տօնակից.
military, warlike;
—ն, managing of the shield, shield-exercise.
Առեալ անդուստ (յարեւելից) ի սպառազինական ընտրութիւն։ Ոչ զինուորս կամ մարտակիցս սպառազինականս. (Նիւս. թէոդոր. եւ Նիւս. թաղմ.։)
fellow-soldier.
companion in arms or in martyrdom.
συναγωνιστής, σύναθλος certaminis socius, et adjutor. Ընկեր ի նահատակութեան. ճգնակից. մարտակից. մրցակից, հանդիսակից.
companionship in arms;
alliance, confederacy;
aid, succour.
fellow-soldier, comrade;
ally, confederate;
allied, leagued, confederate.
σύμμαχος socius belli, commilito, adjutor. Կցորդ նիզակաց՝ որպէս զինուց, կամ զինուք գործակից. պատերազմակից. մարտակից. զինուորակից. ընկեր եւ օգնական. որպէս եւ Նիզակակից բարեկամ՝ է ուխտակից եւ դաշնակից ի գործ պատերազմի եւ խաղաղութեան.
himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.
Որպէս ուսաք ի նոյն ինքն ի թշնամեացն, ունէին ասէ ընդ ինքեանս մարտակիցս հրեշտակական բազմութիւն. (Ղեւոնդ.։)
fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.
σύμμαχος socius belli, commilito συναγωνιστής certaminis socius, adjutor, stipulator, succenturiatus. եւ բայիւ συμμαχέω, συναγωνίζομαι . Կցորդ եւ ընկեր ի պատերազմի, մարտակից. նիզակակից.
to remain back, to be behind;
to abandon, to leave off, to desist, to renounce;
to fail, to want, to be short of;
to die.
Յառաջանայր հայրապետն քաջալերելով, եւ մարտակիցքն ոչ վերջանային ի հանդիսաւոր մարտին գործակցութենէ. (Պիտ.։)
unripeness, immaturity, crudeness, crudity;
ignorance.
Ոչ գիտեմք զնա ըստ տհասութեան հասակին։ Յորժամ տեսանէ կատարեալն հասակաւ եւ ուժով զմանուկ տհաս, տեսեալ զտհասութիւն եւ զտկարութիւն մարտակից ախոյանին եւ այլն. (Լմբ. սղ.։)
dispersor;
dispersing, dissipating.
Մեզ մարտակից է, եւ նոցա ցրուիչ. (Լմբ. սղ.։)
war, battle, combat;
wrestling;
dispute, quarrel;
ի — պատերազմի պատրաստիլ, to prepare for war;
ելանել ի — պատարազմի ի վերայ ուրուք, to take up arms against;
— գնել, մղել ընդ ումեք, տալ — պատերազմի ընդդէմ ուրուք, to give battle, to make war on, to wage war;
— ընդ միմեանս հարկանել, —եդեալ կռուել, to fight, to combat, to attack;
միշտ —իւ լինել ընդ ումեք, to be in perpetual hot water with, to be continually at war with;
— ի վերայ ուրուք յարուցանել, ի — պատերազմի գրգռիլ, to incite to battle, to excite or create war against;
— պնտերազմի էր նոցա ընդ միմեանս վասն, they were at war for;
անագորոյն —իւ պատերազմաւ, by a bloody battle, by a sanguinary conflict;
—ն յերկոցունց կողմանց մնայր անպարտելի, the battle remained undecided;
cf. Պատերազմ.
, ի հլ. «կռիվ, պատերազմ» ՍԳր. Ագաթ. որից մարտնչիլ «կռուիլ, պատերազ-միլ» ՍԳր. Եւս. քր. մարտուցանել Ոսկ. յհ. բ. 30. մարտիկ «զինւոր, կռուող» ՍԳր. Սե-բեր. «մրցարան, ասպարէզ» Ոսկ. Եփես. մարտկոց ՍԳր. մարտածնոյց Մծբ. մարտու-սոյց Եզն. մարտամբոխ Ագաթ. մարտայար-դար Ոսկ. մ. ա. 13. մարտակից Յես. ա. 14. մարտացու «սուր, զէնք» Պիտ. Թր. քեր. 19 էլ. արիստ. 51, 55 (իբր յն. μάχαιρα, որ գալիս է μάχη «մարտ» բառից), հոգեմարտ Սեբեր. կռփամարտիկ Եւս. քր. կառամար-տիկ Ոսկ. փիլիպ. ճակատամարտ ՍԳր. Ոսկ. ես. գօտեմարտիլ Ոսկ. յհ. ա. 31. բոնամար-տիկ Ոսկ. ես. Եւս. քր. գազանամարտ Ա, կոր. ժե. 32. Ոսկ. եբր. ըմբլամարտ Ագաթ. Եւս. քր. Ոսկ. մտթ. եբր. և ա. տիմ. նոր բա-ռեր են՝ մարտակոչ, մարտանաւ, մարտա-հրաւէր ևն։
month of March.
, ի հլ. «կռիվ, պատերազմ» ՍԳր. Ագաթ. որից մարտնչիլ «կռուիլ, պատերազ-միլ» ՍԳր. Եւս. քր. մարտուցանել Ոսկ. յհ. բ. 30. մարտիկ «զինւոր, կռուող» ՍԳր. Սե-բեր. «մրցարան, ասպարէզ» Ոսկ. Եփես. մարտկոց ՍԳր. մարտածնոյց Մծբ. մարտու-սոյց Եզն. մարտամբոխ Ագաթ. մարտայար-դար Ոսկ. մ. ա. 13. մարտակից Յես. ա. 14. մարտացու «սուր, զէնք» Պիտ. Թր. քեր. 19 էլ. արիստ. 51, 55 (իբր յն. μάχαιρα, որ գալիս է μάχη «մարտ» բառից), հոգեմարտ Սեբեր. կռփամարտիկ Եւս. քր. կառամար-տիկ Ոսկ. փիլիպ. ճակատամարտ ՍԳր. Ոսկ. ես. գօտեմարտիլ Ոսկ. յհ. ա. 31. բոնամար-տիկ Ոսկ. ես. Եւս. քր. գազանամարտ Ա, կոր. ժե. 32. Ոսկ. եբր. ըմբլամարտ Ագաթ. Եւս. քր. Ոսկ. մտթ. եբր. և ա. տիմ. նոր բա-ռեր են՝ մարտակոչ, մարտանաւ, մարտա-հրաւէր ևն։