to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.
· Calfa
Նոքա հրաւիրեցին զնա, եւ եկն առ նոսա. եւ նա հրաւիրեաց զնոսա, եւ ոչ եկին ի հարսանիսն նորա։ Հրաւիրեաց փեսայն երկրաւոր զփեսայն երկնաւոր։ Հրաւիրեցաւ ի բազմականացն, որ բազմեցուցանելոց էր զաշխարհս յարքայութեան իւրում. (Եփր. համաբ.։)
to become an angel, to live angelically, to lead an angelic life.
· Calfa
Ինքն էջ ի ջուրս, զի ամենեքին ի ջուրցն հոգւովն նորոգեալ հրեշտակասցին. (Ագաթ.։)
Հրեշտակացեալք ի դասս նորուն վերակարգեցան. (Շար.։)
cf. Հրեշտակատիպ.
· Calfa
Ոչ սարսափեաց ի հրեշտակատեսիլ երեսաց նորա. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
of celestial form, of angelic appearance, or beauty.
· Calfa
Պատկառեալ ի հրեշտակատիպ փառաց երեսաց նորա. (Ոսկ. գծ.։)
angelic nature;
embassy, message, deputation, delegation;
—ս առաքել, առնել, to send ambassadors, deputies, to depute, to send a commission.
· Calfa
Որում զհրեշտակութիւն միջնորդութեանն հաւատաց. (Խոսր.։)
judaism.
· Calfa
ἱουδαϊσμός Հրէայ գոլն. հրէական ազգ, եւ բնութիւն նորա, սովորութիւն, օրէնք, կրօնք. տե՛ս (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 38։ Եսթ. ՟Ը. 17։ Գաղ. ՟Ա. 13. 14։)
cf. Հրկէզ առնեմ.
· Calfa
Զաշտարակս նորա հրկիզեցին հրով։ Դրունք նորա հրկիզեալ հրով. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 55։ Նեեմ. ՟Ա. 3։)
to pant.
· Calfa
Այս է նորա անկամաւոր հինինալոյ պատճառ. (Նիւս. կազմ.։)
sickly;
very ill;
cf. Հիւանդաբար.
· Calfa
Տիրէ ի վերայ նորա ցաւք հիւանդագինք. (Արծր. ՟Դ. 11։)
indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.
· Calfa
Գուցէ պատահիցէ նմա հիւանդութիւն։ Զամենայն անկողինս նորա դարձուցանէ ի հիւանդութեան նորա։ Եթէ կեցցե՞մ ի հիւանդութենէ աստի իմմէ յայսմանէ։ Յանհնարին հիւանդութեան։ Անկայ ի հիւանդութիւն դժուարին։ Բժշկէ զամենայն հիւանդութիւնս քո։ Բժշկէր զամենայն հիւանդութիւնս, եւ զամենայն ախտս ի ժողովրդեանն.եւ այլն։
producing humour or matter.
· Calfa
Ոչ բնութիւն հիւթաբեր ի պէտս նորա. (Եզնիկ.։)
tress;
braid;
plait;
— վարսից, tresses, plait of hair.
· Calfa
Հիւսակ հոգեւոր յեօթնարփեան շնորհաց՝ ջահ վառեալ լուսով զաքարիաս ետես. (Շ. տաղ.։)
carpentry.
· Calfa
Որպէս հիւսնութիւն, եւ փայտ՝ նորին ենթակայ. արդ հիւսնութիւն, եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
hospice;
guest's apartment.
· Calfa
Կարգէ եւ վանորայս, օտարանոցս եւ հիւրանոցս։ Հիւանդանոցս կարգէր, եւ հիւրանոցս. (Յհ. կթ.։ Մեսր. երէց.։ Վրդն. պտմ.։)
Տեսանէր զվանորայսն, եւ զհագիստ հիւրանոցացն. (Պտմ. վր.։)
quality of a guest or stranger;
pilgrimage.
· Calfa
Որք քրիստոսի եղաք դաշնակիցք հիւրութեան նորա, հարսնազգեստեալ զմիտս մեր պահեսցուք. կա՛մ է մարդասիրութիւն հրաւիրելոյ նորա զմեզ ի հարսանիս, եւ կամ անարատութիւն հրաւիրելոցս իբրեւ օրիորդաց. (զի լծորդ է օրիորդ ընդ հիւրի, իբր յաւերժահարսն։)
good-natured, condescending, complying, docile;
pliant, supple, yielding;
— բնութիւն, pliant or flexible temper.
· Calfa
Հլուաց տայ աստուած զշնորհս իւր. (Նար. խրատ.։)
to whisper;
to murmur;
— ումեք յունկանէ or յունկն, to whisper in a person's ear.
· Calfa
Զարմացան ամենեքին, մինչեւ հծծել ընդ միմեանս, եւ ասել. զի՞նչ է այս նոր վարդապետութիւնս. (Մրկ. ՟Ա. 27։)
to divine, to augur, to prognosticate, to bewitch, to conjure, to charm, to enchant;
հմայեալ հայելիք, magic glass;
cf. Թուղթ.
· Calfa
Հմայեցի, զի օրհնեաց զիս աստուած յոտին քում։ Հմայելով հմայէ այր որ իբրեւ զիս է։ Արքն հմայեցին, եւ նուիրեցին, եւ քաղեցին զբանսն ի բերանոյ նորա։ Դիւթեցին դիւթութիւնս, եւ հմայեցին հմայս։ Հմայս հմայել, գաւազանս ընկենուլ։ Մի՛ հմայիցէք, եւ մի՛ հաւահարց եւ մի՛ հաւադէտք լինիցիք։ Հմայիցէ, եւ հաւահարց լինիցի.եւ այլն։
to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.
· Calfa
Ոչ հնացան ձորձք ձեր։ Որ իբրեւ զտիկ հնացեալ են։ Իբրեւ զձորձս հնասջիք։ Քսակս առանց հնանալոյ (յն. ոչ հնանալիս)։ Կօշիկք նոցա ոչ հնացան։ Քուրձս հնացեալս։ Հողաթափք կամ հանդերձք հնացեալք։ Որ հնանայն եւ ծերանայ, մերձ է յապականութիւն։ Ամպարիշտք հնացեալք, եւ ի մեծութեան են։ Ա՛յ հնացեալ աւուրբք չարութեան։ Զբազմութիւն ծերակոյտ ալեացն հնացելոց։ Բորոտութիւն հնացեալ իցէ ի մորթ մարմնոյ նորա. Վէմ հնասցի ի տեղւոջէ իւրմէ. եւ այլն։
Ոչ նորոգի, եւ ոչ հնանայ. (Յճխ. ՟Ա։)
Ի նորանալ եւ ի հնանալ լուսնին. (Երզն. մտթ.։)
narrated by the ancients;
ancient writer or historian.
· Calfa
Ի հնապատումն տառսն վերատատառեալ է, այլ ոչ ի նորապատում շարագրութեանն. (Թէոդոր. մայրագ.։)
teaching, informing, instructing, suggesting.
· Calfa
Որ ցուցանէ զհնարս ճարտարութեան. առաջնորդ, ուսուցիչ.
possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.
· Calfa
Հնարաւոր իմաստութիւն, կամ շնորհք, կամ ճարտարութիւն. (Եղիշ. ՟Դ։ Շ. ատեն.։ Բրսղ. մրկ.։ Երզն. մտթ.։)
possibility, feasibility;
invention;
means, expedient.
· Calfa
Դիւթական հնարաւորութիւնս։ Լուաց հնարաւորութեամբ զերեսս նորա։ Ըդ հնարաւորութիւն զարդուցն զարմացան. (Ճ. ՟Ա.։)
to invent, to find out, to imagine a device, to conceive a project, to contrive;
to strive, to endeavour, to exert oneself;
to bend or apply one's mind to, to study;
to counterfeit, to feign;
cf. Հնար.
· Calfa
to make old;
to wear out, to use up, to waste, to consume.
· Calfa
Որ հնացուցանէ զլերինս։ Հնացուցին յինքեանս զբանս։ Ասելովն նոր՝ հնացոյց զառաջինն. (Յոբ. ՟Թ. 5։ ՟Լ՟Բ. 15։ Եբր. ՟Ը. 13։)
adj. s. all the fifteen.
· Calfa
Սիբա, եւ հնգետասանեքին որդիք նորա ընդ նմա. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 17։)
s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.
· Calfa
Առաջի նորա նախ հնդիկք անկցին։ Ետուր զնա կերակուր զօրացն հնդկաց։ Եթէ փոխիցէ հնդիկ զմորթ իւր։ Հնդիկք յառաջագոյն ձեռնտու լիցին առ աստուած. (Սղ. եւ Երեմ.։)
oldness;
age, old age, decay;
antiquity;
relic of antiquity;
old rubbish;
—ք անւոյ, the antiquities, the ancient monuments of Ani;
— ծերութեան or ալեաց, extreme old age, hoary old age;
decrepitude;
— օձից, the slough or cast off skin of serpents.
· Calfa
Ակնածեալ ի հնութենէ ալեացն։ Զի հայէին զհնութիւն ծերութեան նորա. (Ճ. ՟Բ.։ Եւս. պտմ. ՟Դ. 15։)
vn. va. to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.
· Calfa
Քաղցրաձայն հաւուց բարբառ հնչէր։ Հնչեաց համբաւն ի տուն փարաւոնի։ Ի ձէնջ հնչեաց բանն աստուծոյ՝ ոչ միայն ի մակեդովնիա։ Հնչեցէ՛ք ի մակդող։ Հնչեսցեն երկոքեան ականջք իւր։ Մուրճ եւ ամենայն ինչ երկաթի ոչ հնչեաց ի շինել նորա. եւ այլն։
cf. Հնչումն.
· Calfa
Հնչիւն հրոյ, եւ խոխոջիւն ջրոյ բեկանէ զսիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
adj. s. guardian, trustee;
intendant, steward, agent, purveyor;
inspector, overseer, surveyor;
— լինել, to care, to take care of.
· Calfa
κηδεμών curator ἑπιμελής qui curam gerit, sollicitus, diligens. որ եւ ՀՈԳԱԲԱՐՁ. Յանձին բերօղ կամ ըստանձնօղ զհոգս այլոց. խնամատար. վերակացու. առաջնորդ. եւ Փոյթ. փութկոտ.
to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.
· Calfa
Զնորին հոգացայց. (Յոբ. ՟Ի՟Գ. 14։)
cf. Հոգելից.
· Calfa
ՀՈԳԵԼԻ ՀՈԳԵԼԻՐ ՀՈԳԵԼԻՑ. Լի կամ լցեալ հոգւով սրբով (անձն, եւ որ ինչ իցէ նորա).
cf. Հոգելից.
· Calfa
ՀՈԳԵԼԻ ՀՈԳԵԼԻՐ ՀՈԳԵԼԻՑ. Լի կամ լցեալ հոգւով սրբով (անձն, եւ որ ինչ իցէ նորա).
full of the Holy Spirit.
· Calfa
ՀՈԳԵԼԻ ՀՈԳԵԼԻՐ ՀՈԳԵԼԻՑ. Լի կամ լցեալ հոգւով սրբով (անձն, եւ որ ինչ իցէ նորա).
divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.
· Calfa
ՀՈԳԵԽԱՌՆ կամ ՀՈԳԷԽԱՌՆ. Հոգւով խառնեալ. հոգիընկալ. հաղորդ հոգւոյն կամ շնորհաց նորա, եւ մարգարէական. կամ Ոգեխառնեալ.
Հոգեխառն մտօք իմացաւ՝ որ ինչ շնորհեցաւ նմա յաստուծոյ. (Եպիփ. սղ.։)
inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.
· Calfa
ՀՈԳԵԿԻՐ կամ ՀՈԳԷԿԻՐ. πνευματοφόρος qui fert aut gerit in se spiritum, spiritu divino adflatus. Որ կրէ յինքեան զհոգի աստուծոյ ըստ պէսպէս շնորհաց նորա. որ եւ ըստ յն. ոճոյ, Հոգեզգեստ, Հոգեզգեաց, Հոգիազգեաց. աստուածարեալ. բնական հոգւոյն. մարգարէ.
warring against, or denying the divinity of the Holy Spirit;
follower of the doctrine of Macedonius.
· Calfa
ՀՈԳԵՄԱՐՏ կամ ՀՈԳԷՄԱՐՏ. πνευματομάχος qui spiritui sancto repugnat. Մարնչօղ ընդդէմ հոգւոյն սրբոյ. ժխտօղ աստուածութեան հոգւոյն. մակեդոն հայհոյիչ, եւ արբանեակք նորա.
deep in the mysteries of the Holy Spirit;
endowed with the Holy Spirit.
· Calfa
Խորամուխ ի խորհուրդս հոգւոյն. կամ մխեալ որպէս պողովատիկ շնորհօք հոգւոյն.
inspired by the Holy Spirit.
· Calfa
Զհոգեշունչ օգտակարութեամբ։ Զբանս նորա հոգեշունչս։ Հոգեշունչ աւետարանիչք. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Կ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)
spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.
· Calfa
Եթէ ոչ էր ծնեալ նորա մարմնապէս, եւ ոչ դու ծնանէիր հոգեպէս։ Պրպմ. (ձ։)
Հոգեպէս զօծումն շնորհաց հուոյն նշանակէ ճարպն։ Հոգեպէս՝ ուրախ լիցին երկինք ի փրկութիւին հեթանոսաց. (Գէ. ես.։)
Տարաւ ի տուն իւր զանդամալոյծն, եւ խնամարկեաց զնա հոգեպէս. (եւ հաճէր զմիտս նորա. Վրք. հց. ձ։)
the gift of penetrating the secrets of the heart.
· Calfa
Տեսանելն հոգւով զգաղտնիս. շնորհք կամ ձիրք հոգետես գոլոյ. հոգեւոր տեսութիւն.
spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.
· Calfa
Ընդ հոգեւորսն զհոգեւորս համեմատեմք։ Հոգեւորացն հաղորդ լինել։ Շնորհս ինչ հոգեւորս։ Հոգեւորն քննէ զամենայն։ Հոգեւոր կերակուր, կամ ըմպելի, կամ տաճար. կամ պատարագ. եւ այլն։
spirituality.
· Calfa
Հոգեւորն գոլ. ունելն զհոգեւոր առաքինութիւն, կամ զշնորհս հոգւոյն սրբոյ.
to spiritualize, to purify;
to inspirit, to animate, to vivify, to reanimate, to give new life to, to raise the spirits of;
to restore to life.
· Calfa
Իմասցուք զփչելն՝ ոչ ի նմանէ ի նա, այլ՝ նմա փչելն՝ զնա հոգիացոյց. որպէս զանգոյսն գոյացոյց, նոյնպէս զանհոգին հոգիացոյց, եւ զկենդանութիւն եդ ի վերայ նորա. (Եղիշ. հոգ.։)
care, solicitude.
· Calfa
Տուաւ շնորհ հոգողութեան (սրբոյն մեսրոպայ)։ Յայսպիսի մեծ հոգողութենէ։ Բազում հոգողութեամբ ուսուցանել տուեալ։ Ըստ իշխանաց հոգողութեան. (Փարպ.։)
to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.
· Calfa
Ստութեան նորա հոլանիւր կեղծիք։ Որ յայտնապէս աստուստ բացափայլեալ բանիս հոլանիցին միտք. (Խոսրովիկ.։)
bare-headed, unveiled, uncovered;
naked, hare, undressed;
openly, manifestly, publicly;
— առնել, cf. Հոլանեմ;
— լինել, հոլանիմ, cf. Հոլանեմ.
· Calfa
Բազմաց հոլանի սորայն երեւեսցի վատթարութիւն։ Որք ոչն կարէին հոլանի ի դէմս նորա հայել. (Պիտ.։)
to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.
· Calfa
Առաջի նորա հոլովեսցին եթովպացիք. ըստ յն. ոճոյ իմա՛, անկցին. (Աթ. ՟Թ։)