Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Քարավրէժ առնեմ

See full entry →

sv.

to throw stones revengefully.

NBHL (1)

Իսկ զգլխաւորս խազմարարս քարավրէժս (կամ քաջավրէժս) արարեալ՝ ի խոսր խաղացուցանէ ի սրտից ծովու. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Քարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to petrify, to turn into stone, to stone;
to harden, to obdurate.

NBHL (1)

Քարացուցանէին զսիրտս նորա իբր զապառաժ խստաքար։ Զսիրտն քարացուցանէ՝ չլինել ունկնդիր խրատու եղբարց։ Չէր քարացուցեալ Աստուածոյ զսիրտն փարաւոնի. (Մեծ. ՟Ժ՟Թ։ Մանդ. ՟Ժ՟Գ։ Եզնիկ.։)


Քարաքոս, ի

See full entry →

s. med.

cf. Քարաբոյս;
morphew.

NBHL (1)

Ազգ բուսականց՝ առաջին, քոսն ի քարինս ... Առաջինն է քարաքոսն, որ մօտ է ի հողն։ Քարաքոսն փոշին է, զոր բերէ հողմ եւ արկանէ զքարամաբն, եւ ըստ ժամանակին արմատանայ եւ բուսանի. (Ոսկիփոր.։)


Քարաքուի

See full entry →

s.

cavern, grotto.

NBHL (1)

Ոչ տուն եւ ոչ տեղի իջեւանի գտանէ, այլ՝ օտարանոց քարաքուի (կամ քարաքիւ), ուր ոչ մահիճք եւ ոչ որորան գտանէր. (Մանդ. ՟Ե։)


Քարբ, ից

See full entry →

s.

aspic, basilisk, cockatrice.

NBHL (2)

Իժ մի քարբ (յն. լոկ, որ իժ արու) կախեցաւ ի ձեռանէ նորա. (Վեցօր. ՟Թ։)

Քարբքն՝ որ սպանանէին զնոսա, սատակեցան. (Հ. կիլիկ.։)


Քարբեկ

See full entry →

s. bot.

stone-break, saxifrage, alchemilla or lady's mantle.

NBHL (1)

ἕμπετρον, σαξίφραγον . ի լտ. saxifragum, seselis. Խոտն՝ որ բեկանէ զքար երիկամանց. ասի եւ բուսանիլ ի մէջ քարանց ճեղքելոց։ Դաղիպն։


Քարգոնական

See full entry →

cf. Քարգոնոսական.

NBHL (1)

Տրամակայեալ յինքեան յոքնաբեզունն քարգոնական կնիք՝ յապարանէն արքունի։ Մահաշունչ հոտ քաղուն քարգոնական նժուգին։ Զգուշացուցից քեզ չու ի քարգոնոսական նպատ։ Կամիմ, զի եւ դա արքունիս քոյո քարգոնոսական ապարանի առկայացեալ՝ արասցէ քեզ ճեմարան։ Ի զարդ քարգոնոսական տպարանին. (Մագ.։)


Քարգոնոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

royal.

NBHL (1)

Տրամակայեալ յինքեան յոքնաբեզունն քարգոնական կնիք՝ յապարանէն արքունի։ Մահաշունչ հոտ քաղուն քարգոնական նժուգին։ Զգուշացուցից քեզ չու ի քարգոնոսական նպատ։ Կամիմ, զի եւ դա արքունիս քոյո քարգոնոսական ապարանի առկայացեալ՝ արասցէ քեզ ճեմարան։ Ի զարդ քարգոնոսական տպարանին. (Մագ.։)


Քարընկէց, կեցի

See full entry →

adj. s. fig.

throwing, flinging or casting stones;
ballista, catapult;
— բարբառ, biting words;
իբրեւ — մի, a stone's cast or throw;
— առնել, to precipitate;
— լինել, to throw stones;
to fling at one.

NBHL (1)

Մեկնեցաւ ի նոցանէ իբրեւ քարընկէց մի. (Ղկ. ՟Ի՟Բ. 41։ Մեկնեցաւ յինէն քարընկէց մի. Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)


Քարկոծեմ, եցի

See full entry →

va.

to stone, to lapidate, to kill by stoning.

NBHL (1)

Քարկոծ առնեն զմեզ։ Քարկոծ արասցեն զնա քարամբք։ Ամենայն ժողովուրդն քարկոծ զմեզ։ Քարկոծ առնէին զստեփաննոս։ Վասն որո՞յ գործոյ ի նոցանէ քարկոծ առնէք զիս։ Վասն բարւոյ գործոյ ո՛չ առնեմք զքեզ քարկոծ։ Յուլն քարկոծ լիցի։ Միանգամ քարկոծ եղէ.եւ այլն։


Քարձ, ից

See full entry →

adj.

thin-bearded.

NBHL (1)

Դանիէլ էր այր քարձ, մինչեւ կարծել հրէիցն՝ թէ ներքինի՛ իցէ։ Էր դանիէլ քարց, եւ ցամաք մարմնով։ Երաժշտական անուն կնոջ, նաեւ քարձն (իբր անմօրուս, կամ քած)։ Բերանուն կոչի յիրացն բերմանէ. գունչ, քարձ (կամ քարց). (Մահ դան.։ եւ Հ. օգոստ. ՟Ի՟Ե.։ Դամասկ.։ Երզն. քեր.։)


Քարշ

See full entry →

adv.

cf. Քարշումն;
ի —, ընդ —, trailingly, creepingly;
ըստ or ի — ածել, արկանել, ձգել, to train, to trail, to draggle, to drag or draw along;
ի — գնալ, to crawl, to creep in the belly.

NBHL (2)

Չկամեցեալ նոցա ի մեհեանն երթալ՝ ի քարշ անկանէին. (Ճ. ՟Գ.։)

Տանէին ի քարշ զկապեալսն. (Հ. կիլիկ.։)


Քարշահետ

See full entry →

s.

serpent's trail.

NBHL (1)

Յանկարծակի տեսանէաք քարշահետ մեծ վիշապի. (Վրք. հց. ձ։)


Քարոզիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

herald, crier;
promulgator;
reacher;
missionary, missioner.

NBHL (1)

Յայտնի է քարոզչաց, զի խստասիրտք եւ ո՛չ յայնմանէ օգտին. (Մխ. առակ.։)


Քարտէզ, տիզաց

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Ա՛ռ դու քեզ քարտէս մատենի։ Գրեաց բարուք ի քարտիսի մատենին։ Սպառեցաւ ամենայն քարտէսն ի հուր կրակարանին։ Ցուցանէին զքարտէսն պակասեալ։ Ոչ կամեցայ քարտիսիւ եւ դեղով գրել. (Երեմ. ՟Լ. ՟Զ։ ՟Գ. Մակ. ՟Բ։ ՟Գ. Յհ.։)


Քարտէն, տենի

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Ա՛ռ դու քեզ քարտէս մատենի։ Գրեաց բարուք ի քարտիսի մատենին։ Սպառեցաւ ամենայն քարտէսն ի հուր կրակարանին։ Ցուցանէին զքարտէսն պակասեալ։ Ոչ կամեցայ քարտիսիւ եւ դեղով գրել. (Երեմ. ՟Լ. ՟Զ։ ՟Գ. Մակ. ՟Բ։ ՟Գ. Յհ.։)


Քարտէս, տիսաց

See full entry →

s.

card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.

NBHL (1)

Ա՛ռ դու քեզ քարտէս մատենի։ Գրեաց բարուք ի քարտիսի մատենին։ Սպառեցաւ ամենայն քարտէսն ի հուր կրակարանին։ Ցուցանէին զքարտէսն պակասեալ։ Ոչ կամեցայ քարտիսիւ եւ դեղով գրել. (Երեմ. ՟Լ. ՟Զ։ ՟Գ. Մակ. ՟Բ։ ՟Գ. Յհ.։)


Քացախեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Քացախեցուցանեմ.

NBHL (1)

Քացախեցուցանէ զանապական առաքինութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Քացախեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sour, to render sour or acid.

NBHL (1)

Քացախեցուցանէ զանապական առաքինութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Քացախուտ

See full entry →

adj. fig. s.

acetous, acid, pungent;
corrupt, spoiled;
*stewed fruit.

NBHL (1)

Ի յայսցանէ ախտից քացախուտ առասութիւն ընկալեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Քաւարան, աց

See full entry →

s.

place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.

NBHL (1)

Զոր անուանէր՝ լուր մարդկան՝ գառն Աստուածոյ եւ քաւարան. (Շ. խոստով.։)


Քաւդէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

magic;
astrology.

NBHL (1)

Դիւթութեամբ եւ հմայիւք եւ քաւդէութեամբ վրիպեցուցանէ զմարդիկ յԱստուածոյ ճշմարտութենէն. (Եզնիկ.։)


Քաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.

NBHL (2)

Զամպարշտութիւնս մեր դու քաւեսցես։ Գթած էր, քաւէր զմեղս նոցա, եւ ապականէր։ Վասն անուան քո տէր քաւեա՛ զմեղս իմ։ Առ ի քաւելոյ զմեղս ժողովրդեանն.եւ այլն։

Քաւիմ, յորժամ ի դատաստանն ոսոխն դատապարտէ, եւ ոք ի վկայից զիս արդարացուցանէ. որպէս Քրիստոս քաւեաց զաշակերտսն ի դատել զնոսա հրէից վասն հարկ կորզելոյ, կամ չպահելոյ. (Լմբ. սղ.։)


Քաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

expiation, atonement, pardon, propitiation;
— or, սեղան, քաւութեան, libation;
propitiatory;
զոհ քաւութեան, offering.

NBHL (1)

Արասցե՛ս զքաւութիւնն խնկակալ յոսկւոյ սրբոյ։ Լինիցին քրոբէքն՝ մի ի միոջէ կողմանէ, եւ մի ի միւսմէ կողմանէ քաւութեանն։ Արարին զքաւութիւնն ի վերայ տապանակին։ Յանդիման քաւութեանն՝ որ է ի վերայ տապանակի վկայութեանն։ Ամպով երեւեցայց ի վերայ քաւութեանն. (եւ այլն։ Իսկ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. մեծ եւ փոքր քաւութիւն կոչին գաւիթք տաճարին։)


Քաքար, աց

See full entry →

s.

cake, bun, pastry, wafer, simnel, hearth-cake.

NBHL (1)

Շօթս բաղարջս զանգեալ իւղով, եւ քաքարս բաղարջս օծեալ իւղով։ Քաքար մի ի խանէ անտի բաղարջացն եդելոց առաջի տեառն։ Բլիթ մի հաց, եւ պատճառ մի ի կասկարայից, եւ քաքար մի ի տապակէ։ Քաքարացն բաղարջացն, եւ տապակին. (Ել. ՟Ի՟Թ։ Ղեւտ. ՟Բ. եւ ՟Է։ Թուոց. ՟Զ։ ՟Բ. Թագ. ՟Զ. 19։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Գ. 29։)


Քեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to govern, to be at the helm, to steer.

NBHL (1)

Զծովագնաց նաւ տեսանելով ի նաւահանգիստ ածեալ սա զնաւաստին գովէ՛. քանզի անգէտ եւ ոչ իւիք է՝ իմաստուն նաւաստւոյ զսա քեղացեալ ... Ընդէ՞ր ոչ արդեօք զնախախնամութիւն յառաջ քան զաշխարհիս մասունսսախոստովանեսցէ՝ ի նմանէ ամենայն տարերց քեղացելոց. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Քենի, նւոյ

See full entry →

s.

sister-in-law (wife's sister).

NBHL (1)

Բդեշխն վրաց աշուշայ ուներ կին զքենի մեծին վարդանայ։ Որ առնէ զքենի կին։ Մեռանէր մոնոմախ, եւ թագաւորեաց փոխանակ նորա քենի նորա կիւռա թօտօռն քոյր կիւրա զոյի. (Փարպ.։) (Կանոն. Ուռհ.։)


Քեռայր, առն

See full entry →

s.

brother-in-law (sister's husband).

NBHL (1)

Զոր հանեալ էր ի նոցանէ տիգրանայ եւ տուեալ իւրում քեռառնն միհրդատայ։ Զատճատ քեռայր նորին։ Բայց ի մերուժանայ եւ ի նորին քեռառնէ վահանայ. (Խոր. ՟Բ. 41. 79. ՟Գ. 29։)


Քերական, ի, աց

See full entry →

s.

grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.

NBHL (2)

Քերական ո՛չ զամենայն մարդ սահմանէ, այլ միայն զքերականսն. (Դամասկ.։)

Քերթողն քերական արուեստիւն շարակարգէր զգիրս ... քանզի զքերական կանոնսն հաստատաբար մեկնէր։ Առեալ ի նմանէ տունս քերականս, որպէս զի մեկնեսցէ զնոսա ի հռետորականս։ Երեւեցոյց գրով բանս՝ քերականս պէսպէս իմաստիւք զանազանեալ. (Սոկր.։ Վ՛րք բրս։ Վրք. ածաբ.։)


Քերականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

grammar.

NBHL (1)

Քերականութիւն յայնցանէ է՝ որ նենթակայումն են։ Քերականութիւն ասի ուրումն մակացութիւն։ Իքերականութենէն՝ քերականն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Քերեմ, եցի

See full entry →

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

NBHL (4)

Քերեսցէ ի նոցանէ զազան հնացեալ։ Բորըք մեղացն իմ քերեսցին. (Ագաթ.։ Յիսուս որդի.։)

Պարտ է հիւրասիրին եւ զամօթն (հիւրին եկելոյ) ի բաց քերել։ Քերէ զայն մեծ հայհոյութիւն նոցա։ Քերէ զվնասն յաստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ.։)

Ի բաց ի նոցանէն քերեցին զսուրս իւրեանց. (Յհ. կթ.։)

Անդ առ երկնիւք քերէր, եւ այսր յերկիր անցանէր։ Գնաց ի կողմանս ազովտայ, մօտ քերէր առ դաշտիւն. (իմ. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 78։)


Քերթեմ, եցի

See full entry →

va.

to flay, to strip, to excoriate, to peel off;
to make, to compose, to write;
to versify, to poetize.

NBHL (3)

Եւ ըզգլուխսըն քերթէին, ի խորասան զայն տանէին. (Շ. եդես.։)

Առաջին ներգործութեամբ ասեմք, որ քերթելն կարօղ գոյ, ննջիցէ, եւ ոչ կամիցի քերթել. իսկ երկրորդ ներքործութեամբ ասեմք զքերթողն, որ ներգործութեամբ ուսուցանէ. Իսկ ոմանք բարւոք ընդդիմանալով ասեն, եթէ նոյն (է) եւ՛ ունակութեամբ ունել զքերթելն, եւ ներգորրծել քերթողին. (Անյաղթ պորփ.։)

ՔԵՐԹԵԱԼ՝ սըտ քերականաց, որ եւ ՔԵՐԹԱՑԵԱԼ, πεποιημένος . այսինքն արարեալն, է անուն ի հնչմանէ ձայնից բանաստեղծեալ անուանաստեղծութեամբ. զոր օրինակ՝ խոխոջիւն ջուրց, գոփիւն ոտից.


Քերթողաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak or write like a poet, to poetize, to versify.

NBHL (1)

Սոկրատէս իմաստասիրէ, հոմերոս քերթողաբանէ. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Քերթուած, ոց

See full entry →

s.

cf. Քերթութիւն.

NBHL (1)

Որ ինչ թերեւս զնոյն իսկ զքերթողն քերթուածքն զուարճացուցանէ՝ եղանակաւ եւ կամ դաշամբ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Քիթ, քթաց

See full entry →

s.

nose;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
մեծ, փոքր, սրածայր, շրջեալ, տափակ —, a large, big or bottle, little, pointed, turned up, snub or fiat nose;
զ—ս, ի վեր տանել, to turn up the nose, to look scornful, haughty;
այսրէն ընդ ս-ն դառնալ, to get into the nose, to go the wrong way in swallowing.

NBHL (2)

Ոմանց քացախ եւ մանանիխ արկանէին ընդ քիթսն. (Եփր. վկ. արեւ.։)

Ելանէր ծուխ ի քթաց եւ յակընջաց եւ ի բերանոյ նոցա. (Հ. կիլիկ.։)


Քիլ, քլի, քլաւ

See full entry →

s.

space between the tips of the thumb and forefinger;
or.

NBHL (1)

Քիլք ոմանք ի նոյն տանէ երեւեալ ստայօգ բանիւ։ Զքիլսն չարաբանս եւ այլն։


Քինաթագոյց

See full entry →

adj.

rancorous, spiteful.

NBHL (1)

Որ զքէնն թագուցանէ յինքեան. ոխապահ. ոխակալ.


Քինախնդիր

See full entry →

adj.

revengeful, vindictive, malevolent;
— լինել, ելանել, to revenge oneself;
եղեւ մահու նորա, he revenged his death.

NBHL (1)

Հանապազ զսիրան քինախնդիր ոխապահաց կսկծեցուցանէ. (Մանդ.։)


Քինաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քինութիւն.

NBHL (2)

Եւ սո՛ւտ եւ առ քինաւորութեանն խօսի մաղխազ զնմանէ. (Փարպ.։)

Վրէժ խնդրել մեծաւ զնմանէ. (Փարպ.։)


Քինութիւն, ութեան

See full entry →

s.

resentment, hatred, rancour.

NBHL (2)

Եւ սո՛ւտ եւ առ քինաւորութեանն խօսի մաղխազ զնմանէ. (Փարպ.։)

Վրէժ խնդրել մեծաւ զնմանէ. (Փարպ.։)


Քծինք

See full entry →

s.

caresses, fondling, endearment, coaxing, fawning;
wooing, court, courtship, gallantry;
ածել ի —նս, to tame, to domesticate, to familiarize;
գալ ի —նս, to grow tame, to be tamed;
—նս տալ, ի —նս հարկանիլ, cf. Քծնիմ.

NBHL (1)

(Դեւն) եւ քծինս եւս պատիրս բանիցն ներքուստ ի ներքս հաստատեալ սերմանէր. (Վրք. հց. ձ։)


Քղամիդ, մդաց, միդաց

See full entry →

s.

chlamys, mantle, cloak.

NBHL (1)

Արկին զնովաւ քղամիդ կարմիր։ Մերկացուցին ի նմանէ զքղամիդն կարմիր։ Զգեցուցանեն նմա քղամիդ կարմիր եւ (այսինքն) ծիրանիս. (Մտթ. ՟Ի՟Ե. 23. 36։ Մրկ. ՟Ժ՟Ե. 17։)


Քմին

See full entry →

s. adj.

watch, ambush;
in watch.

NBHL (1)

Հրամայեցաք քմինս գնել, եւ մահու գործեցաք նոցա։ Կայր ի քմին յիսուն արամբք։ Բազում զօրօք ի քմին կայր։ Կացուցանէր քմինս ի բազում տեղիս. (Ուռհ.։)


Քնած

See full entry →

cf. Քնածեայ.

NBHL (1)

Իբր քնածն այն որ ղպատառատունն էր զգեցեալ ընդ մողոմոնի։ Որպէս քնածէիցն հասանէր սատակումն. (Երզն. մտթ.։)


Քնածեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

cf. Քնէած.

NBHL (1)

Իբր քնածն այն որ ղպատառատունն էր զգեցեալ ընդ մողոմոնի։ Որպէս քնածէիցն հասանէր սատակումն. (Երզն. մտթ.։)


Քնար, աց, ից

See full entry →

s. ast.

lyre;
viol, harp;
Lyra;
— հարկանել, to play on or sound the lyre.

NBHL (1)

Չէր բամբասանաց քնարն, եթէ քնարաւն՝ Այստուածոյ երգս քո մատուցանէր։ Ոչ քնարաւ փողս հարկանեն, եւ ո՛չ փողով քնար։ Ի ձեռն սաղմոսերգուին քնարի։ Եօթնազի յարմարեալ քնար՝ եօթն անգամ յաւուրն նուագէր տեառն. (Սեբեր. ՟Է։ Նիւս. կազմ. ՟Թ։ Պրպմ.։ Եպիփ. սղ.։)


Քնարահար, աց

See full entry →

s.

lyrist.

NBHL (2)

κιθαρῳδός citharoedus, citharista. Որ հարկանէ զքընարա. նուագիչ քնարաւ. քնարերգակ. փանդըռնահար.

Լուայ իբրեւ զձայն քնարահարաց, զի հարկանէին զքնարս իւրեանց, եւ երգէին զերգս նորս. (Յայտ. ՟Ժ՟Դ. 2։)


Քննական, ի, աց

See full entry →

adj.

of examination.

NBHL (1)

Զգածեալ է մոլորութիւնն քննական բանիւք։ Յափշտակէ զայն ճշմարտութիւնն, եւ նոքիմբք իսկ քննականօք սպանանէ զմոլորութիւն. (Սեբեր. ՟Դ։)


Քննութիւն, ութեան

See full entry →

s.

examination;
research, discussion;
inquiry, inquest, inquisition;
control;
thorough investigation;
— խղճի, self-examination;
ի — մտանիլ, to examine;
ընդ քննութեամբ անցանել, to pass the censorship;
ընդ քննութեամբ արկանել, to examine, to control;
to criticize, to censure.

NBHL (1)

Ի քննել զքննութիւն։ Չիք քննութիւն իմաստութեան նորա։ Ի վերայ զօրաւորաց զօրաւոր քննութիւն հասանէ.եւ այլն։


Քնու

See full entry →

cf. Քնէած.

NBHL (1)

Յաղօթիցն ծուլացուցանէ քնու եւ խաւարեայ մտօք. (Կլիմաք.։)