Definitions containing the research նոր : 7447 results

Վաներ, ոյ

cf. Վաներայք.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՆԵՐ կամ ՎԱՆԵԱՐ. Վանք, վանորայք. մենաստանք հանդերձ վանականօք.


Վաներայք, յից

pl.

cf. Վանորայ.

· Calfa


Վանեցի

cf. Վանական.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ իւր առաջնորդ ի մերձակայ վանիցն ... ասաց վանեցին ... եհարց վանեցին. (Վրք. հց. ձ։)


Վաներ

cf. Վաներայք.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՆԵՐ կամ ՎԱՆԵԱՐ. Վանք, վանորայք. մենաստանք հանդերձ վանականօք.


Վաներայք

s. pl. cf. Վանորայ.

· Calfa


Վանք, նաց, նից, նուց

s.

convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.

· Calfa

NBHL (2)

Եմուտ (աննա) ի վանս իւր, եւ կերաւ ընդ առն իւրում։ Տարաւ զնոսա (Սամուէլ) ի վանս իւր։ Վանք հովուաց։ Ի վանուց հօտից։ Զզէն նորա եդ ի վանս իւրում։ Ու՞ր են վանքն իմ, յորում զպասեքն ուտիցեմ աշակերտօքս հանդերձ։ Ելին՝ ուր վանքն իսկ էին։ Ի վանացն կայիափայ։ Առ որում վանս ունելոց էաք։ Եկին ի վանսն առ նա։ Պատրաստեսջի՛ր ինձ վանս.եւ այլն։

ՎԱՆՔ. μοναστήριον, -ια monasterium, -ia λαύρα եւ այլն. Մենաստան, եւ մենաստանք, վանորայք, վանօրեայք. բնակարան միաբանակեցաց. որ եւ Փարախ, Լոռա, իբր օթարան բանաւոր ոչխարաց, միանգամայն եւ հիւրանոց.


Վաշխասէր

cf. Վաշխատու.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զփոխն տալ ոչ վաշխիւք շնորհելն ասէ, զի այս առանց օրինաց ի վաշխասիրացն լինի. (Երզն. մտթ.։)


Վաշտ, ից, ուց

s.

battalion.

· Calfa

NBHL (1)

Գնդի գնդի, դրօշու դրօշու, վաշտուց վաշտուց։ Հասանէր վաշտն գնէլոյ ի բանակն արքունի։ Կին նորա ի նորին վաշտուն էր ընդ առն իւրում. (Բուզ. ՟Գ. 7։ ՟Դ. 15։)


Վառումն, ման

s.

kindling, lighting;
burning, inflammation.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչչեւ ուրուք ի նա փչեալ՝ վառումն նորա յայտնի իմացաւ երկիւղածացն աստուծոյ։ Ոչ շիջանի վառումն կանթեղաց ձերոց. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Վաստակ, ոց

s. adj.

work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ վաստակոցն՝ զոր վաստակեսցես ինձ։ Զտառապանս իմ եւ զվաստակս ձեռաց իմոց։ Ելանէ մարդ ի գործս իւր, եւ ի վաստակն ձեռաց իւրոց մինչեւ ցերեկոյ։ Հատուսցէ քեզ տէր ըստ վաստակոց քոց։ Զբերս երկրի քոյ, եւ զամենայն վաստակս քո կերիցէ։ Ոչ լիցի աշխատութիւն ի յակոբ, եւ մի՛ երեւեսցի վաստակ ի մէջ իսրայէլի։ Ի ներքոյ լեզուի նորա ցաւք եւ վաստակք.եւ այլն։


Վատաբախտութիւն, ութեան

s.

unhappiness, misfortune, ill or bad luck;
misery, calamity.

· Calfa

NBHL (1)

Եհաս վատաբախտութիւն զակեդմոնացւոցն։ Վասն վատաբախտութեան նորա. (Նոննոս.։)


Վատանամ, ացայ

vn.

to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վասն այնորիկ առնուս զէն, զի վատանայցես, այլ զի կռուիցիս։ Վատութեանց պարսաւանս (դնես աղքատին). եւ դու վատանաս, եւ սակայն աստուած զիւրն տայ քեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 10։)


Վատասրտեմ, եցի

vn.

cf. Վատասրտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ երկնչի ի տեառնէ, մի վատասրտեսցէ. զի նա է յոյս նորա. (Սիր. ՟Լ՟Ա. 14։)


Վատատոհմակ

cf. Վատազգի.

· Calfa

NBHL (1)

Վատատոհմիկ եւ վատաշնորհ զկինն համարելով. (Երզն. մտթ.։)


Վատատոհմիկ

cf. Վատազգի.

· Calfa

NBHL (1)

Վատատոհմիկ եւ վատաշնորհ զկինն համարելով. (Երզն. մտթ.։)


Վատեմ, եցի

vn.

cf. Վատիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վատեցին աչք նորա։ Աչք իւր վատեալ էին։ Վատեալ աչք իւր ի ծերութենէ իւրմէ. (Ծն. ՟Ի՟Է. 1։ Օր. ՟Լ՟Դ. 7։ ՟Ա. Թագ. ՟Դ. 15։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 4։)


Վատթար, աց

adj.

bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտէին զանմռունչ սողունս եւ զճճիս վատթարս։ Անասնոյ վատթարի ճշգրտեցոյց զնա։ Կողկողեսցին առ դրունս վատթարաց։ Զորդիս նորա սատակեսցեն վատթարք։ Ոչ ի լաւ անդր, այլ ի վատթարն նկրտիք. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 16։ ՟Ժ՟Գ. 14։ Յոբ. ՟Ե. 4։ ՟Ի. 10. ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 17։)


Վատթարութիւն, ութեան

s.

deterioration, alteration, marring, debasement, corruption, decay, degeneracy, depravity;
meanness, vileness, cowardice;
defeat, rout;
insult, affront.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի զվատթարութիւն նորա յայտ առնիցէ, ասէ, զհզօրն կապիցէ։ Լսելով զառաքինեացն զքաջութիւն, եւ զյետս կացելոցն զվատթարութիւն. (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Ա։)


Վատնեմ, եցի

va.

to dissipate, to consume, to use up, to lavish, to scatter, to dilapidate, to fritter away, to waste, to run through, to exhaust;
— զինչս, to waste one's substance or goods, to squander away one's fortune.

· Calfa

NBHL (1)

Վատնեաց զինչս իւր, զի կեայր անառակութեամբ։ Որպէս թէ վատնիցէ զինչս նորա. (Ղկ. ՟Ժ՟Ե. 13։ ՟Ժ՟Զ. 1։)


Վարազաթեւք, ոց

s.

beam-feathers.

· Calfa

NBHL (2)

Զմինն (ի ձագուց՝ արծիւն) մերժեալ ընկենու վարազաթեւոքն։ Եւ թէ ոք զվարազաթեւսն նորա յապաւիցէ ի բաց, անպիտան զնա առ թռիչսն առնիցէ։ Տէր աղքատացուցանէ զհզօր վարազաթեւսդ քո. (Վեցօր. ՟Ը։ Սարգ. յկ. է։ Եփր. թագ.։)

Անկեալ կործանի, եւ թափին վարազաթեւք նորա. (Լմբ. ամբակ.։ Իսկ Մծբ. ՟Ե. վարազաթեւք. ըստ տպ. երկիցս. այլ ըստ ձձ. թեւք։)


Վարազաջեղք

s.

the greater nerves.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացեալ յօրացեալք են վարազաջեղք չարին ի միտս նորա, եւ հազիւ մեծաւ աշխատութեամբ զերծանին ճիրանք նորա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Վարակեմ, եցի

va.

cf. Վարակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընչիցն ծառայ կապանս վարակէ զանձամբ։ Իբրեւ զբազում չարեաց պարտական վարակեն ի դժուարարձակ շղթայս։ Գելոցօք վարակել եւ խորտակել։ ԿԱպեաց զսպանօղն զհերովդդէս՝ զանդամս նորա որդամբք վարակելով. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Ոսկիփոր.։)


Վարանեմ, եցի

va.

to entwine in, to wind around, to involve, to tangle, to knot;
to lay snares, to wait in ambush;
cf. Վարանեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարանեցուցանէր զանձն նորա բազոմւ տրտմութեամբ եւ հոգովք։ Ի մեղսն պատրեալ յուսովն, եւ յետ մեղացն վարանեցուցանել երկիւղիւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Լմբ. սղ.։)


Վարանեցուցանեմ, ուցի

va.

to throw into uncertainty, to render perplexed, to embarrass, to puzzle.

· Calfa

NBHL (1)

Վարանեցուցանէր զանձն նորա բազոմւ տրտմութեամբ եւ հոգովք։ Ի մեղսն պատրեալ յուսովն, եւ յետ մեղացն վարանեցուցանել երկիւղիւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Լմբ. սղ.։)


Սանահայր, հօր

s.

godfather.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց չարութեամբ լցեալ թագուհին՝ եւ դոքսիա սանամայր նորին. (Գանձ.) (այսինքն մայր թէոդոսի փոքու, զոր կնքեաց ոսկեբերան)։


Սանամայր, մօր

s.

godmother.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց չարութեամբ լցեալ թագուհին՝ եւ դոքսիա սանամայր նորին. (Գանձ.) (այսինքն մայր թէոդոսի փոքու, զոր կնքեաց ոսկեբերան)։


Սանդուղք, դղոց

s.

staircase, stairs, ladder;
երկբացիկ —, double ladder, trestles;
ծալածոյ —, folding ladder;
— չուանեայ, rope-ladder, foot-rope;
— հրդեհի, fire-ladder, fire-escape;
— պաշարման, scaling-ladder;
— շրջանակաւ, winding staircase;
ելանել ընդ —ղս, to go up stairs;
իջանել ի սանդղոց, to come down stairs;
ելանել ի վեր սանդղովք, to scale, to climb over, to escalade;
ելանել սանդղովք ի պարիսպս, to scale the walls.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ահա սանդուղք հաստատեալ յերկրի։ Բարձեալ բերէին սանդուղս եւ մանգղիոնս։ Ընդ եօթն սանդուխս ելանէին ի նա։ Եօթն սանդուխք ելանելիք նորա. (Ծն. ՟Ի՟Ը. 12։ ՟Ա. Մակ. ՟Է. 30։ Եզեկ. խ. 22=37։)

ՍԱՆԴՈՒՂՔ եւ ՍԱՆԴՈՒԽՔ. κλίμαξ scala κλιμακτήρ gradus scalae. Գտանի գրեալ եւ ՍԱՆԴՈՒՂ, եւ որպէս ռմկ. ՍԱՆԴՈՒՂԴ, ՍԱՆԴՈՒԽՏ. (որպէս սանտրաձեւ ուղ կամ ուղի) Ելանելիք աստիճանաւ, եւ աստիճանք նորին.


Սանձ, ուց, օք

s. fig. mech.

bit, curb, bridle, rein, snaffle;
check, curb;
— զօրութենաչափ, dynamometrical brake, friction-brake;
—ս դնել, to put a check upon, to curb, to put a term to;
—ս արկանել, cf. Սանձեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զձին սանձաւ թամբաւ առ եւ անց։ Ձի թամբովք եւ սանձիւք։ Հեծաւ ի վերայ նորա առանց անձուց. (Բուզ. ՟Զ. 8։ կանոն։ Պտմ. աղեքս.։)

Սանձաց (կամ սանձուցն) բռնաւորութիւն։ Նախախնամութեանն սանձօք առաջնորդեալ. (Ածաբ. պասք. եւ Ածաբ. կարկտ.։)


Սանձեմ, եցի

va.

to bridle, to break in;
to rein in, to check, to hold in, to repress, to conquer, to abate, to mortify.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զծով արարեր, եւ սանձեցեր զյանդգնութիւն ալեաց նորա դուզնաքեայ աւազով։ Կախարդութիւն քո եւ զծովն սանձեաց. (Ճ. ՟Բ. Ճ. ՟Գ.։)


Սառայածին

adj.

born of Sarah.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնեալն ի սառայէ, իսահակ, եւ սերունդք կամ հետեւողք նորա.


Սառիմ, եցայ

vn.

to freeze, to be frozen, to glaciate, to congeal;
— պտղոց, ծաղկանց, to be frost-bitten, nipped by the frost

· Calfa

NBHL (2)

Հիւսիս հեռի է յարեգական ջերմութենէ, եւ վասն այնորիկ սառեալ է։ Սառեալ են մեզօք. (Նար. երգ.։)

Զսիրտ սառեալ մի՛ խռովեր. (Սիր. ՟Դ. 3։) (նորն, տառապելոյ. յն. ցասուցեալ, կամ սրեալ)։


Սառնամած

adj.

surrounded or covered with frost or ice, frozen, ice-bound.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղաց ձմեռն էառ վախճան, սառնամածեալ ախտքընսուզան. (Լմբ. ի շնորհ.։)


Սաստիկ, տկաց

adj.

excessive, extreme, great, grievous, enormous;
intense, violent, vehement, impetuous, strong, lively, ardent, fiery;
rigid, rigorous, rude, severe, austere, insupportable;
— տգէտ, downright or perfectly ignorant person.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ արկին զպարաս հարկաց աշխարհին ի վերայ տան նորա. (Եղիշ. ՟Է։)


Սաստիկ, սաստիկս

adv.

vehemently, vigorously, impetuously, strongly, with all one's force, power or strength;
greatly, excessively, extremely, grievously, violently, sharply, harshly, rigidly, severely, rigorously.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ արկին զպարաս հարկաց աշխարհին ի վերայ տան նորա. (Եղիշ. ՟Է։)


Սաստկայաղթ

cf. Քաջայաղթ.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձայոյզք եղերուք վասն սաստկայաղթ զօրութեան նորա. (Եփր. մն.։ 1)


Սաստկանամ, ացայ

vn.

to increase in force, in intensity, to be strengthened by, increased, to grow;
to be enraged, very angry;
— մարտին, to become exasperated, to grow most ferocious;
—նայր հրաման թագաւորին, the king's order was pressing.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստկանայր ջուրն։ Սովն եւս քան զեւս սաստկանայր։ Սաստկացան քան զիս։ Սաստկացաւ բանն արքայի առ յովար։ Սաստկացաւ քան զնա պատերազմն։ Սաստկանայ ի տանջանս անիրաւաց։ Սաստկացաւ ի վերայ նորա անօրէնութիւն։ Հրաման թագաւորին սաստկանայր։ Ձայն փողոցն սաստկացեալք յոյժ։ Մատս զուրիա ընդդէմ սաստկացեալ պատերազմին։ իբրեւ մարտն սաստկացաւ.եւ այլն։


Սաստկապէս

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այնորիկ սաստկապէս ասէ, մերձեցաւ յիս. (Կիւրղ. ղկ.։)


Սատան, ի, իւ

s.

adversary, opponent, antagonist, enemy;
Satan;
— յարուցանել ումեք, to stir up an adversary, to raise or create difficulties, to raise objections to.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգէ ի վերայ նորա սատան հալածանաց զանազան կրօնիւք. (Ճ. ՟Ա.։)


Սատարեմ, եցի

va.

to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նա սատարեալ էր տեղեկութեամբ վասն նորա. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Վարապան, աց

s.

nose-band;
snaffle;
muzzle.

· Calfa

NBHL (1)

Ունչս արար՝ անցոյց շրոշակ ընդ քիթս նորա եւ եդ վարապան ի ցռուկ նորա. (Եփր. ծն.։)


Վարատեմ, եցի

va.

cf. Վարատեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարատեմ եւ ցրուեմ ես տեսէ զզօրսդ։ Մի՛ վարատեսցէ թշնամին ուխտին մերոյ զոչխարս առաքելական եկեղեցւոյ քում սրբոյ։ Որք նորաձան ուսմամբ իբրեւ պատառող ժանեօք վարատեն (զհօտն քրիստոսի) ի միոյ սուրբ եւ ուղղափառ գաւթէ եկեղեցւոյ։ Որ օցտէ ի ճշմարտութենէ, այսինքն վարատէ. (Եփր. թագ.։ Ագաթ.։ Վրք. ածաբ.։ Լծ. ածաբ.։)


Վարդապետանոց, աց

cf. Վարդապետարան.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխեն ի վարդապետանոցն նորա. զամենեսին զնոսա արգելուլ անդէն ի վարդապետանոցն։ Երթալ ի վարդապետանոցն։ Յանասնոցն վարդապետանոցս յղեսցուք։ Եւ զանձինս եւ զորդիս ածցու՛ք յողորմածութեան վարդապետանոցն. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. 27։)


Վարդապետարան, աց

s. adj.

school;
very erudite, learned, versed.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխեն ի վարդապետանոցն նորա. զամենեսին զնոսա արգելուլ անդէն ի վարդապետանոցն։ Երթալ ի վարդապետանոցն։ Յանասնոցն վարդապետանոցս յղեսցուք։ Եւ զանձինս եւ զորդիս ածցու՛ք յողորմածութեան վարդապետանոցն. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. 27։)


Վարդապետեմ, եցի

va.

to indoctrinate, to lecture, to dogmatize;
to teach, to instruct in, to catechise.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդապետէ սովիմբ զնոր ժողովուրդս. (Նախ. սղ.։)


Վարդապետութիւն, ութեան

s. va.

doctrine, dogma, tenets;
teaching, instruction, precept, maxim, sentiment;
theory;
doctor's degree, lectureship;
աստիճան վարդապետութեան, doctorate;
քրիստոնէական —, catechism;
cf. Զեղում.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն նորին լուսաւոր վարդապետութեան։ Անաչառ վարդապետութեամբ առաջնորդել։ Պատուականագոյն վարկանիմ զվարդապետութեան նորա օրինկս. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Պիտ.։)


Վարդենի, նւոյ, նեաց

s.

rose-bush, rose-tree;
վայրի —, dog-rose, hip-rose;
—ք, rosery, ground planted with rose-bushes.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զտունկ վարդենոյ (կամ իբրեւ վարդենի նորատունկ) յերիքով։ Ծաղկեցէ՛ք որպէս զվարդենի բուսեալ ի գնացս ջուրց. (Սիր. ՟Ի՟Դ. 19։ ՟Լ՟Թ. 17։)


Վարզ, ից

s.

wand, stick, rod.

· Calfa

NBHL (1)

Բարկացեալ զօրավարին ի վերայ իշխանին, ձգէր զվարզն՝ որ ի ձեռին, զհետ նորա. (Ղեւոնդ.։)


Վարժեցուցանեմ, ուցի

va.

to instruct, to educate, to discipline.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժեցուցանեն զնոսա աստուածապարգեւ շնորհիւն. (Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Ժ՟Թ.։)


Վարժութիւն, ութեան

s.

cf. Վարժումն.

· Calfa

NBHL (1)

Նա երեւեցուսցէ զվարդապետութիւն ի վարժման նորա. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 11։)


Վարժումն, ման

s.

exercise, practice, use;
instruction, culture, discipline, study.

· Calfa

NBHL (1)

Նա երեւեցուսցէ զվարդապետութիւն ի վարժման նորա. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 11։)