Definitions containing the research պ : 10000 Results

Զոհագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immolation, sacrifice.

NBHL (4)

θυσία sacrificium Մատուցանելն զզոհ. քահանայագործութիւն. պատարագ.

Այսուիկ ուրախարար զոհագործութեամբ ապրեցուսցես զիս յորոգայթէ յայսմանէ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Աշխատէին ի շաբաթսն, ի թլփատութիւնն, ի զոհագործութիւնն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)

Պէսպէս զոհագործութեամբքն. (Երզն. մտթ.։)


Զոհանոց, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Զոհարան.

NBHL (1)

Եւ զամենայն սպաս խորանին, եւ զզոհանոցսն. (Ել. ՟Լ՟Ա. 7։ Տե՛ս եւ Թուոց. ՟Գ. 31։ ՟Է. 1։ Թագ. ՟Է. 48։)


Զոհարան, ի, աց

See full entry →

s.

altar of sacrifice;
vase of immolation.

NBHL (6)

Եդ ի ներքոյ զսեղան քաւութեան՝ զտէրունի մարմնոյդ զոհարանն. (Լմբ. պտրգ.։)

Ո՛չ ի բագինս զոհարանաց նոցա պատարագ Աստուծոյ նուիրել. (Մանդ. ՟Է։)

Որո՞վք պատճառանօք բնակէիք ի զոհարանս յայսոսիկ. (Ճ. ՟Բ.։)

ԶՈՀԱՐԱՆ. ψυκτήρ pelvis Սպասք սեղանոյ զոհից. որպէս կոնք, տաշտք, եւ այլն.

Զոհարանք ոսկեղէնք երեսուն, եւ զոհարանք սպասուն արծաթեղէնք հազար քսան եւ ինն. (՟Բ. Եզր. ՟Ա. 9։)

Ոսկւովք պսակօք, եւ արծաթի զոհարանօք, յանօթս ցանկալիս. (Ագաթ.։)


Զոհաւոր, աց

See full entry →

adj.

immolated, sacrificed;
sacrificial.

NBHL (1)

Զի՞նչ պիտոյ են զոհաւոր օրէնքն. (Եփր. եբր.։)


Զոհեմ, եցի

See full entry →

va.

to immolate, to sacrifice.

NBHL (2)

θύω, θυσιάζω victimam offero, sacrifico Զենուլ զենլիս ի պատիւ Աստուծոյ. մատուցանել, նուիրել, պատարագել. զոհ ընել.

Պիւթագորաս ոչ հրամայէ զոհել դից, որպէս թէ չիցէ պարտ զոհել Աստուածս Աստուծոց ... երկիրպագանել հրամայէ, եւ զոհել ոչ. (Եզնիկ.։)


Զոյգերկնային

See full entry →

adj.

God-like, divine.

NBHL (1)

Այսպիսօրէն պատկերօք կռոց՝ պատիւս զոյգերկնայինս բաշխեալ ետուն ամենայն անշնչից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զոյգոստատ

See full entry →

s.

aid-de-camp.

NBHL (2)

Բառ անյայտ. թուի Զո՛յգ ոստանիկաց, կամ զոյգ ոստուցեալ ի գործ պատերազմի. այսինքն նիզակակից՝ հեծեալ, ասպետ. ազատորեար. համհարզ. համահարզ.

Մերոյն Արտաշէսի հրամայեաց երթալ ի Պարսս հանդերձ իւրովք զոյգոստատօք. (Խոր. ՟Բ. 87։) (Ըստ յն. ζευγίτης այսինքն լծուոր, ամոլք, առ աթենացիս էր կարգ դասու զօրականաց զկնի ասպետաց)։


Զոշ

See full entry →

cf. Զօշ.

NBHL (2)

Յոռի. ցած. զազիր. անարժան. ամօթալի. անամօթ, (պ. զիշտ). որպէս եւ Զօշաքաղութիւնն է ամօթալի շահ.

Յորժամ ոք զայսմանէ բուռն հարկանէ զոշ խորհրդով, կտրէ խորհել, թէ յաճախեսցուք ի մեղս, զի շնորհքն բազմասցին։ Կա՛մ, իմա՛ Կոյր որպէս զխլուրդ,


Զովամարմին

See full entry →

adj.

chilly, sensible to cold.

NBHL (1)

Որոյ մարմինն է զով. մարմինը պաղուկ.


Զովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to cool, to grow cool, to become cool.

NBHL (3)

καταψύχω, ἁναψύχω refocillor, respiro Հովանալ, բարեխառնիլ ի ցրտութենէ, կամ ցրտով ի տօթի. ոգի առնուլ յերեսաց տօթոյ եւ ծարաւոյ. զիջանիլ ջերմութեան իրիք. պաղըշտծկիլ, հովահրիլ, հանգչիլ .... եւ պաղիլ. սօվումագ.

Տապացեալ ոք՝ կարօտեսցի զովանալոյ. (Փարպ.։)

Վաղվաղակի տապակն զովացաւ. (Ճ. ՟Ա.։)


Զովարար

See full entry →

adj. s.

refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.

NBHL (1)

Աղբիւր զովարար՝ արդարութեան պասքելոցն. (Կիւրղ. խչ.։)


Զովացումն, ման

See full entry →

s.

refreshment.

NBHL (2)

ἁνάψυξις refrigeratio, refrigerium Զովանալն. պաղշտըկիլը.

Գալով այսր ... ի զովացումն՝ յաղագս տապոյ թշնամեացս. (Արշ.։)


Զովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.

NBHL (6)

ἁναψύχω, ἁναπαύω, σκιάζω refrigero, refocillo, recreo, obumbro Տալ զովանալ. զիջուցանել զտապն. հովացուցանել, եւ հովանացուցանել. հովահարել. հանգուցանել. պաղըշտըկել, պաղեցնել, շուք ընել, հովահրել.

Ո՞չ ապաքէն զտօթ զովացուցանէ ցօղ. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 16։)

Լինել նմա հովանի ի վերայ գլխոյ նորա, զովացուցանել զնա ի տառապանաց իւրոց. (Յովն. ՟Դ. 6։)

Ձմեռն ոչ միայն զովացուցանէ, այլ եւ սպանանէ. (Յճխ. ՟Դ։)

Բան զովացուցանօղ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ. այսինքն (որպէս ասի անդ, ՟Ի՟Թ) փարատիչ, մխիթարական։)

Կապեալ խուրձն մի մեծ (արմաւենւոյ՝) զովացոյց. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Զովացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Զովարար.

NBHL (2)

Զովացուցանօղ. զովարար. պաղըշտըկօղ.

Քանզի զովացուցիչ է, զտապս ի փորոտոյն փարատէ. (Եզնիկ.։)


Զովողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

company, society;
correspondence, intelligence;
participation.

NBHL (1)

Զայլ իմն սիրոյ պատճառս խնդրեմք անձանց. ոմանք զազգականութեանն, եւ ոմանք զընդելութեանն, եւ այլք զովողութեանն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)


Զովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

coolness, freshness, refreshment, refrigeration;
ի զովութեան երեկոյի, in the cool of the evening.

NBHL (2)

Զով գոլն. զովացումն. հովութիւն. ցրտութիւն. պաղութիւն, պաղուկութիւն.

Խելապատիկիդ զովութեան. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)


Զուարակագլուխ

See full entry →

cf. Ցլագլուխ.

NBHL (1)

Մարդակէր, որպէս զուարակագլուխ ձին Աղեքսանդրի. (Մխ. դտ.։)


Զուարակազենութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immolation of bullocks or steers.

NBHL (1)

βουθυσία Զենումն զուարակի. սպանդ եւ զոհ արջառոց.


Զուարակափիղ

See full entry →

s.

chimera partaking of the bull and the elephant.


Զուարթագին

See full entry →

adv.

cf. Զուարթ;
joyfully, gaily;
— են աչք նորա ի գինւոյ, his eyes are merry with wine.

NBHL (3)

Զուարթագին երեւէին ամենեցուն։ Զուարթագին զինքն ցուցանէր ամենեցուն։ Զուարթագին դիմօք տային պատասխանի. (Եղիշ.։)

Զուարթագին ձայնիւ ասաց. (Փարպ.։)

Կամ մ. Զուարթութեամբ. զուարթապէս.


Զուարթադէմ

See full entry →

cf. Զուարթերես.

NBHL (2)

χάροψ, χαροπός laetitiam vultu prodens Զուարթ դիմօք. ուրախ եւ պայծառ երեսօք.

Դառնալով դարձցի զուարթադէմ՝ հնձեալ պտուղս քաղցրահամս, եւ որայս ամենալիս. (Սկեւռ. լմբ.։)


Զուարթաճաճանչ

See full entry →

adj.

bright, shining splendidly, fulgid.

NBHL (1)

Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ. զի զուարթաճաճանչ եւ քաղցրանուագ յառաջին իւրոյ լուսոյն ի մարդիկ նկարելն՝ ի սաղմոսարանն երեւեալ. (Կոչ. ՟Թ։)


Զուարթամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good humour, joyfulness, gaiety;
generosity, benignity.

NBHL (1)

Ըստ իւրաքանչիւրոցն զպէտսն լնուլ զուարթամտութեամբ. տպ. զուարթութեամբ. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Զուարթանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to be joyful, to rejoice, to be diverted;
to rouse one's self, to give one's self up to gaiety;
to shine, to enlighten, to cheer up, to be kindled;
to be vigilant, sober, to watch;
— ի գինւոյ, to be seasoned with wine;
զուարթացեալ ի գինւոյ, tipsy, cf. Գինի;
զուարթացաւ սիրտ նորա, his heart was merry, expanded, dilated;
զուարթացան երեսք նորա, countenance brightened up;
— հրոյ, to relight, to rekindle.

NBHL (5)

Զուարթացի՛ր ցնծալից ուրախութեամբ։ Զուարթացեալս իմն տեսաք զձեզ. (Փարպ.։)

Ընդ պատկառեալսն, եւ զուարթացեալս։ Ի կափման աչացս՝ հայեցուած սրտիս մի՛ ստուերասցի, պայծառասցի։ Երախտիք փրկչին հենգնեալ, եւ Բելիար զուարթացեալ. (Նար.։)

Տիմոթէոս՝ որ յառաջն ի պարտութիւն մատնեցաւ ... դարձեալ զուարթանայր, դարձեալ զօրաժողով լինէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 24։)

Որով պնդեալ զմէջս մտաց ձերոց, զուարթացեալք բովանդակ սպասեցէ՛ք հասելոց ձեզ շնորհացն. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 13։)

Լե՛ր արթուն ... ապա թէ՝ ո՛չ զուարթանաս, գամ որպէս գող. (Յայտ. ՟Գ. 3։)


Զուարթառատ

See full entry →

adj.

generous, liberal;
— տուրք, liberality.

NBHL (4)

Տան տուրս զուարթառատս. (Լմբ. պտրգ.։)

Այլեւ յԱստուածային նուէրս զուարթառատք եւ բարեպաշտօնք. (Պիտ.։)

Զուարթառատ տըւչին խոստացեալ են պարգեւք. (Եփր. ՟բ. կոր.։)

Զի զզուարթառատացն ի ժամանակս օտարասիրութեանն պտղով գործոցն ընտրեսցէ. (Ոսկ. հերոդ.։)


Զուարթատեսիլ

See full entry →

adj.

of fine aspect, pretty, beautiful, handsome;
— դէմք երեսք, cheerful countenance, serene aspect.


Զուարթացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to divert, to exhilarate;
to drive away melancholy, to enliven, to animate, to revive;
— զմիտս, to cheer, to soothe the spirit;
— զլսելիս, to delight the ears, to please, to solace.

NBHL (2)

Բուրեալ հոտ անոյշ ի մարմնոց սրբոցն՝ լցեալ զուարթացուցանէր զամենեցուն զգայութիւն խելացն. (Փարպ.։)

Այս ցօղ քաղցրութեան զուարթացոյց զբոյսս բանիցն Քրիստոսի. այսինքն ուռճացոյց. (Լմբ. ստիպ.։)


Զուարթերես

See full entry →

adj.

blithe, smiling, graceful, cheerful, laughing, pleasant looking;
shameless, bold.

NBHL (1)

Սուրբն Ղեւոնդ, որոյ անտրտում եւ զուարթերես միշտ (էր) տեսակ իւր. (Փարպ.։)


Զուարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gaiety, joy, good humour;
activity, vigilance.

NBHL (4)

Հայեցեալ յերկինս զուարթութեամբ. յն. զուարթապէս. (Յոբ. ՟Ի՟Բ. 26։)

Մեղք են թառամեցուցիչք զուարթութեան, որպէս խորշակ տապոյ՝ բուսոց եւ տնկոց. (Խոսր.։)

Սպառնայր՝ զգուշանալ զուարթութեամբ ի սուտ մարգարէից անտի. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 16.) յն. արթնութեամբ. ἑγρηγορότως vigilanter

Տեսանելով ագապեայ զջան եւ զզուարթութիւն նորա՝ զարմանայր առաջի եղբարցն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Զուարթուն, թնոց

See full entry →

adj. s.

sprightly, lively, vigilant;
angel.

NBHL (5)

Զուարթուն կա՛մ զայն ասէ, զամենայն զբաղմունս մարմնականս ի բաց ընկենուլ, եւ արթնութեամբ յուղիղ մտաց եւ ի սուրբ սրտէ զաղօթսն մատուցանել. եւ կամ զուարթնոցն երկնաւորաց նմանել ի ժամ աղօթիցն. եւ այլն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)

Ո՞չ ապաքէն զուարթուն եւ իմաստուն իշխան ի վերայ արբեցելոց կացուցանել պարտ է։ Զուարթունքն եւ անխռովքն (յօրէնս՝ լինիցին) զօրավար այնոցիկ՝ որ ոչ են արթուն. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Բ։)

ԶՈՒԱՐԹՈՒՆ թունք. գ. εἵρ եբր. էիր, իր. ἑγρήγορων vigil Սեպհականեալ անուն հոգեղէն պաշտօնէից Աստուծոյ, այսինքն հրեշտակաց.

Հրեշտակք ի նա ցնծան հանապազորդ. վասն որոյ եւ զուարթունք կոչեցան. (Լմբ. առակ.։)

Զքեզ Տէր օրհնեն ամենայն զուարթունք երկնից. (Աղօթք մանաս։ Շար. ստէպ։)


Զուարճ

See full entry →

adv.

cf. Զուարթ;
—, —աբար, joyously, merrily

NBHL (1)

Զուարճացեալ այնուհետեւ միտք, որպէս ի զուարճ կատարման եղեալ վասն փրկութեան ապրելոցն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Զուարճալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

pleasing, recrea, tive, delectable, delicious, diverting, mild, agreeable;
jocose, merry, pleasant, jovial, smiling;
—ք, pleasures, enjoyments of this world.

NBHL (2)

Զողբալին, եւ զզուարճալին ազդեսցէ, թէ պահէ տէր զամենեսեան՝ որ սիրեն զնա, եւ զամենայն մեղաւորս սատակէ Տէր. (Նար. ՟Կ՟Ա։)

Զուարճանալի (տպ. զուարճալի) եւ գեղեցիկ հանդիպմամբ. (Ոսկ. լուս.։)


Զուարճախառն

See full entry →

adj.

mixed with joy.

NBHL (1)

Սոսկալի եւ զուարճախառն երկեղի պատահեցի. (Լմբ. պտրգ.։)


Զուարճակից

See full entry →

cf. Զուարթակից.

NBHL (2)

Որպէս զի լինիցիք զուարճակիցք պատշաճագոյն եւ դուք իմում զարմանալի տեսութեանց. (Պիտ.։)

Կամ εὕδιος serenus Պարզ եւ պայծառ. զուարճախառն.


Զուարճանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

pleasing, enjoyable, fo be enjoyed;
cf. Զուարճալի.

NBHL (2)

Զողբալին, եւ զզուարճալին ազդեսցէ, թէ պահէ տէր զամենեսեան՝ որ սիրեն զնա, եւ զամենայն մեղաւորս սատակէ Տէր. (Նար. ՟Կ՟Ա։)

Զուարճանալի (տպ. զուարճալի) եւ գեղեցիկ հանդիպմամբ. (Ոսկ. լուս.։)


Զուարճանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.

NBHL (3)

Ընդ երեկոյս զուարճասցին։ Զուարճասցին յուրախութենէ իւրեանց։ Ի ճանապարհս վկայութեանց քոց զուարճացայ որպէս յամենայն ի մեծութեան. (Սղ.։)

Այլ մեք՝ որոց բանն է երկրպագեալ, թէպէտ եւ պարտ է զուարճանալ, բանիւն զուարճասցուք. (Ածաբ. ծն.։)

ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼ. Ըստ ամենայն առման՝ ասի ի գիրս մեր պէսպէս խնդրով.


Զուարճացումն, ման

See full entry →

s.

rejoicing, happiness, delight;
flourishing anew, growing green again.


Զուարճացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to recreate, to delight, to divert, to drive away melancholy, to amuse, to give pleasure.

NBHL (1)

Նիւթականաւն զզգալին զուարճացուցանէ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Զուարճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

joy, enjoyment, rejoicing, pleasure, deliciousness, delight, diversion, cheerfulness;
contentment, complaisance, pleasure, pleasantry;
amusement, recreation, pastime;
gaiety, frolicsomeness;
— տեղւոյ, amenity.

NBHL (1)

τέρψις delectatio, deliciae, laetitia, exultatio Վայելք ուրախալի. ուրախութիւն սրտի ի վայելից. ախորժ. ցնծութիւն. հրճուանք. խրախութիւն. զուարթութիւն. սիրտը բացուիլը, սրտին եղ կապելը.


Զուգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to agree, to be of one mind.

NBHL (1)

Եւ զայս Յովհաննէս յայտնապէս զտեղին եւ զժամանակն համաձայն զուգաբանիւր քարողաց. էր երեկոյ ասէ միաշաբաթոջ աւուրն. (Սկեւռ. յար.։)


Զուգաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

analogy, proportion

NBHL (1)

Նոյնպէս է տեսանել եւ յոգւոջն զուգաբանութիւն իմն առ մարմնական հասակն։ Իւրաքանչիւր ոք ի լսողացն զուգաբանութեամբ զասացելոցն կարծիս առցէ սքանչելեացն. (Նիւս. երգ.։)


Զուգաբարբառ

See full entry →

cf. Զուգաձայն.

NBHL (3)

Զո՛յգ, այսինքն հաւասարապէս. միօրինակ. նոյնպէս. եւ նման.

Որ զուգաբար է անկեալ, այլում եւ նա յարուցանողի պատեհագունի կարօտի. (Բրս. յուդիտ.։)

Եւ զնոյնս նուագաւոր երգ երաժշտական զուգաբարբառ հնչմամբք պարաւորակք եղեալ՝ յերկուս բաժանէին դասս. (Պիտ.։)


Զուգաբնակ

See full entry →

adj.

that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.

NBHL (1)

Զամենայն հնար գտանել, որով այսպիսի ամենայն զուգաբնակութիւնս միշտ բարբառիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. (գրեալ էր, զուգաբանութիւնս)։)


Զուգագոյն

See full entry →

adj. adv.

equal, companion;
equally.

NBHL (2)

ἵσος par, aeqalis κατὰ τὸ ἵσον pariter, pari ratione Զուգական ամենայնիւ. հաւասար. եւ Զուգաբար. հաւասարապէս.

Ո՛չ մասին ուրեմն մարմնոյս՝ կապել զմիտսն, այլ ընդ ամենայն զուգագոյն մերձենալ կշռապէս. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Զ։)


Զուգագործ

See full entry →

adj.

that works or labours together, that does the same thing.

NBHL (1)

Նոյնպէս գործող. յար եւ նման գործով.


Զուգադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

combination;
composition, conjunction.

NBHL (1)

Եկեսցէ ի ձեռն եղելոց զուգադրութեանց նշանացն ի հաւատոց ճշմարտութիւն։ Ոչ էր այնուհետեւ յապաղումն զուգադրութեան խորհրդոց աստուածագիտութեան. (Նիւս. սքանչ.։)


Զուգաթիւ

See full entry →

adj.

even;
equal, alike;
of the same number;
consubstantial.

NBHL (2)

ԶՈՒԳԱԹԻՒ. Թուակից, զուգադասեալ. համապատիւ. համագոյ.

Փորոտիք եօթն, եւ անդամք մարմնոյն նմանապէս զուգաթիւ (կամ զուգաթիւք)։ Զուգաթիւ ժամանակ աւուրց յառ տարիս (այսինքն աւուրս ՟Խ) ի վեր անդ կայ մնայ աղօթիւք եւ բարխօսութեամբ վասն ազգին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 49։)


Զուգաթոռ

See full entry →

cf. Աթոռակից.

NBHL (1)

Աթոռակից. հաւասար պատուոյ գահուք.


Զուգաթուեմ, եցի

See full entry →

va.

to relate, to join together.

NBHL (2)

Զուգաթուեսցէ ընդ բազմականացն նահապետին Աբրահամու։ Ընդ հրեշտակս զուգաթուեցայց։ Եզն եւ էշ զուգաթուելով. (Զքր. կթ.։)

Ինձ ոչ անիրաւ դատել թուի, որ զուգաթուեաց զսոսա, որպէս ծնօղ անհաւատութեան ասելով (զտգիտութիւն). (Յիշատ. ներբ. լմբ.։)


Զուգախաղաց

See full entry →

adj.

that stirs together, that walks with another.