Definitions containing the research պ : 10000 Results

Երկգոյն

See full entry →

adj.

of two colours.

NBHL (1)

Որպէս ասր սպիտակ ներկանիցի ծիրանի, եւ ո՛չ է երկգոյն. (Սարկ. հանգ.։)


Երկդիմի

See full entry →

cf. Երկդիմեան.

NBHL (7)

διπρόσωπος biformis, biceps Ունօղ զերկուս դէմս, զերեսս, զկերպարանս.

Մի՛ անջրպետեր ի մարդ առանձնապէս, եւ յաստուած բան, երկդիմի տպաւորելով մեզ զէմմանուէլ». այսինքն երկձայնեայ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Ոմանք ածանցականք որպէս եւ ամենայն ստացականքն, որք եւ երկդիմիքն կոչին. (Թր. քեր.։)

ԵՐԿԴԻՄԻ. διττός, δισσός duplex, geminus Երկատեսակ. երկպատիկ. կրկին. այլ եւ այլ.

Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)

Էր ասեն երկդիմի (սանդուխք երուանդայ). որպէս զի մինն լիցի սպասաւորաց ... իսկ միւսն գիշերոյ եւ մարդադաւաց. (Խոր. ՟Բ. 36։)

Անմեղութեամբ ոչ գիտացեալ զերկդիմի միտս թագաւորին։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Զիա՞րդ լուիցուք երկդիմի հրամանացդ քոց. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ը։)


Երկդրամեան, մենի

See full entry →

s.

didrachm, two drachms or pence.

NBHL (2)

Մովսէս զոյգս յերկոցունց զերկդրամենին պահանջէր վարկ. (Պիտ.։)

Վասն երկդրամենոյն». (Վանակ. յոբ.) որպէս թէ երկդրամենի, մենւոյ կամ մենոյ։


Երկեակ

See full entry →

adj.

binary.

NBHL (3)

Թիւ խորհրդական երկեակ տասնեկի։ Երկեակ ճանապարհաւ։ Երկեակ որոմանց։ Երկեակ բնութիւն ի նոյն արձանի։ Երկեակ մարմնով, եւ միով սրտիւ. (Նար.։)

ԵՐԿԵԱԿ. որպէս Երկիցս ամուսնացեալ, երկրորդ անգամ պսակեալ.

Իսկ զերկեակսն՝ ի պոռնկութենէ, եւ ո՛չ յամուսնութենէ ածելով առ զուգաւորութիւնն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երկեամ

See full entry →

adj.

of two years;
biennial;
զ—, lasting two years.

NBHL (1)

Զերկեամ միայն թագաւորել։ Զերկեամ միայն կալ յայնպիսի միտս։ Զամենայն զիրս զերկեամ բովանդակեալ՝ մեռանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկեղուկ

See full entry →

s.

fear;
—ս արկանել, to terrify, to frighten.

NBHL (1)

Ապա այլ իմն երկեղուկս արկանէ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Երկեռեակ

See full entry →

adj.

twice three, six.

NBHL (2)

ԵՐԿԵՌԵԱԿ ԵՐԿԵՐԵԱՆ. Ուր գոն երկիցս երեք. որպէս վեցկողմեան.

Որպէս քուեայ երկեռեակ, կամ երկերեան դիմի. (Շիր.։)


Երկերեան

See full entry →

cf. Երկեռեակ.

NBHL (2)

ԵՐԿԵՌԵԱԿ ԵՐԿԵՐԵԱՆ. Ուր գոն երկիցս երեք. որպէս վեցկողմեան.

Որպէս քուեայ երկեռեակ, կամ երկերեան դիմի. (Շիր.։)


Երկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to intimidate, to frighten, to terrify, to cast down;
to startle.

NBHL (3)

Որպէս եւ (՟Բ. Եզր. ՟Ժ. 3.) ընթերցի՛ր ըստ ընտիր օրինակաց, եւ յն.

Զորս երկեցուցանէր յաջողումն վարդանայ. (Փարպ.։)

Երկեցուցանէ ահաւորօքն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)


Երկեւան

See full entry →

s.

doubt, suspicion, fear.

NBHL (2)

ἁμφισβητησμός, θόρυβος, ἑρεσχελία , ἕλεγχος dubitandi locus, suspicio եւ այլն. Երկուանք խիթալի. կասկած երկիւղալի. ծուփք եւ յանդիմանութիւն խղճի. պղտորումն. յոյզք մտաց. տարակոյս. երկբայութիւն. պատրանք. կասկածանք, վախ.

Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)


Երկթեւեան

See full entry →

cf. Երկթեւ.

NBHL (1)

Ամպաչու թռչնոյ երկթեւեան կենդանւոյ. (Նար. խչ.։)


Երկժանի

See full entry →

s.

fork, prong;
table-fork;
— զապանակաւոր, trigger, brake with spring.


Երկիցս

See full entry →

adv.

twice;
— անգամ, two times.


Երկիւղ, ի, իւ

See full entry →

s.

fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.

NBHL (5)

Յաղագս այնպիսեաց երկիւղից. (Շ. ատեն.։)

Ոչ կասկածէին եւ ո՛չ ի միոջէ այսպիսի երկիւղից. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟է։)

Պէսպէս երկիւղիցն յեղանակք. (Լմբ. սղ.։)

ԵՐԿԻՒՂ ՄԱՀՈՒ Ի ՎԵՐԱՅ ԴՆԵԼ. այսինքն Մահ սպառնալ .

Ոչ առնուին յանձն ... վասն որոյ պաշարեալ զնոսա արտաշեսի եւ երկիւղ մահու եդեալ ի վերայ նոցա. (Խոր. ՟Բ. 28։)


Երկիւղագին

See full entry →

adj.

frightful, dreadful, terrible;
timid.

NBHL (1)

Փակեալ ընդ երկիւղագին ահիւ։ Են պէտք երկիւղագին պատրաստութեան. (Փարպ.։)


Երկիւղալից

See full entry →

cf. Երկիւղալիր.

NBHL (5)

Ահագինս իմն բարբառի, եւ կարի երկիւղալիցս։ Ի քաղցրութիւն փոփոխէ զահագին տեսիլն զայն եւ զերկիւղալից. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)

Փարատեցոյց զերկիւղալից տրտմութիւն։ Զարհուրեալ պահապանացն՝ երկիւղալի՛ց մեռանէին. (Շար.։)

Անմարմին զօրքն երկիւղալից ահիւ կան առաջի մեծի փառացն աստուծոյ. (Խոսր. պտրգ.։)

Որպէս Երկչոտ. վեհերոտ.

Ոմն ի զինուորաց երկիւղալից էր հանապազ ի թշնամեաց. (Ոսկիփոր.։)


Երկիւղած, աց

See full entry →

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

NBHL (3)

ԵՐԿԻՒՂԱԾ որ եւ ԵՐԿԵՂԱԾ, ԵՐԿԻՂԱԾ. φοβούμενος , εὑλαβούμενος, εὑλαβής timens, reverens, pius, religiosus. իտ. timorato Ակն ածօղ երկիւղիւ. մանաւանդ Ունօղ զերկիւղն աստուծոյ. աստուածապաշտ. առաքինի. աստուածավախ.

Երկեղած միտք. (Լմբ. պտրգ.։)

ԵՐԿԻՒՂԱԾ. իբր պարզապէս Երկնչօղ.


Երկիւղածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.

NBHL (5)

ԵՐԿԻՒՂԱԾՈՒԹԻՒՆ կամ ԵՐԿԵՂԱԾՈՒԹԻՒՆ. εὑλάβεια reverentia, metus, pietas Երկիւղ պատկառանաց յաստուծոյ. բարեպաշտութիւն. զգուշութիւն. աստուածվախութիւն.

Որք ի մարգարէին այսպիսի երկիւղածութիւն տեսանեմք. (Խոսր.։)

Արդարեւ այս է աշակերտին քրիստոսի կերպարան, հեզութիւն եւ երկիւղածութիւն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)

Մերթ որպէս Երկչոտութիւն, վատասրտութիւն. երկիւղ սուտ, ինքնակամ կրօն.

Բազմամեայ երկիւղածութիւնդ՝ ո՛չ է ղերկիւղ (աստուծոյ), այլ անհաւատութեան մերոյ տայ զտարացոյց. (Լմբ. պտրգ.։)


Երկխօս

See full entry →

adj.

cf. Երկբան.

NBHL (2)

δίγλωσσος bilinguis Երկբան, երկալեզու. երկլեզու. որոյ ա՛յլ է խօսքն, եւ այլ սիրտն. նենգաւոր. սուտակասպաս. խաբեբայ. լեզուն չաթալ. յն. երկլեզու.

Զերկբանսն եւ զերկխօսն իբրեւ զհրապարականէծս ի բաց ընկեսցուք. (Համամ առակ.։)


Երկծով

See full entry →

adj.

enclosed or placed between two seas.

NBHL (1)

διθάλασσος, -ττος bimaris, qui utrinque mari adluitur Ուր են կրկին անցք կամ կիրճք ծովու. ... իքի տէնիզ կամ պօղազ արասը. որպէս ընդ մելիտենէ եւ ընդ գոդդոս, այսինքն ընդ մալթա կղզին, եւ ընդ կօցցօ կղզեակն.


Երկկին, կնոջ

See full entry →

s.

bigamist.

NBHL (1)

Երկկանայք ... զերկկանայս։ Եղիցի ապաշխարութիւն նորա՝ երկկնոյ. (Կանոն.։)


Երկձայն

See full entry →

s.

diphthong;
discordant.

NBHL (1)

Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)


Երկձի, ոց

See full entry →

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

NBHL (1)

συνωρίς biga Ունակ երկուց ձիոց, (կառք, եւ կառապետ, կամ ձիաւոր)


Երկճիւղ

See full entry →

cf. Երկճիղ.

NBHL (1)

Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)


Երկմատենի

See full entry →

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

NBHL (1)

Որպէս զայգի (իմա՛ որթ) երկմատնի կամ երեքմատնի. (Աթան. ՟Ը։)


Երկմատնի

See full entry →

cf. Երկմատենի.

NBHL (1)

Որպէս զայգի (իմա՛ որթ) երկմատնի կամ երեքմատնի. (Աթան. ՟Ը։)


Երկմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.

NBHL (4)

δίθυμος, διακρινόμενος, ἅπορων discors, haesitans, ddubius Որ է յերկուս միտս, որպէս երկբայութեամբ վարանեալ. թերահաւատ. տարակուսեալ. խարդախ մտօք.

Զի որ երկմիտն է, նման է հողմակոծեալ եւ տատանեալ ալեաց ծովու։ Այր երկմիտ առանց հաստատութեան է յամենայն ճանապարհս իւր. (Յկ. ՟Ա. 6. 8։)

Գանձուց ոստիկան երկմիտ. պատգամաւոր բանսարկու. (Նար. ՟Ժ՟Զ.) իբր անհաւատարիմ, ո՛չ միամիտ։

Այլ յերկմիտս եմ, գուցէ ոչ ընդունիցի զիս։ Յերկմիտ եղեալ՝ զուղիղ ճանապարհն ոչ գիտեմ. (Ճ. ՟Ա.։)


Երկմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

NBHL (7)

διαλογισμός, διχόνια, ἁμφισβήτησις dubitatio, haesitatio եւ այլն. Հակառակն միամտութեան ի հաւատալ, ի յուսալ, եւ ի պահել զհաւատարմութիւն. որպէս երկբայութիւն, կասկածոտութիւն, թերահաւատութիւն.

Ընդէ՞ր երկմտեաց, եւ եղեւ երկմտութեամբն պատճառ ծննդեան արհմենի. (Եզնիկ.։)

Երկմտութիւն գոյ զնոցանէն. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։)

Եւ δίστασις, διαφωνία, μερισμός dissensio, divisio եւ այլն. Երկբանութիւն. անմիաբանութիւն. երկպառակութիւն. օցտումն. բաժանումն.

Չի՛ք երկմտութիւն աւետարանացն ընդ միմեանս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։)

Դուք թէ միամտութեամբ վարիք, եւ կամ երկմտութեամբ. (Փարպ.։)

Յերկմտութենէ փախերո՛ւք, որպէս ի գլխոյ չարեաց։ Ուր երկմտութիւն եւ բարկութիւն գոյ, անդ ոչ բնակէ աստուած. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Զ։)


Երկնաբնակ

See full entry →

adj.

that dwells in heaven, inhabitant of heaven, celestial.

NBHL (2)

Որպէս աստուած երկնաբնակ. (Ճ. ՟Գ.։)

Դիտապետք երկնաբնակք. (Նար. առաք.։)


Երկնագնաց

See full entry →

adj.

that hastens, presses on towards heaven.

NBHL (1)

Երկնագնաց պողոտայ. (Պիտ.։)


Երկնագոյն

See full entry →

adj.

blue, sky-blue, darkblue.

NBHL (3)

οὑρανοχρώματος, κυάνεος caeruleus, caeli colorem habens Կապոյտ, կապուտակ, որպէս երեւին մեզ երկինք.

Կապուտակագոյն ... երկնագոյն ջինջ. (Ագաթ.։)

Երկնագոյն դաշտաց ... կապոյտ կուտակաց (ծովու). (Նար. խչ.։)


Երկնագոչ

See full entry →

adj.

that cries to heaven.

NBHL (1)

Դէպ յերկինս վերաձայնեալ, կամ ընդ երկնայինս ձայնակցեալ (ովսաննա երգն).


Երկնագումար

See full entry →

adj.

composed of a celestial troop;
divine assembly.

NBHL (1)

Երկնագումար պարք։ Երկնագումար խմբից, կամ դասուց. (Խոր. հռիփս.։ Մամբր.։ Նար. ՟Ժ՟Բ։ Բենիկ.։)


Երկնաթռիչ

See full entry →

adj.

that flies, rushes to heaven.

NBHL (2)

Ամբարտաւանութեամբն երկնաթռիչս առնեն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)

Երկնաթռիչ ճանապարհ, կամ վարք. (Փարպ.։)


Երկնախոհ

See full entry →

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

NBHL (1)

Աստուածգիտութեանն բուրումն զերկնախորհիցն պարալնու անուշահոտութեամբ զիմաստս. (Խոր. վրդվռ.։)


Երկնախումբ

See full entry →

cf. Երկնագումար.

NBHL (2)

Զերկնախմբիցն ի նմա հարաշազարդեաց պարս. (Խոր. վրդվռ.։)

Երկնախումբ քահանայապետական սուրբ ժողով. (Լմբ. ատ.։)


Երկնակամար

See full entry →

s.

arch of heaven, vault, roof.

NBHL (1)

Հանգոյն երկնից կամարի, եւ զարդուց նորա. որպէս եկեղեցին.


Երկնահանգէտ

See full entry →

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

NBHL (3)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)

Որպէս փեսայ յառագաստի յերկնահանգէտն խորանի. (Սկեւռ. յար.։)

Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)


Երկնահանգոյն

See full entry →

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

NBHL (3)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)

Որպէս փեսայ յառագաստի յերկնահանգէտն խորանի. (Սկեւռ. յար.։)

Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)


Երկնահանճար

See full entry →

adj.

full of heavenly or divine wisdom.

NBHL (1)

Պսակ տիրապատուաստ՝ երկնահանճարն գիտութեան. (Նար. կուս.։)


Երկնահար

See full entry →

adj.

struck by heaven.

NBHL (2)

κεραυνωθείς, κεκεραυνώμενος fulminatus, fulmine percussus Յերկնից հարեալ շանթիւ. ըստ յն. շանթահարեալ. կայծակնահար եղեալ. որպէս ասկղեպիոս, հերակլէս, եւ այլն.

Երկնահարացն երկիր պագանեն։ Զերկնահարսն՝ որ յաստուծոյ ատեցեալ են, զնոսա պաշտել եւ երկիր պագանել ոչ ամաչեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Երկնահոյլ, հուլից

See full entry →

s.

celestial assembly;
cf. Երկնագումար.

NBHL (1)

Երկնահուլիցն ճանապարհ առնելով՝ ի քեզ էջք եւ ելք առնէին. (Գանձ.։)


Երկնահոս

See full entry →

adj.

flowed or come from heaven, celestial.

NBHL (2)

Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)

Զհեղեղածուփ անդնդաձիգ սահմանացն երկնահոս զուգաճանապարհորդութեանն. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Երկնաձեւ

See full entry →

cf. Երկնահանգոյն.

NBHL (2)

Երկնանման. երկնակերպ.

Հրակերպ երկնաձեւ ... շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)


Երկնաձիր

See full entry →

adj.

given by heaven, celestial, divine.

NBHL (2)

Յերկնից շնորհեալ որպէս ձիրք. երկնապարգեւ.

Երկնաձիր պարգեւացն. (Շար.։ Ճ. ՟Ա.։)


Երկնային

See full entry →

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

NBHL (5)

οὑρανικός, οὑράνιος , ὅλυμπιος caelestis Որ ինչ յերկինս է, եւ սեպհական երկնից, երկնաւոր. երկնական. ( ի սուրբ գիրս ասի Երկնից, կամ Երկնաւոր).

Կոչէ յերկնային քաղաքն. (Փարպ.։)

Յառագաստիս երկնայնում ընդ անմահ փեսային իցեմք. (Խոսր. պտրգ.։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն». յն. ողիմպեայց. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)

Հրաման տուեալ երկնային ծովուն հեղուլ ի վերայ ցամաքի». իմա՛ ամպոց, կամ ջուրց վերնոց։


Երկնաշնորհ

See full entry →

cf. Երկնաձիր.

NBHL (1)

Զօրհնութիւն երկնաշնորհ եւ տիրապարգեւ. (Նար. խչ.։)


Երկնաչու

See full entry →

adj.

that goes, that leads to heaven, celestial.

NBHL (3)

Յամենայն ժամու զմեզ երկնաչու ճանապարհին յարգարեսցո՛ւք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Աստեղք զերկնաչուսն՝ առաքինութեամբ պայծառս նշանակէ. (Վրդն. ծն.։)

Մերթ՝ որպէս Օդապարիկ.


Երկնառատ

See full entry →

adj.

that flows, that falls from heaven abundantly.

NBHL (2)

Տեսեալ զայսպիսի երկնառատ պարգեւս առ նա եղեալ. (Կաղանկտ.։)

Քրիստոսաձիր երկնառատ ճառագայթիւք տապանայր ծովն. (Շար.։)


Երկնառաք

See full entry →

adj.

sent from heaven.

NBHL (1)

Ջանային ապրեցուցանել զնոսա յերկնառաք բարկութենէն. (Ոսկ. ես.։)