perseverance, assiduity;
perpetuity, endless continuity, everlastingness.
always shining, everluminous.
like straw.
cf. Յանդուգն.
cf. Աւատ.
at most;
much more, a great deal, better;
rather, more worth while, so much the better, still more;
— զի, above all, principally, especially;
— կամ նուազ, more or less.
• «աւելի, շատ» Պիտ. Ճառընտ. Դիոն. «միշտ, յաւիտեան» ժմ. Խոսր. Նար. որից յաւէտ զի «մանաւանդ որ» Կիւրղ. գնձ. և Պարապմ. յաւետանալ «յարատև մնալ» Փիլ. Պիտ. յաւետազուարճ Ոսկ. յհ. ա. 23, յաւետախաղաց Փիլ. Խոր. Նիւս. կազմ. եր-կարայաւէտ Փիլ. բագն. կամայաւէտ Անան եկեղ. գրուած է նաև աւէտ ԱԲ, որից աւետ-աճեալ «շատ աճած» Մծբ. աւետախաղաց ԱԲ։ Արմատն ու ածանցները իրար վրայ փո-խադարձաբար ազդելով՝ յառաջացած են յա-ւետ, յաւէտազուարճ ևն, որոնք համապա-տասխան չեն հայերէնի ձայնական և ուղ-ղագրական օրէնքներին։ Յաւէտ բառից -եան մասնիկով կազմուած է յաւիտեան, ի հլ. «մշտնջենաւոր» ՍԳր. որից յաւիտենական ՍԳր. յաւիտենադիր Ագաթ. նախայաւիտեան Շար. յաւիտենապէս, յաւիտենականութիւն (նոր բառեր) ևն։
• = Պհլ. [other alphabet] yāvēt «յաւիտեան» բառից. սրա հետ հմմտ. պհլ. [other alphabet] yāvētān «յաւիտեան, ընդ միշտ», մանիք. պհլ. [hebrew word] jadān (անշուշտ պէտք է կար-դալ ǰāvīdān) (Salem. Man. Stud. ЗАН 1908, էջ 76, 85), պրս. [arabic word] ǰāvē̄d, [arabic word] ǰāvē̄dān «յաւիտեան», և զնդ. [arabic word] ︎ yavaēča yayaetā-tasča յաճախ գործածուած բանաձևը, որ նոյն է մեր յաւիտեանս յաւիտենից ձևի հետ։ Այս բոլորի պարզական ձևն է yavae-, որի մի ուրիշ ածանցն է ներկայացնում պհլ. *yāvēž, որից էլ հյ. յաւէժ. հմմտ. զնդ. ❇ yavaēǰi-«յաւիտենակեաց» (Horn § 414)։-Այս բառերի ենթադրեալ կապր սանս. āуu-, āyus-«կեանք», զնդ. āyu «տևողութիւն», յն. αίών, լտ. aevum, գոթ. aiws, անգսք. a, č, cw, հբգ. εwa, ն.բ. գ. ewig օ լաւիտե-նական» ևն բառերի հետ՝ այժմ չի ընդունւում (տե՛ս Pokorny 1, 6, Bartholomae Altir. Wört. 1264, Boisacq 22)։-Հիւբշ. 198։
• Ուղիղ մեկնեց նախ ԳԴ՝ համէմատե-լով պրս. ճավիյտ, ճավիտան բառերի հետ։ ՆՀԲ յաւէտ «աւելի» լծ. արար. է՛վվէլա «նախ», թրք. էվէթ «այո՛», յա-ւիտեան՝ լծ. արաբ. abad, յն. ἀίων, լտ. aevum, aeternum, saeculum, եբր. այօ-լամ, էօլամ, լիյօլամ, թրք. էպէտիլիք տայըմլըգ, տէվրի զէման»։ Եւրոպո 1849, 200 հպրս. եաւատ։ Ուղիղ են մեկ-նում նաև Böttich. Arica 83, 389, Lag. Urgesch. 183, Muller SWAW 41. 8 և 43, 299, Justi, Zendsp. էջ 244։-Տէրվ. Altarm. 52 և Նախալ. 100 հնխ. vu yug «յօդել, լծել, յաւելուլ» արմատի տակ է դնում յաւէտ, յաւէժ, յաւիտեան՝ ուրիշ բազմաթիվ բառերի հետ։
cf. Յաւէժազուարճ.
cf. Յաւէժազուարճ.
cf. Մշտախաղաց.
admirable, most wonderful, stupendous, marvelous.
cf. Յաւէժանամ.
cf. Յաւէտահրաշ.
cf. Յաւէժացուցանեմ.
cf. Մշտափթիթ.
evergreen.
ever memor.
eternity;
perpetuity;
age;
life;
world;
—, —ս, always, perpetually, eternally;
—ենից, ի —ենից, ab eterno, from all eternity, since the world is world;
ի —ենից ոք ոչ լուաւ, such a thing was never heard of since the world began;
—ս —ենից, for ever and ever, to all ages, ever world without end, everlastingly, eternally;
հանդերձեալ —, future life;
— աշխարհի, duration of the world.
eternal, perpetual;
անանց —ք, eternity.
established from the beginning of the world, from time immemorial, perpetual, eternal.
eternal, perpetual, uncreate, immortal, without end;
— կեանք, immortal life;
— թշնամութիւն, bitter, irreconcilable, implacable or eternal enmity;
—ն, the Eternal, the Everlasting One.
eternity.
rapacious, ravenous, greedy, usurping.
to ravish, to carry off by force, to carry away with violence, to snatch, to bear off;
to usurp;
to rob, to pillage, to ravage, to plunder;
— զմիտս, to charm, to enchant, to attract, to ravish or carry away the senses;
— զանձն, to escape, to be saved or liberated;
— զսիրտ, to enrapture, to captivate or enslave the heart;
յինքն —, to appropriate, to usurp, to occupy ore possess illegally.
to be ravished, carried away;
ravaged;
— մտօք, to fall into extasies or raptures;
— կեալ մինչեւ յերրորդ երկնից, caught up to the third heaven;
— կեալ յանձնէ ի բաց, enraptured, extatic, beside oneself;
— կելով, hastily, in a hurry, precipitately.
cf. Յափշտակող.
ravisher, spoiler;
ravenous, rapacious;
charming, delightful, ravishing, bewitching.
ravishing, carrying off or away, ravage, usurpation, depredation;
rapacity, rapine;
— կնոջ, աղջկան, rape, abduction;
— մտաց, enthusiasm, transport;
extasy, rapture, ravishment;
revery;
— իրաւանց եւ արդարութեան, corrupt justice;
լինել ի —, to be plundered, pillaged, sacked;
մատնել ի —, to give up pillage.
fickle-minded.
inconstancy, fickleness.
muscular.
scissors;
— մեծ, shears.
• , ի-ա հլ. «կտրոց» Յայսմ. փետր. 29. Գնձ. Վստկ. 81. որից մկրատել «մկրա-տով կտրատել» (նոր գրականում), մկրատք «խաղողի որթի ծիլ» Վստկ. 53։
• = Արաբ. [arabic word] miqrāδ «մկրատ», որ գալիս է ︎ qrδ «կտրել» արմատից. mi-fāl ձևով գործիքական անուն է և նշանա-կում է բուն «կտրելու գործիք, կտրոց» (տե՛ս Կամուս, թրք. թրգմ. Բ. 442, որ և էջ 392 ունի [arabic word] miqrās ձևը)։ Նոյնից են փո-խառեալ նաև վրաց. მაკრატელი մակրա-տելի, թուշ. მაკარტა մակարտա, մինգր მარვატელი մարգատելի (Kипաидзе, Гpaм минг. 1914, էջ 304) «մկրատ»։-Հիւբշ. 271։
• Ուղիղ մեկնեց նախ Schröder, The-saur. 46։ Նոյնը նաև ՆՀԲ, Petermann 25, Lag. Arm. Stud. § 1507. Հիւնո. ևն։ Patrubány ՀԱ 1908, էջ 186 յն. μιϰρο «փոքր» + հատ «կտրել»։
• ԳՒՌ.-Ղրբ. Մկ. Ոզմ. Ջղ. Սլմ. Վն. Տփ. մկրատ, Մրղ. մըկըրատ, Ախց. Կր. մգրատ, Ալշ. Երև. Մշ. Սչ. մգրադ, Տիգ. մգրmդ, Խրբ. մգրադ, մրգադ, Ագլ. մկրօտ, Ննխ. մուգրադ, Սվեդ. մգրուդ, Բբ. մոգադ, Զթ. մօգյօդ, մօգ-րոռ. Հճ. մmյգօդ, մmրգօդ, Ասլ. միրյադ, միրյա*, Սեբ. մնյադ։ Նոր բառեր են մկրա-տել (Ակն. մըյդէլ), մկրատուիլ «մազերը խուզել» (>Սչ. մըգրըդվել), մկրատայ (>Մէրտ մռղադա) «խեչափառ» (իր մկրա-տանման ճանկերի համար այսպէս կոչուած)։
to cut with scissors, to shear.
cf. Մկրտարան.
baptistery;
font, baptismal font.
to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.
to receive baptism, to be baptized;
to wash, to bathe or cleanse oneself;
— արեամբ, to be martyrized.
baptizing, christening.
baptism;
washing, ablution, purification;
martyrdom.
subject to the nightmare.
suffocating, stifling, oppressive, sultry.
foggy, misty, cloudy, caliginous.
obscurity, darkness.
cf. Մթանամ.
dispelling darkness.
pantomime.
musk-scented, musked, muscadine, muscadel.
musk bearing or producing, moschifer, ferous;
— այծեամն, musk, moschifer, musk-animal, Tibet-musk.
always.
speaking continually.
always open.