Definitions containing the research պ : 10000 Results

Գերածայրեալ

See full entry →

adj.

cf. Գերածայր.

NBHL (1)

Գերեաց զգերութիւն ... եւ ընդէ՞ր ասէ, գերեալք եւ գերածք. քանզի սատանայ պատրանօք գերեաց. (Լմբ. սղ.։)


Գերածաւալ

See full entry →

adj.

much spread.

NBHL (1)

Յոյժ ծաւալեալ, Ճապաղեալ ընդ ամենայն կողմն.


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (3)

Քան զայլսն ամենեսին յարուցեալ եւ գերակայ դուք ո՛վ Քրիստոսասէրքդ թագաւորք. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Գերակայ ապականութեան յայտնեցաւ։ Գերակայ փորձութեանց գտեալ. (Նար. մծբ.։)

Անդանօր հրաշապէս եւ եւս քան զէսն գերակայից եւ որդիքն լուսոյ դաւանին. (Նար. մծբ.։)


Դաշտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դաշտացուցանեմ.

NBHL (1)

Դաշտել յատակել զպարիսպս աշտարակացն. (Եփր. թագ.։)


Դառնաբեր

See full entry →

adj.

that produces bitterness.

NBHL (1)

Դառնաբեր վիժանք կամ վիժակք (որպէս զջուրն որ ի մեռայն). (Անյաղթ բարձր.։ Անան. եկեղ.։ Լծ. ածաբ.։)


Դառնագոյն

See full entry →

adj. adv.

very bitter;
—, —ս, bitterly.

NBHL (2)

ԴԱՌՆԱԳՈՅՆ մ. Կարի դառնապէս.

Քան զվիրածսն դառնագո՛յնս պաղատին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Դառնադեղ

See full entry →

s.

bitter remedy.

NBHL (2)

Դառն դեղ (որպէս դնի ի յն)

Ըմպել զդառնադեղսն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)


Դառնաթոյն

See full entry →

adj.

that has dangerous venom.


Դառնաթորմի

See full entry →

adj.

furnished with, or full of bitterness, very bitter

NBHL (1)

Եւ զսպունգն դառնաթորմի ընդ ախորժելի քաղցր ճաշակմանն. (Նար. խչ.։)


Դառնալի

See full entry →

adj.

full of bitterness.

NBHL (1)

Որպէս երբեմն սուրբն շուշան ի դառնալի ծերոց. (Յհ. կթ.։)


Դառնակոռոչ

See full entry →

adj.

groaning bitterly, painfully.

NBHL (2)

ԴԱՌՆԱԿՈՌՈՉ ԴԱՌՆԱԿՈՐՈՉ. Իբր դառնակառաչ. դառնապէս գոչօղ, կաղկանձօղ.

Որոյ դառնակորոչ չարալլուկ հեծմամբ վճարեալ զոգին. (Փարպ.։)


Դառնակորոչ

See full entry →

cf. Դառնակոռոչ.

NBHL (2)

ԴԱՌՆԱԿՈՌՈՉ ԴԱՌՆԱԿՈՐՈՉ. Իբր դառնակառաչ. դառնապէս գոչօղ, կաղկանձօղ.

Որոյ դառնակորոչ չարալլուկ հեծմամբ վճարեալ զոգին. (Փարպ.։)


Դառնահամ

See full entry →

adj.

that has a bitter taste, bitter, sharp, acrid, harsh, sour.

NBHL (1)

Դառնահամ պտղոյն ճաշակ քաղցրանայ լեղեաւս. (Շ. տաղ.։)


Դառնահոտ

See full entry →

adj.

that stinks.

NBHL (1)

Ի ցրտանալ հիւսիսոյ, եւ ի դառնահոտ փչելոյ։ Ի դառնահոտ փչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 6. 36։)


Դառնաճաշակ

See full entry →

cf. Դառնահամ;
— լինիմ, to taste gall or anything bitter.

NBHL (1)

Դառնաճաշակ պտղոյն քաղցրացուցիչ. (Շար.։)


Դառնամ, դարձայ

See full entry →

vn.

to turn, to turn about, to return, to go or come hack again;
to repair;
to be converted;
— յետս or ընդ կրունկն, to recede;
ընդէմ —, to object, to resist, to oppose;
— ի քրիստինէութիւն, to become a christian;
— առ Տէր, to repent, to reform;
— յաստուծոյ, to rebel against God;
— աւուր, to draw towards night;
ի — տարւոյն, the year after;
ի ղէն —, to arm one's self, to take arms.

NBHL (3)

Դարձաւ անդրէն առ նա ի տապան անդր։ Դարձցուք յեգիպտոս։ Դարձի՛ր անդրէն առ բաղակ։ Դա՛րձ առ իս։ Եւ ո՛չ դարձաւ։ Յի՛ս դարձ տէր, եւ ունկն դիր ինձ։ Դա՛րձ առ մեզ աստուած փրկիչ մեր։ Դարձցին յետս.եւ այլն։

Դարձցի սրտմտութիւն բարկութեան տեառն յիսրայէլէ։ Դարձեալ էք ի նմանէ (յաստուծոյ)։ Դարձան իւրաքանչիւր ի ճանապարհաց իւրեանց չարաց.եւ այլն։

Հող էիր, եւ ի հող դարձցիս։ Զգաւազանն՝ որ դարձաւ յօձ։ Դարձցիս յայր այլ։ Դարձցին ձորք նորա ի ձիւթ։ Դարձան երեսք ամենայն ի գոյն դալկան։ Դարձան ի սուգ օրհնութիւնք պարուց մերոց։ Զիա՞րդ դարձար ինձ ի դառնութիւն որթդ օտարացեալ։ Ի գութ դարձաւ։ Սրտմտութիւն բարկութեան յողորմութիւն դարձաւ.եւ այլն։


Դառնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.

NBHL (1)

Դառնացաւ ցքի ըմպելեաց. (Ես. ՟Ի՟Դ. 9։)


Դառնարմատ

See full entry →

adj.

whose root is bitter.

NBHL (1)

Դառնարմատ ծառ, կամ կիրք. (Նար. մծբ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)


Դառնացող, աց

See full entry →

adj.

vexatious, offensive, irritating, maddening.

NBHL (1)

Ազգն դառնացօղ եւ անօրէն ժողովուրդն իսրայէլի (զայս անուն էառ վասն դառնացուցանելոյ զաստուած յանապատի զամս քառասուն. (Ագաթ.։)


Դառնացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that imbitters, irritates.

NBHL (1)

Իրք փորձութեանց ամենայն տրտմեցուցիչք են եւ դառնացուցիչք։ Կրեն զչարչարանս եւ զտուգանս, եւ զայլ ամենայն դառնացուցիչսն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Դառնիճ, նճի

See full entry →

s. bot. adj.

endive;
wild lettuce;
bitter.

NBHL (1)

ԴԱՌՆԻՃ ա. որպէս Դառն.


Դառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bitterness, disgust, sharpness, gall, distaste;
grief, displeasure, vexation;
rigour;
enormity;
mordacity.

NBHL (2)

Ըմպել զդառնութիւն մաքրական դեղոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Դառնութեամբ յանդիմանէին զամպարշտութիւն թագաւորին. այսինքն դառնապէս, չարաչար. (Ճ. ՟Ա.։)


Դասադաս

See full entry →

cf. Դաս դաս.

NBHL (1)

Յիւրաքանչիւր ապարանիցն դասադաս մտանէին. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 18։)


Դասալիք

See full entry →

adj.

deserter;
— լինել, to desert;
to apostatise.

NBHL (2)

λειποτάκτης desortor Որ ելիք կամ լքանէ զդաս զինուորութեան իւրոյ, կամ զպաշտաման.

Դասալքից՝ որք թողին զարդարոյն զդաս, վրէժս առնուլ։ Ի բարեպաշտ մարգարէութենէն նա դասալիք եղեւ. (եւ այլն. Փիլ.։)


Դասալքութիւն, ութեան

See full entry →

s.

desertion

NBHL (1)

Տե՛ս, մի՛ դատապարտեալ զքեզ ինքն ի դասալքութիւնն գրեսցես. (Բրս. պհ. ՟Բ։)


Դասակ, աց

See full entry →

s.

troop, order, division;
flock (of sheep, etc.);
herd (of oxen, etc.).

NBHL (3)

Նուաստ կամ անարգ դաս. երամակ. վոհմակ. հոյլ. ջոկ անբանից եւ նմանեաց նոցին. յն. պէսպէս ἁγέλη, βουκόλια, ἑσμός եւ այլն.

Դասակք անդւոց, կամ անդէոց։ Արջառոցն դասակ։ Զդասակս խողաց։ Ընդ դասակս այծեացն։ Իբր զդասակս դոյզն հօտից. (Յովէլ. ՟Ա. 18։ Յհ. կթ.։ Փիլ. լիւս.։ Փարպ.։ Նար. ՟Կ՟Բ։)

Զամենայն դասակս հերձուածողացն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։)


Դասական, ի, աց

See full entry →

adj.

ordinal;
classical;
arranged, divided.

NBHL (1)

τακτικός ordinalis Ուր գոյ կարգ դասուց. յայտարար կարգի դասաւորութեան. որպէս ըստ քերականաց՝


Դասակարգ

See full entry →

s.

order, class.

NBHL (1)

Ի դասակարգէ աբիայ. (Ղկ. ՟Ա. 5.) իմա՛ զօր ըստ օրէ պաշտօնն, որ եւ ՕՐԱՄՈՒՏ ասի։ յն. ἑφημερία.


Դասակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to associate, to enrol.

NBHL (1)

Որք ի միասին պսակեցայք, ի միասին դասակարգեցարուք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Դասակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

order, sign;
enrolment;
choir;
hierarchy;
category.

NBHL (1)

Դասակարգութիւն եկեղեցւոյ, կամ անմարմնականացն պարուց. (Լմբ. եկեղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Դասակից

See full entry →

adj. s.

of the same order or class;
colleague, comrade.

NBHL (1)

Կարգեալ ի նոյն դաս. խմբակից. պարակից. ձայնակից.


Դասակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in the same class or society, to enrol one's self.

NBHL (2)

ԴԱՍԱԿՑԵՄ ԴԱՍԱԿՑԻՄ. Դասակից լինել. համադասիլ. պարակցիլ.

Հրեշտակացն պարք պաշտպանեալ, ընդ առաքելոցն գումար դասակցեալ. (Նար. կուս.։)


Դասակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

admission, company.

NBHL (1)

Խաչն է ճշմարիտ հաւատոց դասակցութիւն. (Եպիփ. խչ.) այսինքն միաբանօղ ի ճշմարիտ հաւատս, կամ ի մի զինուորութիւն հոգեւոր։


Դասավար

See full entry →

cf. Դասագլուխ.

NBHL (1)

Վարօղ զդաս ժամերգութեան. դասագլուխ. դասապետ։ (Խրատ ժմ։)


Դասատուն, տան

See full entry →

s.

school-house.

NBHL (1)

Յարեւմուտս փարէզ դասատուն վարդապետաց. (Վրդն. աշխարհ.։)


Դասեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.

NBHL (1)

Դասել ընդ բարիսն։ Ի մի շար, կամ ի սոյն կարգ դասեալ։ Դասիմ ի պարս հեզոց։ Նախնի դասեցի զթշնամեացն իմոց աղերսանս։ Առաջին դասեալ զմարդասիրութիւնն. (Նար.։)


Դաստիարակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring up, to educate, to instruct, to train up, to discipline.

NBHL (6)

παιδαγωγέω, παιδεύω instruo pueros, instituo, eudio, moderor, deduco Կրթել որպէս դաստիարակ. հրահանգել. ուսուցանել. խրատել. առաջնորդել իբր ձեռամբացի. ուղղել. ուսումն եւ մարդավարութիւն սորվեցընել, ճամբա բերել.

Դաստիարակել պարտ է հրահանգիւք զայսպիսիքս. (Պղատ. տիմ.։)

Միանձունք զորովայնս դաստիարակեցին պարկեշտութեամբ. (ՃՃ.։)

Զի դաստիարակեալ զպատշաճականն ... մի՛ լքայց. իմա՛, ուսեալ։

Բազմապատիկ խնամակալութեամբ դաստիարակէ բնութեանս մերոյ. (Իգն.։)

Որք ոչ այսպէս զանձնէ դաստիարակեսցեն, ոչ իշխեն տիրապէս սաստել (դիւին). (Կիւրղ. ղկ.։)


Դաստիարակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

education, instruction, discipline;
pedagogy.

NBHL (1)

Վարժել, կամ ուղղել դաստիարակութեամբ. (Նար. խչ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Դատ, ից

See full entry →

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

NBHL (4)

պ. տատ. κρίσις judicium որ եւ Դատաստան, Դատումն, Դատողութիւն. Հանդիսական քննութիւն իրաւանց. վէճ եւ խնդիր յատենի. վճիռ արդարութեան։ Իրաւունք.

Առանց պատասխանւոյ է դատն։ Արդար դատ։ Զի՞նչ դատ է իմ։ Ո՛չ ուղիղ է դատդ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։ Նար. երգ.։ Վրք. հց. ՟Դ. եւ ձ։)

Ընդ ոգւոյ իւրում դատ։ Ընդ անշունչ կերպարանիս մի՛ ի դատ քննութեան մտցես. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Կ՟Զ։)

Եդ զձորձսն յովսեփու առ ինքն, եւ ի դատ պահէր առն իւրում. (Եփր. ծն.։)


Դատախազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to accuse, to denounce;
to oppose.

NBHL (1)

Ոչ որպէս դատապարտեալ, այլ որպէս դատախազեալ. (ՃՃ.։)


Դատախազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դատախազանք.

NBHL (2)

Զկնի դատախազութեան ծովուն՝ եւ ինքն իսկ (յովնան) զփախուստն խոստովանի. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)

Առաւել եւս ի դատախազութիւն եղեալ՝ վնասէին նմա. (Փարպ.։)


Դատախնդիր

See full entry →

s.

judge;
pleader;
— լինել, to litigate, to pleade, to contest;
to be revenged.

NBHL (1)

Առաքելոցն վերակացուն եւ դատախնդիրն պետրոս. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի՟Բ։)


Դատակնիք, կնքի, կնքաւ

See full entry →

s.

sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.

NBHL (5)

ψήφισμα, ψῆφος decretum, sententia, suffragium, calculus Կնիք դատի, մանաւանդ դատապարտութեան. վճիռ. դատավճիռ. քուեայ. որոշումն ատենի.

Դատակնիք հատուցման, կամ մահու, կամ յանդիմանութեան։ (եւ ի լաւ անդր,) Շնորհեա՛ ինձ, որպէս դատակնիք բանին քո վճռեաց, եւ այլն. (Նար.։)

Ազատեաց խաչիւն. ուստի՞. ի դատակնքէն ադամայ. (Լմբ. պտրգ.։)

Զպարտեացն մերոց խզեալ զդատակնիք. (Պտրգ. իբր մուրհակ վճռոյն, ձեռագիր յանցանաց։)

Յապողոնի տաճարն գոլով՝ բերիցեն դատակնիք գաղտնի զօրինապահացն։ Որում յոլովագոյն պատահեսցին դատակնիք, իշխեսցէ ամս հինգ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դատաստանական, ի, աց

See full entry →

adj.

judicial, done by legal authority.

NBHL (1)

Եղելոցն պատճառ արարիչն գոլ աստուած, եւ աշխարհիս ապականութեամբ վասն դատաստանականին. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Դատաստանոց

See full entry →

cf. Դատաստանարան.

NBHL (1)

Շինեսցեն ի ներքս յաթէնս նոր դատաստանոց պայծառ եւ զարդարուն յոյժ. (Վրք. դիոնես.։)


Դատավճիռ, ճռաց

See full entry →

cf. Դատակնիք.

NBHL (3)

Այսպէս եհատ զդատավճիռն, եւ հաստատեաց, որ զձեզ ընդունի, զիս ընդունի. (Ագաթ.։)

Ճողոպրելով ի դատավճռացն պատուհասէ. (Լմբ. առակ.։)

Պահքն դարձոյց ի նինուէացւոց զդատավճիռ ստուգութեանն, զի մի՛ ապականեսցին. (Եփր. պհ.։)


Դատարան

See full entry →

cf. Դատաստանարան.


Դատարկաբան, ից

See full entry →

adj.

that speaks in vain.

NBHL (3)

Ի դատարկաբան բանից բազմաց պարապեցո՛ զանձն քո. (Կոչ. ՟Ա. յն. ի դատարկ բանից։)

ԴԱՏԱՐԿԱԲԱՆ գ. որպէս Դատարկաբանութիւն.

Ընդ դատարկաբանին (կամ դատարկ բանին) պատասխանի տալ պարտ է. (Վրք. հց. ՟Բ. ձ։)


Դատարկաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak to no purpose or in vain.

NBHL (2)

ἁργολογέω inaniter, vel inania loquor, garrio, blatero Ընդ վայր բարբառել. խօսել բանս դատարկս. առասպելաբանել. փուճ բաներ խօսիլ.

Որպէս եւ որք վասն լուսնոյ խաւարման աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով. (Սարկ. շարժ.։)


Դատարկաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

useless discourse.

NBHL (2)

Մինչեւ ցո՞ր բանս է դատարկաբանութիւն. ամենեւիմբ ամենայն բան, որ ոչ աւարտի յառաջիկայ պէտսն՝ որ ի քրիստոս, դատա՛րկ է. (Բրս. հց.։)

Մի՛ դատարկաբանութիւն թուիցի ինչ քեզ այսպիսի խնդրուածս աղջկանն. (Եղիշ. դտ.։ (իբր փուճ բան. այսինքն ընդունայն իր կամ զրոյց։))