Entries' title containing պ : 4936 Results

Ցօղապաճոյճ

See full entry →

adj.

sprinkled with dew.


Փաղակերպ

See full entry →

adj.

cf. Համակերպ.

NBHL (2)

Համակերպ. համատեսակ. (որում հակադրի Այլակերպն. )

Համաբողբոջ եւ համասեռ եւ փաղակերպ ասին. (Դամասկ.։)


Փաղանունապէս

See full entry →

adv.

univocally;
synonymously.

NBHL (3)

Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փայլակնակերպ

See full entry →

adj.

like lightning.

NBHL (1)

Փայլակնատեսիլ, եւ փայլակերպ։ (Պիտառ.։)


Փայտապաշտ, ից

See full entry →

s.

tree-worshipper, idolater.

NBHL (5)

Որ պաշտէ զփայտեղէն կուռս, եւ զծառս.

Որպէս եւ առ ձեզդ տեսանէի զքարապաշտս, զփայտապաշտս. (Ագաթ.։)

ՓԱՅՏԱՊԱՇՏ կոչէին եւ հեթանոսք՝ զԽաչապաշտս.

Ծիծաղէին, եւ փայտապաշտք մեզ ասէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

Փայտապաշտս կոչեն զմեզ. (Սիւն. առ պտր. անտիոք.։)


Փայտապաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tree-worship, idolatry.

NBHL (1)

Ի քարապաշտ ի փայտապաշտութենէդ սրբեալ լիջիք. (Ագաթ.։)


Փանաքապէս

See full entry →

adv.

meanly, poorly.

NBHL (2)

Որպէս փանաքի. աղքատ մտօք. դոյզ տեսութեամբ.

Այսքան իմանամք փանաքապէս յաղագս Աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)


Փապ

See full entry →

cf. Փապար.

Etymologies (2)

«ծակ, խոռոչ, փոս. քարի մէջ այր» Առաթ. Ոսկ. ես. 365. կող. էջ 545. Երզն. լս. էջ 124, 132. որից անփապ Թէոդ. մայր. անփապելի Շիր. նսեմափա՞պ Ճառընտ. փապուղի (նոր բառ), և -ար մասնիկով (հմմտ. տիպար) փապար «ծակ, ծերպ, ճեղք, քարանձաւ» Եբր. ժա. 38. Ես. է. 19. Յովն. բ. 7. Եզն. «ճեղքուած, աւերակ». Յհ. կթ. փապարել «մարմինը՝ մորթը ուռիլ, ծակծկիլ» Օր. ը. 4. Եղիշ.։

Տէրվ. Նախալ. 92 հնխ. pap, pamp արմատից է դնում հյ. փապարել, փամ-փուշտ, փափուկ, լիթ. pámpti «ուռիլ, գիրանալ», pampalas «գէր»։ Հիւնք. պարապ բառից փապար է դնում և փա-պար-ից համառօտուած փապ։

NBHL (4)

cf. ՓԱՊԱՐ. (որպէս եւ տիպ՝ նոյն է ընդ տիպար. )

Ահա դնեմ զքեզ ի փապ վիմիդ։ Ցուցեր զյետոյս քո խորհրդին՝ թաքուցելոյն ի փապ վիմին։ Զարհուրեալ Մովսէսի (ի նշողից՝) ի փապն ապաստանէր։ Պահեալ կան ի փապ վիմին. (Ագաթ.։ Յիսուս որդի.։ Գանձ.։ Երզն. լս.։)

Այն մարգարէն Մովսէս, որ ի փապ վիմին նուաղէր թաքչէր. (Շ. տաղ.։)

Խո՛ր գբոյն նմանեցուցանէ, զոր ակիւղաս հատոր գբող անուանէ. սիմաքոս, փապ. թէոդիտովն, ծակ՞ (Ոսկ. ես.։)


Փապար, աց

See full entry →

s. adj.

crevice, rift, cleft;
cave, cavity, hollow, hole;
hollow.

NBHL (5)

Ի լերինս եւ յայրս եւ ի փապարս երկրի։ Ի ծերպս վիմաց, եւ յայրս, եւ յամենայն փապարս։ Եմուտ գլուխ իմ ընդ փապարս լերանց. (Եփր. ՟Ժ՟Ա. 38։ Ես. ՟Է. 19։ Յովն. ՟Բ. 7։)

Սողնոցն զխօշիւն միայն զմարդոյն առեալ, է որ ի ծակս, է՛ որ ի սորս, է՛ որ ընդ փապարս երկրի մտեալ ղօղեն. (Եզնիկ.։)

Կամ որպէս ա. Փապարեալ, հերձոտեալ. ճեղք ճեղք, աւերակ.

Որ գրեթէ իբրեւ զփապար վիմուտս դերբկաց սասափելի տեսողացն երեւէր. (Յհ. կթ.։)

որ եւ ՓԱՊ. ὁπή foramen, caverna. Ծակ եւ ծերպ վիմաց. խոռոչ. խորշ. քարանձաւ. ծակ, ճեղք.


Փապարեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Փապարիմ.

NBHL (3)

Հանդերձք քո ոչ մաշեցան ի քէն, եւ ոտք քո ոչ փապարեցին՝ զայն ամս քառասուն. (Օր. ՟Ը. 4։)

Ձեռք մեր փապարեալ են ի կացնի, եւ ողունք մեր տեռեալ են ի փայտակրի. (Եղիշ. ՟Ը։)

ՓԱՊԱՐԵՄ կամ ՓԱՊԱՐԻՄ. τυλόομαι occaleo, callo obducor. եբր. պածէք (որ է ուռնալ). Լինել իբր զփապար. ծակոտիլ. խորշ խորշ լինել. խորշոմիլ. այտնուլ եւ հերձոտիլ. կոշկռիլ. նասըր կապել, եազըր բացուիլ, քեղրթիլ.


Փապարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become callous, to harden.


Փառաւորապէս

See full entry →

adv.

with much honour, gloriously, magnificently, pompously.

NBHL (5)

Սքանչելի յարութեամբ փառաւորապէս յառնել. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Եւ մեք փառաւորապէս օրհնեսցուք զանուն քո ինքնակալ թագաւոր. (Յհ. կթ.։)

Կատարեալ զխորհրդածութիւն աւուրն փառաւորապէս, որպէս եւ վայել էր իսկ. (Լաստ. ՟Ժ։)

Փոխին ի հանգիստ փառաւորապէս ի գերեզմանս մեծամեծացն յունաց։ Չար գոլով մեծատունն՝ այնպիսի փառաւորապէս թաղման արժանացաւ. (Արծր. ՟Բ. 2։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

ա. ἑνδόξως, ἑπιδόξως gloriose, honorifice. Փառաւոր օրինակաւ, շքով, փառօք. հանդիսապէս. եւ Հանդիսական.


Փաստապատիր

See full entry →

adj.

groundless, causeless, deceitful.

NBHL (2)

Ուր իցեն փաստք պատիրք. խաբէական.

Քարոզէին նոցա քուրմք փաստապատիր բանիւք. (Կաղանկտ.։)


Փարախապետ, աց

See full entry →

cf. Վանահայր.

NBHL (1)

Փարախապետ.. . վանական. (Վրք. հց. ձ։)


Օձակերպ

See full entry →

adj.

serpent-like.

NBHL (3)

Որ ունի զկերպարանս օձի. օձանման.

Կլանէ զառ աչօք օձակերպ գաւազանս։ Գաւազանն մովսէսի օձակերպ եղեւ։ Չար դեւքն օձակերպք։ Յարեւան ի վերայ իմ օձակերպ դեւքն. (Նախ. ել.։ ՃՃ.։ Մեսր. երէց.։ Մարաթ.։)

Օձակերպ բերանովն (երկշուրթն լեզուաւ) համբուրեաց զնա. (Կեչառ. աղեքս.։)


Օձապաշտ, աց

See full entry →

adj.

worshipping serpents, ophialatrous.

NBHL (2)

Որ պաշտէ զօձս.

Եթէ հեթանոս իցէ ... յանդիմանեսցի յիւրոց արուեստակցացն օձապաշտացն. (Եզնիկ.։)


Օձապաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

serpent-worship, ophialatry.

NBHL (2)

պաշօն օձից, աղանդ օձախաղաց ովփիտեանց, եւ այլոց հեթանոսաց.

Որով եւ օձապաշտութիւնն հնարեցաւ յաշխարհ մուծանել. (Եզնիկ.։)


Օձապատիր

See full entry →

adj.

deceived by the serpent.

NBHL (4)

Պատրեալն յօձէ. եւ Եղեալն պատրանօք օձին, այսինքն բանսարկուին.

Զնոյն եւ յոհան իմաստասէր ասէր, ո՛չ օձապատիր մերկացելոյն ի փառաց տերեւապատն ադամայ համեմատի երկրորդ ադամ, այլ աստուածածին. (Պիտառ.։)

Օձապատիր քաբմանց նախնոյն իմոյ։ Վրիպմամբ օձապատիր խաբէութեանն։ Ճաշակեաց նախահայրն զօձապատիր պտուղն։

Ընդ օձապատիր յանցանաց. (Նար. երգ.։ Ոսկիփոր.։ Ճ. ՟Ե.։ Գանձ.։)


Օձապտոյտ

See full entry →

adj.

serpentine, winding, meandering, sinuous, tortuous, crankling;
cf. Օձաձեւ.


Օձասպան

See full entry →

adj.

serpent killing.

NBHL (2)

Օձասպան արագիլ դու արդար. (Շ. տաղ հռիփս.։)

ὁφιοκτόνος serpentum interfector. Սպանօղ օձի.


Օտարակերպ

See full entry →

adj.

of another form or appearance, diverse, different.

NBHL (3)

Օտար կերպիւ կամ կերպարանօք. աննման. այլատեսակ. այլատարազ.

Մեծ միջոցաւ օտարակերպք էին ի բնաւ ազգեաց։ Միւս եւս ազգք օտարակերպ ի սոցանէ։ Այլեւ իշխանն (հովիւն կենդանեաց) օտարակերպ է յիշխեցելոցն. (Պիտ. Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. ծն.։)

Յորոց ծնանել արուեստք (կամ հրէշք) օտարակերպք այլանդակատեսիլք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Օտարակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

extravagance.

NBHL (2)

Օտարութիւն կերպի եւ կերպարանաց. այլանդակ կերպարանք.

Պարսաւէր զնա. վասն օտարակերպութեանն. (Հ=Յ. ապր.։)


Օտարապաշտ

See full entry →

adj.

of false religion, unorthodox, heterodox.


Օտարապէս

See full entry →

adv.

cf. Օտարաբար.

NBHL (2)

Որպէս օտարոք. օտար օրինակաւ. օտարաբար. նորօրինակ. հրաշափառապէս.

Ած ի վերուստ էջ ի մերսս անսովորաբար, եւ օտարապէս ծնունդ եղեւ ըստ մարմնոյ. (Պրպմ. ձ։)


Օտարասպան, ից

See full entry →

adj.

murdering strangers, hospitocidal.

NBHL (2)

Այս իփիւգենիա ի տաւրոսք գոլով, զի մի՛ ծանիցի ի հիւրոցն եկելոց, հրամայէր զոհել զնոսա արտեմիդեայ. եւ նա էր օտարսպանն։ Զի մի՛ ըստ սովորութեան օտարասպանին այն խողխողեսցի. (Նոննոս.։ Մագ. ՟Լ՟Ե։)

ξενοκτόνος hospitum occisor, hosticida. Օպանօղ օտարաց կամ հիւրից.


Օտարասպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stranger-murder, hospitocide.

NBHL (2)

Տաւրացւոց օտարասպանութիւն. (Ածաբ. յայտն.։ Նոննոս.։)

ξενοκτονία hospitum occisio. Օտարասպանն լինել. սպանութիւն հիւրից.


Օրապակաս

See full entry →

adj.

wanting some or a few days.

NBHL (1)

Իմաստնոյն ծնունդ (փոխմամբ յաստեաց՝) ո՛չ է ամսապակաս, եւ ո՛չ օրապակաս, այլ լիք եւ կատարեալք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 158։)


Օրապահակ, աց

See full entry →

s.

day-sentry.

NBHL (2)

Օրապահկք, եւ գիշերապահք. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)

ἠμεροφύλαξ custos diurnus. Պահապան ի տուընջեան կամ ցերեկի. ցորեկուան պէտճի.


Օրապահիկ

See full entry →

s.

livelihood, daily bread.

NBHL (6)

ՕՐԱՊԱՀԻ ՕՐԱՊԱՀԻԿ. Որ ինչ պիտի ի պահել զկեանս առ օրին. առօրեայ ոգեպահիկ.

Գնացին (ձուկն օրսալ). զի բերցեն զօրապահի աւուրն. (Եփր. յար.։ Ճ. ՟Գ.։)

Ի գարի սերմանեաց պատրաստեալ զօրապահիկ կերակուր. (Լաստ.։)

ՕՐԱՊԱՀԻ ՕՐԱՊԱՀԻԿ. Որ ինչ պիտի ի պահել զկեանս առ օրին. առօրեայ ոգեպահիկ.

Գնացին (ձուկն օրսալ). զի բերցեն զօրապահի աւուրն. (Եփր. յար.։ Ճ. ՟Գ.։)

Ի գարի սերմանեաց պատրաստեալ զօրապահիկ կերակուր. (Լաստ.։)


Օրապարէն, ենի

See full entry →

adj.

living from hand to mouth.

NBHL (2)

Որ զաւուր պարէնսհազիւ գտանէ. որ եւ յն. ոճով ասի Անկեաց. ἅβιος. աւուրչիքով ապրօղ.

միսացւոց ձիակթաց, կաթնակերաց, օրապարենից, արդարոց մարդկան. (Փիլ. ի Հոմերոսէ։)


Օրէնսպահ

See full entry →

cf. Օրինապահ.

NBHL (1)

Եցոյց օրէնապահն. (Եփր. համաբ.։)


Օրէնսպահանջ

See full entry →

adj.

zealous for the law, exacting perfect observance of the law.

NBHL (1)

Դատաւորք եւ օրէնսպահանջքն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։)


Օրինապահ, աց

See full entry →

adj.

fulfilling, observing or keeping the law.

NBHL (5)

Աստուածասէր թագաւորն օրինապահն կալով։ Օրէնսգիրքն եւ օրինապահքն։ Օրինապահքն պսակեցան։ Օրհնէ աստուած զօրիապահսն, եւ անիծէ զյանցաւորսն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Գ. ՟Թ։)

Պարտ է մեզ օրինագրել, եւ միանգամայն փորձ առնել գործել եւ պահել զսոսա օրինագիրք իսկ՝ եւ օրինապահք, ըստ որում հնար է. (անդ. ՟Զ։)

Կարծելով զնա հրէայ ոչ օրինապահ լինել։ Քան զփարիսեցւոցն օրինապահաց. (Ոսկ. յհ.։)

Ստեփաննոս՝ օրինապահ ծնողաց զաւակ. (Տօնակ.։)

νομοφύλαξ . որպէս νομοτήρων legum observator. Որ պահէ զօրէնս. պատուիրանապահ.


Օրինապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

keeping, obeying or fulfilling the law.

NBHL (3)

Օրինապահն ինել. պահպանութիւն օրինաց եւ պատուիրանաց.

Լուծումն շաբաթուն՝ օրինապահութիւն էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 3։)

Ի վեցերորդումն մարդն դադարէր յօրինապահութենէն։ Անշարժ կացին յօրինապահութեանն։ Մի՛ լիցի օրինապահութեամբն տնօրինել. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Օրինապատգամք

See full entry →

s.

the laws or oracles of God.

NBHL (2)

օրէնք եւ պատգամք աստուծոյ.

Միջամուխ եղեալ հանգամանօք օրինապատգամացն. (Կորիւն.։)


Օրինապատում

See full entry →

s.

interpreter of the laws, legist.

NBHL (3)

Պատմիչ եւ մեկնիչ օրինաց. որպէս եւ պատմեալն յօրէնս.

Եղրի դպրի եւ օրինապատմի. (Եփր. թագ.։)

Նոյն կանոն եւ առաքելովք պաշտեցաւ. քանզի միոյ աստուծոյ օրէնք եւ օրինապատումք առաջին եւ երկրորդն ճանաչէր. (Ագաթ.։)


Օրինապէս

See full entry →

adv.

cf. Օրինաբար;
according to the ancient law.

NBHL (3)

νομίμως legitime. որ եւ ՕՐԻՆԱԲԱՐ. Օրինօք, ըստ կանոնի. օրինաւոր կերպով.

Օրինապէս ճգնեալք արժանայաղթիցն արքայութեան արժանասցուք պսակաց. (Մաքս. եկեղ.։)

Բազումք են՝ որ ոչն հնազանդին գնալ հոգեպէս, այլ օրինապէս. (Եփր. տիտ.։)


Ազգակցապէս

See full entry →
NBHL (2)

Քեւ զանծանօթն հօր տէրութիւն ազգակցապէս օրհնաբանեցաք. (Նար. կուս.։)

Վկայք լինելով յարմարութեանն միմեանց հանգիտաբար եւ ազգակցապէս։ Նմանաբար եւ ազգակցապէս ի ձեզ յարմարի. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. առաք.։)


Ազնուապէս

See full entry →
NBHL (1)

Ազնուապէս տեսանել (մտօք)։ Ազնուապէս քաղաքավարեալ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ամբարակապետ, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

Հրամայեաց ամբարակապետին, որում անուն էր Դենշապուհ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Եկք ամբարակապետին ի շահըստանն. (Փարպ.։)


Ամբարապետ, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

ԱՄԲԱՐԱՊԵՏ որ եւ ԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. ՀԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. Վերակացու համբարոց եւ մթերից արքունեաց. եմպարտար. զախիրե էմինի. գափան նայիպի. քիլերճի պաշը. (որ է մեծ մատակարար).

Հրաման տայր Վեհդենշապհոյ ամբարապետի։ Հասանէին յանկարծակի բազմութիւնք դահճացն յամբարապետէն. (Փարպ. ստէպ։)


Definitions containing the research պ : 10000 Results

Բազմանկողին

See full entry →

adj.

prostituted, whoremonger;
prostitute;
cf. Բազմայր.

NBHL (2)

Որոյ բազում են անկուածք.բազմամանուած. բազմահիւս. բազմապատիկ.

Թէ ո՛րպէս իցէ յարուի կնոջն բազմանկողնոյ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Բազմանշան

See full entry →

adj.

that has many significations, equivocal, ambiguous;
that has many marks.

NBHL (1)

Լոյս, կեանք, ճանապարհ, հովիւ, բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։


Բազմանշանակ

See full entry →

cf. Բազմանշան.

NBHL (1)

Լոյս, կեանք, ճանապարհ, հովիւ, բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։


Բազմանշոյլ

See full entry →

cf. Բազմաճաճանչ.

NBHL (1)

Երկանունն, եւ բազմանշոյլն՝ յաւազանէ, եւ ի կոչմանէ (Ստեփաննոս պսակ՝ եպիսկոպոս). (Նար. խչ.։)


Բազմանուն

See full entry →

adj.

that has many names.

NBHL (1)

πολυώνυμος mlta nomina habens, multorum nominum Որոյ բազում են անուանք. այլ եւ այլ անուամբք կոչեցեալ. շատ կերպ անուն ունեցօղ.


Բազմաշահ

See full entry →

adj.

very useful, profitable;
բազմաշահ լինել, cf. Շահել, cf. Ճոխանալ, cf. Հարստանալ.

NBHL (3)

Պարարտ եւ բազմաշահ երկիր. (Վրդն. պտմ.։)

Բամբակ՝ թէպէտ փանաքի եւ տկար, այլ բազմաշահ. (Մխ. առակ.։)

Բազմաշահ վաճառաւ շահաւորեա՛ զորդիդ քո իբրեւ իմաստուն վաճառական. (Եփր. պհ.։)


Բազմաշարժ

See full entry →

adj.

trembling;
mutable.

NBHL (1)

πολυκίνητος qui multiplici motu agitatur, volubilis Որ ստէպ շարժի կամ փոփոխի. դիւրափոփոխ.


Բազմաշխատ

See full entry →

adj. adv.

laborious, that loves work, that has worked much;
laborious, painful, heavy, difficult, hard;
laboriously, with much difficulty and work.

NBHL (3)

Բազմաշխատ քրտամբք փայլէր։ Բազմաշխատ քրտամբք երկոց զհարկաւոր պէտս մարմնոցնվճարէին. (Յհ. կթ.։)

Բազմաշխատ պաղատանք. (Ճ. ՟Զ.։)

Որպէս այն առաջին շինուածն անմտութեան բազմաշխատն եւ դիւրակործանն. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Բազմաշնորհ

See full entry →

adj.

that does many favours, that gives bountifully;
that abounds in favours.

NBHL (2)

Որ բազում ինչ շնորհէ. բազմապարգեւ. շատ պախշիշ տւօղ.

ԲԱԶՄԱՇՆՈՐՀ. Բազում շնորհօք ճոխացեալ. շնորհալի. պէսպէս շնորհաց ընդունօղ կամ պարունակիչ.


Բազմաչար

See full entry →

adj.

very wicked.

NBHL (2)

Բազմաչար է պոռնկութիւն. (Յճխ. ՟Ը։)

Կարապետ բազմաչարպատրողյին. (Բենիկ.։)


Բազմաչափ

See full entry →

adj.

immense, vasty.


Բազմաչեայ

See full entry →

adj.

furnished with many eyes.

NBHL (1)

Երեւի անտեսանելի՝ որ արար զբազմաչեայս. (Եպիփ. թաղմ.։)


Բազմաջան

See full entry →

adj. adv.

painful, fatiguing;
laborious, busy, diligent, careful;
diligently.


Բազմառատ

See full entry →

adj.

superabundant.

NBHL (1)

Սփռել անանկաց մի՛ խնայեսցուք, զի առցուք ի տեառնէ բազմառատս պարգեւօք զարքայութիւնն երկնից. (Եփր. պհ.։)


Բազմասեղեխ

See full entry →

adj.

prostitute.


Բազմասերեմ, եցի

See full entry →

va.

to multiply, to increase by propagation.

NBHL (1)

Բազմասերութիւն լեալ. (Խոր. ՟Ա. 2. հին տպ.)


Բազմասխալ

See full entry →

adj.

subject to many faults.

NBHL (2)

Որ բազումս սխալէ. սխալական. բազմավրէպ.

Զթերութիւն վրիպանաց բազմասխալ ձայնի եղկելւոյս. (Նար. ՟Ղ՟Ե։)


Բազմաստեղք, ղաց

See full entry →

s. pl. ast.

pleiades.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՔ Πλειάς յոքն. Πλειάδες plejades որ եւ ԲՈՅԼՔ կոչին. այսինքն են Համագունդ եօթն աստեղք երեւեալք ի գլուխ կամ ի թիկունս Ցուլ աստեղատանն, որոց վեցք առաւել պայծառափայլք.


Բազմաստղ

See full entry →

ast.

cf. Բազմաստեղք;
cf. Սայլ

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱՍՏՂ. որպէս Սայլք երկնից եօթնաստեղեան. մեծ եւ փոքր արջք.


Բազմաստուած, ից, ոց

See full entry →

adj. s.

polytheist;
բազմաստուածք, idols, cf. Կուռք.

NBHL (2)

Յաղագս երկրպագութեան բազմաստուածոցն քոց։ Մահուամբն իւրով զբազմաստուածոց խռովութիւնն խաղաղացոյց։ Բագինք բազմաստուածոցն կործանեցան։ Իմ թագաւորութիւնս ի բազմաստուածոցն տուեալ է ինձ։ Ո՞չ կամիս բազմաստուածոցն զոհել. (ՃՃ.։)

ԲԱԶՄԱՍՏՈՒԱԾ πολύθεος qui multos deos colit որ եւ ԲԱԶՄԱՍՏՈՒԱԾԵԱՆ, (անձն, մանաւանդ՝ դէն նորա) Որ ընդունի եւ պաշտէ զբազում Աստուածս, կամ զկուռս. եւ որ ինչ սեպհական է այնմ մոլորութեան. հեթանոսական.


Բազմաստուածեան

See full entry →

s. adj.

cf. Բազմաստուած.

NBHL (2)

Այնմ՝ եւ որ բազմաստուածեան պաշտամունսն մուծին՝ վկայեն. (Եզնիկ.։)

Ի բազմաստուածեան մոլորութիւն՝ իբրեւ ի գբի ինչ եւ ի ներքին վիրապի (կապեալք). (Սեբեր. ՟Գ։)


Բազմաստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polytheism.

NBHL (4)

Զմեզ լուծեալ ի կապանաց բազմաստուածութեանն. (Խոր. հռիփս.։)

Զի՞նչ նմանութիւն է աստուածպաշտութեանս մերոյ առ բազմաստուածութիւնն հեթանոսաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ի ստապատիր կռոցն բազմաստուածութենէ. (Նար. ՟Զ՟Բ։)

πολυθεία, πολυθεότης, δῆμος θεῶν multitudo deorum Բազմութիւն սուտ աստուածոց. մանաւանդ Մոլորութիւն դնելոյ զբազում աստուածս, զորս թուեն ոմանք մինչեւ ցերեսուն հազար. հեթանոսութիւն. դիցապաշտութիւն. կռապաշտութիւն.


Բազմավաճառ, աց

See full entry →

adj.

mercantile.

NBHL (1)

Ուր իցէ տեղի բազում վաճառաց, որպիսի են ծովեզերեայ քաղաքք. առուտուրը շատ.


Բազմավէր

See full entry →

adj.

much wounded, that has many sores.


Բազմավիշտ

See full entry →

adj.

tormenting, painful;
gloomy, grievous.

NBHL (1)

Բարեբանել զբազմավիշտ նահատակն։ Զանյարկն, զբազմավիշտն, զմահապարտեալն. (Ոսկ. լս.։)


Բազմատարած

See full entry →

adj.

far extended, very extensive.

NBHL (4)

Որպէս քաղաք ինչ, զի իցէ բազմատար, ազգի ազգի մտիւք՝ որք ի նոյն դիմեալ գան, ընդունելով. (Նիւս. կազմ.։)

Արարեալ նշանագիրս կարճոտունս եւ բազմատարս. այսինքն որք փակեն յինքեանս զբազում գիրս զորպէս, աշխարհ, այսինքն եւ այլն. եւ նշանագիրք սինէացւոց. (Երզն. քեր.։)

Բազմատարած պատուարք. (Բենիկ.։)

Բազմատարած արտասուօք եւ պաղատանօք. (Յհ. կթ.։)


Բազմատեղեակ

See full entry →

cf. Բազմահմուտ.

NBHL (1)

Որ բազմատեղեակն է, պատմեսցէ զհանճար. (Սիր. ՟Լ՟Ա. 9։)


Բազմատեսակ

See full entry →

adj.

of many kinds or sorts.

NBHL (5)

Այլեւ հալածչին բանք բազմատեսակք լինէին, որ թշնամանէրն, եւ սպառնայր, եւ ողոքէր։ Վասն բազմատեսակ բարեգործութեանն՝ պարգեւ կոչեմք, շնորհ, եւ այլն. (Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. մկրտ.։)

Ոչ միատեսակ (եզակի) դնէ զպտուղսն, այլ՝ բազմատեսակ (յոքնակի). ծառն մի է, սակայն պտուղս զանազանս եւ ազգի ծնանի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)

Ախտաժէտն՝ բազմատեսակ հիւանդութեամբք եւ վիրօք՝ ապաքինեսցի. (Սարկ. աղ.։)

πολυειδῶς multipliciter Բազմապատիկ օրինակաւ. (Նիւս. երգ.։)

πολυειδής diversas species habens, multarum formarum, varius Որ ինչ ունի զբազում տեսակս կամ տեսիլս. բազմադիմի. բազմակերպ. բազմօրինակ. ազգի ազգի. կերպ կերպ.


Բազմատոհմ

See full entry →

adj.

of many species or kinds;
populous.

NBHL (2)

Հաց ի քաղցեալն անկեալ՝ բազմատոհմ զօգուտն զկինսս տայ. (Բրս. ապաշխ.։)

Բազմատոհմ քաղաքն Նինուէ. (Եփր. պհ.։)


Բազմարժանի

See full entry →

adj.

very worthy, very meritorious.

NBHL (1)

Քեզ իրաւունս բազմարժանիս, եւ ինձ պատասխանատուութիւնս ամենավարանս. (Նար. ՟Ի։)


Բազմարծաթ

See full entry →

adj.

very rich, opulent.


Բազմարուեստ

See full entry →

adj.

ingenious, full of cunning, of ingenuity, artful;
polytechnic.

NBHL (1)

πολύτεχνος, πολυτεχνής multas artes callens, multum artificii habens, et valde artificiosus Հմուտ բազում արուեստից. բազմահնար. ճարտար՝ ոք կամ ինչ. շատ վարպէտ.


Բազմաւորական, ի, աց

See full entry →

cf. Բազմաւոր.

NBHL (6)

Ամենայն տուրք, եւ պարգեւք. զբազմութիւն շնորհացն եւ պարգեւացն կամելով յայտ առնել՝ բազմաւորական եդ զբանն։ Զի այս սովորութիւն է գրոց, երբեմն զբազմաւորականն՝ միաւորական դնել, եւ երբեմն զմիաւորականն՝ միաւորական դնել, եւ երբեմն զմիաւորականն՝ բազմաւորական. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Բազմաւորական բայք են այսք. դանեմք, կոփեմք, կտրեմք, եւ այսպիսիքն. (Երզն. քեր.։)

Կամ Բազմաւոր. բազմաթիւ. բազմապատիկ. շատ.

Բազմաւորական իմն պահանջէ պէտս ... Բազմաւորական թռչունք. (Պիտ.։)

Կամ Ստէպ. յաճախ. բազում անգամ.

Մեծն Դաւիթ՝ բազմաւորական զանունս զայս (հովուութեան) ի կիր արկանէ. տէր հովուեսցէ զիս. որ հովուեսդ Իսրայէլի. եւ այլն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Բազմափայլ

See full entry →

adj.

very shiny, bright, brilliant.

NBHL (3)

Յոյժ փայլուն, լուսապայծառ. փալփլուն, պայծառ.

Շիջուցին յինքեանց զբազմափայլ ճառագայթն աստուածպաշտութեան. (Խոր. ՟Բ. 89։)

Ծանուցանէր զշողումնն որպէս զբազմափայլ գործս լուսաւորութեան առաքինի մարդոյ. (Փարպ.։)


Բազմաքանդակ

See full entry →

adj.

that has many fine sculptures;
well engraved;
well worked.

NBHL (2)

Թագս եւ պսակս յակուդէ, եւ անդամանեայս բազմաքանդակս՝ քանքարս անթիւս. (Ագաթ.։)

γραφικός insculptus, γραφικώτερος optime excavatus Ունօղ զբազում քանդակս ճարտարահիւսս պանծալի յօրինուածով, իբր փորագրութեամբ.


Բազմաքանքար

See full entry →

adj.

very clever;
very valuable, rich, precious;
very heavy.


Բազմաքնին

See full entry →

adj.

scrutinizing, very inquisitive.

NBHL (2)

ԲԱԶՄԱՔՆԻՆ. Գրի եւ ԲԱԶՄԱՔՆՆԻՆ. ա. πολυπράγμων curiosus եւ բայիւ πολυπραγμονέω curiose perscrutor Բազմախոյզ. հետաքնին, հետաքրքիր. շատ պըրպտօղ.

Զճաշակելիսս՝ պարզս եւ առանց բզմաքննին իրաց ունել. իմա՛ անաշխատ կամ դիւրին. յն. ἁπραγμάτευτος (Նիւս. կուս.։)


Բազմերախտ

See full entry →

adj.

full of kindness, very obliging.

NBHL (2)

Ապերախտ գտաք բազմերախտ պարգեւողիդ։ Ի պատիւ բազմերախտի հօր մերոյ. (Երզն. աղ. եւ Երզն. լուս.։)

Զբազմերախտ ի Քրիստոսէ պարգեւեալ մեզ աւանդ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Բազմերանգ

See full entry →

adj.

of several colours, variegated.

NBHL (1)

Զրկեցայ ի բազմերանգն պայծառութեանց. (Պիտ.։)


Բազմերգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

frequent use of songs.

NBHL (1)

Յորժամ անպտուղ ի բազմերգութենէն (սաղմոսին) լինիցիմ. (Նար. կ.։)


Բազմերջանիկ

See full entry →

cf. Բազմերան.

NBHL (1)

Զիւրոյն լուսաւորութեան պայծառութիւն՝ բազմերջանիկ հեղմամբ յայտնէ. (Դիոն. երկն.։)


Բազմեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to set, to place, to lay down, to put.

NBHL (2)

Բազմեցուցին զնա ի գահու թագաւորութեանն պարսից. (Փարպ.։)

κατακλίνω reclino, discumbere facio, depono Տալ բազմիլ. նստուցանել. դնել՝ զետեղել պատուով, կամ ի սեղան, եւ այլն.


Բազմիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to sit down, to sit, to place one's self.

NBHL (3)

Եւ բազմեցաւ յուդիթ ի վերայ նորա յակումբն մաշկեայ։ Ելեր բազմեցար, ննջեցեր իբրեւ զառիւծ։ Եւ բազմեալ հանգեաւ իբրեւ զառիւծ։ Բազմեսցին ընդ Աբրահամու յաարքայութեան։ Բազմեցայ ուտել եւ ըմպել։ Ոչ բազմեսցուք մինչեւ ի գալ նորա այսր։ Բազմի, ուտէ, ըմպէ։ Երթիջի՛ր բազմեսջի՛ր ի յետին տեղւոջ։ Կայր բազմեալ ընդ երկոտասան աշակերտսն։ Բազմեալ էին ընդ Յիսուսի եւ ընդ աշակերտս նորա։ Եւ Ղազար մի էր ի բազմելոց ընդ նմա.եւ այլն։

Անպարագրելի բանն հօր բազմի ի մսուր անբանից։ Որ բազմեալ հանգչի ի հրեղէն աթոռ։ Որոյ աթոռ քերոբէ, ի վերնատունն բազմեցար. (Շար.։)

ἁνάκειμαι, συνανάκειμαι, ἁναπίπτω , ἁνακλίνομαι, κατακλίνομαι accumbo, recumbo, discumbo Նստել պատուով իմն ի մէջ բազմութեան, կամ ընդ այլս ի սեղան. հանգչել. զետեղիլ. նստիլ.


Բազմիմաստ

See full entry →

adj.

very wise, learned.

NBHL (1)

Որպէս յաղթօղ բարի՝ բազմիմաստ. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Բազմիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polyarchy.

NBHL (2)

Բազմիշխանութիւնն լուծանէ եւ ապականէ. (Վրդն. ՟ժ. պտգմ.։)

πολυαρχία multorum dominatus Իշխանութիւն բազում տեարց կամ թագաւորաց ի միասին. բազմապետութիւն.


Բազմոստ

See full entry →

adj.

knotty, nodous;
cf. Բազմաճիւղ.

NBHL (1)

Բազմոստեան արքայական տնկոյն պտուղ քաղցրաճաշակ. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Բազմոտանի

See full entry →

adj. s.

having many fect;
polypous

NBHL (4)

Իբրեւ զճճիս զեռունս բազմոտանիս։ Ցոլմունս բազմոտանի վիշապին. (Նար. ՟Է. ՟Ղ՟Բ։)

Նմանութեամբ, Բազմապատիկ, բազմարուեստ, կամ չարահնար.

Բազմոտանիդ յորժամ յորս կերակրոյ է, զիւր մարմինն վիմաց նմանեցուցանէ առ ի պատրել զձկունս. զի թւեցեալ՝ թէ առ քարամբք լողին, բուռն հարեալ ըմբռնէ. (Փիլ. լիւս.։)

ԲԱԶՄՈՏԱՆԻ գ. որ եւ յունական ձայնիւ Պողիպոդ. πολύπους, -ποδος polypus Ազգ բազմոտանի լուղակի կամ ժժմակի ծովու. ռմկ. ըխտափօդ եւ որ ինչ նման է նմին.


Բազմորակ

See full entry →

adj.

having many qualities or accidents;
of many colours.

NBHL (1)

Ուր բազում որակք կամ որպիսութիւնք եւ գոյնք. բազմապիսի. բազմագունի. կերպ կերպ, գունզգուն.


Բազմորդի

See full entry →

adj.

having many children.

NBHL (1)

Բազմորդի լինելն (տիրապէս՝) ի ձեռն ուսման եւ հանճարոյ է. ապա ուրեմն բազմորդիք են բազմուսմունքն. (Փիլ. ել.։)


Բազմորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of a person having many children.

NBHL (2)

Ոչ բազմորդութիւն զբարեպաշտութիւն, այլ բարեպաշտութիւն զբազմորդութիւն պատուէ։ Բազմորդութիւն առանց բարեպաշտութեան՝ Աստուծոյ օտարոտի է. (Եփր. համաբ.)

Ընդ այնպիսւոյն ես ոչ ընդ բազմորդութիւն, եւ ոչ ընդ յոլովութիւն կենացն նախանձէի. (Ածաբ. ժղ.։)