Definitions containing the research ք : 10000 Results

Գեղմն, ղման

See full entry →

s.

fleece, wool.

NBHL (1)

Գեղմն իմանալի, զոր ետես գեդէովն։ Գառինքն օրինականք ... ետուն մեզ զգեղմն ընդունիչ զցօղն երկնային. (Շար.։)


Գեղմնաբարձ

See full entry →

adj.

woolly, hairy.

NBHL (1)

Իբրեւ զորոջ անարատ ... ասրաբոյս եւ ստեւագիսակ գեղմնաբարձ մաքուր պատարագ. (Նար. կուս.։)


Գեղմնաւոր

See full entry →

cf. Գեղմնաբարձ.

NBHL (1)

Հարիւր հազար խոյոց գեղմնաւորաց. (՟Դ. Թագ. ՟Գ. 4. յն. հանդերձ գեղմամբքն։)


Գեղջային

See full entry →

s. adj.

peasant, countryman;
rustic, rural, country.

NBHL (3)

Ամենայն գեղջայինքն տեսեալ զնա. (Աթ. անտ.)

Գեղջայինքն վաճառեցին զնոսա. (ՃՃ.։)

Աղաչեցին զնա ոմանք գեղջայինքն, զի երթիցէ ի գեօղն իւրեաց. (Հ=Յ. ապր. ՟Ի՟Բ.։)


Գեղջաւագ

See full entry →

s.

burgomaster, major of a village.

NBHL (1)

Գեղջաւագ՝ որ յաղագս արքունի հարկաց զդուռն եկեղեցւոյ փակել տայ. (Կանոն.։)


Գեղջերէց, րիցու

See full entry →

s.

country priest.

NBHL (1)

Նման ես դու գեղջերիցու ի գեօղդ որ առ ձեզ մօտ է ... բախել սկսաւ, եկն արտաքս գեղջերէցն. (Վրք. հց. ձ։)


Գեղջկաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak vulgarly or like a peasant.

NBHL (1)

Իբրեւ գեղջուկ կամ ռամկօրէն բարբառել.


Գեղջուկ, ջկաց

See full entry →

s. adj.

peasant, villager, countryman, boor, plebeian;
rustic, unpolite, uncivil, vulgar, low.

NBHL (5)

Գեղջուկք եւ թագաւորք։ Յելլենացւոց ոչ միայն գեղջկաց, այլ եւ թագւորք։ Իշխանաց եւ գեղջկաց։ Զգեղջուկս, եւ զազատս։ Տգէտ համարելի է եւ գեղջուկ. (Փիլ.։)

Գեղջկաց պատուել զքաղաքիս՝ որպէս զիշխանս, եւ քաղաքացեաց մի՛ կարի առ գեղջկօքն պերճանալ. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Քաղաքականաց, եւ գեղջկաց. (Նար. ՟Գ։)

Իբր Ռամկական. անշուք.

Գեղջուկ բանիւ, կամ բանիւք։ Գեղջուկ զգեստ. (Յհ. կթ.։ Սարգ.։ յկ. ՟Ա։ Անյաղթ ստորոգ.։)


Գեղցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to modulate the voice.

NBHL (1)

ԳԵՂՑԵՄ կամ ԳԵՂՁԵՄ (կամ ներկայն է Գեղուլ, եւ գեղցէ՝ է ապառնի). որպէս թէ Կարի գելուլ, գալարել. թեքել. խոնարհեցուցանել. ծեքծեքել. ցածուցանել.


Գեղօն, ից

See full entry →

s.

dancing music;
dancing with singing;
pomp, show.

NBHL (3)

Իբր Գեղգեղանք. եւ Գեղազարդութիւն. ᾡδή եւ πομπή

Զամենայն զերգսն վնասակարս, եւ զաղտեղութեան գեղօնս, ուր ... եւ պարք են. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)

Միթէ ի գեղօ՞ն (կամ ի գեղաւ) յառնիցես, եւ ի ցոյց շպարիցի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը.) յն. մի բառ, իբր պաճուճանք հանդիսի։


Գեռ

See full entry →

cf. Գայռ.

NBHL (1)

Իբր Գայռ, այսինքն տիղմ գռեհաց. (լծ. թ. կէրիզ).


Գետածին

See full entry →

adj.

engendered or produced in a river.

NBHL (1)

Վկայական արձանք գետածինք (քարինք բարձեալք ի յորդանանէ). (Նար. առաք.։)


Գետահետեմ, եցի, տեալ

See full entry →

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.

NBHL (4)

Գետահետեա՛ զյորդահոս իմաստութիւն քո ի սիրտս մեր. (Ճ. ՟Ժ.։)

Քաղաք մեծին աստուծոյ գետահետեալ յերկուց մշտաբուղխ աղբերաց՝ ի սրբոյ աւազանէն եւ յանապական արենէ՝ զոգւով ծարաւիս. (Արծր. ՟Ե. 8։)

Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուխ աղբերն՝ չորիւք բաժանմամբք գետահետեալ. այսինքն իբր գետ ձեւացեալ. (Տօնակ.։)

Ջրոյն կենաց գետահետեալք՝ բղխեցին մեզ յարբուցումն. (Շար.։)


Գետահերձ

See full entry →

adj.

that divides a river.

NBHL (1)

Գետահերձ մաշկեակն (եղիայի) սքանչելահրաշ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Գետահոսեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Գետահետեմ.

NBHL (1)

Գետահոս վտակօք հոսեցելոյ ի կենաց աղբերէն. (Բենիկ.։)


Գետամեռ

See full entry →

adj.

dead in the river.

NBHL (1)

Պատերազմունք ... գետամեռք ... կորուստք. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։ (գրեալ էր, գետնամեռք)։)


Գետամոյն

See full entry →

cf. Գետակուր.

NBHL (2)

Զերծանի ի գետամոյնն լինելոյ. այսինքն յընկղմանէ ի գետ. (Նչ. եզեկ.։)

Եթէ ոչ լինէին տղայքն գետամոյնք, թերեւս ոչ լինէր ապրեալ Մովսէս, եւ ոչ յարքունիսն սնեալ. (Ոսկ. գծ.։)


Գետապատ

See full entry →

adj.

surrounded by a river.

NBHL (1)

Յորում բնակեմք յայսմ ամրոցի, ի գետապատ քարանձաւի. (Յիսուս որդի.։)


Գետարծուի, ծուոյ

See full entry →

s.

ospray, sea-eagle.

NBHL (1)

Արծուի, եւ պասկուճ, եւ գետարծուի։ Ոչ ուտիցէք զարծուի եւ զկորճ եւ զանգղ եւ զգետարծուի եւ զցին. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 13։ Օր. ՟Ժ՟Դ. 13։ եւ Գաղիան.։)


Գետափն, փին, փանց

See full entry →

s.

edge of a river, hank, shore;
beach;
quay.

NBHL (1)

Ելաք արտաքոյ քաղաքին առ գետափնն. յն. առ գետով. (Գծ. ՟Ժ՟Զ. 13։)


Գետեզր, եզեր, եզերք

See full entry →

cf. Գետափն.

NBHL (2)

Առ գետեզեր ուրեմն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Քաղաքաց ... եւ գետեզերաց. (Պիտ.։)


Գետընկէց

See full entry →

adj.

thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.

NBHL (1)

Կամ ի սուր կորուսանէ զքեզ, կամ գետընկէց առնէ. (Եփր. քրզ.։)


Գետնաբիր

See full entry →

adj.

that burrows in the earth.

NBHL (2)

Բրօղ զգետին. գետինը փորօղ, ինչպէս խոզին քիթը.

Կճղակացեալք էին իբրեւ զգետնաբիր եւ զարմատակերն կնճթաց. (Ագաթ.։)


Գետնագնաց

See full entry →

adj.

reptile, that creeps, crawls on the ground;
tortuous;
— ճանապարհորդեմ;
to travel or to go on foot.

NBHL (2)

Որ գնայ ընդ գետին, սողի կամ քայլէ ի վերայ երկրի.

ԳԵՏՆԱԳՆԱՑ մ. Հետիոտս գնալով ընդ ցամաք.


Գետնախնձոր, ոյ

See full entry →

s. bot.

potato, truffle;
camomile.

NBHL (1)

χαμαίμηλον chamaemalum, poma terrae իտ. patata Բերք երկրի ընդ հողով՝ խորտաբորտ. գետնի խնձոր. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Գետնախշտեայ

See full entry →

adj.

that stretches it self, that lies on the ground.

NBHL (1)

Անկողինն աղքատաց գետնախշտեայ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Գետնախշտի

See full entry →

vn.

cf. Գետնախշտեայ. to stretch one's self, to lie on the ground.

NBHL (1)

Անկողինն աղքատաց գետնախշտեայ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Գետնախշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the lying down on the ground.

NBHL (2)

Զգեստնախշտութիւնսն, զտքնութիւնսն. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ժուժկալութիւն պահոց, եւ գետնախշտութիւն, եւ զծնրադրութիւն, եւ զայլ ճգնութիւնս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գետնակոխ

See full entry →

adj.

that treads on the zarth, that walks on the earth, mortal.

NBHL (2)

Անասնայինն լծակցութեամբ երկրասիրաբար գետնակոխ սայլիւք բարձեալ տանիցի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Գետնակոխողաց (հին տպ. գետնակոխաց) մահկանացու մարդկան ... Ըստ քերթողին՝ ոչ է նման ցեղ անմահից աստուծոց, եւ գետնակոխողաց մարդկան. (Սահմ. ՟Ժ։)


Գետնակոչ, ի, աց

See full entry →

s.

enchanter with earth, geomancer.

NBHL (2)

որ եւ ԳԵՏՆԱՀԱՐՑ, ԳԵՏՆԱՁԱՅՆ. ἁπό կամ ἑκ τῆς γῆς φωνοῦν haiolus, pytho եբր. ետօնի, օպ. Դաւիթ՝ որ դնելով զականջս ընդ գետինն՝ հմայէ շշնջանօք, եւ ցուցանէ կոչել անտի զզօրութիւնս ինչ, եւ առնուլ պատգամս. ըստ ոմանց նաեւ դեւն ձայնատու յերկրէ.

Խնդրեցէք զվհուկս եւ զգետնակոչս։ Հարցանիցեն զդիսն իւրեանց եւ զպատկերս իւրեանց, եւ զգետնակոչս եւ զվհուկս. (Ես. ՟Ը. 19. ՟Ժ՟Թ. 3։)


Գետնահարց

See full entry →

s.

cf. Գետնակոչ.

NBHL (1)

Եւ եղիցի իբրեւ գետնաձայնաց բարբառ քո. (Ես. ՟Ի՟Թ. 4։)


Գետնաձայն

See full entry →

s.

cf. Գետնակոչ.

NBHL (1)

Եւ եղիցի իբրեւ գետնաձայնաց բարբառ քո. (Ես. ՟Ի՟Թ. 4։)


Գետնամուտ

See full entry →

adj.

that sinks, hides it self under the earth.

NBHL (1)

Ի գետնամուտ եւ ի վիմադարան գազանաց ... ստեւք ասրէից. (Նար. մծբ.։)


Գետնանախանձ, ից

See full entry →

adj.

that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.

NBHL (4)

ԳԵՏՆԱՆԱԽԱՆՁ որ եւ ՍՏՈՐԱՆԱԽԱՆՁ. χαμαίζηλος humilia aemulans, humi repens, terrae adfixus, depressus, sordidus Բերեալն իբր նախանձու առ գետին. հակեալ եւ յարեալ յերկիր որպէս ոմանք ի բուսոց եւ ի տնկոց. եւ Բնութիւն երկրաքարշ. վայրաբար. ստորին. անարգ. նուաստ.

Զգետնանախանձսն եւ զնուաստսն լքեալ՝ առ վերամբարձսն համբառնայ։ Որք հասանեն առ ծայրութիւնն, ոչինչ ամենեւին թոյլ տան գետնանախանձացն։ Գետնանախանձ շառաւեղաց յերկրի կողմն խոնարհեալ. (Փիլ.։)

Սանդղոց այնմիկ՝ զոր ետես երբեմն երանելին Յակովբ, որոյ էր ոմն առ երկիր եւ գետնանախանձ, եւ ոմն ի վեր քան զնա յերկիր ահա ձգեալ. (Բրս. սղ.։)

Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ որթ զօրէն սեղխենւոյ զերեսօք երկրի տարածեալ իկոխումն։ Ի գետնանախանձիցն եւ յերկրաքարշ պատաղելոցն. (Պիտ.։)


Գետնանախանձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

attachment to earth, love of the vanities of the world.

NBHL (3)

τὸ χαμαίζηλον terrae adfixio, humi serpere Երկրասիրութիւն. գետնաքարշութիւն. վայրաբերութիւն.

Տաժանէ (որթն զերկրագործն) ի գետնանախանձութենէ ի վեր ամբառնալ (զինքն). (Պիտ.։)

Յամենայն գետնանախանձութենէ ըստ վերամբարձութեան արտաքս որոշեալ. (Դիոն. երկն.։)


Գետնաշարժ, ից

See full entry →

s.

earth-quake.

NBHL (2)

Երկու ամօք յառաջ քան զգետնաշարժն. (Ամովս. ՟Ա. 1։)

Իբրու ոչինչ տակաւին ոտից գոլով պիտոյից՝ յանոտս սոքա եւ գետնաշարժս առ երկրաւ ծնան. (Պղատ. տիմ.։)


Գետնաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

land-surveying.

NBHL (1)

Որպէս զի լինել գետնաչափութեամբ մղոնն 1000 քայլ. (Խոր.։)


Գետնառիւծ, ուց

See full entry →

s.

chameleon

NBHL (2)

Գետնառիւծք եւ մողէզք ի յարկս նորա բնակեսցեն. (Սոփոն. ՟Բ. 14։)

Ո՞րքան զծովն եւ զգետնառիւծն եւ՛ս շրջշրջէին. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)


Գետնասող

See full entry →

adj.

creeping, crawling;
low, mundane, mean.

NBHL (1)

Առնեն զիս գետնասող (կամ գետնսող) եւ երկրաքարշ. (Ճ. ՟Թ.։)


Գետնատարած

See full entry →

adj.

prostrate or stretched on the ground;
— անկողին, pallet.

NBHL (5)

Փոխանակ անկողնոց գետնատարածք լինէին. (Փարպ.։)

Կէսք ի ծառոց գետնատարածք։ Գետնատարած ոստովք. (Վեցօր. ՟Ե։)

Ոչ պահք, եւ ոչ գետնատարած անկողինք, եւ ոչ հսկումն. (Ոսկ. ես.։)

Գետնատարած անկողնովք (ճգնիլ). (Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ Վրք. հց.։)

Պահօք եւ աղօթիւք եւ գետնատարածութեամբ։ Յայնչափ գետնատարածութենէն. (Վրք. եփրոս.։)


Գետնատարածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prostration;
the lying down on the ground.

NBHL (3)

Ոչ պահք, եւ ոչ գետնատարած անկողինք, եւ ոչ հսկումն. (Ոսկ. ես.։)

Գետնատարած անկողնովք (ճգնիլ). (Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ Վրք. հց.։)

Պահօք եւ աղօթիւք եւ գետնատարածութեամբ։ Յայնչափ գետնատարածութենէն. (Վրք. եփրեմ։)


Գետնափոր

See full entry →

adj.

hollowed;
subterraneous.

NBHL (6)

արգելանոցս իւրեանց արարին գետնափորս դարիւք. (Ճ. ՟Բ.։)

Որ գետնափոր (գուցէ՝ գետնափորձ) գտանիցէ քան զնոսա (զմեղուս) իմաստուն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է.) յն. երկրաչափ։

ԳԵՏՆԱՓՈՐՔ. գ. Գետնատուն. ստորերկրեայ յարկք, կամ օթեւանք. դարանք, անցք. ական. լուալիք.

Քագինք շինեալք էին ի գետնափորս, եւ ի խաւարին տունս. (Ոսկիփոր.։)

Անյայտ ընդ գետնափորսն մերձ էին ի քաղաքն մտանել. (Վեցօր. ՟Ը.) յն. ὐπόνομοι cuniculus, cloaca

Ջանայր որսալ զվախթանգ. եւ ի գիշերին արար գետնափորս ի դրան քաղաքին ծածուկս, եւ թաքոյց ի ներքս տասն այր ընիր. (Պտմ. վր.։)


Գետօրէն

See full entry →

adv.

like a river.

NBHL (2)

Լիպարք (կզղիք) եւ ետնէ (լեառն) հոսեն բազում անգամ զհուրն գետօրէն. (Արիստ.։)

Վտակք որ գետօրէն ընթանան. (Վրդն. օրին.։)


Գերաբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

superior or excellent nature;
state of a supernatural thing.

NBHL (2)

ὐπερφυές supernaturalitas Գերագոյն բնութիւն. գերազանցութիւն քան զբնութիւն.

Գերաբնապէս ունի զգերաբնութիւն։ Այսոքիւք ունի զգերաբնութեանն գերագոյութիւն. (Դիոն.)


Գերաբուն

See full entry →

adj.

supernatural;
sublime, excellent, divine.

NBHL (4)

ὐπερούσιος supernaturalis, naturae modum excedens եւ այլն. Գերագոյն քան զբնութիւն հասարակաց. գեր ի վերոյ բնութեամբ կամ ի բնէ. չնաշխարհիկ. գերահրաշ. գերբնական իրք, կամ գերաստիճան ոք.

Ամենայն մեծամեծք են եւ գերաբունք որ ի հայր. (Կիւրղ. գանձ.։)

Յերեւելեացս գերաբուն զարդուց։ Գերաբուն եւ ինքնակալ կայսր հռոմայեցւոց. (Յհ. կթ.։)

Այսօր ծնաւ յայսպիսի գերաբուն շքեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)


Գերագոյ, ից

See full entry →

adj. s.

supernatural;
supreme;
Supreme Being.

NBHL (4)

ὐπερούσιος superessentialis Գերագոյն էութեամբ, գոյութեամբ, գոյացութեամբ քան զամենայն գոյս. գերագոյն իսկութեամբ ի բնէ.

Գերագոյ է աստուած որպէս ի վեր քան զամենայն էութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Գոյ կատարեալ, անեղ, գերաբուն, գերագոյ։ Ինքնագոյ եւ գերագոյ. (Գր. հր.։ Սկեւռ. աղ.։)

Ամենամեծին փոքրկութիւն, նուաստութիւնն գերագոյն. (Սարկ. աղ.։)


Գերագոյակ

See full entry →

cf. Գերագոյ.

NBHL (3)

Գերագոյակ պատուոյ արժանացաւ կոյսն քան զամենեսեան իւրով մաքրութեամբ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Գերագոյական պետութիւն, տէրութիւն (աստուծոյ)։ Գերագոյական զօրութիւնք (երկնից). (Բենիկ.։)

Գերագոյականն էի (աստուծոյ). (Մաքս. եկեղ.։)


Գերագոյն, գունի

See full entry →

adj.

supreme, sublime, excellent, superior, eminent.

NBHL (9)

ὐπέρτερος, ὐπέρτατος superior, praestantior, summus, supremus, praestantissimus Վերագոյն. վեհագոյն, ծայրագոյն. սաստկագոյն. գերազանց. գեր քան.

Գերագոյն լոյս, մաքրութիւն։ Ի գերագունէն էութեամբ։ Գերագունիցն զօրութեանց. (եւ այլն. Դիոն.։)

Քան զամենայն գերագունին աստուծոյ։ Ի գերագոյն քան զզօրութիւն հպեսցուք ջան. (Կիւրղ. գանձ.։)

Գերագոյն վնասակարութիւն, պարսաւանք, տռփանք. (Պիտ.։ Մագ. ՟Ժ՟Գ։)

Գերագոյն փառօք։ Գերագոյն քան զբնութիւն չարչարանօք. (Շար.։)

Քան զչափ կշռութեան բանի գերագոյնք։ Գերագունիցն կայից. (Նար.։)

Մարգարէից գերագոյն։ Գերագոյն ընտրելոց։ Գերագոյն քերովբէից, երկնից, եւ այլն. (Շար.։)

գերագոյն քերովբէից վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Գերագոյն քան զբնաւս անճառելւոյն հասիք երանութեան. (Շար.։)

Գերագոյն քան զերիքովին փողն եղջերեայ՝ զբռնութիւն բելիարայ սովաւ հարթեալ տապալեցեր։ Համբարձեալ վերադրեաց գերագոյն դրան. (Նար. ՟Զ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Գերագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

NBHL (3)

ὐπερουσιότης, τὸ ὐπερούσιον, τὸ ὐπερέχον summa essentia, supersubstantiabilitas Գերագոյն իսկութիւն ի վեր քան զամենայն գոյացութիւն. գերունակութիւն.

Գերագոյութիւն աստուածապետական։ Գերագոյապէս ունի զգերագոյութիւն։ Զգերաբնութեան գերագոյութիւն։ Քան զամենայն սրբազան ըստ գերագոյութեան արտաքս համբարձեալ. (Դիոն.։)

Զի որքան դու զմեծութիւն էութեանդ անհաս գերագոյութեամբդ ամփոփեցեր, այսքան ներգործութեամբք տեսանելի մեզ արարեր. (Պիսիդ.։)


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (4)

Դու խորանին գերադրական, ըստ ձ. այսինքն վերնոյ. անհիւթական։

Զմեծութիւն քո, զիմանալին եւ զանապատումն զգերադրական շնորհն. (Համամ առակ.։)

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՄԱՍՆԻԿ ասի առ քերականս ըստ յն. դադօս կամ սդօս, եւ լտ. սիմուս կամ իմուս, յանգ ածականաց. որ չիք ի մեզ, այլ վարեմք զբաղդատականն, գոյն, կամ յառաջոյ դնեմք, եւ՛ս, ամենա. գեր. եւ այլն. (ռմկ. է՛ն մէնծը, էն պզտիկը) (Թր. քեր.։)

Ասին գերադրական. որպէս ի քերականութենէ քերական. եւ այլն։