Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Ցականեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to reduce to want, to impoverish, to make unhappy.

NBHL (1)

Այր զընկեր կա՛մ դարանեալ սպանանէ, կամ գաղտամեստ ցականեցուցանէ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 24.) (ա՛յլ ձ. գաղտապէս յակնեցուցանէ, կամ յանդ կամ յարկանէ ցուցանէ. յն. ցաւագնեցուցանէ, կամ տառապեցուցանէ)


Ցամաք, աց

See full entry →

adj. s.

dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.

NBHL (1)

Ունի սարմատիտ զքեռսին (որ եւ քերսոն, գըրըմ ) ցամաք կղզի. ելլադա՝ զպեղոպոնիսոս ցամաք կղզի։ Երջանիկն արաբիա մտանէ ընդ մէջ խորշիցն կարմիր ծովուն որպէս ցամաք կղզի. (Խոր. աշխարհ.։)


Ցամաքեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to dry, to des-sicate;
to dry up, to parch, to render arid;
to drain, to dry up, to exhaust.

NBHL (4)

Եթէ արգելցէ զջուրս, ցամաքեցուցանէ զերկիր։ Ցամաքեցոյց տէր զծովն կարմիր յերեսաց ձերոց։ Ցամաքեցոյց տէր զյորդանան գետ առաջի որդւոցն իսրայէլի։ Ցամաքեցուցանել զխաղս. կամ զաղբիւրս. զերակս. զոսկերս. զփայտ դալար. զամենայն պտուղս. Կափոյց զխուփն ի վերայ գբին, եւ ցամաքեցուցանէր ի վերայ նորա արաբովթ. եւ այլն։

Արեգակն զժահահոտութիւն ցամաքեցուցանէ. (Խոսր.։)

Կոհակաց մակընթացութիւն եւ տեղատութիւնք զքաղաքս եւ զցամաք ծովացուցին, եւ զծով զամաքեցուցանէ. (Ագաթ.) (մի ձ. այրեցուցանէ)։

Ցուցանէ զայն ի թզենին, զոր ցամաքեցոյց. (Իգն.։)


Ցամաքեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

drying, withering, dessicative.

NBHL (1)

Որ ցամաքեցուցանէ, ցամաքեցուցանօղ. չորացուցիչ.


Ցամաքումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ցամաքութիւն.

NBHL (1)

Սիրոյ ցամաքումն։ Ի ցամաքմանէ սիրոյն եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։ ՟Բ. 27։)


Ցայգ, ոյ

See full entry →

s. adv.

night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.

NBHL (2)

Ցայգ ցաւագին՝ երկուց վտանգից, մինն լալոյ, եւ միւսն մահու։ Զգիշերոյն աղօթքն եւ ցայգոյ (մօտ յայգանալ) ի ձիթաստանեաց լերինն առանձինն մատուցանէր. (Նար. լ։ Կորիւն.։)

Այն՝ որ զիս եւ զամենայն տիւ լուսաւորէ, եւ զցայգ ղօղեցուցանէ. (Եզնիկ.։)


Ցայգագնաց

See full entry →

adj.

prowling by night;
—ս առնել, to cause to march by night.

NBHL (1)

Զտիտեռն ասեմ եւ զմողէզ եւ զկովիդեաց, ի խարշափմանէ սարսեալք, եւ անարիք, եւ ցայգագնացք. (Մեկն. ղեւտ.) ցայգագնացս առնել. Գիշերային ճանապարհ առնել, կամ տալ ընթանալ.


Ցայգապաշտօն, տաման

See full entry →

s.

nocturn (religious service in the night).

NBHL (1)

Ցայգապաշտտմամբ մաղթանս առ Աստուած մատուցանէր. (անդ։)


Ցայգացնոր, ի

See full entry →

adj.

dreaming.

NBHL (1)

ՑԱՅԳԱՑՆՈՐ կամ ՑԱՅԳԱՑՆՈՐԴ. Որ կրէ ցնորս գիշերայինս, կամ անուրջս տեսանէ. երազատես.


Ցայգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

night, night time or hour, the whole night;
բղխումն ցայգութեան, nocturnal pollution.

NBHL (1)

Այն՝ որ չիցէ սուրբ ի ցարդութեան բղխմանէ. (Օր. ՟Ի՟Գ. 10. յն. ի բղխմանէ գիշերի։)


Ցայգօթ առնեմ

See full entry →

sv.

to leave out at night.

NBHL (2)

Հրով ջեռուցանէր զկաթն մաքեաց, եւ ցայգօթ առնելով յօդս հովացուցանէր. (Եպիփ. ծն.։)

Ցայգ օ՛թ արարեալ անդ՝ հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղօթսն աստուծոյ. (Պիտառ.։)


Ցայթեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ցայտեմ.

NBHL (1)

Վարսք մանր անձրեւով ցայթեալ. այսինքն ցօղեալ ի ցայտմանէ անձրեւի. (Գանձ.։)


Ցայլք

See full entry →

s.

groin.

NBHL (1)

Եղեւ մահտարաժամ, եւ ուռնոյր ցայլքն։ Ելանէ ելունդ, որպէս ի ցայլքն եւ ի յանթն. (Միխ. ասոր.։ Մխ. բժիշկ.։)


Ցայտեմ, եցի

See full entry →

va.

to spout, to cause to gush out, to spirt out;
to shine, to beam, to emit rays;
տիղմ —, to splash, to bespatter.

NBHL (1)

Զի մի՛ յանկարծօրէն ցայտեալ եւ ճառագայթեալ՝ հարկանելով շլացուցանէ զտեսանելիսն ամենեցուն. (Եպիփ. ծն.։)


Ցան, ի, ից

See full entry →

s. adj. adv.

sowing;
dispersion;
cf. Ցռօտ;
scattered, disseminated, spread;
— եւ ցիր, ցիր եւ —, scattered about, dispersed every where;
here & there;
— եւ ցիր առնել, կացուցանել, սրփել, to scatter here & there, to disperse;
— աստ անդ հարցանել, to interrogate (a scholar) promiscuously.

NBHL (1)

Զաշտարակն տապաստ դաշտացն ցան եւ ցիր կացուցանէր. (Ագաթ.։)


Ցանեմ, եցի

See full entry →

va.

to sow, to strew;
to spread, to scatter, to diffuse;
to sprinkle, to besprinkle.

NBHL (1)

Առէ՛ք մոխցի, հնոցի, եւ ցանեսցէ զայն Մովսէս ընդ երկինս. եւ ցանեաց զայն Մովսէս ընդ երկինս։ Զմէգ որպէս փոշի ցանեաց։ Խարտեաց զնա մանր, եւ ցանեաց ի վերայ ջրոցն։ Ցանէր նա զլեղին յաչս հօրն իւրոյ։ Ցանեցից զտպաւառն ընդ երեսս ձեր։ Ցանեա՛ ՛զկայծակունս հրոյ) ի վերայ քաղաքին։ Զընտիր ամպ ցանեսցէ. եւ այլն։


Ցանկ, ոյ

See full entry →

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

NBHL (1)

Ցանկ ամբողջ պահել։ Որ ցանգ զսքանչելիսն տէսանէին։ Ի նորա գեղն ցանկ պչնուլ. (Փիլ. իմաստն.։ Ոսկ. յհ.։ Յճխ. ՟Ժ։)


Ցանկամ, ացայ

See full entry →

vn.

to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.

NBHL (1)

Անձն ամպարշտի ցանկայ չարեաց։ Մարմինն ցանկայ հակառակ հոգւոյ, եւ հոգի հակառակ մարմնոյ։ Յափշտակութեան մի՛ ցանկայք։ Եթէ ցանկայք աթոռոց եւ գաւազանաց իշխանութեան։ Ցանկայ եւ փափաքէ անձն իմ ի գաւիթս քո։ Ցանկանալով ցանկացեալ ես երթալ ի տուն հօր քոյ։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո, եւ մի՛ անդոյ նորա։ Մի՛ ցանկար կնոջ ընկերի քո։ Մի՛ ցանկանայցես։ Տայցես զարծաթն ընդ ամենայնի, որում ցանկանայցէ անձն քո։ Որոց եւ ցակասցի անձն քո։ Աւուր մարդոյ ոչ ցանկացայ։ Ցանկացայ փրկութեան քում տէր։ Ցանկացեալ կերակրոյ։ Ցանկացեալ նոցա՝ առի։ Ցանկացեալ երեսաց քոց՝ գտի զքեզ։ Որ հայի ի կին մարդ՝ առ ի ցանկանալոյ նմա։ Զի՛նչ ցանկայ անձն քո։ Ամպարիշտ ցանկանայ զամենայն աւուրս զցանկութիւն չարեաց։ Եղէ ցանկացօղ դեղոյ նորա։ Հասանէ առ ցանկացօղս իւր.եւ այլն։


Ցանկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Ցանկամ.

NBHL (1)

Անձն ամպարշտի ցանկայ չարեաց։ Մարմինն ցանկայ հակառակ հոգւոյ, եւ հոգի հակառակ մարմնոյ։ Յափշտակութեան մի՛ ցանկայք։ Եթէ ցանկայք աթոռոց եւ գաւազանաց իշխանութեան։ Ցանկայ եւ փափաքէ անձն իմ ի գաւիթս քո։ Ցանկանալով ցանկացեալ ես երթալ ի տուն հօր քոյ։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո, եւ մի՛ անդոյ նորա։ Մի՛ ցանկար կնոջ ընկերի քո։ Մի՛ ցանկանայցես։ Տայցես զարծաթն ընդ ամենայնի, որում ցանկանայցէ անձն քո։ Որոց եւ ցակասցի անձն քո։ Աւուր մարդոյ ոչ ցանկացայ։ Ցանկացայ փրկութեան քում տէր։ Ցանկացեալ կերակրոյ։ Ցանկացեալ նոցա՝ առի։ Ցանկացեալ երեսաց քոց՝ գտի զքեզ։ Որ հայի ի կին մարդ՝ առ ի ցանկանալոյ նմա։ Զի՛նչ ցանկայ անձն քո։ Ամպարիշտ ցանկանայ զամենայն աւուրս զցանկութիւն չարեաց։ Եղէ ցանկացօղ դեղոյ նորա։ Հասանէ առ ցանկացօղս իւր.եւ այլն։


Ցանկացողական, ի, աց

See full entry →

cf. Ցանկական.

NBHL (1)

Զանգիտումն եւ յանդգնութիւն ի սրտմտականէն, իսկ վաւաշոտութիւն ի ցանկացողականէն լինի. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ցանկորդ

See full entry →

adj. adv.

assiduous, continual;
ever, continually.

NBHL (1)

Ուր որդին Աստուծոյ նստի ընդ աջմէ Աստուծոյ՝ փառաւորեալ ցանկորդ ի հրեշտակաց, եւ ի մարդկանէ. (Եղիշ. յար.։)


Ցանումն, ման

See full entry →

s.

sowing.

NBHL (1)

Ցանմամբ սերման բազմացուցանէ յերեսնաւոր։ Նախ առաջին է սերման ցանումն. (Պիտ.։ Փիլ. լին.։)


Ցանց, ից

See full entry →

s. fig. anat.

net, seine;
net-work;
snare;
cf. Ցանցատեսակ;
սփռել զ—, to spread nets;
անկանիլ ի —ս, to be caught, taken in a net;
to be snared, netted, entrapped.

NBHL (1)

Ցանց ընկեցեալ է ի ծով, եւ ձկունքն ոչ ընտրին, մինչ ցանցն ելանէ։ Յերկիր թափեալ ցանցոյն։ Որ յայս ցանցիցս փրկէ զմեզ։ Մանես մե ցանցս, եւ արկանես շուրջ զոտիւք քովք. (Մծբ. ՟Է։ Խոր. ՟Բ. 82։ Լմբ. ժղ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)


Ցանցեմ, եցի

See full entry →

va.

to fish with nets, to take or catch in a net.

NBHL (1)

Սաստկութեամբ ուժոյն զիւրեաւ ցանցեալ՝ ի ճահ դիպեցուցանէր զերսայրին. (Խոր. ՟Բ. 82։)


Ցասնում, եայ

See full entry →

vn.

to lose one's temper, to put oneself in a passion, to fall or fly into a passion, to fire up, to be indignant, very cross, greatly incensed, violently enraged, angry, vexed, exasperated;
— տարապարտուց, to fire up at the least thing, to be easily provoked, put out.

NBHL (1)

Մի՛ ոք ցասիցէ, քանզի ոչ յականէ զումեք ասեմ. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)


Ցասումն, ման

See full entry →

s.

anger, indignation, passion, wrath, ire, rage, fury;
ի — ածել, to provoke, to anger, to incense;
գրգռել զ— ուրուք, to rouse or stir up wrath, to put into a passion;
թափել զ— բարկութեան, to vent one's anger or spleen;
մեծապէս ցասմամբ եռալ ախտից, to be aggravated, to become worse;
լինել ցասմամբ ընդ ումեք, to be angry with, to quarrel with a person.

NBHL (1)

Մի՛ բարկասցի ցասումն քո յիս։ Եթէ ելցէ ցասումն արքայի։ Ոչ երկնչէր ի ցասմանէ թագաւորին։ Ի ցասմանէ առիւծու։ Հայեցեալ Յիսուսի զնոքօք լի ցասմամբ։ Եւ էր հերովդէս ցասմամբ ընդ տիւրացիս եւ ընդ սիդովնացիս։ Ցասմամբ մեծաւ։ Ո՛չ ցասմամբ յիշխանութեանս հպարտացեալ.եւ այլն։


Ցասուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

tooffeild, to rouse the indignation of, to put in a passion, to irritate, to incense, to chafe, to provoke, to exasperate.

NBHL (1)

Մեղքն մեր ցասուցանեն զԱստուած։ Տեառն՝ զոր ցասուցին։ Յաղագս ցասուցանելոյ մեր զքաղցր Աստուած։ Ցասուցին զկամս Աստւոծոյ։ Անօրինեալ ցասուցի զկամս քաղցրութեան քո։ Եթէ ցասուցանէք զիս. (Յճխ. ՟Բ։ Նախ. թուոց.։ Փարպ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Զ։ Սարկ. աղ.։ Ճ. ՟Բ.։)


Ցարդ

See full entry →

adv.

until now, still, yet;
— եւս ոչ, not yet.

NBHL (1)

Ոչ ումեք ցարդ եւս եղեւ գիտելի։ Սատանայ ամբարտաւանէ՛ եւ ցարդ եւս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ցաւագնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pain, grief, affliction, tribulation;
condolence, compassion.

NBHL (1)

Ասելով, եթէ մինչեւ ցե՞րբ ոչ թողուս զիս, ցուցանէ զփորձանացն եւ զխրատուցն ցաւագնութիւն. (Իսիւք.։)


Ցաւածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

illness, sickness, pain.

NBHL (1)

Ուժեղացեալ ցաւոցն խստութեան. որով յայտ ցաւածութեան երթայ մտանէ ի քաղաք. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ցաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause pain or sorrow, to pain, to afflict.

NBHL (2)

Նա ցաւեցուցանէ, եւ միւսանգամ անդրէն հաստատէ. (Յոբ. ՟Ե. 18։)

Որքան զմարմինն ցաւեցուցանեն եւ ապականեն, այնքան զհոգին նորոգեն։ Եւ ո՛չ այն ինչ՝ որ ցաւեցուցանէ։ Ցաւեցուցեալ զմեր սիրտս։ Ցաւեցուցանէ, կշտամբէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մխ. երեմ.։)


Ցեղակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

identity of tribe.

NBHL (1)

Ստեփաննոս էր ի թագաժառանգ տանէն յուդայի՝ ցեղակցութեամբ պատուեալ մարդեղութեանն Քրիստոսի. (Տօնակ.։)


Ցեղընտիր

See full entry →

adj.

of a different tribe or clan;
ցեղընտիր առնեմ, ցեղընտիր լինիմ, to distinguish one tribe or family from another.

NBHL (1)

Ցեղընտիր լեալ՝ ի բազում ցեղս բաժանէր. (Ոսկ. ես.։)


Ցերեակ

See full entry →

adv.

by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.

NBHL (3)

Ընդ երեկս մտանէր առ թագաւորն. եւ ցերեակ երթայր անդրէն առ ընկերս իւր. (Եսթ. ՟Բ. 14։)

Անարժանքն գիշեր եւ ցերեկ յամենայն աղօթսն եւ այլն ... այլ ի տանէն՝ ուր կատարի գիշեր եւ ցերեկ ... Որպէս պարտն է՝ գիշեր եւ ցերեկ աղօթէ յեկեղեցիս. (Լմբ. պտրգ.) իմա՛ որպէս զցայգ եւ զցերեկ։

Զցերեակն համբերեալ ոչ ճաշակել։ Որ զցերեակն ուսուցանէ զժողովուրդն ի տաճարին. (Բրս. պհ.։ Զքր. կթ.։)


Ցերեկապահ

See full entry →

s.

day-sentry.

NBHL (1)

Պահապան տուընջենային. որ պահպանէ զօրն ցերեկ.


Վարշամակ, աց

See full entry →

s.

handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.

NBHL (1)

Ահա մնասն քո զոր ունէի՝ ծրարեալ՝ ի վարշամակի։ Վարշամակն որ էր ի գլուխ նորա, ոչ ընդ այլ կտաւսն կայր։ Ի քրտանէ նորա թաշկինակս կամ վարշամակս. (Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 20։ Յհ. ՟Ի. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Թ. 12։)


Վարոց, աց

See full entry →

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

NBHL (1)

Երկոտասան վարոց ի մի կապեալ՝ հարկանէ զնա. (Վրդն. պտմ.։)


Վարսաւոր, աց

See full entry →

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

NBHL (1)

Սաղարթիւք ծառոց վարսաւորաց։ Ըստ ծայրից վարսաւոր ոստոց։ Զմերկ ծառս ագուցանէ, զվարսաւոր գագաթունս զարդարէ։ Վարսաւոր գեղեցկութիւն բարունակին. (Խոր. ՟Ա. 15։ Պիտ.։ Ագաթ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Վարսաւորեմ

See full entry →

va.

cf. Վարսեմ.

NBHL (1)

Ցցով վարսաւորել ընդ ծամելիսն սիսարայ։ Ընդ ոտիւք արկեալ մեռուցանէր՝ ուռամբն վարսաւորեալ. (Յհ. կթ.։ Շ. բարձր.։)


Վարսաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be leafy, dresses in green, clothed or covered with leaves.

NBHL (1)

Թզենի անուանէ զհրէայսն անպտուղս՝ միայն տերեւովն վարսաւորեալ, որ էր օրէնքն. (Նիւս. երգ.։)


Վաւաշոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վաւաշութիւն.

NBHL (1)

Աւարտ վերջին չարեացն ի գլուխ կապելով զյոյժ անխուզ վաւաշոտութիւն ցուցանէր. (Պիտ.։)


Վեհ, ից

See full entry →

adj. s.

sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.

NBHL (2)

Ոչ առ այլովք վատթարօքն վեհ երեւի։ Զինչ եւ ասասցես յերկրաւորացս՝ կա՛մ ի վեհից, եւ կա՛մ ի վատթարաց։ Առաւել վեհ գտանէր զօրէնս րիստոնէից քան զամենեցուն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Ը։)

Վեհից թագաւորն այսօր առ հայր մտանէ. (Տաղ անդրէի.։)


Վեհագունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

superiority, pre-eminence.

NBHL (1)

Մեծ քան զնա, եւ ի վեհագունութեան է այս։ Աստուածային գիրք զգալուստն աստուծոյ բանին լինել ասեն առ ի վեհագունութիւն յայսցանէ բանն աստուծոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Վեհերեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վեհերիմ.

NBHL (1)

Այլոցն ի նմանէ հեռանալով վասն բարձրութեան եւ մեծութեան նորին, նա յիրէն ոչ վեհերեաց։ Զայնպիսի այրն ոչ վեհերեաց ըմբռնել։ Խառնակել զպարզագոյնս յիրաց եւ ի բանից ոչ վեհերեն. (Արիստ.։ Երզն. մտթ.։ Սարկ. պատկ.։)


Վեհերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վեհերումն.

NBHL (1)

Ի բաց կացցէ ի վեհերութենէ եւ ի դանդաղմանէ անտի։ Նա զվեհերութիւն առնէ ի մեզ, եւ մեք զուարթասցու՛ք ի գործ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։ Սեբեր. ՟Թ։)


Վեհերումն, ման

See full entry →

s.

fear, timidity, want of courage, of heart, faint-heartedness, cowardice, poltroonery, pusillanimity;
sloth, remissness, indolence, idleness, sluggishness.

NBHL (1)

Ի բաց կացցէ ի վեհերութենէ եւ ի դանդաղմանէ անտի։ Նա զվեհերութիւն առնէ ի մեզ, եւ մեք զուարթասցու՛ք ի գործ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։ Սեբեր. ՟Թ։)


Վեր, ի վեր

See full entry →

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

NBHL (7)

Ի վեր ելանէ յիսուս ի ջրոյն, եւ ընդ իւր ի վեր բերէ զաշխարհ. (Ածաբ. Պտրգ.։)

Պատուէր տայր, զի մի՛ ոք զխորհուրդն ի վեր հանցէ։ Զխորհուրդն նմա ի վեր հանէր. (Եզնիկ.։)

նխ. Ի ՎԵՐ. նխ. ուղղ. խնդ. առընթեր բառիս Հիմն, որով մակաբայանայ, իբր ի հիմանէ, հիմնովին. ի հիմանց. ... ἅρδην funditus.

Ի ցասմանէ եւ ի ցանկանալոյ ի վեր եւ ազատ է աստուած. (Եզնիկ.։)

Ի վեր եւ ի խոնարհ փութային ցուցանել, թէ ոչ էր նա քրիստոսն։ Ի վեր եւ ի խոնարհ ցուցանէր, թէ միակամ է աստուծոյ, եւ ոչ ընդդէմ նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6. 8։)

Զի թէ զվարս առաջնորդացն պարտ էաք քննել, ամենայն ինչ վեր ի վայր կործանէր. ոտքն ի վեր, եւ գլուխն ի վայր. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Վեր ի վերոյ զբարւոյն երեւոյթս փափաքելի ցուցանէ. (Պիտ.։)


Վերաբերեմ, եցի, րի

See full entry →

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

NBHL (1)

Որոշեալ մարմին յիմացականէն ոչ վերաբերի ի գերակայն, այլ վայրիջի յերկիր ծնող իւր. (Եղիշ. հոգ.։)


Վերաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s. med. rhet.

elevation, rise, ascension;
presentation, offering, Anaphora;
relation, reference, regard;
eructation, vomiting;
anaphora;
— ունել, to be in correspondence or relation with.

NBHL (1)

ՎԵՐԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Բերումն ընծայից հանդիսապէս յընծայարանէ ի սեղան։ Ժմ. կամ Պտրգ.։ Տօնաց.։


Վերագոյն

See full entry →

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

NBHL (1)

Վերագոյն քան զբազմութիւն գնդից զանձն իւր ցուցանէր։ Քան զամենայն փորձութիւնս այնպիսիքն վերագոյն են։ պատերազմեալ ընդ թշնամիսդ՝ սատանայի վերագոյն գտցին. (Եղիշ. յես.։ Վրք. հց. է։ Յհ. կթ.։)