Definitions containing the research նոր : 7447 results

Վերընկալ

adj.

receiving, containing, sustaining, carrying.

· Calfa

NBHL (1)

Զապիրատութիւն ի բարձունս խորհեցան զքրիստոսէ փրկչէն մերմէ, եւ զվերընկա՝ աթոռոյ նորա (զսուրբ տաճարէ). (Ղեւոնդ.։)


Վերլուծանեմ, լուծի

va.

to analyze, to resolve.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վերլուծեալ այլաբանին, անմահ մնալ բանից նորին. (Յիսուս որդի.։)


Վերնագիր, գրոց, գրաց

s.

epigraph, inscription, title;
— նամակի, superscription or direction of a letter.

· Calfa

NBHL (1)

Գտին վէմ մի ի հիմունս նորա, որ ունէր վերնագիր դրոշմեալ օրինակ զայս. (Ղեւոնդ.։)


Վերնայարկ, աց

s. fig.

the highest floor, garret, attic;
palate;
պատուհան —ի, garret-window;
բնակիչ —ի, garretteer.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛հ որ շինէ զտուն իւր, եւ ոչ արդարութեամբ, եւ զվերնայարկս, եւ ոչ իրաւամբք։ Որոց ելանիցեն ի վերնայարկսն, եւ ի միջնայարկացն յերրորդ յարկսն։ Յարկար ի վերայ ջուրց զվերնայարկս նորա. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 13։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. 7։ Սղ. ՟Ճ՟Գ. 3։)


Վերնային

cf. Վերին;
cf. Վերնական.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնորդ գեղեցկացն, եւ վերնայնոյն առիթ։ Սպիտակազգեստք՝ վերնային պարկեշտութեան հաւանութեամբն. (Ածաբ. աղք.։ Փիլ. տեսական.։)


Վերնատուն, տանց

s.

highest floor or story, upper room;
guest-chamber;
high place, heathen temple;
belvedere, gallery, terrace;
երկրորդ —, the second floor;
— եկեղեցւոյ, women's gallery in churches.

· Calfa

NBHL (1)

Ներքնատունս եւ միջնատունս եւ վերնատունս գործեսցես ի նմա։ Փակեաց զդուրս վերնատանն։ Դուրք վերնատանն փակեալ էին։ Ել ի վերնատուն դրանն։ Տաճարին եւ սենեկաց նորա, վերնատանցն, եւ շտեմարանաց ներքնոց.եւ այլն։


Վերնատուող

adj. s.

giving from Heaven, granting from on high;
the great Giver.

· Calfa

NBHL (2)

Խորհել եւ առնել զբարիսն առաջնորդութեամբ վերնատուողին. (Յճխ. ՟Ե։)

Շնորհք եւ խաղաղութիւն եղիցի ընդ ձեզ ի վերնատուողէն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Վերջամնաց, ից

adj.

remaining back;
outliving, surviving.

· Calfa

NBHL (1)

Զհետ մեռելոյն ... վերջամնացք նորա. (Սիրաք. վջ։)


Վերջայք, ի վերջայս

s. adv.

last days, last years of life;
ի —յս, on the wane, at the close of one's life, in one's declining days, in the sere and yellow leaf.

· Calfa

NBHL (1)

Յարեա՛ց ի նա, եւ մի՛ հեռանար. զի աճեսցե՛ս վերջայսն քո։ Ուրախ լիցի ի վերջայսն նորա. (Սիրաք. ՟Բ. 3։ ՟Լ. 1։)


Վերջանամ, ացայ

vn.

to remain back, to be behind;
to abandon, to leave off, to desist, to renounce;
to fail, to want, to be short of;
to die.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ մեք վերջացեալքս յամենառատ քո շնորհէ. (Շար.։)

Ոչ վերջացաւ ի հակառակն քո ընթացից։ Վերջացելոցն ի հարսանեաց։ Վերջանամք ի գոհութենէն աստուծոյ։ Նա՝ որ ի վերջանալ մրդկային հնարից՝ ապա զառատութեան շնորհսն զեղու. (Նար. ՟Ժ՟Դ. եւ երգ։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատեն.։)

Թագաւորեցելոյ քաղաքին առաջնորդ յաղագս ծերութեան վերջանայր. (Սոկր. ՟Ա. 8։)


Վերջատօնակ տօն

sn.

feast after feast.

· Calfa

NBHL (2)

Աստի մահ եւ թաղումն եւ յարութիւն, աստուստ եւ նոր արարած, վերջատօնակ տօն. (Ածաբ. նոր կիր.։)

ՎԵՐՋԱՏՕՆԱԿ ՏՕՆ. μετέορθος ἐορτή festum festo succedens. Տօն զկնի տօնի. որպէս նոր կիրակէ՝ իբր երկրորդ զատկի.


Վերջին, ջնոյ, ջնոց

adj.

posterior, ulterior;
last, extreme, final;
չորք —ք մարդոյ, the four last things, (death, judgment, heaven and hell).

· Calfa

NBHL (1)

Վերջնով բարեգործութեամբք հանգուցեալքն նորոգեսցին։ Տացի թոշակն վերջին. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։ Շ. ընդհանր.։)


Վերսաստկութիւն, ութեան

s.

impetuosity, violence.

· Calfa


Վերստին

adv.

once more, anew, over again, afresh, again, repeatedly.

· Calfa

NBHL (2)

կամ մասնկամբ. ՎԵՐՍՏԻՆ, Ի ՎԵՐՍՏԻՆ. ἅνωθεν iterum, rursus. կամ մանսկամբ ἁνα- re-. վեր. Ի վերուստ անտի՝ այսինքն անդստին ի սկզբանէ երկրորդելով. դարձեալ. միւսանգամ. անդրէն. նորանց, մէյմալ.

Վերստին զպատիւ եւ զգահս ամենեցուն նորոգէր։ Միւսանգամ վերստին շնորհելով. (Եղիշ. ՟Բ։ Շար.։)


Վերտառանամ, ացայ

vn.

to be resolved, to be reducible to its elements.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναστοιχείομαι resolvor in elementa, abeo եւ informo, reformor. Վերտարրանալ. վերածիլ ի նախկին տարերս. եւ Վերստին տարրանալ. միանալ. նորոգել.


Վերտառեմ

va.

to reintegrate, to reduce to elements.

· Calfa

NBHL (2)

Խաչահանունք նորա զիա՞րդ երկրպագեցին նմա. (պխ) Թշնամիք վերտառեցան, եւ չարչարանքն եւ մահ, եւ պատիւ եւ փառք եւ յարութիւն ... ընդէ՞ր խռովեցան հեթանոսք եւ այլն. (Աթ. ՟Թ։)

ՎԵՐՏԱՌԵԼ. ἁναστοιχειόω resolvo եւ informo, instauro. որ եւ ՄԱԿՏԱՌԵԼ. Վերստին տարրացուցանել՝ լուծանելով ի տարերս, կամ զօդելով ի մի. քայքայել, եւ կայկայել. նորոգել. ընդելուզանել. հիւսել.


Վերտառութիւն, ութեան

s.

reform, regeneration;
epigram;
inscription;
title.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՏԱՌՈՒԹԻՒՆ. ἁναστοιχείωσις instauratio, resolutio, redintegrtio. որ եւ ՎԵՐԱՏԱՌՈՒԹԻՒՆ. Վերծանութիւն ի բնիկ տարերս, եւ ի նախկին վիճակ. նորոգութիւն.


Վերօրհնեմ

va.

to praise highly, to extol, to exalt, to cry up to the skies.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք ոչ շօշափելով վերօրհնեմք զնա (զքրիստոս ըստ թովմայի). վասն զի նա իւրովք ձեռօքն կալեալ զտէր մեր՝ վերօրհնեաց. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Վեց, ից

adj.

six.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնայ նմա որդիս վեց։ Վեց ստեղունք արձակեալք ի կողմանց նորա։ Եւ յետ վեց աւուոր.եւ այլն։


Վեցանկիւն, կեան

cf. Վեցանկիւնի.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղու աշխատիառնելով ի մաղսն զվեցանկիւնսն (կամ զվեցանկիւնսն), եւ զընդդիմադրեալ բջիջսն անկանելով։ Մեղուաց մաղքն ստեղծանին յարմարեալք ի միմեանս վեցանկիւնի բջջօքն եւ դիմադարձութեամբք. (Ածաբ. նոր կիր. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)


Վեցանկիւնի

adj. s.

hexagonal;
hexagon.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղու աշխատիառնելով ի մաղսն զվեցանկիւնսն (կամ զվեցանկիւնսն), եւ զընդդիմադրեալ բջիջսն անկանելով։ Մեղուաց մաղքն ստեղծանին յարմարեալք ի միմեանս վեցանկիւնի բջջօքն եւ դիմադարձութեամբք. (Ածաբ. նոր կիր. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)


Վեցեքեան

cf. Վեցեքին.

· Calfa

NBHL (1)

Զվեցեսին վիշտս՝ զոր այժմ թուեցաք, էած թշնամին ի վերայ նորա. (Իսիւք.։)


Վեցեքին, եցունց

s. adj.

the whole six;
all the six.

· Calfa

NBHL (1)

Զվեցեսին վիշտս՝ զոր այժմ թուեցաք, էած թշնամին ի վերայ նորա. (Իսիւք.։)


Վեցօրեայ, էի, ից

adj. s.

of six days;
hexameron.

· Calfa

NBHL (1)

Է նորա գիրք եւ վասն վեցօրեայ աւուրցն։ Վասն վեցօրեայ ծննդոց. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 13։ ՟Զ. 21։)


Վթիկ

s.

young gazelle;
pricket.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զփոքրիկ վթիկն զայն որդեակ, եւ զեղջիւրս նորա, որպէս գեղեցիկ են. (Վրք. հց. ձ։)


Վիժում

va.

cf. Վիժեմ;
cf. Վիժեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ կայր յաղօթս, զի մի՛ կեղծիք ինչ իրքն կարծիցին, եւ քրտունք վիժուին դարձեալ վասն նորին պատճառանաց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 30։)


Վիճակակալ, աց

s.

feudatory, farmer;
successor.

· Calfa

NBHL (1)

κληρούχος possessor, successor. Ունօղ զվիճակ առաջնորդութեան նախորդին իւրոյ. յաջորդ. ժառանգ աթոռոյ.


Վիճակակից

adj. s.

having the same lot or fate;
copartner, sharer, fellow.

· Calfa

NBHL (1)

σύγκληρος, συγκεκληρόμενος consors σύννομος ejusdem ordinis եւ այլն. Կցորդ նմին վիճակի. բաժանորդ. հաղորդ. մասնակից. ժառանգակից. ընկեր.


Վիճակաւորիմ, եցայ

vn.

to be chosen by lot, destined by fortune, to inherit.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որպէս բաժանեցելոյ աստուծոյ ընդ այլոց աստուծոց եւ հրեշտակաց՝ զմեր առաջնորդութիւն վիճակաւորեալ։ Ի բարւոյ են, եւ բարւոյ վիճակաւորեցան. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. ածայ.։)


Վիմատաշ

adj. va.

in free-stone, in polished stone;
— տառեմ, to change into stone, to petrify, to harden.

· Calfa

NBHL (1)

Եդին ի վիմատաշ նոր գերեզմանի. (Իգն.։)


Փարեմ, եցի

va. vn.

to embrace, to take in, to encompass, to contain;
cf. Փարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ զաստուծով.. . անդադար փարեալ զյաւիտենականն նորա գիտութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Փարթամանամ, ացայ

vn.

to become or grow rich, to thrive.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այնորիկ չքաւորի մարմնաւորօքն, զի դու փարթամասցիս հոգեւորօքն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Փարփառ

adj.

bright-eyed, mild-looking.

· Calfa

NBHL (1)

χαροπός caesius, laetus. Վառ ի վառ աչօք, կամ աչք զուարթատեսիլ, եւ շնորհալի եւ քաղցրահայեաց. ծաւի.


Փափագ

cf. Փափաքանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ փառս Աստուծոյ, որ ի ժամանակս թագաւորութեան նորա զայսպիսի հոգեւոր կենաց փափաք ժառանգեաց յաշխարհիս Հայոց. (Փարպ.։)


Փափագեմ, եցի

vn.

to desire, to wish, to long for, to want;
—է տեսանել զքեզ, he desires to see you.

· Calfa

NBHL (2)

Փափաքել առ աղբիւր շնորհաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Որում ցուցեր այսօր փափաքողին զվէրս մարմնոյդ։ Մայրն գոլով նորա, վայելչաբար յանձնէր զնա փափագողին։ Եւ ոչ շահավաճառ եղելոյ հանդիպել կարող է փափաքեցելումդ. (Շար.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ Ածաբ. մկրտ.։)


Փափկանամ, ացայ

vn. fig.

to soften, to become tender, soft;
to become nice, delicate, to get soft or effeminate, to live in idleness, in pleasures, to pamper oneself, to give oneself up to effeminacy or voluptuousness;
— յանկողինս, to throw oneself listlessly or lazily on divans or conches, to sleep in soft beds;
— որովայնիւ, to addict oneself to epicurism;
տօն փափակացեալ, a duly kept feast or festival.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր զնա այր իմաստուն, եւ փափկանայր ի բանս նորա. (Հ. կիլիկ.։)


Փափկացուցանեմ, ուցի

va.

to soften, to render tender;
to take the greatest care of, to pet, to render delicate, soft;
— զծոմական աւուրս, to banquet on fast days.

· Calfa

NBHL (2)

Փափկացուսցէ զմարմին նորա իբրեւ զտղայոյ. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 25։)

Գրգեալ փափկացուցանէ հոգւոյն շնորհիւ. (Լմբ. սղ.։)


Փափկութիւն, ութեան

s.

delicacy, tenderness;
effeminacy, daintiness, delight, pleasure, voluptuousness;
— խղճի, scrupulousness of conscience, scrupulosity;
— իմաստից, niceties or delicacies of thoughts;
— սրտի, ախորժակի, delicacy of heart, — of taste;
— կերակրոց, luxurious feeding, delicacies, dainty meats, good living;
արօտք փափկութեան, pleasant pastures;
պարտէզ փափկութեան, garden of delights;
օր փափկութեան, holiday;
ի հանդերձս փափկութեան զարդարեալ, tastefully, daintily clothed or dressed;
ընկղմիլ ի —ս, to revel in voluptuousness;
cf. Հատանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ ոչ իցէ ոտին իւրոյ առեալ զփորձ գնալոյ ի վերայ երկրի՝ վասն փափկութեան իւրոյ եւ գրգութեան։ Յարօտս փափկութեան արածեցից զնոսա։ Արմատք փափկութեն նորա, եւ պտուղ նորա նեխեսցին։ Ի հանդերձս փափկութեան (այսինքն փափուկս, կակուղս).եւ այլն։

Եւ մեք դժուարին ինչ ձերոյն փափկութեանդ չերեւեսցուք։ Մի՛ զդրունս փակեսցուք ընդդէմ լուսոյն, զի բազմապատիկ վայելել մարթասցուք ի փափկութեան նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. եւ 4։)


Փետեմ, եցի

va.

to pull or pluck out, to depilate;
— զփետուրս, to pluck or strip off feathers;
— զհերս, զմօրուս, to tear out the hair or beard;
— զոք, to fleece a person.

· Calfa

NBHL (1)

Փետի վայելչութիւն նորա։ Ահ դատաւորաց եւ զօրաց շուրջ փետիցէ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Է։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Փետրիկ

s.

soft feather, down.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւրաքանչիւր ամի յեզափոխեալ զփետրիկս իւրեանց՝ նոր եւ չքնաղ ըստ կարգի շարամանեալ նորոգեն. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Փերեւեդեմ, եցի

vn.

cf. Փերեւերտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ յազգէն իցեն ծնեալ, եւ նորին յորջորջմամբ փերեւեթիցեն, յամենայնէ իսկ տարագիր լինին. (Ոսկ. գաղ.։ Զի ոչ եթէ իբրեւ ի թշնամեաց երկիր երթայցեն ի պատերազմ, այլ իբրեւ յիւրեանց երկրի փերեւետիցին համարձակ. Ոսկ. ես.։)


Փերեւերտեմ, եցի

vn.

to dress oneself with studied elegance, with affected neatness, with too great attention to effect, to be very spruce or smart;
to bridle up, to strut, to carry proudly, to walk with affected dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ յազգէն իցեն ծնեալ, եւ նորին յորջորջմամբ փերեւեթիցեն, յամենայնէ իսկ տարագիր լինին. (Ոսկ. գաղ.։)


Փթիթ

s. adj.

shoot, sprout, blossoming, blooming;
blossomed, flowered;
ի —ս հարկանիլ, to blow.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՐբուցանէ զստեղն յուրախութիւն, զի զփթիթսն (կամ զփթիթն յուրախութիւն) զուարթութեան, կրկին պահանջէ՝ զգոհութիւն տալեացն շնորհողի. (Ագաթ.։)

Ի հովիտս նորա փթիթ դալարի. (Նիւս. կազմ.։)


Փիւրիդ

cf. Փիւրիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զծուխ, զի ելանէր ի հացին փիւրտանէ։ Արարցէք զայս փիւրտունս, եւ տուք ցպահանորդսն եւ այլն. (Վրք. հց. ձ. ստէպ։)


Փխրեմ, եցի

va.

to pound, to crush, to crumble, to bruise, to grind;
to roast, to toast, to torrefy.

· Calfa

NBHL (2)

Հուր բորբոքեցից, զի միսն հալեսցէ, եւ ոսկերքն փխրեսցին։ Մուրկ նոր փխրեալ եւ մաքրեալ տեառն։ Զամենայն մուրկ փխրեալ մի ուտիցէք մինչ յօրն, եւ այլն. (Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 10։ Ղեւտ. ՟Բ. 14։ ՟Ի՟Գ. 14։)

Որ եւ ջերմագոյն տապացուցանէին ճառագայթք արեգականն, եւ զքարինս եւս փխրել կարէին։ Մոմ է ի պնակիտսն, որ (չորացեալ ) դիւրաւ փխրի։ Քան զնոյն կաւ՝ անարգ եւ փխրելի եւ անցաւոր կեանք նորա։ Հանդերձքն ցեցակեր, փխրեալ, եղծեալ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։ Փիլ. ել. ՟Բ. 41։ Լմբ. իմ.։ Ագաթ.։ Յայս միտս հայի արդեօք ըստ հյ. եւ ըստ օրինակաց ինչ յն. եւ բանն Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 10. որ եդաւ ի ՟Ա նշ։)


Փղձկումն, ման

s.

cf. Փղձուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Զթանխանձ եւ զփղձկումն սրտի իմոյ, զոր հառաչէի յոգւոց հանելով։ Անմռունչ հեծեծես, սակայն շնորհ հոգւոյն՝ որ է ի քեզ, տեսանէ զփղձկումն հոգւոյ քո։ Ի յանձկութենէ փղձկման ծանրութեանն բթեալ. (Փորպ։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Փղոմոս

s. bot. mullein, shepherd's-club, torch-weed, verbascum.

· Calfa

NBHL (1)

Արջ յորժամ վէրս առնու յանձին, երթայ խլէ զարմատ մի, որ անուանեալ կոչի փղոմոս. բնութիւն արմատոյն այնորիկ ցամաքեցուցիչ զօրութիւն ունի. դնէ ի վերայ վիրացն. (Վեցօր. ՟Թ։)


Փշաբոյս

adj.

producing thorns, spiniferous.

· Calfa

NBHL (1)

Զփշաբոյս (կամ զփշաբեր ) մարմին լցո շնորհօք, զարգացո եւ պտղաբերութիւն փախարկեա. (Եփր. աղ.։)


Փշատի

s. bot. zizyphus lotus, seedra.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառ փշատ պտղոյ, ունօղ երեւելի փշոց յոստս. այլ ծաղիկ նորա դեղին անուշահոտ յոյժ՝ սիրելի մեղուաց. իյտե աղաճը։ (Բժշկըն։)


Փշեղէն, ղինի, նաց

adj.

thorny, spiny, made of thorns.

· Calfa

NBHL (2)

Փշեղէն թադիւ գլխոյ նորա ընկալաք զպսակ արքայութեան երկնից. (Բրսղ. մրկ.։)

Եւ այլոց՝ փշեղէն գաւազանօք նորոգէին զհարուածսն օր ըստ օրէ. (Եփր. վկ. արեւ.։)