Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Աստուածածին, ծնի, իւ

See full entry →

adj.

Mother of God.

NBHL (1)

Զանշունչ զգերեզմանն աստուածածածին աուանէ. (Խոսծովիկ։)


Աստուածակազմ

See full entry →

adj.

constructed or made by God.

NBHL (1)

Առնումք յատուածակազմն լեզուոյն (յոսկեբերանէ). (Տօնակ.։)


Աստուածակողմն

See full entry →

s.

side or part of God

NBHL (3)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԿՈՂՄՆ ԱՍՏՈՒԱԾԱԿՈՅՍ τὰ πρὸς τὸν θεόν, τὰ παρὰ τοῦ θεοῦ quae ad deum, in deum, a deo, ex parte dei Կողմն Աստուծոյ. եւ Որ ինչ է ի կողմն Աստուծոյ, եւ ի կողմանէ կամ ի դիմաց նորա.

Դու եղիցիս նման յաստուածակոյս կողմանէ։ Հաւատարիմ քահանայապետ յաստուածակոյս կողմանէ անտի։ Ամենայն քահանայապետ վասն մարդկան կայ յաստուածակոյս կողմն անդր. (Ել. ՟Դ 16։ Երբ. ՟Բ 17։ ՟Ե 1։)

Յորժամ յօժարութիւն ոք եւ փոյթ յանձին ունիցի, տացի նմա ամենայն ինչ եւ յստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ. մ. ՟Բ 20։)


Աստուածակոյս կողմն

See full entry →

cf. Աստուածակողմն.

NBHL (3)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԿՈՂՄՆ ԱՍՏՈՒԱԾԱԿՈՅՍ τὰ πρὸς τὸν θεόν, τὰ παρὰ τοῦ θεοῦ quae ad deum, in deum, a deo, ex parte dei Կողմն Աստուծոյ. եւ Որ ինչ է ի կողմն Աստուծոյ, եւ ի կողմանէ կամ ի դիմաց նորա.

Դու եղիցիս նման յաստուածակոյս կողմանէ։ Հաւատարիմ քահանայապետ յաստուածակոյս կողմանէ անտի։ Ամենայն քահանայապետ վասն մարդկան կայ յաստուածակոյս կողմն անդր. (Ել. ՟Դ 16։ Երբ. ՟Բ 17։ ՟Ե 1։)

Յորժամ յօժարութիւն ոք եւ փոյթ յանձին ունիցի, տացի նմա ամենայն ինչ եւ յստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ. մ. ՟Բ 20։)


Աստուածաճառ

See full entry →

adj.

declared by God;
who discourses of God.

NBHL (1)

Ի սմանէ ծնանին խորհուրդք աստուածաճառք. (Լմբ. սղ.։)


Աստուածային

See full entry →

adj.

divine, belonging to God;
sacred, pious.

NBHL (1)

Ուստի ասի եւ զմարդկանէ՝ եւ զմարդկային իրաց՝ որպէս Աստուածանման, աստուածարեալ. սուրբ, աստուածայինն՝ դաւիթ, կամ Մովսէս, եւ այլն. (Պիտ.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)


Աստուածաշունչ

See full entry →

s.

inspired by God, divine, holy;
Bible, holy Scripture.

NBHL (1)

Աստուածաշունչն ուսուցանէ ձայն (սաղմոսերգին). (Նիւս. կազմ.։)


Աստուածաչարչարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

passibleness of divine nature.

NBHL (1)

Զկոչեցեալն առ ի նոցանէ աստուածաչարչարութիւն մեզ ի ներքս բերեն. (Պրպմ. ՟Խ՟Ա։)


Աստուածապատում

See full entry →

adj.

who relates, narrates, speaks of God.

NBHL (2)

Աստուածապատում Յովհաննու հնազանդեալ ունկնդիր լերուք, ի սկզբանէ էր բանն. (Կոչ ՟Ժ՟Բ.)

Զոր ասաց իսկ աստուածապատումն, թէ ի սկզբանէ էր բանն. (Ագնթ։)


Աստուածասքանչ

See full entry →

adj.

cf. Աստուածահրաշ.

NBHL (1)

Իսկ Դանիէլ հոգւովն զաստուածասքանչն տեսանէր տեսիլ. (Լմբ. հանգ.։)


Աստուածավայելուչ

See full entry →

adj.

that befits, becomes God.

NBHL (2)

θεοπρεπής deum decens Վայելուչ կամ վայելչական Աստուծոյ. որ ինչ աստուծոյ վայե՛լ է, եթէ՛ ի կողմանէ իւրմէ, եւ եթէ ի կողմանէ մերմէ.

Յաստուածավայելուչ կրիցն ոչ անկանէր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)


Աստուածատեաց

See full entry →

adj.

that hates God.

NBHL (1)

ընդ աստուածատեցին զշոգմոգսն ի կարգ արկանէ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Աստուածատես, ից

See full entry →

adj.

that has seen, that sees God.

NBHL (1)

Իսրայէլ աստուածատես թարգմանի. եւ նա հաւատովք տեսանէր զԱստուած. (Կիւրղ. ծն.։)


Աստուածատեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hatred, aversion of God.

NBHL (2)

Զորս գտանէ յաստուածատեցութեան գոլ.

Զորս գտանէ յաստուածատեցութեան. (Ագաթ.։)


Աստուածարար

See full entry →

adj.

made by God;
that deifies.

NBHL (1)

θεοποιός deificus Որ Աստուած առնէ կամ աստուածացուցանէ շնորհօք. սրբարար.


Աստուածացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.

NBHL (3)

Աստուած մեր ի սկզբանէ աստուածացուցանել կամեցաւ զմարդն ի ձեռն պատուիրանին պահպանութեան. եւ իւրով մարմնանալովն եւ մկրտութեամբն աստուածացոյց զմարդն. (Լաստ. ըթիերց։)

Միացուցանէ ընդ ինքեան զմարդկային բնութիւնս՝ աստուածացուցանելով զնա. (Շ. թղթ.։)

Զոր կամի՝ աստուածացուցանէ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Աստուածացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that makes a god of any thing;
that deifies.

NBHL (1)

ἑνθεωτικός. deificus. Որ աստուածացուցանէ՝ ո՛ր եւ է օրինակաւ.


Աստուածափախոյց

See full entry →

adj.

that drives away, that causes God to remove far off;
unpleasant to God.

NBHL (1)

Որ զԱստուած կամ զշնորհս Աստուծոյ փախուցանէ.


Աստուածեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

divine.

NBHL (1)

Այսու նմանութեամբք տեսանէին (զԱստուած) մարդք աստուածեղէնք. (Եփր. ծն.։)


Աստուածխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

oracle;
cf. Աստուածախօսութիւն.

NBHL (1)

Ի բեմբի աւետարանն զաստուածխօսութիւնն քրիստոսի առ սուրբս ցուցանէ. (Տօնակ.։)


Աստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

divinity;
deity;
God.

NBHL (1)

Դու ինքն աստուածութիւնդ մարդացեալ ըթներցար։ Գովաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)


Աստուստ

See full entry →

adv.

hence, thence

NBHL (3)

Կամ Յայսմ բանէ. ի բանէ աստի. բանիւս այսուիկ. յայսմանէ.

ἕνθεν, ἑνθένδε, ἑντεῦθεν hinc, inde Աստի. ի տեղւոջէ աստի. յայսմ վայրէ. ի կենաց աստի. եւ Յայսմ կողմանէ. աստից, ասկից.

Աստուստ ցուցանէ, կամ յայտնէ. (Լծ. պորփ.։)


Ատամնաւոր

See full entry →

adj.

toothed, notched, dented.

NBHL (1)

Ատամնաւորի եւ աճեցելոյն մատուցանէ զհացն. (Նիւս. կազմ.։)


Ատեան, տենից

See full entry →

s.

tribunal, court, audience, auditory, assembly of judges, seat, bar;
magistrate;
senate;
յ— մատնել, to call before a tribunal or council;
գումարել զ—, to convoke, to call together an assembly.

NBHL (1)

Մինչ նստէր յատենին (պիղատոս)։ Նստէր յատենի (հերովդէս)։ Ածէին զնա յատեանս։ Մերժեաց զնոսա յատենէ անտի։ Հարկանէին առաջի ատենին։ Յատենի կայսր հասեալ կամ։ Ամենեքին կալոց եմք առաջի ատենին Քրիստոսի. եւ այլն։


Ատելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

hateful, odious;
tiresome, disagreeable, unpleasant;
that bears hatred, malevolent.

NBHL (1)

Մինն ի նոցանէ սիրելի, եւ միւսն ատելի. եւ եղիցի որդի անդրանիկ ատելւոյն. (Օր. ՟Ի՟Ա 15։)


Ատելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hate, aversion, horrour, rancour, enmity, dislike.

NBHL (1)

Ի յայնմանէ՝ վաշխառութիւն, եւ ըզմիմեանս ատելութիւն. (Շ. այբուբ. ՟Ա։)


Ատենաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to harangue, to speak in public, to declaim.

NBHL (3)

Առաջի բազմութեան, եւ ի տան Տեարն ատենաբանէր. (Մխ. երեմ.։)

Եւ Պօղոս ատենաբանէր, ձեր բանս այս փրկութեան առաքեցաւ։ Ի դատելն պօղոսի, եւ յատենաբանելն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. յանառակն։)

Դարձեալ պետրոս՝ որպէս ի սկզբանն՝ ատենաբանէ. (Ոսկ. գծ.։)


Ատոք

See full entry →

adj.

full, fat, abundant, fertile;
— հառկ, eared, an ear (of corn).

NBHL (1)

Կլանէին զեօթն հասկսն զնտիրս եւ զատոքս։ զցորեանն ատոք ի հասկին. (Ծն. ՟Խ՟Ա 7։ Մրկ. ՟Դ 28։)


Ատոքացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fill, to make full or fat.

NBHL (1)

Որպէս կորդ երկիր, զի ատոքացուցանէ զսէզն. (Լմբ. ովս.։)


Արագ, ունք, ագք

See full entry →

adj. adv.

quick, prompt, dexterous, nimble;
rapid, swift;
expeditious;
frequent;
quickly, promptly, adroitly, swiftly, speedily;
արագ արագ, very quickly, very soon, cf. Անյապաղ.

NBHL (1)

Արագ արագ հանէր ի գահոյս իւր, եւ համբուրէր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Արագահաս

See full entry →

adj.

that happens, arrives or comes quickly.

NBHL (2)

Որ արագ հասանէ. փութով հասեալ Ի վերայ.

Որ ի շնչափողն խոտորի, եւ արագահաս հեղձուցանէ. (Լծ. ածաբ.։)


Արագավախճան

See full entry →

adj.

that is soon ended or dead.

NBHL (1)

ὁξύμωρος brevi periturus, ταχύμερος brevis aevi Որ արագ վախճանի. ոյր օրհասն փո՛յթ հասանէ. երագազրաւ. վաղանցուկ. կարճատեւ.


Արագեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hasten, to press, to accelerate, to dispatch.

NBHL (1)

Որպէս ծարաւին արագեցուցանէ զմերձակայսն, թէ արագեցէ՛ք ջուր տալ. (Խոսր.։)


Արագիլ, գլաց

See full entry →

s.

stork.

NBHL (1)

Արագլաց՝ որ ծերունիքն են, ձագք ամենայն ուստեք պաճարեն շահ ծնողացն ի պէտս։ Ի թռչունս բուն զվերին զարդարութիւն արագիլ ցուցանէ, զծնողս փոխանակ կերակրելով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)


Արական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

male;
masculine;
—ք, cf. Առականք;
—թիւ, odd;
— or արեկան, jaundice.

NBHL (3)

Փարաւովն զարուսն հեղձուցանէր, եւ սատանայ զարական միտսն. (Տօնակ.։)

Արք անուանէ զնոսա վասն ուժգնութեանն. քանզի արական անուն՝ զօրութեան է նշանակ. (Լմբ. սղ.։)

Ընծայի իւրմէն արական, որ է մարմնոյն դեղնիլն։ Սեւ իրական կամ արական, որ է դեղնանալն։ Իյարականէն, ի լերդին ցաւոյն, եւ ի կալուածոյն. (Մխ. բժիշկ.։)


Արամբի, բւոյ, բեաց

See full entry →

adj. s.

married woman;
— առնել, to impregnate, to violate.

NBHL (1)

ինքն ստեղծանէ զպատկերս մարդկան յորովայնի արամբոց. (ՃՃ.։)


Արատաւոր, աց

See full entry →

adj.

vitious, faulty.

NBHL (1)

Առ սեղանն մի՛ մատիցէ, զի արատաւոր է։ Ըստ ամենայն արատաւոր բանի։ Զարատաւորն յանարատէ անտի ոչ զատուցանէին։ Բծկանք՝ արատաւորք. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա 23։ Օր. ՟Ժ՟Է 1։ Եզեկ. ՟Ի՟Բ 26։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ 17։)


Արատեմ, եցի

See full entry →

va.

to spot, to stain, to soil, to spoil, to blot, to vitiate, to contaminate.

NBHL (1)

Եւ զխառնուածս անկեալ անգստին ի նմանէ, զի մի՛ արատիցի. (Եւ. ՟Ի՟Ը 32։)


Արարողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rite, ceremony;
— պատարագի or պատարագամատոյց, liturgy.

NBHL (1)

Զօրութիւն նոցա ցուցանէ, եւ յամենայն գրեթէ անժամանակապէս զթափանցիկն արարողութիւն։ Կատարել զարարողութիւն խնդրոյն բարետեսակութեամբ խոստացեալ. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե. եւ Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)


Արարուած

See full entry →

s.

action;
work, deed;
an act of theatre.

NBHL (1)

Որ որակութիւն եւ արարուած ինչ կարծիցէ ունել զԱստուած։ Ի սմանէ որակացեալ եւ արարուած ընկալեալ է սեռական առաքինութիւնն։ Ըստ տեղւոյ խոհականութեան երկու են որակք արարուածք, խոհուն, եւ խոհօղն. (Փիլ. այլաբ.։)


Արաց

See full entry →

s.

sixth ancient month of the Armenians.

NBHL (2)

Վեցերորդ ամիս հայոց. զոր Վանակ. ի տարեմուտն, ստուգաբանէ, Արանց կամ արեաց ամիս ի ձմերան.

Մետասաներորդ ամսեանն, որ է ինքն արաց. իմա՛ ըստ եբր. սէպաթ, որ է մետասաներորդ ի նիսանէ. (Զքր. ՟Ա 7։)


Արբուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give to drink, to soak;
to water, to steep.

NBHL (5)

Արբուցանէր զիս ուրախաւէտն բաժակաւ. (Պիտ.։)

Ըստ կարին զքաղցն լնու, եւ զծարաւն արբուցանէ։ Սարգ. (՟ա. պ. ՟Թ։)

Որ արբուցանէ զամենայն երկիր ի գինւոյ իւրմէ։ Արբոյց զիս դառնութեամբ. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա 7։ Ողբ. ՟Գ 15։)

Վա՛յ որ արբուցանէ ընկերի իւրում հրապոյրս պղտորս, եւարբուցանէ՝ զի հայեբցի յայրս նոցա. (Ամբ. ՟Բ 15։)

Ոչ տալով յագուրդ սրոյն ծարաւոյ, յոր միշտ արբուցանէր յարենէ վիրաւորաց. (Յհ. կթ.։)


Արբուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

who makes one drink.

NBHL (1)

Որ արբուցանէ. արբուցանօղ. արբուցօղ.


Արբուցումն, ման

See full entry →

s.

the act of making one drink;
tbe act of watering.

NBHL (2)

Ոչ ուստեք արբուցումն բաւական թագաւորականին գտանէր տեղւոյ. (Խոր. ՟Բ 36։)

Մատուցանելով զարբուցումն ջրոց։ Զաւետեացն սնուցանէի երկիր արբուցմամբ. (Պիտ.։)


Արգահատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to have pity or compassion, to grieve, to console, to comfort;
to conjure, to entreat, to demand, to intercede.

NBHL (1)

Իբրեւ ի դիտանոցէ իմեքէ ի հեռուստ տեսանէ զմարդկան կիրոն, արգահատէ զկուրութեան զծառայեալս. (Նիւս. կուս.։)


Արգանդ, ի

See full entry →

adj.

matrix, womb, belly, bosom;
abdomen;
փող, անցք —ի, vagina.

NBHL (1)

Յո՞ր արգանդէ ելանէ սառն (այսինքն ուստի՞ ծնանի). (Յոբ. ՟Լ՟Ը 29։)


Արգաւանդ, աց

See full entry →

adj.

fertile.

NBHL (1)

Ոռոգանէր զարգաւանդ երկիր մտաց իմոց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Արգել

See full entry →

s.

binderance, obstacle, opposition, impediment, embarrassment, difficulty, delay, obstruction;
encumbrance;
prohibition, forbiddance, inhibition, interdiction;
arrest;
detention, prison;
contrary, opposing;
— եկեղեցական, interdict;
— առնել՝ արկանել՝ լինել, to arrest, to hinder, to contradict, to oppose, to embarrass, cf. Արգելուլ, cf. Խափանել;
յ— արկանել, to arrest, to imprison, to immure, to encloister, cf. Շրջափակել, cf. Շրջապատել.

NBHL (2)

Եւ նոցա արգել արկանէր՝ գնալ յանօրէն ճանապարհն ելանել. (Բուզ. ՟Գ 13։)

Պաշարէր զնոսա, եւ յարգել արկանէր զնոսա. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա 65։)


Արգելական, ի, աց

See full entry →

adj.

encloistered, arrested, enclosed, detained, imprisoned.

NBHL (1)

Այնպէս արգելական էր, մինչ զի եւ յեկեղեցին ոչ ելանէր. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Արգելան, աց

See full entry →

s.

arrest, detention, prison;
lazaretto, quarantine;
դնել յ—ս, to arrest, to imprison.

NBHL (2)

Ամենայն հարսանաց եղեն արգելանք սգոյ սրսկապանք իւրեանց։ Ելին նոքա յարգելանէ անտի. (՟Ա. Մակ. ՟Ա 28։ ՟Զ 21։)

Իբրեւ յարգելան տաճարին զգուշութեամբ պահպանեցեալք։ Որդի արձակեալ յարգելանէս (ի մարմնոյ)։ Տո՛ւր ինձ ապրել ի խաւարին արգելանէ. ((ի փորոյ կիտին). Փիլ.։)