Entries' title containing բեկ : 79 Results

Նախանձաբեկ

adj.

dying with envy, full of envy, envious, jealous;
— առնել, to move to envy, to provoke to jealousy, cf. Նախանձեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (12)

Իբրեւ զնախանձաբեկս, եւ ամենայն մարդկան փրկութեան թշնամիք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4։)

Բազում են գունդք նախանձասբեկաց եւ չարախօսացն։ Նախանձ նախանձաբեկացն յոչէութիւն դառնայ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ.։)

Դուստր էր հաւատոցն աբրահամու. (եւ ոչ նախանձաբեկ ժողովարանին. Լմբ. անառակ.։)

Մի՛ նախանձաբեկ առներ զկին գրկաց քոց. (Սիր. ՟Թ. 1. հին։)

Որ ուսուցանէ զորդի, նախանձաբեկ առնէ զթշնամիս. (Սիր. ՟Լ. 3. նոր։)

Ընտրեաց աստուած զհեթանոսս, զի նախանձաբեկ արասցէ զհրէայսն. (Իգն.։)

Փեննա նախանձաբեկ առնէր զխանն՝ բարկութեամբ. (Եփր. թագ.։)

Ջանայր զվրէժ խնդրել մեծաւ քինու նախանձաբեկ լինելով. (Ագաթ.։)

Բանսարկուն նախանձաբեկ լինէր ի տեսանել զերանելին յայնպիսի հանդէս բարեպաշտութեան. (Ճ. ՟Բ.։)

Զորմէ նախանձաբեկ եղելոյ մարգարէն ասէր, այլ նոքա կամէին՝ թէ հրոյ ճարակ լեալ էին. (Ոսկ. ես.։)

Նախանձաբեկ գոլով նոցին՝ առ փրկութեան հեթանոսին. (Յիսուս որդի.։)

βάσκανος invidus. Նախանձու բեկեալ՝ մաշեալ. մախացող.


Նախանձաբեկ լինիմ

sv.

cf. Նախանձիմ;
cf. Նախանձաբեկիմ.

· Calfa


Նաւաբեկ

adj.

shipwrecked;
— նաւաստի, ծովագնացք, the shipwrecked mariners or people, the survivors from a wreck;
— լինել, to be shipwrecked, cast away.

· Calfa

NBHL (6)

Փրկեա՛ ի վտանգէ զնաւաբեկս ի յալեաց ծովէ (կամ ծովու). (Շար.։)

Ի ներքոյ կալով նաւելն մեզ, հետեւի նաւաբեկ լինել՝ կամ ոչ. (Նիւս. բն.։)

Նաւաբեկեցայց եւ ի յուսոյ։ Նաւաբեկեցելումն տու՛ր ձեռն. (Ածաբ. Առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. աղք.։)

Առ նաւահանգստին բիւրաւոր բեռամբքն նաւաբեկեցաւ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)

Մի՛ քրէիքուր վարուց չարութեամբ նաւաբեկեալք ապաշաւեսջիք. (Յհ. կթ.։)

ναυαγός naufragus. Ոյր նաւն է բեկեալ խորտակեալ. կրօղն զնաւաբեկութիւն.


Նաւաբեկիմ, եցայ

vn.

to run aground, to strand, to founder, to be lost.

· Calfa

NBHL (4)

Ի ներքոյ կալով նաւելն մեզ, հետեւի նաւաբեկ լինել՝ կամ ոչ. (Նիւս. բն.։)

Նաւաբեկեցայց եւ ի յուսոյ։ Նաւաբեկեցելումն տու՛ր ձեռն. (Ածաբ. Առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. աղք.։)

Առ նաւահանգստին բիւրաւոր բեռամբքն նաւաբեկեցաւ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)

Մի՛ քրէիքուր վարուց չարութեամբ նաւաբեկեալք ապաշաւեսջիք. (Յհ. կթ.։)


Նաւաբեկութիւն, ութեան

s.

shipwreck, wreck;
stranding.

· Calfa

NBHL (6)

Փարիսեցին ի նմին ի նաւահանգստին ընդ նաւաբեկութեամբ անկաւ։ Նաւաբեկութիւն ընդունել։ Հաստատեցաւ սիւն խաչին ի նաւ աշխարհիս, եւ աշխարհս առանց նաւաբեկութեան մնաց. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. զատիկ.։)

Հանդիպեալ նաւաբեկութեան. (Նիւս. կուս.։)

Նաւաբեկութեամբ խորասոյզ եղեալ կորնչի։ Եթէ հասարակաց դիպեսցի նաւաբեկութեան մահ։ Եւ՛ս չարագոյժ զնաւաբեկութեանցն ունի զտարակոյս. (Պիտ.։)

Եռացոյց ի վեր զալիս, եւ սաստիկ նաւաբեկութիւնք լինէին. (Ղեւոնդ.։)

Ի նաւաբեկութեան կորնչիցի. (Յհ. կթ.։ Տե՛ս եւ Պիտ. 39. 248. 423։)

ναυαγία, -άγιον naufragium. Բեկումն կամ խորտակումն նաւու. նաւաբեկն լինել. կէմի ՝ կամ.


Ծանրաբեկ

adj.

oppressed, sinking.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ծանրութենէ բեկեալ, կամ կորացեալ մօտ ի բեկումն.

Ի ծանրութենէ հասկոյն գլխարկեալ գտանիցի ծանրաբեկ ի յերկիր անկեալ. (Վեցօր. ՟Է։)


Պատկերաբեկ

s.

iconoclast, image-breaker.

· Calfa


Կաշառաբեկ

adj.

bribed, corrupted, suborned;
venal;
—ս առնել, to bribe with gifts or with money.

· Calfa

NBHL (2)

Պատուհասակոծ առնէր զդպիրսն իբրեւ զկաշառաբեկս. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 15։)

Կաշառաբեկս առնէր. (Բուզ. ՟Դ. 5։)


Սաբեկ, այ

s. fig.

thicket;
pardon.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

. (սեռ.-այ). անյայտ նշանակու-թեամբ գործածուած է մէկ անգամ Ծն. իբ. 13. «եւ ահա խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սաբեկայ զեղջերացն». այստեղից անցել է նաև Բուզ. 93, Եփր. երաշտ. 203-204, 209, Շար.։

Հները հասկացել են զանազան ձևե-րով. այսպէս Վրդն. ծն. մեկնում է «Աաբեկն ոստ մի ծառոյ թարգմանի, կամ երկճղի ծառ. իսկ առ ի միտս՝ թո-ղութիւն կոչի... ոմանք ասեն թոյլ գոլ». (ՀԲուս. § 2676 վերջընթեր բառը հաս-կանում է թայլ բոյսը)։ Առանձին բոյ-սի տեսակ է հասկանում նաև Թովմաս վրդ. Կիլիկեցի, որ գրում է «թուզ, նու-ռըն և սաբեկ» (տե՛ս ՀԲուս. անդ)։ Տունկ է նաև ըստ Եփր. երաշտ. «Ջոր և տունկ անուանեաց սաբեկ.-Տնկեսցէ զտունկս զայս սաբեկ.-Անուն տնկոյն սաբեկ ասի»։-Բառ. երեմ. էջ 278 դը-նում է «սաբեկայ. բարձր»։ Իբր եբր. բառ յիշում են ՀՀԲ և ՆՀԲ՝ զանազան մեկնութեամբ։

NBHL (2)

Սաբեկն ոստ մի ծառոյ թարգմանի, կամ երկճղի ծառ. Իսկ առ ի միտս՝ թողութիւն կոչի. (Վրդն. ծն.։)

Եւ ահա խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սաբեկայ զեղջերացն. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 13։)


Սրտաբեկ

adj.

broken-hearted, discouraged, dejected, despondent;
astonished, frightened;
— առնել, to dishearten, to discourage, to deject, to take away a person's courage, to disconcert;
to dismay, to frighten, to strike with astonishment;
— լինել, to be broken-hearted, disheartened, down cast, dispirited, desponding, to lose or want courage;
to be frightened, dismayed.

· Calfa

NBHL (7)

ἕκθυμος . Բեկեալ սրտիւ. սրտակոտոր. ահաբեկեալ. սասանեալ. խոնարհեալ. սիրտը կոտրած, կտրած, փրթած.

Յայնչափ քաջութեան մրտի մանկանցն եօթանեցունց սրտաբեկ լինէր թագաւորն. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 39։)

Սրտաբեկ լինէր հերովդէս արքայն. (Տաղ.։)

Որք յանցաւորքն իցեն, սրտաբեկ լինին։ Միդաւ եւ մառախղաւ սրտաբեկ լինէր նինուէ. (Սեբեր. ՟Զ։ Եփր. նին.։)

Սրտաբեկ սրտապախ լինել։ Տակաւին սրտաբեկ էր։ Սրտառուչ սրտաբեկ դառնալոց է. (Ոսկ. ես.։)

Պահապանացն սրտաբեկ ոգէսպառ ի քաղաքն անկեալ։ Ելեալ անտի սրտաբեկ գնացին ի տաճար. (Ագաթ.։ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Ե.։)

Կամաւոր իսկ՝ եւ սրտաբեկ։ (Մեղայն) սրտաբեկ հնչումն, անհնարից ճարակ։ Սրտաբեկ եւ յոգնաթախիծ արգահատութիւնք. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Է. ՟Կ՟Զ։)


Սրտաբեկեմ, եցի

va.

cf. Սրտաբեկ առնեմ.

· Calfa

NBHL (8)

Սրտաբեկեաց (կամ միջաբեկեաց) զնա տրտմագին։ Գոչել ի վերայ թշնամեացն եւ սրտաբեկել. (Գանձ.։ Բրսղ. մրկ.։)

ՍՐՏԱԲԵԿԵՄ ՍՐՏԱԲԵԿԻՄ. Բեկանել զսիրտ. բեկանիլ սրտի. սրտաբեկ ահաբեկ լինել.

Եթէ տագնապ ինչ հասանիցէ, ընդ անձանց եւ ընդ քո առ հասարակ սրտաբեկիմք. (Կիւրղ. թագ.։)

Բազում գազանք զարհուրեալ սրտաբեկին ի ձայնէ ահագին բարբառոյ նորա (առիւծո՛ւ). (Վեցօր. ՟Թ։)

Սրտաբեկեալ պահապանացն՝ զարհուրեալ մեռանէին։ Սրտաբեկեալք զարհուրէին. (Շար.։ Փարպ.։)

Սրտաբեկեալ զարհուրի եւ ամաչէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)

Յոյժ սրտաբեկեալ խոցիմ, յորժամ տեսանեմ զազգս մեր՝ անփոյթ արարեալ զիմաստասիրական ուսմանց. (Երզն. քեր.։)

Յորժամ յիշեմ զահաւոր զբեմբն դատաստանին, սրտաբեկեալ լինիմ յերկեղէն։ Սրտաբեկեալ չարն անդնդային՝ ընդ յայտնութիւն կենարար խաչին. (Գանձ.։)


Սրտաբեկիմ, եցայ

vn.

cf. Սրտաբեկ լինիմ.

· Calfa


Սրտաբեկութիւն, ութեան

s.

faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.

· Calfa

NBHL (2)

Խրախոյս իսրայէլի տայր նովաւ աստուած, եւ սրտաբեկութիւն թագաւորին՝ որ լսէր. (Կիւրղ. ել.։)

Տեսիլք ահագինք, եւ արհաւիրք սրտաբեկութեան։ Եւ արդ ի վերայ այսքանեաց յուսահատութեանց եւ ահարկու սրտաբեկութեանց։ Ցաւոցն սրտաբեկութեանն. (Վեցօր. ՟Ե։ Նար. ձ։ Բուզ. ՟Դ. 13։)


Վճռաբեկ ատեան

sn.

the Court of Cassation.

· Calfa


Վշտաբեկ

adj.

afflicted, worn out, bowed down by suffering.

· Calfa

NBHL (2)

Վշտօք բեկանօղ, եւ բեկեալ.

Անձնատուրք եղեն՝ ոմանք առ վշտաբեկ նեղութեան. (Ղեւոնդ.։)


Վաստակաբեկ

adj.

worn out with fatigue, overweary, tired, fatigued, harassed;
— առնել, to overweary, to tire out, to fag, to jade, to overburden with labour, to break down with fatigue;
— առնել զերիվարն, to strain, to over-ride or overwork a horse;
— լինել, to overwork or overfatigue oneself, to be wearied with, crushed, worn out, harassed, faint or spent with fatigue, to knock oneself up, to work oneself to death.

· Calfa

NBHL (3)

Որ բեկանէ զզօրութիւն վաստակօք. խոնջեցուցիչ. ծանր.

Բազմօրեայ հանգուցեալ ի վաստակաբեկ աշխատութեանցն. (Կաղանկտ.։)

Վանեալ պարտեալ վաստակաբեկ առնելով զթագաւորն. (Ագաթ.։)


Սանձաբեկ առնեմ

sv.

cf. Սանձակոծեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնպիսիսն իբրեւ զխռովարարս դարձուցանել եւ սանձաբեկ առնել արժան է. (Կանոն.։)


Սովաբեկ, աց

adj.

starving, famished;
— առնել, to make suffer famine, to famish, to starve.

· Calfa

NBHL (4)

Լից զսովաբեկ անձն իմ ի փշրանաց ողորմութեան շնորհի քո։ Բաշխես զմարմին քո ի ճաշակս սովաբեկաց։ Այցելու լեր մոլորելոյս՝ մերկիս եւ սովաբեկիս. (Բենիկ.։)

Բանակն սակաւ է, եւ սովաբեկ. (Ուռհ.։)

Ախտաբեկ սովաբեկ (յն. սովով՝) ամենայն ցաւօք վարակեալ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ա։)

Սովաբեկ արար զքեզ. (Օր. ՟Ը. 3։)


Խեկբեկս

adv.

halting, hobbling, stumbling about.

· Calfa

NBHL (2)

Կաղս ի կաղս՝ հայելով զկնի իւր՝ փախչէր ... որոց տեսեալ զերանելի խուժիկ, զի երթայր խեկբեկս յընթացի. (Փարպ.։)

Իբր խեղ եւ բեկեալ. խեղաթիւրս կամ կաղալով իմն.


Խեցբեկ

adj.

badly pronounced, barbarous, corrupted, spurious, harsh.

· Calfa

NBHL (3)

Որքտարտամութեամբ խեցեբեկ բարբառով զբանս արձակեն. (Խոսր.։)

Հարցանել զձեզ զդիւական արգոց, եւ զբոզիցն խեցեբեկ նուագաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)

որպէս զխեցի բեկեալ, կամ բեկբեկեալ. որպէս զհեց ոլորածոյ. Կցկտուր. անհարթ. եւ Ծեքծեքեալ. կանացի. κατακεκλασμένος confractus, tortuosus. կոտրտած, ծըռմռտըկած.


Խեցբեկագոյն

adj.

very barbarous, unpolished, very corrupt, very rude, very harsh.

· Calfa

NBHL (3)

Առաւել կամ յոյժ խեցեբեկ. կարի անհարթ եւ խժական կամ անախորժ. խեղաթիւր.

Վասն խեցբեկագոյն եւ խոշորագոյնլեզուին։ Խեցեբեկագունին այնորիկ դարդարացւոց լեզուին. (Կորիւն.։ Խոր. ՟Գ. 54։)

Զխեցբեկագոյն զբարս հեթանոսութեան։ Ի բաց ճնշեալ զխեցեբեկագոյն բարս նոցա. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)


Խեցբեկեմ, եցի

va.

to jabber;
— զգաղղիարէն, to speak broken English, to talk gibberish.

· Calfa


Ծնեբեկ, ի

s. bot. asparagus.

· Calfa

NBHL (3)

Ուստի ոսկին եւ արծաթն հատանի՝ երկրաբոյս իբրեւ զծնէբեկ. (Խոր. աշխարհ.։)

Վասն հիլիոնի, եւ որ է ծնեբեկն։ Ծնեբեկն վայրի խոտ է եւ չախորժայ զվաստակն. (Վստկ.։)

ԾՆԵԲԵԿ կամ ԾՆԷԲԵԿ. ἁσπάραγος asparagus. իտ. sparago, gi. Բերք բանջարոյ ուղղաբերձ, թզաչափ, որ ընդ ծնանիլն եւ բեկանի, այսինքն առ օրին հատանի, մինչդեռ է փափուկ ախորժահամ. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Կաղնաբեկ

s.

nut-crackers.

· Calfa


Քամակաբեկ

cf. Քամակակոտոր.

· Calfa

NBHL (2)

Ապշեալք՝ քամակաբեկք. Քամակակոտոր խորտակմամբ ցրուեալք. (Փարպ.։)

ՔԱՄԱԿԱԿՈՐ ՔԱՄԱԿԱԲԵԿ ՔԱՄԱԿԱԿՈՏՈՐ. κυρτοβάτων, -τουσα incurvatus, -ta. Ոյր պրպէս թէ բեկեալ եւ կոտորեալ է քամակն. կորացեալ. միջաբեկ. սրտաբեկ. կթոտ. մեջքը՝ սիրտը կոտրած, ծռած.


Քարբեկ

s. bot. stone-break, saxifrage, alchemilla or lady's mantle.

· Calfa

NBHL (1)

ἕμπετρον, σαξίφραγον . ի լտ. saxifragum, seselis. Խոտն՝ որ բեկանէ զքար երիկամանց. ասի եւ բուսանիլ ի մէջ քարանց ճեղքելոց։ Դաղիպն։


Նգաբեկեմ, եցի

NBHL (1)

Եթէ ունիցի իշխան այր, բանիւք իւրովք զնա մղեալ նգաբեկէ, եւ առ նենգութիւն սպանման սրէ. (Ոսկ. հերոդ. (գրեալ էր, ընգաբեկէ)։)


Ցրտաբեկ

NBHL (2)

Անձրեւաթաց եւ ցրտաբեկ ի գիշերի, արեւակէզ եւ անհանգիտստ ի տուէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։)

Ցօղահար եւ ցրտաբեկ լինիցին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 8։)


Ցրտաբեկութիւն, ութեան

NBHL (1)

Սովով ծնկին, եւ ցրտաբեկութեամբ. (Պիտ.։)


Definitions containing the research բեկ : 363 Results

Ակնարկեմ, եցի

vn.

to make signs with the eyes;
to indicate, to show, to mark, to denote, to signify;
to regard, to see, to revise;
to concern, to belong to;
to permit;
— ընդ ակամբ, to scowl.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ուժգինս ակնարկես, սուզանիմ։ Ակնարկելով քո ի յաղերս բանիս։ Ակնարկեա՛ ի բեկութիւնս։ Ի կործանեալս յիս ակնարկեսցես։ Առ պարտաւոր գերիս ողջամիտ կամօք ակնարկեն. (Նար.։)


Ահարկու, ի, աց

adj.

frightful, horrible, awful, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Ահարկու դիւաց եւ ամենայն չար պատահարաց։ Ահարկու ախոյեանք, կամ դէմք, հրաման, վկայ։ Ահարկու նուիրեալ փայտիւս։ Ահարկու սրտաբեկութիւնք. (Նար.։)


Ահարկութիւն, ութեան

s.

terror, dismay, affright, intimidation.

· Calfa

NBHL (1)

Ահ արկանելն. ահաբեկ առնելն. վախ ձգելն. գօրգութմա։


Բառնամ, բարձի, բարձ

va. vp.

to take away, to remove, to carry off, to displace;
to retrench;
to derogate, to suppress, to withdraw;
to cause to cease, to destroy, to dispel, to efface, to extinguish, to stifle;
to take away, to ravish, to take, to steal, to rob;
to lift up, to raise;
to bear, to support, to sustain;
— ի վերայ, to put, to put on, to load;
— ի հաշուէ, to discount, to deduct, to abate;
— զօրէնս, to repeal a law, to cancel, to annul;
— զխոչս, to clear, to extricate;
— զցանկն, to unbar;
— զմանուկն յարգանդէ, to deliver a woman;
— թողուլ, բարձի թողի առնել, to abandon, to forsake entirely, cf. Մերժեմ, cf. Լքանեմ;
—ի լուծ կշռոց, to weigh;
— զգլուխ, to behead, cf. Գլխատեմ;
աղաղակ կական՝ կառաչ՝ ձայն՝ ճիչ —, to scream, to cry out;
to weep;
— ի միջոյ, to carry away, to stroy, to annul;
— զամենայն դժուարութիւն, to take away all difficulty;
— զկեանս ուրուք, to take away the life of some one, to kill, to murder;
բաղոք —, to appeal, to invoke, to lament;
— զցաւս, to support pain;
— ուստեք, to go away, to depart;
— զթիւ, to subtract;
— արձակել, to dismiss;
բարձեալ բերել, to carry;
to be carried or brought;
to liken, to compare;
to be taken away;
to be destroyed;
to be estinguished;
բարձիր եւ անկիր ի ծով, be thou removed and cast into the sea;
— մտաց հպարտութեամբ, to be proud of;
արք արգարք բառնիմ, the just perish;
Դամասկոս բարձցի ի քաղաքաց, Damascus will soon be no longer a city;
բարձաւ ուխան, the pact is broken;
— ի կենաց, to die;
նմա բարձին զխանչն, they put on him the cross.

· Calfa

NBHL (1)

Բառնալ լծակօք զտապանակն, կամ զսեղանն, եւ զվերնափեղկս խորանին։ Յուսս իւրեանց բառնային, եւ թաղեցին։ Բարձին զնա ձիովք։ Բարձին զնշխարս կոտորոցն։ Բարձցէ զխաչն։ Գառն Աստուծոյ՝ որ բառնայ զմեղս աշխարհի։ Ոչ գնասցեն, այլ բառնալով բարձցին (յայլոց)։ Հուր բառնայցէ (բեկորով խեցւոյ)։ Բարձին զպղինձ նոցա ի Բաբելոն։ Բարձցեն զիս (զոսկերս իմ) յԵգիպտոսէ. եւ այլն։ Որ եւ ասի ստէպ, Բարձեալ բերել. Բարձեալ տանել. եւ այլն։


Բարեզարդութիւն, ութեան

s.

embellishment, ornament, finery;
reformation, reform.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձքն՝ նշանակաւ՝ երեւելի բարզարդութիւն։ Կարգաւ եւ ոճով եւ բարեզարդութեամբ զարդարեալ էր (Հռեբեկա). (Փիլ. լին.։)


Բացերես

adj.

barefaced, open;
frank, candid.

· Calfa

NBHL (1)

Բացերես զնա եւ բեկրեալ տեսանելով. (Վրդն. երգ.։)


Բերկրալիր

cf. Բերկրալի.

· Calfa

NBHL (1)

Աներկիւղ խնդութեամբ եւ բեկրալից ուրախութեամբ. (Շար.։ Զքր. կթ. խչ.։)


Բերկրալից

cf. Բերկրալի.

· Calfa

NBHL (1)

Աներկիւղ խնդութեամբ եւ բեկրալից ուրախութեամբ. (Շար.։ Զքր. կթ. խչ.։)


Բժշկեմ, եցի

va.

to cure, to physic, to remedy, to dress.

· Calfa

NBHL (2)

Բժշկէին զբեկումն դստեր ժողովրդեան իմոյ ընդ արհամարհանս. (Երեմ. ՟Ը. 11։)

Բժշկէ զբեկեալ սիրտս։ Զանձն իւր ոչ բժշկէ ի գործս իւր. (Սղ.։ Առակ. եւ այլն։)


Բոցանշան

adj.

cf. Բոցաճաճանչ.

· Calfa

NBHL (1)

Զսուսերն բոցանշան ունելով՝ ահաբեկ զտեսողս առնէր. (Կաղանկտ.։)


Բրդեմ, եցի

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

· Calfa


Գազանակուր

adj.

devoured or torn by a wild beast.

· Calfa

NBHL (1)

θηριόβρωτος, θηριόβορος a feris comestus, devoratus, direptus Կուր՝ այսինքն կերակուր եղեալ գազանի. յափշտակեալ եւ կլեալ կամ գիշատեալ ի գազանաց. գազանակեր. գազանաբեկ.


Դիպումն, ման

s.

accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձո՛ զբեկեալս յողջութիւն, որ ի դիպմանց ոչ խորտակի. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Դիւրասխալ

adj.

easy to miss or mistake.

· Calfa

NBHL (1)

Անօթ դիւրայրելի եւ դիւրաբեկ նշանակ է դիւրասխալիցն. (Վրդն. ղեւտ.։ Մխ. ապար.։)


Դիւրափխուր

adj.

friable, easy to reduce to powder.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՓԽՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՇՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՒԽՐ կամ ԴԻՒՐԱՓԽՈՒՐ. Որ դիւրաւ փխրի, փշրի, քայքայի, մաշի. եղծանելի. դիւրաբեկ. դիւրանցուկ.


Դիւրափխրելի

cf. Դիւրափխուր.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՓԽՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՇՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՒԽՐ կամ ԴԻՒՐԱՓԽՈՒՐ. Որ դիւրաւ փխրի, փշրի, քայքայի, մաշի. եղծանելի. դիւրաբեկ. դիւրանցուկ.


Դիւրափշրելի

cf. Դիւրափխուր.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՓԽՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՇՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՒԽՐ կամ ԴԻՒՐԱՓԽՈՒՐ. Որ դիւրաւ փխրի, փշրի, քայքայի, մաշի. եղծանելի. դիւրաբեկ. դիւրանցուկ.


Դիւրափուխր

cf. Դիւրափխուր.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՓԽՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՇՐԵԼԻ ԴԻՒՐԱՓՈՒԽՐ կամ ԴԻՒՐԱՓԽՈՒՐ. Որ դիւրաւ փխրի, փշրի, քայքայի, մաշի. եղծանելի. դիւրաբեկ. դիւրանցուկ.


Դնեմ, եդի, դիր

va.

to lay, to set, to put, to place;
to constitute, to found, to establish;
to apply;
— ի վերայ, to impose;
to put on;
— ընդ մէջ, to interpose;
վերստին —, to reinstate;
անուն —, to give a name, to name;
մարտ —, to make war;
պատիւ —, to honour, to show honour and respeet;
— զունկն, to obey;
— արծաթ ի շահ, to place money, to invest;
— գիրս, to compose books;
— ի սրտի, to think;
— առաջի, to propose;
— զանձն ի ձեռին, — զոգի ի բռին, to expose one's life;
to dedicate one's self;
— յապականութիւն, to to destroy;
մեզս —, վնաս ինչ or բազայս ի վերայ —, to blame;
to accuse, to impute;
— բանս, բան — ընդ ումեք, to agree, to come to an understanding;
to promise, to make an appointment;
վէրս —, վէրս ի վերայ —, to wound;
— ի դպրոց, to send to a hoarding-school;
— զոք ի նախատինս աղգաց, to make one the shame or laughing-stock of nations;
ի պահ —, to reserve, to put by;
խորհուրդ յանձին —, to take a resolution or decision;
պատուէր —, to give orders, to command;
— առ մինեանս, ընդդէմ մինեանց, to compare, to confront;
ընդդէմ բանս —, to speak against, to contradict, to oppose;
ձայն զկնի — ուրուք, to cry after some one, to call;
կեանս եւ մահ — ընդ ումեք, to agree to live or die together;
զգիշեր տիւ գնալ, to turn night into day;
քայլս —ի գնալ, to begin to walk;
եդից զքեզ յազգս, I will make thoe a father to nations;
եդից զքեզ յանապատ, I will turn thee into a desert;
սուր ի վերայ եդեալ կոտորել, to condemn to be shot (to put to the sword);
հանդստեան եւ գիւր կենաց — զանձն, to abandon ones self to dissipation;
դսրովանս թշնամանս, to outrage, to offend, to insult;
ասպատակ —, to ravage with troops;
արշաւանս —, to make inroads, to plunder;
երկիւղ մահու — ի վերայ, to threaten with death;
աղաղակ —, to cry;
աշխար —, to weep;
— առ իմիք, to add, to subjoin;
— զանձն ուրուք, to kill some one, to slay.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՆԵԼ ԶՍԻՐՏ կամ ԶՍԻՐՏՍ. իբր Լքանիլ. սրտաբեկիլ. սիրտը կոտրիլ.


Զարհուրական, ի, աց

adj.

dreadful;
timid.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ Որ զարհուրի, ահաբեկ.


Զարհուրանք, նաց

s. pl. horror, terror, fright, fear, agony, trouble;
ի զարհուրանաց գիշերոյ, because of fear in the night.

· Calfa

NBHL (1)

ἕκστασις, θάμβος, φόβος, πτόησις horror, stupor, obstupefactio, pavor, terror Ահ. արհաւիրք. ահաբեկութիւն. ահարկութիւն. սաստիկ վախ, եւ վախնալու բաներ.


Զարհուրիմ, եցայ

vn.

to be frightened, terrified, to dread, to be much afraid, to tremble, to be alarmed;
to be confounded.

· Calfa

NBHL (1)

ἑξίσταμαι, θαμβέω, θραύω , ἑκδειμάτομαι, καταπτύσσομαι, ἑκβλαβέομαι terrefio, terreor, horreo, obstupefio, vereor Արհաւիրս կրել. զահի հարկանիլ. ահաբեկ լինել. սոսկալ. սարսափիլ. դողալ. ափշիլ. հիանալ. արտաքոյ անձին լինել. խուճապիլ, տագնապիլ. խիստ վախնալ, լեղին պատռիլ.


Զարհուրումն, ման

s.

cf. Զարհուրանք;
լինել ի զարհուրման, cf. Զարհուրիմ;
— ածել, cf. Զարհուրեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրիլն. զարհուրանք. սարսափումն. ահաբեկութիւն. եւ Ափշութիւն.


Գելում, ելի, ելայ

va.

to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.

· Calfa

NBHL (1)

Խանդաղական ձայնիւ գորովեն (զտղայս), եւ զխոսն գելուն. իբր բեկբեկեն ոլորմամբ ձայնի եւ ողոքանօք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Գեղգեղանք, նաց

s.

modulation, melody, trill, shake, quaver.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԳԵՂԳԵՂՈՒՄՆ. μελῳδία melodia Խաղ ձայնից երգոց. եղանակ. բեկբեկումն կամ ոլորք հնչման. քաղցրաձայնութիւն. մեղեդի.


Գեղգեղափայլ

adj.

brilliant, resplendent, fulgid.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլուն՝ բեկբեկմամաբ կամ ցոլացմամբ լուսոյ. կամ գեղեցկանշոյլ.


Գեղգեղեմ, եցի

va.

to trill, to modulate, to quaver, to shake, to sing agreeably.

· Calfa

NBHL (1)

μελῳδέω modulor, laudo carmine Բեկբեկ կամ խաղուն ձայնիւ երգել. եղանակել.


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

· Calfa


Երկիւղագին

adj.

frightful, dreadful, terrible;
timid.

· Calfa

NBHL (1)

Ահագին, եւ Ահաբեկ.


Երկիւղալից

cf. Երկիւղալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ա.մ. Խառն ընդ երկիւղի. երկիւղախառն. ահաբեկ. եւ Ահաբեկութեամբ.


Եփենէ

s.

ossifrage.

· Calfa

NBHL (1)

լաւ եւս՝ Փենէ. Այն է յն. ի ֆինի. ἠ φήνη ossifraga, ossifragus, ossivorus Ազգ արծուոյ մեծ քան զայլ արծիւս, որ ըստ լտ. եւ պրս. ոսկրաբեկ եւ ոսկրակուլ ասի.


Երկան, աց

s.

mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.

· Calfa


Դառնացուցանեմ, ուցի

va.

to imbitter;
to sour, to irritate, to offend, to tire, to displease.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնացուցանէին զիսահակ եւ զռեբեկա. Փորձեցին դառնացուցին զաստուած բարձրեալ։ Դառնացուցանել զիս գործովք ձեռաց իւրոց։ Դառնացուցեր զբանն տեառն (այսինքն հեստեցեր ի բանէն). եւ այլն։


Ժայթքեմ, եցի

va. fig.

to vomit, to throw up;
to bubble up;
to gush out;
to pour forth, to vomit, to utter;
արիւն —, to vomit blood.

· Calfa

NBHL (1)

θραύω (իբր շառաչել բեկմամբ). որ եւ ասի ԺԱՅՏՔԵԼ. Փսխել. եւ Արտաքսել ի մարմնոյ. դուրս տալ.


Գերարփի

adj.

very luminous, splendid, brilliant.

· Calfa

NBHL (1)

Գերարփի քան զծառն սաբեկայ. (Ճ. ՟Զ.։)


Գողումն, ման

s.

robbery;
stealth.

· Calfa

NBHL (1)

Հռեբեկա հրամայէր որդւոյն զգողումն օրհնութեանցն կեղծաւորեալ կերպարանօքն. (Ոսկ. ես.։)


Գործ, ոց

s.

work, affair, thing, deed, action, operation, business, trade, negotiation, practice, agency, enterprise, labour;
commission;
fact, effect, merit;
manufacture;
make;
— քաջութեան, esploit, signal action in war;
այր —ոց or —ոյ, an active man, a clever man;
օր —ոյ, a working day;
— է գտանել, it is difficult to find;
— առնել, ընդ — արկանել, to make use of, to employ, to use;
to practise, to effect, to accomplish, to execute, to realize;
ի — ածել, to use, to employ, to make use of;
բան ի — առնել, to establish, to advance, to take for granted, to agree;
ձեռն ի — արկանել, to undertake, to begin, to commence;
—, or —ք Առաքելոց, the Acts of the Apostles;
նովին իսկ ով, ipso facto, caught in the act;
— առ —ով, — ընդ —ով, transitorily, indifferently, cf. Երկրորդաբար, cf. Հարևանցի;
ի — or ընդ — մտանել, to enter on one's duties;
— ունել ընդ ումեք, to have to do with some one, to have business with some one;
ի — արկանել զերկիր, to cultivate or till the ground;
— դնել հողմոյ, to make use of the wind;
— օրական, journey work.

· Calfa

NBHL (1)

Գործ դնէր հողոյ, եւ բեկոտեալ ցրուէր զշինուածն. իմա՛ ի գործ վարէր զհողմն։


Եղջիւր, ջեր, ջերց, ջերաց

s. bot. fig.

horn;
huntsmans horn, French horn;
vessel or cup made of horn;
salient angle;
power, force;
glory, honour, praise;
* cupping-glass;
carob-bean;
retort;
— խողովակաւոր, tubulated -;
— ածել cf. Եղջերցեմ;
to puff one's self up with pride;
to threaten, to menace;
— ամբառնալ, բարձացուցանել զ—ս, համբառնալ ի բարձունս զ—ս, բարձրանալ եղջեր ամբարտաւանութեան, to lift up the horns, to become insolent, arrogant, proud, tyrannical;
to raise one's crest, to rebel;
փշրել զ—, խորտակել զ— ամբարտաւանութեան, to break the horns, to humble, to humiliate, to break down, to lower the pride;
— փրկութեան իմոյ, horn of my salvation;
reliance, support, strength, prop;
բարձր եղիցի — արդարոյ, the just small shall lift up his head;
the righteous shall be exalted.

· Calfa

NBHL (1)

Խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սեբեկայ զեղջերաց. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 13։)


Երաշտ, ի

adj.

dry, arid, parched;
cf. Երաշտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնեբեկն զերաշտն սիրէ (վայր), եւ ո՛չ զջրայինն. (Վստկ.։)


Թայլ

cf. Թաղթ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զոր գրէ (Վրդն. ծն.) զծառոյն սաբեկայ,


Զմուռս, մռսոյ, ով

s.

myrrh.

· Calfa

NBHL (1)

Զմռսաւն ... յայտ արարին, զի բժշկելոց էր նա զբեկումն Ադամայ. (Շ. մտթ.։)


Զուգեմ, եցի

va. math.

cf. Զուգաւորեմ;
to sum up;
— զկերակուրս, to season, to flavour;
— զսապատ, to make basket-work;
— զոք ընդ աշխարհ, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (1)

Պահք զուգէ ո՛չ ընդ Ռեբեկայ ողջախոհի, այլ ընդ զգաստութիւն պարկեշտութեան. (Տօնակ.։)


Զրահեմ, եցի

vn.

to cuirass, to arm with a cuirass.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ահաբեկեալ՝ սկսան զրահել (իլ) պնդապէս. (Եղիշ. ՟Բ։)


Իսկ

s. adj. conj. adv.

essence, reality, substance, truth;
essential, real, effective, true;
besides, moreover;
but, still, yet;
in fact, really;
even;
as for, as to;
զիսկն գիտել, զիսկն ասել, to be thorougly acquainted with;
to tell the simple truth;
to exhaust a subject;
մեզէն — լուաք, we ourselves have heard;
ինձ — գլխովին, to me;
to myself;
բնաւ — ոչ, not at all;
բնաւ — զի՞ լսէք նմա, why do you listen to him ? չէ եւ չէ —, by no means, in no way whatever;
յայտ —է, it is palpable, evident, clear;
— ես, for me, as for me;
— վասն, as for;
— եւ —, in a moment, soon, speedily, immediately, instantly, directly, forthwith;
truly, in effect, really.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ աբգարու, իսկոյն կոչեաց զնա։ իսկոյն ճիչ բարձեալ։ Իսկոյն բեկաւ. (Խոր. Բ. 30։ Նար. ԻԵ։)


Իսկոյն

cf. Իսկ եւ իսկ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ աբգարու, իսկոյն կոչեաց զնա։ իսկոյն ճիչ բարձեալ։ Իսկոյն բեկաւ. (Խոր. ՟Բ. 30։ 7հմկթ։ Նար. ՟Ի՟Ե։)


Իւղիկ

s.

a little oil.

· Calfa

NBHL (1)

Ի չորաբեկ սեղանն մատչին. ոմն հացիկ, եւ աղիկ, եւ սմանք իւղիկ եւս յաւելուն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ.) (յն. հաց, աղ, իւղ)։


Լալականչ

adj.

crying (like a child).

· Calfa

NBHL (1)

Հնչումն ձայնի մարցն աղէխորով որբոց, եւ տղայոցն լալականչ առ ահաբեկութեան գոչումն. (Հ. կիլիկ.։)


Լեզուատ

adj.

that lisps or stammers;
cf. Լեզուահատ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզբեկն կամ զլեզուատ մի՛ մատուցանիցեն զայն տեառն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Բ. 22։)


Մերձ

adv.

adj. prep. near, nigh, next, close to, contiguous;
about, nearly;
— ընդ —, very near, soon, in a short time;
— ի վենետիկ, near Venice;
— է ի մեզ, it is near or quite close to us;
— առ միմեանս, together, one with another, side by side;
— լինել, to be near, ready at hand;
to be on the verge or brink of, at the point of;
— լինել ի մահ, to be at the point of death;
— ի վախճան լինել, to be drawing to a close;
to be approaching one's end;
— բազմիլ, to sit near;
— դնել, to propose;
to confront, to compare.

· Calfa

NBHL (1)

Անդէն ծանեաւ զբեկումն անձին իւրոյ, որ մերձ ընդ մերձ հասանէլոց էին ի վերայ նորա։ Տացէ ինձ մերձ ընդ մերձ տեսանել զեղբայր իմ զվարդ, եւ ուրախանալ. (Փարպ.։)


Միորձի

adj.

having but one testicle.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ձեռնբեկ, կամ ոտնբեկ ... կամ միորձի. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա. 20։)