Definitions containing the research պ : 10000 Results

Եթերային, յնոյ, ոց

See full entry →

adj.

cf. Եթերախաղաց.

NBHL (1)

Տեսակք, որոց առ ինչ նուաստագունիցն յարացոյցք գոյացեալ, որպէս նիւթեղէնս հուր առ եթերային. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ելլադական, ի, աց

See full entry →

adj.

that belongs to Greece;
Grecian, Greek.

NBHL (2)

ἐλλαδικός graecanicus Որ ինչ սեպհական է բնակչաց Ելլադայ, այսինքն աշխարհին հելլենացւոց. յունական.

Ստեփաննոս կարդացեալ, որ ըստ ելլեդականին պսակ առձայնի։ Ելլադական իւղեալ մրցողաց. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Ելլենացի, ցւոյ, ցւոց

See full entry →

adj. s.

Greek.


Ելող, աց

See full entry →

adj.

that which comes out of, which proceeds from.

NBHL (1)

Որպէս եւ անցեալն՝ Ելեալ, ելելոյ, ոց. նովին մտօք վարի. էլած.


Ելողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proceeding, emanation.

NBHL (1)

Պատճառ միոյն ծննդեամբ, եւ միւսոյն՝ ելողութեամբ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Ելուզանեմ, ուզի

See full entry →

va. math.

to extract;
to produce;
— զքառակուսի արմատ, to extract the square root.

NBHL (1)

Ձայնաւորք ասին, վասն զի ձայնս յինքեանց անպակաս ելուզանեն. (Թր. քեր.։)


Ելուզումն, ման

See full entry →

s. math.

shoot, sprout, production;
extraction;
— արմատոց, evolution.


Ելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

being, existence.

NBHL (1)

Պատճառ է՝ ո՛չ ճշմարիտն բան՝ ելութեանն սոկրատայ, այլ ելութիւն սոկրատայ պատճառ եղեւ գոլոյ զճշմարիտն բան. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Ելունդն, լնդան

See full entry →

s.

carbuncle, boil;
pimple, blister, bubo, malignant tumour;
— ելանել, հանել յանթս, to form a gathering under the arm-pits;
— քանդակաց, alto-relievo.

NBHL (1)

Իսկ ծերն կնքեաց խաչ յելունն, եւ արձակեաց զնա. (Վրք. հց. ՟Ի.) ձ. (տպ. կընքեաց զնա խաչիւ, եւ տեառնագրեաց զեղունգն)։


Ելք, ելից

See full entry →

s. pl. ast.

elevation, ascension;
act of going up;
gushing out;
issue, exit;
proceeding, emanation, birth, production;
end, term;
effect, event, success;
resort, resource;
the east, sun-rise;
disbursement, current expenses;
death, decease;
opening, aperture, market;
excrement;
— հնարից, means, expedient;
— ճանապարհի, the turning of the street;
— ի կենաց, յաշխարհէ, decease;
— ձախողակ, յաջողակ, disaster;
success;
—, Գիրք ելից, Exodus;
զելս իրացն գտանել՝ իմանալ՝ հնարել, to devise, to find means, to remedy;
յելս արեւու, առաւօտու, at sun-rise, at day-break, at dawn;
յելս գարնայնոյ, towards the end of spring;
ելս ի մտի դնել, to bethink one's self, to reflect, to exercise one's ingenuity, to find a means;
առ ելիւք սահմանաց նոցա, at their bounds, limits, confines;
յարեւմտից ի յելս արեւու, յելից մինչեւ ի մուտս, from east to West;
եկաց նա զհազար ամաց ելս, he lived a thousand years;
յելս պիտոյըցն է, he is in the privy;
ուղիղ —, right ascension.


Եկ

See full entry →

s.

act of coming, arrival.

NBHL (5)

(ի թանձրացեալն).) προσήλυτος advena, proselytus ἅποικος, γειῶρος peregrinus Եկեալ ոք արտաքուստ. օտարական յաւելեալ ի բնակս երկրին կամ ի ժողովուրդ աստուծոյ. եւս եւ Եկամուտ. պանդուխտ. գաղթական. դրսեցի՝ երկրցի եղած, կամ դարձած.

Եկդ վահանայ երագ։ Ազդ եղեւ եկք հայոց։ Զեկս սուրբ կուսանացն ի հռոմայեցւոց քաղաքէ։ Ըստ յառաջ եկիցն ողջամբ. (Փարպ.։)

Ծախով զերկուցանին՝ պատերազմաւ թշնամեաց եկք. (Փիլ. նխ.։)

Ի ՎԵՐԱՅ ԵԿՔ. Անցք. պատահարք. վրայ գալը, եկածը.

Զսոցա պատերազմին ի վերայ եկս։ Զի վերայ եկս ջրոց լուտալով. (Փիլ. նխ.։)


Եկ, աց

See full entry →

s. adj.

alien, foreigner;
external;
—ք, income;
ի վերայ —ք, accident, misfortune.

NBHL (5)

(ի թանձրացեալն).) προσήλυτος advena, proselytus ἅποικος, γειῶρος peregrinus Եկեալ ոք արտաքուստ. օտարական յաւելեալ ի բնակս երկրին կամ ի ժողովուրդ աստուծոյ. եւս եւ Եկամուտ. պանդուխտ. գաղթական. դրսեցի՝ երկրցի եղած, կամ դարձած.

Եկդ վահանայ երագ։ Ազդ եղեւ եկք հայոց։ Զեկս սուրբ կուսանացն ի հռոմայեցւոց քաղաքէ։ Ըստ յառաջ եկիցն ողջամբ. (Փարպ.։)

Ծախով զերկուցանին՝ պատերազմաւ թշնամեաց եկք. (Փիլ. նխ.։)

Ի ՎԵՐԱՅ ԵԿՔ. Անցք. պատահարք. վրայ գալը, եկածը.

Զսոցա պատերազմին ի վերայ եկս։ Զի վերայ եկս ջրոց լուտալով. (Փիլ. նխ.։)


Ե՜կ

See full entry →

int.

come on!come now!

NBHL (5)

(ի թանձրացեալն).) προσήλυτος advena, proselytus ἅποικος, γειῶρος peregrinus Եկեալ ոք արտաքուստ. օտարական յաւելեալ ի բնակս երկրին կամ ի ժողովուրդ աստուծոյ. եւս եւ Եկամուտ. պանդուխտ. գաղթական. դրսեցի՝ երկրցի եղած, կամ դարձած.

Եկդ վահանայ երագ։ Ազդ եղեւ եկք հայոց։ Զեկս սուրբ կուսանացն ի հռոմայեցւոց քաղաքէ։ Ըստ յառաջ եկիցն ողջամբ. (Փարպ.։)

Ծախով զերկուցանին՝ պատերազմաւ թշնամեաց եկք. (Փիլ. նխ.։)

Ի ՎԵՐԱՅ ԵԿՔ. Անցք. պատահարք. վրայ գալը, եկածը.

Զսոցա պատերազմին ի վերայ եկս։ Զի վերայ եկս ջրոց լուտալով. (Փիլ. նխ.։)


Եկակոչ

See full entry →

adj.

summoned, cited;
— առնել, to summon, to cite, to go to law.

NBHL (2)

ἕκκλητος, ἁπαγόμενος Որ կոչի գալ ի հրապարակ կամ յատեան.

Գուցէ առնիցէ զքեզ խօսս ի քաղաքի, եկակոչ հանապազ եկակոչք եւ դատափետք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Եկամուտ, մտից, աց

See full entry →

s. adj.

revenue, income, settled income, annuity, interest, rent;
proselyte, neophyte;
foreign, extrinsic, exotic, false;
—ք արքունի, finances;
— տարեկան, revenue, annual income;
ստանալ զեկամուտն, to receive one's income.

NBHL (5)

Ի պաշտօնէիցն եկամտից. (Գծ. ՟Ժ՟Գ. 43։)

προσήλυτος, ἑπήλυτος advena Եկ ոք արտաքուստ մտեալ ի թիւ բնակաց. օտարական, կամ նորահաւատ. նորեկ. սպրդեալ ոք.

Եկամուտն՝ որ չէ ի թագաւորական տոհմէ, այն խեցին է։ Բայց զեկամտիցն, եւ որք յամենայն աշխարհաց անդր հանդիպեցան, զնոցա ո՞վ կարէ բերել զհամար. (Լաստ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ։)

Զեկամտիցն ընդ բնաւորականացն։ Եկամուտ ախտք, պղտորութիւնք, եւ այլն. (Նար.։)

Եկամուտ ունի զայն արկածք. (Լմբ. ստիպ.։)


Եկաւորեմ, եցի

See full entry →

vn.

to come.

NBHL (2)

ԵԿԱՒՈՐԵՄ ԵԿԱՒՈՐԻՄ. προσέρχομαι advenio, advento Գալ՝ պատրաստութեամբ իւիք. գալ հասանել. այց առնել. ելլալ գալ.

Յետ երկուց աւուրց զատիկն տօն պասեքին եկաւորի. (Ճ. ՟Գ.։)


Եկաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Եկաւորեմ.

NBHL (2)

ԵԿԱՒՈՐԵՄ ԵԿԱՒՈՐԻՄ. προσέρχομαι advenio, advento Գալ՝ պատրաստութեամբ իւիք. գալ հասանել. այց առնել. ելլալ գալ.

Յետ երկուց աւուրց զատիկն տօն պասեքին եկաւորի. (Ճ. ՟Գ.։)


Եկեղեցական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

ecclesiastic, belonging to the church;
ecclesiastic, clergyman.

NBHL (3)

ἑκκλησιαστικός ecclesiasticus Որ ինչ եկեղեցւոյ է սեպհական. եկեղեցնայ.

Եկեղեցական կարգ, կամ հաւաք, ուխտ, խորհրդածութիւն, գաւիթ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Սհկ. եկեղ.։ Փարպ.։ Նար.։)

Եւ Անձն կարգեալ ի պաշտօն եկեղեցւոյ. կղերիկոս, սարկաւագ, քահանայ, եպիսկոպոս. եւ Եկղեսիաստիկոս կամ վարդապետ.


Եկեղեցանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to assemble, to be convoked.

NBHL (1)

Եկա՛յք ամենեքեան ժողովեսցուք ի միասին, եկեղեցասցո՛ւք ի քրիստոս. (Լմբ. պտրգ.։)


Եկեղեցացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to asssemble, to convoke.

NBHL (1)

Մերթ՝ որպէս Եկեղեցի ձեւացուցանել. ժամու պէս ընել.


Եղ

See full entry →

cf. Իւղ.

NBHL (1)

Տ. իւղ։ ԵՂ 2 (ի կամ ոյ, ում.) ա. Արմատ Եղանելոյ, որպէս Եզական. γενητός


Եղագ, աց

See full entry →

s.

way;
means.

NBHL (3)

Ճանապարհ սովորական արահետ. (լծ. հյ. ուղի).

ԵՂԱԳ. որպէս լծորդ ընդ թ. ըլաճ, է Դեղ, հնար, ճար. որ եւ ԱՂԱԳ.

Թերեւս երկպատիկ օգտութեան աւելի եղագս գտանել կարասցեն. (Ագաթ.։ (այլ այս եւս մարթի մեկնիլ՝ ճանապարհ)։)


Եղական, ի, աց

See full entry →

adj.

created, made.

NBHL (2)

Չէ՛ր հնար եղական բնութեան զեղական ազատել, այլ միայն անեղ արարչին. (Խոսր. պտրգ.։)

Երանութեանց արժանանան, որք տեսանեն զայս՝ եղական. (Շ. ապիրատ.։)


Եղականացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to create, to cause to exist.

NBHL (1)

Ըստ պատկերի իւրում եղականացոյց զնոսա. (Ոսկիփոր.։)


Եղաման, ի

See full entry →

s.

cruet, vial for oil.

NBHL (1)

Եւ եղամ (կամ էղամ) դէմ յանդիման տանն. (՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 4. (որ ի ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 3. դնի՝ կամարակապ)։)


Եղանակ, աց

See full entry →

s. mus. gr.

mode, modification;
form, formule, make, manner, way;
sort, kind, quality, condition, conduct;
means, expedient;
turn, trick;
air, tone, modulation;
time, measure;
mood;
— տարւոյ, season;
անգործ —, dead season.

NBHL (3)

τρόπος modus որ եւ ՅԵՂԱՆԱԿ. Հանգամանք եղանիլոյ կամ յեղյեղլոյ. եւ դարձուած իրաց, կամ բանից. կերպ. տարազ. օրինակ. դարզ.

Աղաչեմ զձեզ, իրաւապէս բառիցս եղանակիս թոյլ տալ. (Պղատ. սոկր.։)

Ձայնք եւ եղանակք՝ ողբականք եւ ուրախականք։ Ընդ եղանակս արկեալ գեղգեղեն. (Լմբ. պտրգ.։)


Եղանակաւոր, աց

See full entry →

adj.

harmonious.

NBHL (1)

Սաղմոսիւք եւ եղանակաւոր աղաղակաւ։ Երգս եղանակաւորս յօրինէին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Եղանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to sing harmoniously.

NBHL (1)

Եղանակէին վերնական պետութիւնքն հրաշալի ձայնիւ։ Եղանակեն զերգս օրհնութեան։ Եղանակէին՝ երգս առեալ. (Շար.։)


Եղանիմ, եղէ, եղեայ

See full entry →

vn.

to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!

NBHL (6)

(էական եւ չ) γίνομαι fio, factus sum է՛ լինել. գոյանալ. ստեղծանիլ. ծնանիլ ի ժամանակի. իբր յն. γίγνομαι nascor, gignor եւ Լինել այս ինչ կամ այսպիսի. փոփոխիլ. առնիլ. գործիլ. հանդիպիլ. եղնիլ, ըլլալ.

Իմաստասիրութիւն զհանրականօքն եղանի. (Անյաղթ պորփ.։)

ԵՂԵԱԼ, կամ ԵՂԵՒ, պէսպէս ոճով ասին. զոր օրինակ.

Ի սոցա բանս եղեալ թաբաւորին». այսինքն հրապուրեալ, հակամիտեալ. (Եղիշ. ՟Գ։)

Եւ եղեւ ի ժամանակին կամ յաւուրն». (եւ այլն. այսինքն դէպ եղեւ. կամ Յայնժամ, եւ այլն։)

Եւ եղեւ բան տեառն առ» եւ այլն. այսինքն խօսեցաւ կամ պատգամ ետ տուր։


Եղանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

creation;
being, creature.


Եղարամայր

See full entry →

cf. Եղերամայր.

NBHL (1)

Զեղարամարս զառաջնորդս կոծոյն։ Եղարամարքն եւ ձայնարկուք. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)


Եղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to aneint, to oil.

NBHL (1)

Հաւատն զգլուխ փրկչին ելեալ եղարկեաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Եղբայր, բօր, բարց

See full entry →

s.

brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.

NBHL (3)

ἁδελφός frater Հարազատ արու. համահայր կամ համամայր զաւակ. եղբար, ախպար.

Եղբայր ոմն։ Ոմանք յեղբարց. եւ այլն. (Վրք. հց. ստէպ։)

Որ առ լեզուովն են տտիպ տեսակաւն, եւ որչափ ջերմացուցիչքն են, կծուք կոչեցաք, եղբարք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)


Եղբայրաբար

See full entry →

adv.

fraternally, brotherly;
— կեալ ընդ միմեանս, to live together like brothers.

NBHL (1)

Իբրեւ զեղբայր. եղբօր պէս.


Եղբայրանոց, աց

See full entry →

s.

monastery.

NBHL (1)

Շինէ եւ յանապատ եւ յանմարդ տեղիս՝ եղբայրանոցս. (Խոր. ՟Գ. 20։)


Եղբայրասէր, սիրաց

See full entry →

adj.

that loves his brother.

NBHL (1)

Եղբայրասէրս այս ... երեմիա մարգարէ աստուծոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 14. (ուր յօրինակս ինչ յայտնի վրիպակ է, եղբայր ծերս այս։))


Եղբայրատեաց

See full entry →

adj.

that hates his brother.

NBHL (2)

Որով Կային եղբայրասպան գտաւ, եւ եսաւ եղբայրատեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)

Զեղբայրատեացն մարդասպան կոչէ. (Լմբ. սղ.։)


Եղբայրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraternity;
brotherhood

NBHL (3)

Որդի ըստ բնութեան նա. որդիք եւ մեք ըստ դրութեան, որպէս յեղբայրութիւն առ նա կոչեցեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)

Կենահաղորդս լինել ընդ միմեանս աննախանձ եղբայրութեամբ։ Վայելչաբար ի միասին կապակցիլ հասարակ եղբայրութեամբ. (Յհ. կթ.։)

Խաղաղասէր կրօնաւոր ջահ պայծառ է եղբայրութեանն. (Նեղոս.։)


Եղբայրսիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

charity, brotherly love.


Եղբօրորդեակ, եկաց

See full entry →

s.

son of a brother;
nephew.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ որպէս Սիրելի ընտանի, եւ Կաթնեղբայր. ըստ եբր. տօտ. եւ յն. ատէլֆիտօ՛ս. լտ. նէ՛բօս. որ են անխտիր Եղբօրորդի, եւ Քեռորդի. տե՛ս Երգ. ՟ա. ՟բ. ՟ե. ՟զ։


Եղբօրորդի, որդւոյ, որդւոց, դեաց

See full entry →

s.

cf. Եղբօրորդեակ.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ որպէս Սիրելի ընտանի, եւ Կաթնեղբայր. ըստ եբր. տօտ. եւ յն. ատէլֆիտօ՛ս. լտ. նէ՛բօս. որ են անխտիր Եղբօրորդի, եւ Քեռորդի. տե՛ս Երգ. ՟ա. ՟բ. ՟ե. ՟զ։


Եղեգնաբնակ, աց

See full entry →

adj.

dwelling in places planted with reeds or canes.

NBHL (1)

Սնուցանէ զեղէգնաբնակ ազգս աքարաց. (Փարպ.։)


Եղեգնաշամբ, ից

See full entry →

s.

reedy fen;
place planted with canes.

NBHL (1)

Յեղեգնաշամբ վայրին երթեալ. (Շ. վիպ.։)


Եղեգնեայ

See full entry →

adj.

made of cane;
— գաւազան, cane, stick made of cane.

NBHL (2)

Ցուպ, կամ գաւազան եղեգնեայ. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 21։ Ես. ՟Լ՟Զ. 6։ Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 6։)

Եղեգնեայ գաւազանաւ գանեալ (ի գլուխն). (Խոսր. պտրգ.։)


Եղելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Եղանութիւն.

NBHL (2)

Որք պակասէին չէութեամբ, եւ յաւելան եղելութեամբ յարարչէն. (Վրդն. ծն.։)

ԵՂԵԼՈՒԹԻՒՆ. Լինելն արդեամբք, կամ այս ինչ եւ այսպիսի ինչ.


Եղեռնագործ

See full entry →

adj.

flagitious, wicked, rascally.

NBHL (4)

Չարագործ. չարեացապարտ (մանննաւանդ դեւն).

Չարին ... բանսարկուին ... հանապազորդեան եղեռնագործին ... դժնդակ դիւին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)

Զի մի եղեռնագործն մոլորեցուսցէ զնոսա։ Յորժամ տեսանէ եղեռնագործն, եւ այլն. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)

Եղեռնագործ եւ կոյր եւ ամուլ՝ արտօրէն չարեօք յղփացեալ որպէս զսոդոմ եւ զգոմոր. (Երզն. աղօթ.։)


Եղեռնագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

villany, wick-edness, heinous crime.

NBHL (1)

Հետեւանք եղեռնագործութեան՝ պարսաւ. (Սկեւռ. աղօթ.։)


Եղեռնային, յնոյ, ոց

See full entry →

adj.

cf. Եղեռնական.

NBHL (1)

Ա՛յ թշուառ ... գո՛նէ արդ առ վաղիւ պատրաստեսցես եղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէից։ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր։ Ուր համարեցան զեղեռնաւոր սատակումն անձանց իւրեանց կատարել. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 21. 19։ ՟Զ. 21։)


Եղեռնաւոր, աց

See full entry →

cf. Եղեռնական.

NBHL (1)

Ա՛յ թշուառ ... գո՛նէ արդ առ վաղիւ պատրաստեսցես եղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէից։ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր։ Ուր համարեցան զեղեռնաւոր սատակումն անձանց իւրեանց կատարել. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 21. 19։ ՟Զ. 21։)


Եղերամայր

See full entry →

s.

weeper, mourner.

NBHL (2)

ԵՂԵՐԱՄԱՅՐ որ եւ ԵՂԱՐԱՄԱՅՐ. որպէս թէ ողբացօղ մայր. այսինքն Կին ողբերգակ. լալական. լալկան.

Ո՛չ եթէ զեղերամայր առընթեր ածէր բանիւք պաճուճելովք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)