Definitions containing the research ենթ : 499 Results

Գոյաւոր, աց

adj.

existing, extant;
rich, opulent, wealthy.

· Calfa


Գոյաւորութիւն, ութեան

s.

existence;
substance;
creature.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπόστασις, ὔπαρξις existentia, subsistentia, substantia Գոյացութիւն. ենթակայութիւն. իսկութիւն. գոյութիւն.


Գոյութիւն, ութեան

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

· Calfa


Եբենեայ, էի, ից

adj.

ebon.

· Calfa

NBHL (1)

ե. Լծորդ է եւ ընդ է. որպէս երէ, էրէ. գեթ, գէթ. եթէ, եթե (որ նոյնպէս հնչի. ապա թէ ոչ՝ չի՛ք բառ յանգեալ ի ե) տէր, տեառն, տեարք։ Եւս եւ ընդ ա, ը, ի. զոր օրինակ ապարասան, ապերասան. դիեցիկ, դիացիկ. ենթ, ընդ. եթ, ըեթ, ըթ. իւղ, եւղ. աղբեւր, աղբիւր. մեւս, միւս. հարեւր, հարիւր. (որք միօրինակ հնչեն). շաւիղ, շաւեղ. պիղծ, պեղծ. նստիլ, նստել. եւ այլն։


Եզր, զերք, զերաց

s.

border, extremity, end;
limit;
term;
shore;
edge;
— ունել, յ— ելանել, to end, to terminate.

· Calfa

NBHL (1)

Եզր է այն, յոր լուծանի առաջարկութիւնն. որպէս ենթակայն եւ ստորոգեալն. եւ եզերքն լուծանին ի վանկս եւ ի գիրս. (Մխ. ապար.։)


Թ (tho)

s.

the ninth letter of the alphabet and the fifth of the consonants;
nine, ninth.

· Calfa


Թարց

prep.

without;
cf. Առանց.

· Calfa

NBHL (1)

Թարց ենթակային ապականութեան. (Անյաղթ պորփ.։)


Զուգահաւասար

adj.

equal, just, equivalent;
alike, same.

· Calfa

NBHL (1)

Յանհաւասարս զզուգահաւասարն դնես գոյացութիւն (կամ ենթակայութիւն)։ Զուգահաւասար առ երկոսին դնելով թշնամութիւն. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Զուգաստուած

adj.

equal to God;
(the Man-God).

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած մարդացաւ, մարդն աստուածացաւ. այսինքն Աստուած էառ զմարդկութիւն, որով մարդկութիւնն անձնաւորեցաւ Աստուածային ենթակայութեամբ բանին. նմին իրի ոչ յաւելաւ թիւ յերրորդութեան։


Զօրութիւն, ութեան

s. arith. mech.

power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith! square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրաքանչիւր ձեռնարկելոլցն գիտել զզօրութիւն. յն. ենթադրութիւն. (Նիւս. կազմ. ՟Ա։)


Ը (yét)

s.

the eighth letter of the alphabet and the fourth of the vowels;
eight, eighth.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ ի քեր. գրի երբեմն Եըթ, Եթ, սեռ". եթի. զոր յաճախեցին եւ յետինք։ Քանզի եւ ե, ը, են լծորդ. որպէս՝ ընդ, ենթ. ընթադրել, ենթադրել։


Ինքնութիւն, ութեան

s.

selfhood, individuality, personality;
essence, nature, property.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ երբեմն՝ որպէս Բնութիւն, իսկութիւն աստուածային. աստուածութիւն, եւ աստուած. որ է մի եւ նոյն ձյրիս անձինս. որ եւ ըստ աստուածաբանից՝ Բացարձակ ենթակայութիւն միակ. գոյութիւն եւ գոյացութիւն. ինքնագոյութիւն.

ԻՆՔՆՈՒԹԻՒՆ. որպէս Գոյութիւն եւ գոյացութիւն եղանակաց. անձն. ենթադրեալն. բուն իրն. ինքն.

αὑτότης ipseitas ὐπόστασις ut subsistentia, et subsistentia Գոլն ինքեան եւ յինքեան՝ որպէս եւ էն. եւ զի դերանունս Ինքն՝ ոչ է յայտնիչ որոշ դիմի, այլ զանձանց եւ զէութենէ որպէս թանձրացեալ առնոյ. իբր յն. հիփօստացիզ. այսինքն Ենթակայութիւն. երբեմն որպէս Անձնաւորութիւն, որ ըստ աստուածաբանից ասի առնչական ենթակայութիւն երրեակ յաստուած.


Իսկակցութիւն, ութեան

s.

cf. Էակցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի զիսկութիւն զօրութեան՝ իսկակցութեամբն յայտնի արասցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6. յն. զի. զսեպհական ենթակայութիւն, եւ զնորին էութեան գոլն յայտնի ասասցէ։)


Իսկութիւն, ութեան

s. chem.

reality, truth;
essence, substance, nature;
naturalness;
personality, hypostasis;
essence, essential or volatile oil;
— բեւեկնոյ, spirit, or — of turpentine.

· Calfa

NBHL (2)

ԻՍԿՈՒԹԻՒՆ. ὐπόστασις substistentia, hypostasis. Ինքնութիւն. ենթակայութիւն. անձնաւորութիւն.

իսկ այս բան՝ իսկութիւն եւ մշտնջենաւորութիւն է. յն. ἑνυπόστατος , ներենթակայացեալ. այսինքն անձնաւոր էակ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Միադիմի

adj.

uniform, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Զբազմանուն՝ զամենազօրն՝ զմիադիմի հաստատութիւնն. ((իմա՛ ըստ յն. զենթակայութիւնն հօր աստուծոյ) Կոչ. ՟Զ։)


Կորնթարդ, ի

adj.

convex.

· Calfa

NBHL (1)

(ի կոր, ընդ կամ ենթ, արդ) κυρτός convexus, -um. Կոր ձեւով կամար. գմբեթ. կամ արտաքին կողմն գմբեթի, որոյ ներքինն է խորոփիք որպէս գոդ կամ ծոց. Գուպպէ, քէմէր.


Կրիչ

adj.

weak, subject to the passions

· Calfa

NBHL (1)

ենթակայ կրից. կրօղ.


Ներածական, ի, աց

adj.

introductory.

· Calfa

NBHL (1)

Յորս յարձակեցաւն, ստորադասէ յենթակայէ ներածական։ Թեւակոխեցի մերով մակստացական եւ ներածական վարժմամբ։ Զներածական քո մտածութեան տրամակայումն դիտաւորութեան ծանեայ. (Մագ. ՟Լ. ՟Խ՟Ա. ՟Կ՟Դ։)


Ներքոյ

adj. s.

under, nether, lower;
prep. adv. —, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.

· Calfa

NBHL (1)

նխ. ՆԵՐՔՈՅ. նխ., Ի ՆԵՐՔՈՅ. κάτω, ὐποκάτω, ὐπό infra, sub, subter. Ի ստորեւ, ընդ. ենթ. ի վայր. զկնի. տակը.


Նիւթ, ոց

s.

matter, body;
element;
substance;
subject, matter;
cause, reason, grounds;
—ք, materials;
— հրոյ, matches, incentive, tinder;
— ցրիւ, diffuse matter;
— եւ տեսակ, form and matter;
խօսեսցուք զայսր —ոյ, let us discourse on this subject.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԻՒԹ. Նիւթական առարկայ, ենթակայ, եւ գործի. լուցկիք, առիթ, պատճառ.


Նիւթութիւն, ութեան

s.

materiality.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Գոյացութիւն, կամ ենթակացութիւն. յն. ὐπόστασις.


Նմանաբանութիւն, ութեան

s.

imitating a person's voice or speech, mimicry.

· Calfa

NBHL (1)

Յենթադատութենէն զզօրութիւնն, այսինքն զնմանաբանութիւն ի ճահ ասելով (ի վերծանութեան)։ Բարուց բարկացողին կամ ողոքողին յառաջ բերել զնմանաբանութիւն ձայնիւ եւ ձեւով. (Երզն. քեր.։)


Շօշափութիւն, ութեան

s.

cf. Շօշափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է շօշափութիւն ձեռաց ձերոց. ո՞ւր են ենթացք ոտից ձերոց. (Ճ. Ը։)


Շօշափումն, ման

s.

touch, feeling, taction, handling, contact, grazing;
կէտ շօշափման, point of contact.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է շօշափութիւն ձեռաց ձերոց. ո՞ւր են ենթացք ոտից ձերոց. Ճ. Ը։


Նրբաբար

adv.

subtilely, cunningly, acutely, subtly.

· Calfa

NBHL (1)

Ստոյիկեանքն զամենայն ինչ մարմին ենթառնեն, ըստ որոց աստուածայինն նրբաբար մարմին գոլով ընդ ամենայնն թափանցեալ. (Անյաղթ պորփ.։)


Չարչարական, ի, աց

adj.

susceptible of pain, passible, passive.

· Calfa

NBHL (1)

παθητικός, παθητός passivus, patibilis. Չարչարելի. կրական. ենթակայ բնական կրից եւ ցաւոց տանջանաց.


Ունականամ, ացայ

vn.

to habituate, to accustom oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ունական ջերմութիւն կորուսանէ զենթակայն։ Ունական ջերմն՝ անչափութիւն է. (Անյաղթ պորփ.։)


Որքան

cf. Որչափ.

· Calfa

NBHL (1)

Որքան (կամ որքանք) ստորոգեցելոցն տարբերութիւնքն են, այսքան եւ ենթակային եղիցի։ Ոչ որքանք ել կամ ոչ գոլ. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)


Հատումն, ման

s.

cut, incision;
division, separation;
— անդամոց, amputation.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանումն է առաջինհատումն ենթակայի իրողութեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Խաղալիկ, լկաց

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՂԱԼԻԿ գ. παίγνιον lusus, ludibrium. Գործիք խաղալոյ, եւ ենթակայ խաղ առնելոյ. որ եւ խաղ ասի. խաղկըլիք.


Խառնաղանճ, ից

s. adj.

the mass, the common herd, the multitude, the rabble, the mob;
low, vulgar, plebeian;
— ամբոխ, the lower classes, the common people, the scum or dregs of the people, the vulgar.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդս ունելով բնութեամբ ենթակայ զբանականութիւն (կամ զխօսս), սակայն (առանց քերականութեան՝) խառնաղանճ, եւ հոծ, եւ անյարմար. (Մագ. քեր.։)


Կերպարանաւոր

adj.

feigned, disguised, counterfeited;
figured.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ունօղ զտեսակ գոյացական. գոյաւոր. ձեւացեալ. ենթակայացեալ.


Կիսասարկաւագ, աց

s.

subdeacon.

· Calfa

NBHL (1)

ἠμιδιάκονος , մանաւանդ ὐποδιάκονος subdiaconus. որ եւ ԿԷՍ ՍԱՐԿԱՒԱԳ ասի. Ստորին սարկաւագ. երկրորդն սարկաւագի. ենթապաշտօնեայ.


Կիրք, կրից

s.

passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.

· Calfa

NBHL (1)

Կիրք երեք. ապաթարց, ենթամնայ, ստորատ. (Քեր. թրակ.) ի վերջն։


Մածումն, ման

s.

pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.

· Calfa

NBHL (1)

Մազ ըստ պատահման ենթակացեալ. քանզի հիւթոցն ծխատեսակագոյնն՝ որ ելանէ ի մարմնոյն, մածումն իմն առեալ ըստ պատահմանն հաստին. (Նիւս. բն.։)


Մակացութիւն, ութեան

s.

knowledge, erudition, science.

· Calfa

NBHL (1)

Մակացութիւն ենթակայումն է անձին. եւ զենթակայէ ասի զքերականութենէ։ Առաքինութիւն՝ չարութեան ներհական է, եւ մակացութիւն՝ անգիտութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)


Մակաւասար

adj.

plain, level, even, equal.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրահասակդ, եւ մակաւասարդ քաջաց։ Որ ոչն մակաւասար ենթակային տրամախոհի, զիա՞րդ տնօրինաբար բաժանէ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Ը։)


Մակդիր, դրի

s.

adjective, epithet, attribute, predicate.

· Calfa


Հոտ, ոյ, ով

s.

odour, smell;
perfume, scent;
sign, indication;
— անոյշ, անուշից or անուշութեան, grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance, cf. Անուշահոտութիւն;
քաղցր, ախորժելի, թեթեւ, սաստիկ, չար —, sweet or fine, agreeable or delicious, slight, strong, disagreeable or bad odour or smell;
— գարշ, stench;
— առնուլ, հանել, to perceive an odour, to smell, to scent, cf. Հոտոտեմ;
— ունել, to smell, to be odorous;
— հարկանել, բուրել, to spread, to exhale an odour;
cf. Հարկանիմ;
ի հեռաստանէ առնու զ— պատերազմի, he smelleth the battle afar off;
ի —ոյ ջրոյ ծաղկեսցի, it will shoot up as soon as the moisture effects it.

· Calfa

NBHL (1)

Հոտ անմարմին իմն իր է. քանզի յենթակային է հոտն, եւ է մարմին ենթակայն. (Պրպմ. ՟Ժ։)


Հուպ, հպոյ, հպի, ից

adj. prep. adv.

near, nigh, close, adjacent;
near, close to, by, by the side of;
—, ընդ —, — ընդ, — առ —, ի հպոյ, near, close, at hand;
by and by, shortly, soon, very soon, in a short time;
— լինել, երթալ, մատչել, to be near, to approach, to draw near, to go or come near to, or towards, to go closer to;
to touch.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւարկութիւն՝ ունի հուպ ենթակայ զընհանուր փայտ, իսկ հեռի՛ ենթակայ զայս անուն փայտ. (Սահմ. ՟Ե. եւ ՟Զ։)


Հիւսնութիւն, ութեան

s.

carpentry.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս հիւսնութիւն, եւ փայտ՝ նորին ենթակայ. արդ հիւսնութիւն, եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)


Յախնթոր

cf. Յախնթորագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱԽՆԹՈՐ եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԳՈՅՆ. եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԿԱԳՈՅՆ, ἁνδράποδον , ἁνδραποδώδης, ἁνδραποδωδέστατος mancipium, servus, servilis. գրի եւ ԱԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԸՆԹՈՐ. (ի ձայնիցս, այագ, աք. որ է ոտն. եւ աթուր. կամ ենթ, ընդ որպէս եւ յն. անտրա՛բօտօն, է՝ այր ընդ ոտիւք կամ յոտին. լծ. եւ աղախին) Ստորին որպէս ստրուկ եւ ծառայ. ծառայական, ռամկական. ցած. թանձր. խոշոր. վարի, հաստ. գապա.


Յախնթորագոյն

adj.

rude, rough, common, vile, low, vulgar, trivial;
servile.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱԽՆԹՈՐ եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԳՈՅՆ. եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԿԱԳՈՅՆ, ἁνδράποδον , ἁνδραποδώδης, ἁνδραποδωδέστατος mancipium, servus, servilis. գրի եւ ԱԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԸՆԹՈՐ. (ի ձայնիցս, այագ, աք. որ է ոտն. եւ աթուր. կամ ենթ, ընդ որպէս եւ յն. անտրա՛բօտօն, է՝ այր ընդ ոտիւք կամ յոտին. լծ. եւ աղախին) Ստորին որպէս ստրուկ եւ ծառայ. ծառայական, ռամկական. ցած. թանձր. խոշոր. վարի, հաստ. գապա.


Ն (nou)

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Նենթակայում ոչ յումեք է։ Նենթակայում՝ որ ն՝ումեք։ Նենթակայոջքն. ի ն՝ ենթակայոջացն (այսինքն յայնցանէ՝ որ յենթակայում են)։ Յաղագս որոյ ն՝այլս ճառելի է։ Զն՝այսմ տեղւոջ ասիցեալ պակասութիւնս։ Ներկոսին ամանակս։ Ոչ միայն ն՝որակութեան, այլ եւ ն՝այլս գտանեմք ստորոգութիւնս։ Որպէս ն՝ամանոջ (այս ինքն յամանի)։ Ըն մարմնոջ կենդանեաց, ն՝ոգւոյն մարդոյն (այս ինքն ի մարմնի, յոգւոջ). (Արիստ. ստէպ։)


Նախագրութիւն, ութեան

s.

writing beforehand;
prescription, usucaption.

· Calfa

NBHL (1)

Գանձ է անուն գրոցս. շարադրեալ է ըստ ենթագրեցելոցս նախագրութեանց, որոց ի գիրս են գլուխք. այսինքն ըստ առաջիկայ ցուցակիս. որպէս եւ առնթեր դնի ցանկն. (Կիւրղ. գանձ. յռջբ։)


Նախադասութիւն, ութեան

s.

first order or rank, preference, precedence, pre-eminence;
proposition, premises.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ տրամաբանից՝ նախադասութիւն է Բան բաղկացեալ յենթակայէ եւ ի ստորոգելոյ իբրեւ յեզերաց իւրոց. եզերքն ի դաւթէ անյաղթէ սահմանք կոչին, եւ նախադասութիւն ասի նա եւ Առաջարկութիւն կամ յառաջարկութիւն.

Սահման կոչեմ, յոր վերլուծանի նախադասութիւն, ի ստորոգեալ եւ ի ենթակայն. վասն զի ամենայն առաջարկութիւն ի հարկէ ենթակայ ունի եւ ստորոգումն։ Ի նախադասութեանց ոմանք են ստորասական, եւ ոմանք բացասկանա. եւ այլն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Նախանձելի, լւոյ, լեաց

adj.

enviable, worthy of envy;
to be wished for, desirable.

· Calfa

NBHL (1)

ζηλωτός aemulandus, expetendus. Արժանի կամ ենթակայ նախանձելոյ. փափաքելի. հետեւելի.


Նախատ

s. adj.

insult, outrage, injury, opprobrium, shame, infamy;
infamous, ignominious, opprobrious, base, villainous;
despised, scorned, vile;
— լինել, to become an object of scorn or ignominy, to be infamous.

· Calfa


Նաւարկութիւն, ութեան

s.

navigation, voyage at sea, passage.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւարկութիւն (կամ նաւարարութիւն) ունի ենթակայ, ունի եւ կատարումն. (Սահմ. ՟Ե։)


Յարալէզ

adj. s.

always licking;
vampire, blood sucker.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք անուանեալք, եւ ոչ ենթակացեալք, որպէս արալեզն եւ եղջերուաքաղն. (անդ. ՟Ե։)