Definitions containing the research վ : 10000 Results

Անաստուածպաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idolatry.

NBHL (1)

Ի ձեռն սովորութեան ամուսնացելոցն ընդ հեթանոսական ազգին՝ ուսան զանաստուածպաշտութիւնս նոցա. (Կանոն.։)


Անատակ

See full entry →

adj.

impotent, imbecile, feeble.


Անարատ, ից

See full entry →

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

NBHL (7)

Կամ ազատ ի մեղաց. անբիծ հոգւով, եւ ըստ Աստուծոյ քաղաքավարութեամբ. անախտ. անմեղ. արդար. անպարտ. անստգիւտ. ἅμεμπτος, ἁθῷος, inculpatus, irreprehensibilis, innocens, insons, կիւնահսըզ, պիկիւնահ, մասում.

Անարատ կրօնիւք։ Անարատ վարուք. (Պիտ.։ Շար.։ Ժմ. եւ այլն։)

Անարատ ասելովն, յարատոյ՝ որ ըստ հոգւոյ եւ մարմնոյ իցեն, մաքուր լինել հրամայէ. (Շ. ընդհ.։)

Ի մաքրոց եւ անարատոց ... Անարատովք. (Փիլ.։)

Հաւատա՛, զի ի կապադովկացւոցն ոչ ոք թագաւորեաց. անարա՛տ կալ զմտածութիւն քո. (Վրք. հց. ԺԹ։)

Է բնութիւն մարմնոյ՝ զոր կոչեն անարատ. որ ի բոց անկեալ կալով կայծանալ թուի. արտաքս առեալ ի հրոյն՝ որպէս ջրով փայլեալ՝ մաքրագոյն լինի. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

ԱՆԱՐԱՏ. Որպէս թարգմանութիւն յն. ձայնիս ամիանդօն. ἁμίαντον (զոր տեսեր ի վերոյ իբր ա. ἁμίαντος ), Քար՝ ուստի ելանէ նիւթ նման բամբակի կամ վշոյ՝ անարատ կալով եւ ի մէջ հրոյ.


Անարատաբար

See full entry →

adv.

holily, inviolably.

NBHL (2)

Զինքն ուղղակի վարէ, այս ինքն անարատաբար կեայ. (Պրպմ. ԼԲ։)

Անարատապէս քաղաքավարիլ ի մարմնի. (Արիստակ.։)


Անարատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, uprightness, integrity, entire state.


Անարար, աց

See full entry →

adj.

increate.

NBHL (1)

Որպէս ἅποιος, qualitate carens, անորակ. առանց որպիսութեան. (ուր թարգմանելն անարար՝ որպէս եւ անարարող, անարարուած, է վրիպական. տե՛ս եւ ի բառսն ԱՐԱՐՈՒԱԾ, եւ ՔԵՐԹՈՒԹԻՒՆ. որք ի թարգմանութիւնս շփոթին ընդ ՈՐԱԿՈՒԹԵԱՆ)


Անարբ

See full entry →

adj.

sober, abstemious.


Անարգ, աց

See full entry →

adj.

worthless, contemptible, vile, abject, despicable, ignoble.

NBHL (2)

ἅτιμος, inhonoratus. Ոչ արգոյ. ո՛չ յարգի. անպատիւ. անշուք. նուաստ. արհամարհ. անաւագ. տրուպ. ստորին. ցած, վարի. րազպէթսիզ. գըյմէթսիզ. ի թիպարսըզ. պայաղը, ալչագ, էթնա.

Հուսկ յետոյ քան զամենեսին իբրեւ անարգի միոջ (յն. վիժածի) երեւեցաւ եւ ինձ. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 8։)


Անարգաբար

See full entry →

adv.

unworthily, basely, dishonourably, vilely, meanly.

NBHL (1)

Ընդ ամենայնսն անարգաբար անցանելով՝ ընդ կերակուրս, ընդ հանդերձս, ընդ տունս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։)


Անարգահատելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

disconsolate;
inconsolable.

NBHL (1)

Այսպիսի անագորոյն ապականչի պատահել նմանապէս անարգահատելի ձեւով՝ արութիւն է. (Պիտ.։)


Անարգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be debased;
to become abject or contemptible;
to lose value;
to humble or abase one's self.

NBHL (1)

Իշխանքն անարգացան։ Հովիւքս անարգացաք գործովք մերովք. (Լմբ. սղ.։)


Անարգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.

NBHL (5)

Անարգանս ածելով ի վերայ խորհրդոյ իրին. (Յհ. իմ.։)

Մի՛ ի վիճելն՝ թշնամանաց եւ անարգանաց բանս բարբառել. (Շ. ընդհ.։)

Անարգանս, ըստ որում զհեշտութիւնս անձանց պատրաստելով՝ այլոց նախատինս հասուցանեն. (Արիստ. առաք.։)

Աստուածն մեր՝ որ վասն մեր խոնարհեցաւ յանարգութիւն, ոչ թողցէ զմեզ յանարգանս. (Ագաթ.։)

ԱՆԱՐԳԱՆՔ որ եւ ԱՆԱՐԳՈՒԹԻՒՆ. ἁτιμία, ἁτιμασμός, ignominia. Անպատուութիւն. արհամարհութիւն. վատանունութիւն. նշաւակութիւն. ամօթ. այըպ, րուսվայլըգ, ըրզ նօգսանլըղը.


Անարգել

See full entry →

adj. adv.

free, unembarrassed;
without obstacle, freely.

NBHL (4)

Անվրէպ, բարեսէր, երագ, անարգել, բարերար։ Անարգել տէրութիւն, եւ հաստատուն իրաւունք. (Իմ. ՟Է. 23։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 19։)

Զհիւանդագործ նիւթն, զոր չար կերակրովք յինքեանս անարգելք մթերեցին. (Բրս. սղ.։)

Անարգել վաւաշոտ։ Անարգելն եւ ճակաճանն։ Գէջք եւ անարգել պիղծք։ Իբր անյագ պաճարի եւ անարգել մոլւոյ եւ պղծի։ Անարգել ցանկութիւն. (Փիլ.։)

Քան զանասունս անարգել են յախտս։ Ո՜վ չարեացն եւ անարգել ախտին. (Յճխ. ՟Ը։)


Անարգելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.

NBHL (4)

Ի վեր քան զմտաց անարգելութիւն յարաձգեալ ամենայն ուրեք. (Նար. ՀԵ։)

Անարգելութեամբ յաստուածայինսն բարեկրութիւնս վերաբերեալ. (Դիոն. երկն. ՟Ը։)

Իջանելով յանասնականն անարգելութիւն. (Պիտ.։)

Ժպտումն հանդարտագոյն, զանարգելութիւն ծաղու ողջախոհացուցանելով. (Առ որս. ԺԳ։)


Անարգեմ, եցի, եալ

See full entry →

va.

to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.

NBHL (3)

Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։

Չյարգել. անպատուել. արհամարհել. յոչինչ համարել. խոտել. մերժել. ապախտ առնել. ἁτιμάζω, ἁτιμόω, ἁθετέω, ἑξουδενέω, ἁποδοκιμάζω, φαυλίζω, ignomina afficio, dehonesto, despicio, contemno, vilipendo, praevaricor, reprobo. չսեպել, վար զարնել, խաղք ընել. խօրլամագ, սայմամագ, թահգիր եթմէք, զէլիլ դութմագ, րուսվայ եթմէք, խադրընա տօգանմագ.

Զդաշամբքն օրինացն անցին, որպէս կին անարգելով զարամբն. (Մխ. երեմ.։)


Անարգիկ

See full entry →

cf. Անարգ.


Անարգիչ

See full entry →

adj.

contemptuous, disdainful, haughty, offensive.


Անարգու

See full entry →

cf. Անարգիչ.

NBHL (1)

Այնու՝ որով անարգէին զնա, ոչ էր անարգու. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12.) յն. նա ոչ անարգիւր։ Այլ գուցէ թարգմանն իմացեալ է, ոչ անարգէր զայլս. վասն որոյ եւ եդեալ, ոչ էր անարգու, այս ինքն անարգիչ։


Անարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

offence, slight, refusal, reprobation;
humiliation;
vileness, meanness, worthlessness;
յ— իջանել, to demean, to degrade one's self.

NBHL (5)

Անարգ վիճակ. նուաստութիւն. հագարէթ.

Զի մեծացուսցէ զարարածս իւր՝ իւրով յանարգութիւն իջանելովն. (Ագաթ.։)

Հեղու անարգութիւն ի վերայ իշխանաց։ Արասցէ զկառսն քո զգեղեցիկս յանարգութիւն։ Զփառս նոցա յանարգութիւն հասուցից։ Մատնեաց զնոսա Աստուած ի կարիս անարգութեան։ Փառօք, եւ անարգութեամբ։ Են՝ որ ի պատուի են, եւ են՝ որ յանարգութեան. եւ այլն։ (Իսկ Եբր. ՟Թ. 26.)

Յանարգութիւն մեղաց իւրով պատարագաւն՝ յայտնեալ է. իմա՛ մերժումն, եղծումն. իսկ (Օրին. ԻԴ. 1. եւ ԻԵ. 3.)

Մանաւանդ՝ անարգանք. անպատուութիւն. արհամարհութիւն. խայտառակութիւն. ամօթ. նախատինք. իբր ἁτιμία ignomina եւ այլն. րուսվայլըգ, րէզալէթ, պէտնամլըգ.


Անարդակ

See full entry →

cf. Անարդ.

NBHL (1)

Որում չիք զուգական յօրինուածով. անհամեմատ. աննման. գերազանց. պիմիսալ, պինազիր.


Անարդար, ոց

See full entry →

adj.

unjust, partial.

NBHL (1)

Մեռաւ արդարն ի վերայ անարդարոց. (՟Ա. Պետ. ՟Գ. 18։)


Անարդիւն

See full entry →

adj.

unproductive, fruitless, useless;
worthless.

NBHL (2)

Ո՛վ երիցս երանելւոյ ոգւոյ, յորում Աստուած ո՛չ անարգի համարեցաւ բնակել շրջել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 8։)

Անարդ. անհեթեթ. իբր տարադէպ. դժպատեհ. անվայել. անշնորհք, ամօ՛թ բան. այըպ. իբր ἁσχήμων, tupre.


Անարեւ

See full entry →

adj.

without sun, dark, cloudy.

NBHL (1)

Անարեւ միգով յամենայն մասանց պարփակեալ։ Յոյժ անարեւ եւ անվերարկու ի տարտարոսի. (Նար. ԻԳ. ԻԶ։)


Անարժան, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.

NBHL (8)

Անարժան նորա բարերարութեանն լինելով. (Պիտ.։)

Անարժանիս իմոյ անձին։ Ո՛վ անարժանդ ի փրկութեանց։ Զանարժանս կենաց. (Նար.։)

Ապրել յանօրէն յանարժան ձեռացն Նիկանովրայ. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 14։)

Անարժան վարկանիմ. (Առ որս. ՟Ա։)

Անարժանն անիծից՝ վասն մեր զանիծից մահ մեռաւ. (Լմբ. սղ.։)

Որք անարժան հաղորդին։ Ոչ միայն անարժանս չվայելեցին յայնս, այլ եւ կարի իսկ յիրաւի. (Ոսկ. յհ. եւ Մտթ.։)

Կամ անսուրբ. պիղծ. չար. վատթար. չարաչար. ἁνόσιος, impurus, nefarius. նափաք.

Կամ անվայել. անպատեհ. անտեղի. անպատշաճ. անշնորհք. պէթ. եարաշըգսըզ. μὶ καθήκον, non conveniens, ἅτοπος, absurdus.


Անարժանաւոր

See full entry →

adj.

unworthy.

NBHL (1)

Սովոր եի միշտ բարութիւնքն ծուլացուցանել զմեզ, եւ անարժանաւորս առնել ի պարգեւացն. (Ոսկ. ես.։)


Անարժանի

See full entry →

adv.

cf. Անարժան;
յ—, unworthily.

NBHL (2)

Համարելով զինքեանս անարժանիս ընդ տիկնոջն կեալ։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս. (Փիլ. լին.։)

Զամենայն խորհուրդս՝ հոգեւորական վարդապետութեանն անարժանիս. (ՃՃ.։)


Անարժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unworthiness.

NBHL (4)

Որ զանց արարեր զմերով անարժանութեամբս։ Մի՛ հայիր յանարժանութիւնս մեր. (Պտրգ.։)

Աղօ՛թս արարէք ի վերայ անարժանութեանս իմոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Յառաջ կոչելով զմերս անարժանութիւն. (Շ. ատեն.։)

Որք անարժանաւորութեամբն զօրացեալ էին ժանտութեամբք իւրեանց. (յայլ ձեռ. վրիպակաւ դնի, արժանաւորութեամբքն. իսկ յն. անարժան ժանտութեամբ)։


Անարիագոյն

See full entry →

adj.

more or very feeble, very weak, very timid.

NBHL (3)

Առ ոստայնս սարդից, եւ ստուերս եւ երազս, եւ առ անարիագոյնս քան զայսոսիկ վարելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)

Մի՛ ինչ անարիագոյն ախտանար ո՛վ նահատակ իմ. (ՃՃ.։)

ἁδρανέστερος, vilior. Առաւել կամ յոյժ անարի. տկարագոյն. աղկաղկ. խիստ վախկոտ, անճրկած, տկար.


Անարիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

timidity, pusillanimity, tearfulness, cowardice;
gigantic size.

NBHL (3)

Ո՛վ անարիութեանն եւ ընդվայր երկիւղին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։)

Մի՛ անկանիցիս ի կործանումն անարիութեան։ Արիութեան զվարս զգեցի՛ր. (Վրք. հց. ձ։)

ἁνανδρία, invirilitas որ եւ ԱՆԱՐՈՒԹԻՒՆ. Պակասութիւն արիութեան. վատասրտութիւն. վախկոտութիւն, անճրկածութիւն. գօրգագլըգ. նամէրտլիք.


Անարիւն, րեան, րեանց

See full entry →

adj.

that has no blood, bloodless;
that does not bleed.

NBHL (3)

Սովորութիւն է մեղուաց՝ քաղցր եւ անարիւն կերակուր մատուցանել. (Մագ. ԾԷ։)

Անմարմին եւ անարիւն Աստուածութեանն անմարմին եւ անարիւն կերակուր աղօթք եւ սրբութիւն. (Նար. յովէդ.։)

Իբրու զանարիւն զենումն կատարելով. (Փիլ. ել.։)


Անարծաթ, աց, ից

See full entry →

adj.

moneyless, poor;
gratuitous, gratis.

NBHL (1)

Ո՛վ անարծաթքըդ սրբազանք, եւ ձրի բժիշկք՝ որոց յուսան։ Անարծաթացըդ յանդիման՝ աստ տագնապեալքս կան յանդիման. (տաղ։)


Անարծաթասէր

See full entry →

adj.

that does not love money, generous, liberal.

NBHL (1)

ἁφιλάργυρος, Ոչ սիրող արծաթոյ եւ մեծութեան. անընչասէր. ըստըկի վըրայ աչք չունեցօղ.


Անարծարծելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be revived, or rekindled, not renewable, extinct.

NBHL (1)

Այն՝ զոր դժուարին է կամ անհնարին արծարծանել, վառել, նորոգել զվառումն, կամ զթրծումն, եւ զո՛ր եւ է պակասութիւն.


Անարմատ

See full entry →

adj.

without roots, rooted

NBHL (1)

Մի՛ վէմ ապառաժացեալ՝ անարմատ ցուցանիցէ զբարեպաշտ բանին զօրութիւն. (Նիւս. թէոդոր.։)


Անարուեստ, ից

See full entry →

adj.

of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.

NBHL (3)

ἅτεχνος, arte carens, imperitus. Որպէս անգէտ արուեստի. անտեղեակ. անվարժ. եւ ո՛չ ճարտար ոք. արհեստ չգիտցօղ. սէնաաթ պիլմէզ. աճէմի. խամտէսթ.

Անարուեստ գոլով՝ զարուեստաւորին խնդրեն զնշանակն։ Անարուեստ եմ բանիւք. (ՃՃ.։)

Յանարուեստ գովութեանց. (Վեցօր. ՟Ե։)


Անարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simplicity;
rudeness.

NBHL (1)

Ի միջասահմանի կալով (մարդոյն) արուեստից միանգամայն եւ անարուեստութեանց. (Պիտ.։)


Անարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անարիութիւն.

NBHL (3)

Ցանկականին (չարութիւն) վաւաշոտութիւնն եւ անարութիւն, յորմէ լինի անձինն անրիաւութիւն. (Վահր. յար.։)

Գաւառք քանդեալք ոչ յաղագս անարութեան նախամարտկաց, այլ վասն մերոյ չարութեան. (Առ որս. ԺԵ։)

Անարութեան գործ։ Իւրով անարութեամբն լքուցանէր զձեռս մարտիկ նահատակացն։ Արութեան եւ ոչ անարութեան են ցոյցք. (Պիտ.։)


Արծուի, ծուեաց

See full entry →

s.

eagle;
ձագ արծուոյ, eaglet;
էգ —, eagless.

NBHL (1)

Թեթեւագոյնք քան զարծուիս։ Իբրեւ զարծուի։ Ձագք արծուեաց։ Զհետս արծուոյ թռուցելոյ։ Ուր գէշն իցէ, անդր ժողովեսցին արծուիք.եւ այլն։


Արկած

See full entry →

adj.

endorsed, cloathed.

NBHL (8)

Տնանկութիւն է արկածիւք չարաչար լի։ Արկածք չարեաց։ Զարկածս ջրհեղեղին։ Ուժգնութիւն արկածից (հողմոց եւ այլն։) Յարկածէ շամբիցն։ Խոցոտումն ի վերայ կարեվէր արկածից. (Պիտ.։)

Արկածք վնասուց, կամ փորձանաց, չար ամպրոպաց, տրտմութեանց, աղեաց, անձրեւաց։ Արկածք խաբէութեան։ Արկածից չարին։ Արկածք խաբէութեան։ Արկածից չարին։ Արկածով չարին (սատանայի), կամ թշնամեաց. (Յճխ.։ Յհ. իմ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։ Սարգ.։ Մագ.։ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)

Եւ Եկամուտ ինչ արտաքուստ. Վրայ եկած՝ դրսէն մտած վնասակար բան մր.

շուն ի վերայ ընթանայ (օտարի) Զամենայն զի վերայ արկածս քամահելովն. (Փիլ. լիւս.։)

Առ յոյժ չարադառն մշտնջենաւորեալ արկածի (հասելոյ ի վերայ լերանց). (Պիտ.։)

Որ արտաքին արկածիցն (աւանդութեանց) լինի ջատագով. (Լմբ. պտրգ.։)

ոչ նստորի յարկած մտեալ, որ մարդածին զկոյս ասացեալ. (Շ. վիպ.։)

βολή jactus, ictus, plaga, casus Արկումն, ձգումն. որպէս պատահար. հարուած. չար դիպուած. փորձանք. դարանակալութիւն թշնամեաց. վնաս. վիշտ.


Արկած, ից

See full entry →

s.

misfortune, disaster, calamity, mischance, mishap, danger, peril, risk, hazard, chance, adversity, storm, tempest, evil.

NBHL (8)

Տնանկութիւն է արկածիւք չարաչար լի։ Արկածք չարեաց։ Զարկածս ջրհեղեղին։ Ուժգնութիւն արկածից (հողմոց եւ այլն։) Յարկածէ շամբիցն։ Խոցոտումն ի վերայ կարեվէր արկածից. (Պիտ.։)

Արկածք վնասուց, կամ փորձանաց, չար ամպրոպաց, տրտմութեանց, աղեաց, անձրեւաց։ Արկածք խաբէութեան։ Արկածից չարին։ Արկածք խաբէութեան։ Արկածից չարին։ Արկածով չարին (սատանայի), կամ թշնամեաց. (Յճխ.։ Յհ. իմ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։ Սարգ.։ Մագ.։ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)

Եւ Եկամուտ ինչ արտաքուստ. Վրայ եկած՝ դրսէն մտած վնասակար բան մր.

շուն ի վերայ ընթանայ (օտարի) Զամենայն զի վերայ արկածս քամահելովն. (Փիլ. լիւս.։)

Առ յոյժ չարադառն մշտնջենաւորեալ արկածի (հասելոյ ի վերայ լերանց). (Պիտ.։)

Որ արտաքին արկածիցն (աւանդութեանց) լինի ջատագով. (Լմբ. պտրգ.։)

ոչ նստորի յարկած մտեալ, որ մարդածին զկոյս ասացեալ. (Շ. վիպ.։)

βολή jactus, ictus, plaga, casus Արկումն, ձգումն. որպէս պատահար. հարուած. չար դիպուած. փորձանք. դարանակալութիւն թշնամեաց. վնաս. վիշտ.


Արկանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s. adj.

clothing, dress, apparel;
cloak;
that throws, that puts, that pours.

NBHL (4)

Գովէ զարկանելեացն (ի գանձանակն) յօժարութիւն առաւել քան զմեծացն. (Կորիւն.։)

Ճրագաբերանացն արկանելեաց, եւ ի հանելեաց զճաշակսն ոսկիս. (Զաք. ՟Դ 12.) իմա՛ ի վերայ արկողաց. յն. հեղչաց, այսինքն լցողաց զիւղն։

Ասպազինեալ զերիվարն շուրջանակի պղնձի արկանելեօք։ Պատրասհեալ գլխոյ իւրում արկանելիս թխակերպս. (Արծր. ՟Ա 5։ ՟Դ 12։)

ԱՐԿԱՆԵԼԻ, իք. ἑπίβλημα, ἁναβολή vestimentum exterius, amictus, pallium, tunica, ἕνδυμα, περίζωμα indumentum, cingulum Վերարկու. ագանելի. արտաքին հանդերձ. մեկնոց. սփածանելի. օթոց. ծածկոյթ. գլխարկ. վրայ ձգելու լաթ, ծածկոց, դրսի հագուստ.


Արկանիմ, արկայ

See full entry →

vp.

to throw ones self, to fall;
to dress one's self.

NBHL (1)

Առեալ ձորձս՝ արկաւ զիւրեւ։ Արկաւ տեռ, եւ զարդարեցաւ զիւրեւ։ Արկաւ սեռ, եւ զարդարեցաւ։ Արկաւ զիւրեւ հանդերձ եւ պատմուճան վրէժխնդրութեան։ Արկայ հանդերձ գերութեան։ Արկան զիւրեամբք զամպարշտութիւն եւ զանիրաւութիւն իւրեանց։ Զարդարութիւն զգեցեալ էի, եւ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի.եւ այլն։


Արկղագործ

See full entry →

s. adj.

trunk maker, box-maker;
made like a box or trunk.

NBHL (1)

Վանս արկղակերտ տապանին (յն. մի բառ լա՛ռնաքս. որպէս լաստափայտ, կամ տապանակ), որով նովքոս նախնին մերոյ ազգիս ապրեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Արկղակերտ

See full entry →

cf. Արկղագործ.

NBHL (1)

Վանս արկղակերտ տապանին (յն. մի բառ լա՛ռնաքս. որպէս լաստափայտ, կամ տապանակ), որով նովքոս նախնին մերոյ ազգիս ապրեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Արկղիկ

See full entry →

s.

casket, cash-box, small box.

NBHL (1)

Առաքեցեր ինձ արկղիկ ոսկւով. (Պտմ. աղեքս.։)


Արկնոց

See full entry →

cf. Վանդակ.


Արկուած

See full entry →

cf. Արկած.

NBHL (3)

Արկումն. արկ. արկած. որպէս ձգումն. դիմեցումն. պատահար. փորձութիւն. առրկուած. եւ Վերարկումն. ծածկոյթ. պարտուակ. ձգուածք, նետուածք, վրայ գալը, եւ վրայ եկած բանը, փորձունք, վնաս, հնարք.

(Նաթան զերկաթն հատու վիրաց դաւթի) ծածկէ ի ներքս՝ ոչ ընդ հանդերձիւ, այլ ընդ արկուածով պատմութեանն. (Ոսկ. սղ. ՟Ծ։)

Զարկուած վերածածկութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Արհամարհանք, անաց

See full entry →

s. pl. adv.

contempt, disdain;
outrage, offence, injury;
արհամարհանօք, disdainfally, contemptuously.

NBHL (1)

Վասն զնովաւ արհամարհանացն. (Խոսր.։)


Արհամարհեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to repulse, to disdain;
to aggrieve, to offend;
to vex;
to debase.

NBHL (3)

Եւ նորա արհամարհեալ լինէր զտանջանօքն. (Ճ. ՟Ժ.։ Ասի անխտիր եւ արհամարհել զոք կամ զիմն, զոր օրինակ զկեանս, զամօը, զբան կամ զճարտարօք, զներելովն եւ զերկայնմտութեամբ։ Իսկ կր. Արհամարհեալ է առաջի նորա, կամ նմա. փոխանակ ասելոյ՝ ի նմանէ։)

Զի մի՛ ի մսրոյն եւ ի պատանացնլ արհամարհեալ կարծիցի հովուացն. (Ագաթ.։)

καταφρονέω, ἑξουδενέω, ἑξουθενέω , ἁτιμάζω, ἑκμυκτηρίζω, ἑμπαίζω եւ այլն. contemno, nihili facio, despicio, ignomina afficio, etc. համարել ինչ. յոչինչ գրել. քամահել. անգոսնել. անարգել. ընդ վայր կամ առ ոտն հարկանել. անտես կամ ապախտ առնել. ստուգանել. որպէս յն. Անպատուել. տե՛ս Ծն. ՟Ժ՟Զ 4. եւ 5։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է 42։ Կամ անտես առնել. Թուոց. ՟Ե 12։ ՟Լ՟Ա 16։ Ղեւտ. ՟Զ. 2։ ՟Ի՟Զ 40. 43։ Սղ. ՟Հ՟Է 59։ Եզեկ. ՟Է 19։ Կամ Ունչս առնել. Սղ. ՟Բ 4։ ՟Լ՟Դ 16. ՟Ա. Եզր. ՟Ա 51. եւ այլն։ Կամ Ծաղր առնել, խաղ առնել, այպն առնել. (Առակ. ՟Լ. 17։ Յոբ. ՟Ե 22։ ՟Լ՟Թ 22։ Առակ. ՟Ի՟Է 7։ Յուդ. 18։ Առնու անխտիր խնդիր հյց. եւ պարառ.)


Արհամարհիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

contemptuous, despicable, disdainful, offensive.

NBHL (1)

Դոքա էին որդւոցն իսրայէլի՝ ըստ բանին բաղաամու՝ ապստամեցուցիչք, եւ արհամարհիչք բանին տեառն ի բեղփեգովր. (Կիւրղ. թուոց.։)