Definitions containing the research ք : 10000 Results

Երկձայն

See full entry →

s.

diphthong;
discordant.

NBHL (1)

Ձայնաւորք ... երկբարբառք ... եւ բռնաբարբառք երկձայն. (Թր. քեր.։)


Երկձի, ոց

See full entry →

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

NBHL (3)

συνωρίς biga Ունակ երկուց ձիոց, (կառք, եւ կառապետ, կամ ձիաւոր)

ԵՐԿՁԻ. գ. Խաղ ընթացից երկձի կառօք.

Յաւելաւ յովանակական երկձին, եւ յաղթէր փիղիստիաքոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկճիւղ

See full entry →

cf. Երկճիղ.

NBHL (2)

ԵՐԿՃԵՂ կամ ԵՐԿՃԻՂ, կամ ԵՐԿՃԻՒՂ ԵՐԿՃՂԻ. δίκροος, δίκρους biceps, bifidus, bifariam, bifarius Որոյ են ճիւղք կամ մասունք երկու. երկու ճղով.

Ոմանք յերկճղի փայտս կախեալ զմինն մասնեաց թարգմանի, կամ երկճիւղի. (Վրդն. ծն.։)


Երկմատենի

See full entry →

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

NBHL (3)

ԵՐԿՄԱՏԵՆԻ ԵՐԿՄԱՏՆԻ. δικλήματος կամ δικλάμος duorum ramorum, palmorum Որոյ են երկու մատունք իբր ճիւղք, կամ ժանիք. երկճղի. երկժանի.

Երկմատնի փայտատովք սերմանեալ. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Որպէս զայգի (իմա՛ որթ) երկմատնի կամ երեքմատնի. (Աթան. ՟Ը։)


Երկմատնի

See full entry →

cf. Երկմատենի.

NBHL (3)

ԵՐԿՄԱՏԵՆԻ ԵՐԿՄԱՏՆԻ. δικλήματος կամ δικλάμος duorum ramorum, palmorum Որոյ են երկու մատունք իբր ճիւղք, կամ ժանիք. երկճղի. երկժանի.

Երկմատնի փայտատովք սերմանեալ. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Որպէս զայգի (իմա՛ որթ) երկմատնի կամ երեքմատնի. (Աթան. ՟Ը։)


Երկմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.

NBHL (3)

δίθυμος, διακρινόμενος, ἅπορων discors, haesitans, ddubius Որ է յերկուս միտս, որպէս երկբայութեամբ վարանեալ. թերահաւատ. տարակուսեալ. խարդախ մտօք.

Եւ եթէ յերկմիտս ոք իցէ, ոչ հաճեսցի ընդ նա անձն իմ. (Եբր. ՟Ժ. 38։)

Եթէ զսիրելին վասն մեր ետ, է՞ր վասն այլոցն յերկմիտս լինիք. (Ոսկ. հռ. ՟Ը. 32։)


Երկմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.

NBHL (3)

Եւ եթէ երկմտեսցէ ոք, ոչ հաճեսցի ընդ ննա անձն իմ. (Ամբակ. ՟Բ. 4։)

Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ինքն երկմտեաց, որ անհաւատն է. (Եզնիկ.։)


Երկմտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make doubt or waver.

NBHL (1)

Ոչ կարաց երկմտեցուցանել եւ ոչ զմի ոք. (Յհ. կթ.։)


Երկմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

NBHL (3)

Չի՛ք երկմտութիւն աւետարանացն ընդ միմեանս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։)

Դուք թէ միամտութեամբ վարիք, եւ կամ երկմտութեամբ. (Փարպ.։)

Յերկմտութենէ փախերո՛ւք, որպէս ի գլխոյ չարեաց։ Ուր երկմտութիւն եւ բարկութիւն գոյ, անդ ոչ բնակէ աստուած. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Զ։)


Երկնաբերձ

See full entry →

adj.

sky-high, much elevated.

NBHL (3)

Յերկնից ի վայր բերեալ, իջեալ. երկնառաք. երկնաձիր.

Երկնաբեր շնորհք, կամ աւետիք, ցօղ, ցորեան. (Մամբր.։ Թէոդոր. կուս.։ Զքր. կթ.։ Նար. յովէդ.։)

Նաեւ զծառոց անգամ, որք ի սակաւ ինչ բարձրութեան են, ասեմք, թէ երկնաբերձ են. եւ զծխոյ՝ թէ յերկին կցի. (Եզնիկ.։)


Երկնաբնակ

See full entry →

adj.

that dwells in heaven, inhabitant of heaven, celestial.

NBHL (1)

Դիտապետք երկնաբնակք. (Նար. առաք.։)


Երկնագէտ

See full entry →

s.

astronomer.

NBHL (1)

Աստեղագէտքն երկնից, իսկ այլք երկնագէտքն ասեն, որք նշմարեն զաստեղս երկնից. (Ոսկ. ես.։)


Երկնագնաց

See full entry →

adj.

that hastens, presses on towards heaven.

NBHL (5)

Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.

Զերկրածինքս երկնագնաց արար։ Տեսանելով զադամային մարմինս՝ երկնագնացս եղեալ. (Ճ. ՟Թ.։)

Երկնագնաց թաթք ոտից քոց սուրբ. (Շար.։)

Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)

Վասն երկնագնաց անընչութեան. (Կլիմաք.։)


Երկնագոյն

See full entry →

adj.

blue, sky-blue, darkblue.

NBHL (2)

οὑρανοχρώματος, κυάνεος caeruleus, caeli colorem habens Կապոյտ, կապուտակ, որպէս երեւին մեզ երկինք.

Ագուցի քեզ զերկնագոյն. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 10։)


Երկնագոչ

See full entry →

adj.

that cries to heaven.

NBHL (1)

Զերկնագոչ բարեբանութիւնն յիշատակեմք. (Մամբր.։)


Երկնագումար

See full entry →

adj.

composed of a celestial troop;
divine assembly.

NBHL (2)

Երկնագումար պարք։ Երկնագումար խմբից, կամ դասուց. (Խոր. հռիփս.։ Մամբր.։ Նար. ՟Ժ՟Բ։ Բենիկ.։)

Որոց յիսուս ձեզ տիրաբար՝ յաւուր մեծին երկնագումար՝ ցուցցէ զորդին ձեր գերափառ». իմա՛ ի մեծի աւուրն՝ յորում երկինք եւ երկիր ի մի գումարին։


Երկնաթռիչ

See full entry →

adj.

that flies, rushes to heaven.

NBHL (1)

Երկնաթռիչ ճանապարհ, կամ վարք. (Փարպ.։)


Երկնախոհ

See full entry →

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

NBHL (1)

Ի վերին արքայութիւնն փութայ ընդունել զերկնախորհսն. (Ճ. ՟Գ.։)


Երկնախումբ

See full entry →

cf. Երկնագումար.

NBHL (2)

Ադամածնացս քաղաքակիցս լինել երկնախումբ բանակաց. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Երկնախումբ քահանայապետական սուրբ ժողով. (Լմբ. ատ.։)


Երկնածաղիկ

See full entry →

adj.

blooming divinely, or by the power of God, celestial, divine.

NBHL (1)

Երկնածաղիկ առաքինութեանն լուսասաղարթ ոստովք. (Խոր. վրդվռ.։)


Երկնակաճառ

See full entry →

adj.

adorning the sky.

NBHL (1)

Ուր են կաճառք աստեղաց երկնից.


Երկնակամար

See full entry →

s.

arch of heaven, vault, roof.

NBHL (1)

Երկնակամար՝ նկարակերտիւք ... Նոյն ինքն երկին՝ եւ երկնակամար, եւ առագաստ յերկրի կառուցեալ. (Անան. եկեղ։)


Երկնակառոյց

See full entry →

adj.

founded in heaven, celestial.

NBHL (2)

Յերկինս կառուցեալ, հաստատեալ, եւ ուղղեալ. երկինքը շինած.

Երկնակառոյց քաղաք, կամ սեղան, լուսաւորք, բնակութիւն, շաւիղ. (Թէոդոր.։ Անան.։ Վրդն.։)


Երկնակենցաղ

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (1)

Երկնակենցաղք, եւ ոչ երկրասնունդք. (Նար. առաք.։)


Երկնակրօն

See full entry →

cf. Երկնակենցաղ

NBHL (1)

Որ բերէ յինքեան զերկնային կրօնս եւ զվարս. երկնակենցաղ.


Երկնահայեաց

See full entry →

adj.

looking to heaven.

NBHL (1)

Այլայլի տեսիլ աչացն երկնահայեաց տարածիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Երկնահանգէտ

See full entry →

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

NBHL (2)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)


Երկնահանգոյն

See full entry →

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

NBHL (2)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)


Երկնահանդէս

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (1)

Հանդիսացեալ երկնային վարուք.


Երկնահաս

See full entry →

adj.

reaching heaven, very high, very elevated.

NBHL (1)

Երկնահաս սանդուխք, կամ տունկ, ճեղ. կամ գիտութիւն, կամ լեառնն. (Անան. եկեղ.։ Երզն. լուս.։ ՃՃ.։ Նչ. խնդ.։)


Երկնահոյլ, հուլից

See full entry →

s.

celestial assembly;
cf. Երկնագումար.

NBHL (3)

Երկնագումար. երկնախումբ. հրեշտակք.

Երկնահոյլ բանակք, կամ խմբաւորութիւն. (Անան. եկեղ.։ Մաշտ.։)

Երկնահուլիցն ճանապարհ առնելով՝ ի քեզ էջք եւ ելք առնէին. (Գանձ.։)


Երկնահոս

See full entry →

adj.

flowed or come from heaven, celestial.

NBHL (1)

Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)


Երկնաձեւ

See full entry →

cf. Երկնահանգոյն.

NBHL (1)

Հրակերպ երկնաձեւ ... շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)


Երկնաձիր

See full entry →

adj.

given by heaven, celestial, divine.

NBHL (1)

Յերկնից շնորհեալ որպէս ձիրք. երկնապարգեւ.


Երկնաճեմ

See full entry →

adj.

that walks in heaven;
celestial.

NBHL (3)

Երկնաճեմ սանչուղք. (Նար. ՟Լ՟Բ։)

Սըլացեալ թեւօք հոգւոյն երկնաճեմ գոլով. (Շ. տաղ.։)

Հասու եղեալ ամենայնի՝ գեր ի վերոյ երկնաճեմք երեւեցան. (Շիր.։)


Երկնաչափ

See full entry →

adj.

reaching heaven.

NBHL (3)

Երկնիւք չափ. երկնաբերձ.

Երկնաչափ ցուցաւ սանդուղք. (Շար.։)

Առաքինութիւն երկնաչափ. (Ոսկիփոր.։)


Երկնաչու

See full entry →

adj.

that goes, that leads to heaven, celestial.

NBHL (3)

Յամենայն ժամու զմեզ երկնաչու ճանապարհին յարգարեսցո՛ւք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Աստեղք զերկնաչուսն՝ առաքինութեամբ պայծառս նշանակէ. (Վրդն. ծն.։)

Ի կռոնէ կարկատեալ այծահեծուկն այն եւ երկնաչուն։ Ընդ ինքեան առեալ զքաջավազիկն երկնաչու. (Մագ. ՟Լ. ՟Լ՟Դ։)


Երկնապատիկ

See full entry →

adj.

that makes a circuit or a course in heaven.

NBHL (1)

Եւ եւս առաւել զուարթանային պայծառութեամբ քան զերկնապատիկն զամբարս. (Պիտ.։)


Երկնառատ

See full entry →

adj.

that flows, that falls from heaven abundantly.

NBHL (1)

Քրիստոսաձիր երկնառատ ճառագայթիւք տապանայր ծովն. (Շար.։)


Երկնաստեղծ

See full entry →

adj.

that has created heaven.

NBHL (2)

Յերկնաստեղծ քո ձեռացդ ձեռնադրելոց։ Պաշտպանեա՛ երկնաստեղծ ձեռամբդ. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Ձ՟Դ։)

Երկնաստեղծ ձեռօքն ձեռնադրեաց զառաքեալսն. (Տօնակ.։)


Երկնատուր

See full entry →

cf. Երկնաձիր.

NBHL (1)

Կրկին օրէնք մեզ երկնատուրք գրեալ մատամբն աստուծոյ այլ ոչ առաքին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Երկնաւոր, աց

See full entry →

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

NBHL (1)

Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)


Երկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

NBHL (11)

եւ չ. ὡδίνω parturio, in partu doleo Երկամբք ծնանել, եւ կրել զցաւ ի ծնանելն. տղաբերքի ցաւ քաշել.

Որդեա՛կք իմ, զորս դարձեալ վերստին երկնեմ. (Գաղ. ՟Դ. 19։)

ԵՐԿՆԵԼ. Ցաւագնիլ. վշտանալ. հեծել. եւ Սպասել կարօտանօք.

Տեսցեն զքեզ ազդք, եւ երկնեսցեն. (Ամբ. ՟Գ. 10։)

Ամենայն արարածք հեծեն եւ երկնեն մինչեւ ցայժմ. (Հռ. ՟Ը. 22։)

Տրտմեսցին, եւ երկնեսցեն հառաչմամբ. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Վշտագին երկնեմ, զի ոչ ամենեքեան զայսպիսի այր գիտեն. (Ոսկ. հռ.։)

Առաւել երկնեսցի ծարաւ իմ, եւ առաւել վարձս առից յաստուծոյ». իմա՛, սաստկասցի տ վշտագնել զիս. (Վրք. հց. ՟Ե։)

ԵՐԿՆԵԼ. ὡδίνω, μηχανάομαι, πειράομαι molior, niteor Խորհել եւ նիւթել ինչ. մեքենայել. հնարել.

Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)

Կամ Առթել, յառաջ բերել ինչ ճգամբք.


Երկնուստ, յերկնուստ

See full entry →

adv.

from heaven, from on high.

NBHL (2)

ԵՐԿՆՈՒՍՏ ՅԵՐԿՆՈՒՍՏ, Ի ՅԵՐԿՆՈՒՍՏ. οὑρανόθεν, ἑκ οὑρανοῦ caelitus, e caelo, e caelis Յերկնից. երկնքէն.

Երկնուստ էր հասեալ վտանգն, եւ աստուածառաք էր բարկութիւնն. (Արծր. ՟Դ. 8։)


Երկնչոտ

See full entry →

cf. Երկչոտ.

NBHL (2)

Վշտակիր եւ երկնչոտ մարմնովս չարչարակից եղեն քրիստոսի. (Լծ. կոչ.։)

Միթէ վա՞տ իցեմք եւ երկնչոտ. (Հ=Յ. ապր. ՟Թ.։)


Երկշաբաթի, թւոյ

See full entry →

s.

monday.

NBHL (1)

Յերկրորդ շաբաթուն երկշաբաթոյն։ Յառաջին երկուշաբաթոյն. (Արշ.։) ՟Բշի. ՟Գշի. այսինքն երկուշաբթի, եւ այլն. (Տօնաց.։)


Երկոտանի, անւոյ, անեաց

See full entry →

adj. s.

two-footed, biped.

NBHL (2)

δίπους bipes Որոյ են ոտք երկու.

Զչորքոտանիս կամ զերկոտանիս. (Վրդն. ծն.։)


Երկոտասան, ից

See full entry →

adj.

twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.

NBHL (4)

δώδεκα, δεκαδύω duodecim Երկու թուով աւելի քան զտասն. երկիցս վեց. տասուերկու.

Զերկոտասան ամ ի ծառայութեան կացեալ էին։ Երկոտասան ազգ ծնցի։ Երկոտասան իշխանք նոցա։ Եւ էին որդիք յակոբայ երկոտասան։ Ըստ ազգացն երկոտասանից։ Ամաց իբրեւ երկոտասանից։ Յամաց երկոտասանից (հետէ).եւ այլն։

Ժամուք երկոտասանօք (կամ երկոտասանիւք). (Ճ. ՟Բ.։)

Երկոտասանին (այսինքն ՟Ժ՟Բ թուոյն) մասունքն շարադրեալ՝ զտասն եւ զվեց թիւ բացակատարեն (զի 6, 4, 3, 2, եւ 1, առնեն 16.). (Սահմ. ՟Ե։)


Երկոտասանամեայ

See full entry →

adj.

cf. Երկոտասանամեան.

NBHL (2)

Կին մի տեռատես երկոտասանամեայ». այսինքն ի ՟Ժ՟Բ ամաց հետէ. (Մտթ. ՟Թ. 20։)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասանամեան, մենից

See full entry →

adj.

of twelve years, twelve years old.

NBHL (3)

Կին մի տեռատես երկոտասանամեայ». այսինքն ի ՟Ժ՟Բ ամաց հետէ. (Մտթ. ՟Թ. 20։)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)

Առ երկոտասանամենիւք ուրեմն սկսանի շարժիլ յարբունս հասակին. (Անյաղթ հց. իմ.։)