Definitions containing the research ժաման : 1713 Results

Եօթնհազարեան

See full entry →

cf. Եօթնհազարեակ.


Եօթնօրեայ

See full entry →

adj.

of seven days.

NBHL (1)

Զեօթնօրեայ ժամանակին. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 25։)


Զայրացումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զայրացութիւն.

NBHL (1)

Հանապազ լայ դառնապէս զառժամանակեայ ախտիցն զայրացումն. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Զայրումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զայրոյթ.

NBHL (1)

Առ զայրուցսն եւ առ կասկած զգուշանայր բազում եւս ժամանակս յաւելուլ։ Զմոգուցն զայրուցս՝ յորոց խաբեցաւ, ընդ անմեղ մանկտին հանէր։ Այսու զբազում զայրուցս ցասմանն ցածուցանէ։ Զայրուցք ցաւոցն չտան պարապել մտացն. (եւ եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա 7. 9. ՟Բ 18)


Զանազան, ից

See full entry →

adj.

diverse, different, various, distinct.

NBHL (1)

Գոյնք զանազանք։ Ի զանազան ժամանակս, տեսակս։ Զանազան հանդերձիւ, վիրօք, եւ այլն. (Փիլ.։ Սահմ.։ Մխ. երեմ.։ Շար.։)


Զանազանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distinction;
difference;
diversity, variety.

NBHL (1)

Զանազանութիւն հասակացն եւ ժամանակացն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Զանցանեմ, նցի

See full entry →

vn.

to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.

NBHL (1)

Բազում ի գրոց անտի վկայութիւնս վասն ժամանակիս կարճեալ զանցանեմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Զանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.

NBHL (1)

Զմահաբեր զօրհասի ժամանակն զանցուցեալ. յն. խոյս տուեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 7։)


Զառանցեմ, եցի, ցի

See full entry →

vn.

to go astray;
to dote, to rave, to muse.

NBHL (4)

ԶԱՌԱՆՑԵՄ προβεβεηκώς γίνομαι provectus sum aetate, diebus որ եւ Առանցել. զանցանել. անցանել ըստ չափ. հնանալ. փոփոխիլ։ Որպէս Անցանել զաւուրբք, ծերանալ. եւ անցանել եւ այլափոխիլ աւուրց եւ ժամանակաց.

Եւ ապա յիրս իրս անցեալ զառանցեալ ժամանակաց մատակարարեալ զմեզ. (Յհ. կթ. յռջբ։)

Ի կատարած. Զառանցելոց ժամանակաց։ Վասն զառանցելոց։ Ի վերայ զառանցելոց. յն. այլայլելի կամ այլայլեալ. եբր. շօշան. իբր շուշան, կամ վեցաղի նուագարան. (Սղ. ՟Խ՟Դ. ՟Ծ՟Թ. ՟Կ՟Ը. ՟Հ՟Թ։ Տե՛ս զմեկնիչն։)

Այնպէս զառանցեաց, մինչ զի ի դոյզն ինչ ժամանակի երիցս ասել զբանն ուրացութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 26։)


Զարթչիմ, եայ

See full entry →

vn.

cf. Զարթնում.

NBHL (1)

Ի ժամանակի՝ յորում զարթչիցի բարկութիւն նորա. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Զգայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.

NBHL (1)

Ի զգայութեան լինի վատթար գործոց անցեալ ժամանակին, եւ զչարութեան ողբայ զվարս. (Շ. մտթ.։)


Զգեստապարոյր

See full entry →

adj.

clothed, dressed;
as a dress, that serves to clothe one's self with;
surrounded, covered with a dress.

NBHL (1)

Ո՞ւր այն ժամանակ, յորժամ յօրինէին նմին զլուսաթոյրն զգեստապարոյրն պատմուճան. (Պիտ.։)


Երաստ, ից

See full entry →

s.

assembly, company.

NBHL (1)

Որոշէ ժամանակս խորհրդոց եւ երաստից. (Յհ. կթ.։)


Երբէք

See full entry →

adv.

sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.

NBHL (2)

Ո՛չ ամենայն տեղի եւ ժամանակ ... այլ է երբէք եւ ուրեք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ո՛չ ուրեք երբեքի գրաւեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ.) իմա՛ անժամանակ։


Երեամ

See full entry →

s. adj. adv.

three years;
of three years;
—, զ—, յ—, in or during three years, every three years.

NBHL (1)

Երրորդ տմ. եւ երեք ամք, կամ երեքամեայ ժամանակ.


Երեկոյի

See full entry →

adj.

of the evening;
երեկոյին, towards evening.

NBHL (1)

Առաւել քան զամենայն ժամանակս՝ յերեկոյին ժամուն եղիցի քեզ զգուշութիւն ի վերայ խորհրդոց քոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Երեկոյին

See full entry →

adj.

cf. Երեկոյի.

NBHL (1)

Առաւել քան զամենայն ժամանակս՝ յերեկոյին ժամուն եղիցի քեզ զգուշութիւն ի վերայ խորհրդոց քոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Երեկորեայ, եայք, եայց

See full entry →

adj. s. adv.

of the evening;
westerly;
evening;
յ—, from the evening;
the evening;
—ց ծով, the Atlantic Ocean.


Երեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ցերեկութիւն.


Երեսնամեայ

See full entry →

adj.

of thirty years;
thirty years old.

NBHL (1)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)


Երեսնամեան

See full entry →

adj.

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (1)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)


Երեսնամենի

See full entry →

adj.

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (1)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)


Երեսնամի

See full entry →

adj.

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (1)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)


Երեսնօրեակ

See full entry →

cf. Երեսնօրեայ.

NBHL (1)

Ասեմք զամիսն երեսնօրեակ, խառնելով ընդ նմա եւ վարկանելով զգիշերոյն ժամանակ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17։)


Երեսնօրեայ

See full entry →

adj.

of thirty days.

NBHL (1)

Ասեմք զամիսն երեսնօրեակ, խառնելով ընդ նմա եւ վարկանելով զգիշերոյն ժամանակ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17։)


Երեւելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

visibility;
appearance.

NBHL (1)

Ըստ երեւելութեան փրկական խորհրդոյս, որ ի սկզբանցն ժամանակօք ծածկեալ էր. (Ոսկ. հռ.։)


Երեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.

NBHL (1)

Ոչ նախ արեգակն. եւ ապա լոյս, այլ ի միում ժամանակի երեւին. այսպէս եւ լոյս որդի ի լուսոյ հօրէ ծագեալ. (Շ. թղթ.։)


Երեւութանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to appear, to present itself, to be represented.

NBHL (1)

Մի՛ այլայլեալ երեւութասցիս զաստուածութիւնն ... քանզի անյեղլի է։ Ուր ոչ յաւիտեան եւ ոչ ժամանակ միջնորդեաց, զիա՞րդ երեւութասցին միտք. (Բրս. ի ծն.։)


Երեւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երեւութիւն.

NBHL (1)

Հոգւոյն սրբոյ բղխումն ի հօրէ, եւ յարդւոյ երեւումն անհատաբար եւ անժամանակապէս. (Բրսղ. մրկ.։)


Երեքամեայ

See full entry →

adj.

cf. Եռամեայ.

NBHL (2)

Երեքամեայ ժամանակ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)

Երեքամեան ժամանակ. (Ճ. ՟Բ.։)


Երեքամեան

See full entry →

adj.

cf. Եռամեայ.

NBHL (2)

Երեքամեայ ժամանակ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)

Երեքամեան ժամանակ. (Ճ. ՟Բ.։)


Երեքամսեայ

See full entry →

adj.

cf. Եռամսեայ.

NBHL (1)

Զերեքամսեայ ժամանակսն։ Զերեքամսեայ փոփոխմունս ի տարի համարէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեքամսեան

See full entry →

cf. Եռամսեայ.

NBHL (1)

Զերեքամսեայ ժամանակսն։ Զերեքամսեայ փոփոխմունս ի տարի համարէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեքարիւր, ոց

See full entry →

cf. Երեքհարիւր.

NBHL (1)

Քան զժամանակ ամացն երեքարիւրոց։ Յառաջ քան զերեքարիւր զիննսուն եւ զերիս ամս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեքօրեայ, էի, ից

See full entry →

adj. adv.

of three days;
the third day.

NBHL (1)

Լոյսն՝ որ յառաջ քան զարեգակն՝ երեքօրեայ ժամանակաւ, ոչ էր անփոփ եւ ժողով. (Եփր. ծն.։)


Երեքօրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stay, to remain or sojourn in a place three days.

NBHL (1)

Երեքօրեայ ժամանակս կալ մնալ ուրեք.


Երիտասարդ, աց

See full entry →

s.

young man, young gentleman;
թէ գոյր —ի գիտութիւն եւ ծերոյն զօրութիւն, if young folks had experience, and old ones strength.

NBHL (1)

Ի գալ երրորդ եօթանն, որ է ըստ թուոյ ժամանակին քսան եւ մի ամ, սկիզբն լինի մուրուացն, եւ անուանին երիտասարդք. (Լմբ. սղ.։)


Երիտասարդական, ի, աց

See full entry →

adj.

youthful, juvenile, young.

NBHL (1)

Ի տիոց անտի երիտասարդականաց մինչ զմիջահասակ արբունս ժամանակի (երեսուն ամաց). (Կաղանկտ.։)


Երիցագոյն

See full entry →

adj.

more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.

NBHL (2)

Ճշմարտութեամբ երիցագոյն է՝ ո՛չ յերկար ժամանակաւ, այլ գովելեաւ, եւ կատարելագունիւ վարուք տեսեալ։ Որոց մին երիցագոյն, եւ միւսն կրսերագոյն. (Փիլ. իմաստն.։)

Յայտ է թէ՝ եւ քան զժամանակս երիցագոյն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Երիցացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make senior, to raise, to advance.

NBHL (2)

Տալ երիցանալ աւագութեամբ, պատուով, ժամանակաւ, հնութեամբ. վերագոյն կարգել.

Ոմանք հեռի ժամանակօք զդիր ագոնին երիցացուցանեն». յն. յառաջ տանին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Զեղխ, ից

See full entry →

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

NBHL (1)

Զեխն ի պոռնկութիւն եւեթ ծախէ զժամանակս իւր։ Ոչ ի հարկէ էր պոռնկութիւն քո, այլ ի զեղխ եւ յաճախագոյն կամաց. (Ոսկ. ես.։)


Զընկենում, եցի

See full entry →

va.

to throw, to thrust, to cast far from one;
to drive away, to remove;
— զամօթ, to throw off all sense of shame, to become immodest.

NBHL (1)

Զընկենու զկոծն եւ զողբսն ի ճշմարիտ արտասուացն ժամանակ. (Նիւս. կազմ.։)


Զի

See full entry →

conj. adv. int.

for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son? զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!

NBHL (1)

Որպէս ոք զի խօսիցի ընդ բարեկամի իւրում։ Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ։ Ի ժամանակի զի հարկանէր զԴարեհ արքայ։ Մի՛ լինիցիս որպէս կեղծաւորքն, զի սիրեն եւ այլն։


Զինակիր, կրաց

See full entry →

s.

that carries arms;
squire;
soldier, swordsman;
officer.

NBHL (1)

Նախ պարտ էր ժամանել զօրականի, պարտ էր յառաջել զինակրին. (Ոսկ. յաւետիս.։)


Թեթեւագոյն

See full entry →

adj.

lighter, very light;
very easy.

NBHL (1)

Թեթեւագունիցն՝ ամենայն ժամանակ առ ձեռն պատրաստ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Թեթեւացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to lighten, to disburden;
to relieve, to ease;
to relieve, to alleviate, to assuage, to lighten, to allay;
— զձեռն յումեքէ, to withdraw one's hand, to cease to afflict;
ապաշաւ թեթեւացուցանէ զյանցանս, repentance extenuates a fault.

NBHL (1)

Զայրուձին եւս զարքունի թեթեւացոյց առ ժամանակ մի. (Եղիշ. ՟Է։)


Գոռոզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pride, haughtiness;
insolence, arrogance, presumption;
lordliness, tyranny.

NBHL (1)

Գոռոզութեանց եւ բռնաւորութենաց ցանկան։ Ի վերայ կռուել ի գոռոզութեան։ Մի՛ կարծեր անօգուտ ի ժամանակս ժամանակս գոլ գոռոզութիւն. քանզի որպէս ի ժողովրդեանն գոռոզ, այսպէս յօրէնս պատուհասք. (Փիլ.։)


Գովեստ, ից

See full entry →

s.

praise, eulogy, panegyric;
incense;
glory.

NBHL (1)

Պատմեաց իւրոց նախարարացն հանդերձ գովեստիւ։ Պատմութեանց, եւ ոչ գովեստից է ժամանակս. (Խոր. ՟Բ. 83. 89։)


Գումարեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble;
to convoke;
to gather together, to add, to sum.

NBHL (1)

ԳՈՒՄԱՐԵԼ. Հաշուել զամս եւ զժամանակս եւ զթիւս.


Գտակ, աց

See full entry →

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

NBHL (2)

Ճշդիւ գտակաւ հասանել համարոյ ժամանակացն։ Զնոյնս գտակաւ զբերոսսայն առընթեր կարգեցից։ Զոյդ կշիռ գտակաւ գտանես. (Եւս. քր. Ա։)

Եղջերուաց գտակաւ զժամանակ խառնիցն իմանալոյ. (Եզնիկ.։)