Definitions containing the research իմաց : 708 Results

Խորագիտութիւն, ութեան

s.

prudence, shrewdness, sagacity;
craft, cunning.

· Calfa

NBHL (1)

πανουργία, φρόνησις, σοφία astutia, solertia, prudentia, sapientia. Խորագետն գոլ. հնճարեղութիւն. հնարիմացութիւն. ճարտարութիւն. եւ Խորամանկութիւն.


Խորախօս

adj.

profound, difficult;
enigmatical, obscure;
jabbering, talking gibberish.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Որ ի խորոց հագագին խօսի. կամ որոյ խօսք են դժուարիմաց՝ առ խորութեան շրթանց. ըստ յն. խորաշուրթն. βαθύχειλος profunda labia habens.


Խորամանկ, աց

adj.

cunning, sly, crafty, knavish, wily, roguish, artful;
fraudulent, deceitful, rascally, villanous;
malicious;
— կեղծաւորութիւն, profound hypocrisy.

· Calfa

NBHL (1)

Խորամանկ խորհրդով։ Զխորամանկ հնարիմացութիւնն. (Յհ. կթ.։)


Խորացուցանեմ, ուցի

va.

to make deeper;
to make abstruse, obscure, unintelligible.

· Calfa

NBHL (1)

Գետ բանաւոր արուեստիցն իմացուած շնչական, եւ տոյտ՝ զի շրջադարձեալ խորացուցանէին զասացուածս իւրեանց. (Վանակ. յոբ.։)


Խորաքնին

adj.

scrutinizing, investigating;
profound, sublime, past finding out.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Խորին առ ի քննել. խորիմաց. դժուարիմաց.


Խորհրդական, ի, աց

adj. s.

mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհրդական գնացք կամ իմաստ, կամ իմացուածք. (Յհ. կթ.։ Արծր.։)


Խորհրդապետ

s.

prime adviser or counsellor.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկնայինսն իմացամք խորհրդապետ քահանայապետութիւնս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Թերուղիղ

adj.

not altogether right, not perfectly equitable.

· Calfa


Թեւապարփակ

adj.

that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.

· Calfa

NBHL (1)

Յորմէ ահիւ պակուցեալ թեւապարփակ ծածկութիւ դիմացն. (Սկեւռ. աղ.։)


Թեւասքօղեմ, եցի

va.

to shelter with the wings, to cover.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւասքօղելով դիմաց ծածկութիւ. (Նար. կուս.։)


Թեւաւոր, աց

adj.

winged, that has wings.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւաւորս զսրբոցն իմացութեանց ոտս ձեւացուցանէ Աստուածաբանութիւնն. (Դիոն. երկն.։)


Թիկունք, կանց

s. fig.

back, shoulders;
back, hind part;
aid, succour, assistance;
բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր, he was taller than all the people from the shoulders upward, (head and shoulders taller than all the people);
ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկանց թշնամեաց իւրոց, to place ones hand on the necks of one's enemies;
to put one's enemy under, to subjate;
—նս դարձուցանել, to turn the back, to take to flight, to flee, cf. Արհամարհեմ, cf. Փախչիմ;
—նս տալ արեւելից, to turn to the west;
—նս առնել or —նս օգնականութեան առնել, to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on;
զ—նս հաստ առնել, to strengthen one's self, to be reinforced;
ի —նս հասանել, կալ, իջանել, to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand;
դառնալ ի —նս or ի —նս կոյս, to turn back, to turn one's back, to fly;
ի —նս առաքել, to send back, away;
— նաւին, poop;
ի թիկանց, ի —նս or ի —նս կոյս, զթիկամբք, behind, from behind, backward.

· Calfa

NBHL (1)

Յաջմէ եւ յահեկէ, ի դիմաց եւ ի թիկանց. (Լմբ. սղ.։)


Կարգապետութիւն, ութեան

s.

hierarchy;
supreme or highest order;
generalship.

· Calfa


Կարծրութիւն, ութեան

s. fig.

hardness, firmness, solidity;
asperity, roughness, inflexibility.

· Calfa

NBHL (1)

Կարծրութիւն նիւթոյ, կամ վիմաց, սմբակաց, արձանաց, յատակի. (Խոր.։ Պիտ.։ Նար.։)


Կարկառ, աց

s.

heap of stones.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զտարափս անձրեւաց տեղայր ի վերայ նորա կարկառք վիմացն. (Աթ. ի ստեփ.։)


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

· Calfa

NBHL (1)

Կարճամտացն եւ հակառակասիրացն թուի ի բաց բառնալ զանձնիշխանական կամս։ Այսոքիկ կարճամտացն ո՛չ ըստ կանխի բանիցն իմացեալ լինին։ Մի՛ արդեօք կարճամիտք զուգակշիռ եւ հաւասարապէս զհայրութեան եւ աստուածութեան իմասցին զասացուածն ի մէջ մեր եւ քրիստոսի. (Նանայ.։)


Կարօտանամ, ացայ

vn.

cf. Կարօտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

կարօտացաւ բազում օրինակս ընդ միմեանս լծել (առ իմացուցանել). (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Կեղակարծ

adj. adv.

doubtful, uncertain, ambiguous;
undecided, wavering, pusillanimous, irresolute;
suspicious, distrustful;
— լինել, to be suspected, doubted;
— թուիլ, to seem doubtful;
cf. Կեղածաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Կեղակարծ եւ գայթ ի գայթ խոստովանութիւն։ Կեղակարծ եւ յուսոյ։ Կարծեօք եւ կեղակարծ իմացութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. լ։ Նանայ.։)


Հակառակ, աց

adj. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որպէս Ի հանդիպոյ կալ. ἑξεναντίας, ex adverso դէմը, դիմացէն. գարշը գարշը.


Հակառակադիր

adj.

opposed;
opposing, adverse.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հակառակադիր եւ ոխերիմաց կամաց. (Յհ. կթ.։)


Հակընդդէմ

adj.

opposed, against.

· Calfa

NBHL (1)

Դէմ ընդդէմ. դիմացէ դիմաց.


Համազգութիւն, ութեան

s.

nationality;
relationship;
homogeneousness.

· Calfa

NBHL (1)

Ասելով՝ համազգութեամբ, որպէս յամենեցուն ազգապետէն աստուծոյ յառաջ եկեալ ... որոյ եւ ազգ իսկ եմք։ Որո՞վ համազգութեամբ. իմացականքն իմացականութեամբք եւ այլն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Համախոհութիւն, ութեան

s.

intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեւին արտաքս կորզել զիմացականն ի նոցա համախոհութենէ, եւ առ իմանալի աստուած միեղինութեամբ դարձուցանել. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Համաձայնութիւն, ութեան

s. fig. mus. gr.

concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.

· Calfa

NBHL (1)

Համաձայնութիւն իմն եւ նոյնութիւն կամաց եւ իմացուածոց երեւի ի նոսա. (Պիտառ.։)


Համանգամայն

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

· Calfa

NBHL (1)

Համանգամայն ըստ գոլոյն աստուծոյ՝ եւ ծնանելն լինի իմացեալ։ Համանգամայն եւ է ծնեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համանուն, նուանց

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

· Calfa

NBHL (1)

Զեկեղեցի իմացարո՛ւք, համանունք գոլով միմեանց, ժողովուրդ, եւ ժողովարան. (Շ. թղթ.։)


Համաջինջ

adj.

destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.

· Calfa

NBHL (1)

Սատակէին զամենեսեան համաջինջ։ Ամենայն համաջինջ սատակէր յեղիմացւոց ճակատուն։ Համաջինջ ի միջոյ զօրինաց բառնալ զամբարիշտ սովորութիւն. (Զենոբ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Պիտ.։)


Համառօտեմ, եցի

va.

to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՂԻՂ ՀԱՄԱՌՕՏԵԼ. ὁρθοτομέω recte sentio, et explico. Ուղիղ իմանալ եւ իմացուցանել. (որպէս ռմկ. խելքը կտրել, խելքին կտրել տալ շիտակը. )


Կենդանագրեմ, եցի

va.

to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւագոյն է ինձ գեղեցկութիւն դիմաց տեսեալ՝ քան բանիւ կենդանագրեալն. (Ածաբ. կարկտ.։)


Կենդանասպառ

cf. Կենազրաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քարանց կարծրանիւթ վիմաց կենդանասպառ օրինի. (Նար. խչ.։)


Կենդանատեսակ

cf. Կենդանակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Զկարծրութիւն անփոփ վիմացն սխրալի կոթեալ կենդանատեսակս. (Մագ. ՟Ժ՟Բ։)


Կենսաբեր

adj.

bringing, causing or giving life, vivifying.

· Calfa

NBHL (1)

Իջեալ առ նոսա կենսաբեր հրեշտակն (ի դիմաց որդոյն աստուծոյ). (Շար.)


Պատ, ի

s. adj.

wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում են անմահութեան նորա ցուցմունք առ ի Պղատոնէ եւ յայլոց, այլ այնք պատ ի պատք եւ դժուարիմացք. (Նիւս. բն. ՟Բ։)


Պատահեմ, եցի

va. vn.

to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏԱՀԵՄ ՊԱՏԱՀԻՄ (առաւել յերրորդ դէմս՝ որպէս դիմազուրկ) συμβαίνω , συναντάω, ἁπαντάω, ὐπαντάω, ἑπιτυφχάνω accido, occurro, contingo ἁποβαίνω evenio, evsdo. Հանդիպել. ի դէպ գալ. դէպ լինել. անցանել անցից. ի վերայ հասանել. ընդ առաջ ելանել. ընդդէմ գալ, բախիլ. եւ Գտանիլ. լինել. հանդըպիլ, գլխուն գալ, դիմացը՝ դէմը ելլել, դպչիլ, զարնել, զարնուիլ. ըռաստ կէլմէք.


Պատառեմ, եցի

va.

to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.

· Calfa

NBHL (1)

Պատառել զհանդերձս, զպատմուճան, զօձիս։ Պատառեաց փայտ յողջակէզ։ Պատառեցից զթագաւորութիւնն ի ձեռաց Սողոմոնի։ Տիկքս պատառեցան։ Պատառիլ աղբերց, ծովու, վիմաց, լերանց.եւ այլն։


Պատիւ, տուոյ, տուի, տուոց

s. adv. gr.

honour, token of esteem, homage, glory;
respect, veneration, reverence, regard, consideration;
honours, preferments, dignities, degrees, offices, titles;
testimonial, prize, gift, presentation;
խոստումն պատուոյ, word of honour;
լեգէոն պատուոյ, Legion of honour;
— արքունի, diploma of merit;
ի —, in honour of;
պատուով, honourably;
լի պատուով, loaded with honours;
ի — հասանել, to rise to dignities;
ի պատուի լինել, to be in honour, in consideration;
ի — առնուլ, բազում պատուովք պատուել, to load with honours, to pay great honours to, to raise to the highest honours;
to set one up upon the pinnacle of glory, to raise one up to the skies;
ի մեծի պատուի լինել, to be raised to the highest pitch of fortune;
— անձին համարել, to take to oneself the credit of, to deem it an honour;
— ընծայել, to pay honour;
առնել, դնել, to do honour to, to be an honour or a credit to;
— առնել սեղանոյ, to do honour to a meal;
պատուով պատուէք զիս, you do me a great deal of honour, too much honour;
—ս արժանաւորաց, honour to whom honour is due;
cf. Թեկն;
cf. Հասանեմ;
cf. Միմեանց;
sign of abbreviation.

· Calfa

NBHL (1)

Այն եղիցի ի պատիւ երեսաց քոց։ Արասցես պատմուճան սուրբ՝ Ահարոնի եղբօր քում՝ ի պատիւ եւ ի փառս։ Փառօք եւ պատուով պսակեցեր զնա։ Մարդ ի պատուի էր, եւ ոչ իմացաւ։ Թող ի տեղւոջ իւրում փոխանակ իւր զԱնդրոնիկոս ի նմին պատուի.եւ այլն։


Պատկերագրութիւն, ութեան

s.

portrait-painting;
description, painting;
iconography.

· Calfa

NBHL (1)

Աննմանս միմեանց համարեսցի զսրբոցն իմացութեանց յասացելոցն պատկերագրութեանց։ Զաստուածայնոյ իւղոյ ունելով վերաշարժականսն զօրութիւնս ըստ նշանակականի պատկերագրութեանն. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Պատճառախնդիր, դրաց

adj.

seeking pretexts or subterfuges.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խնդրէ պատճառանս. պատճառասէր. հնարիմաց.


Պատուալից

adj.

loaded with honour.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի եւ ադամ պատուալից, այլ անիմաց եղեալ, հաւասար անասնոց եւ նման նոցա գտաւ. (Խոսր.։)


Պատսպարութիւն, ութեան

s.

cf. Պատսպարան.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ դիմաց ետու զգուշութիւն, եւ ոչ թիկանց պատսպարութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ը։)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իմացեալ զպատրանս խաբէութեանն, որով վրիպեացն. (Եղիշ. ՟Բ։)


Պարագրութիւն, ութեան

s.

circumscription, limitation;
description;
outline, sketch, rough draught.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեղւոջն իմացեալն ոչ է արտաքոյ պարագրութեան։ Ոչ տեղեօք եւ պարագրութեամբք զաստուածային եւ զգերազարդն բերէ բնութիւն։ Տեղական իմն պարագրութեամբ բարգձաձել զանմարմին բնութիւնն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է. եւ լ։ Նիւս. կազմ. ՟Ծ՟Գ։)


Պարարեմ, եցի

va.

to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

(Հրեշտակք) պարարեալք ի վերուստ իմանալվոյն, եւ պարարեն զնուաստագոյն իմացողս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Կայան, ից

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

· Calfa


Կաշկառ, աց

s.

heap of stones, mass of rocks.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու զկաշկառ վիմաց հուպ միմեանց հարթ եւ հոյծ կարկառեալ. (Մագ. ՟Կ՟Դ։)


Կապար, աց

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

· Calfa

NBHL (1)

Թանձրասցի մարախն, եւ տարածեսցի կապարն. (Ժող. ԺԲ. 5.) (ուր ոմանք առանց հայելոյ ի բնագիրն եւ յայլ թարգմանութիւնս՝ արճիճ իմացան վրիպակաւ։)


Կապեալ

adj.

bound;
imprisoned, enchained;
կապեալ ձեռօք եւ կապեալ ոտիւք, bound hand & foot.

· Calfa

NBHL (1)

Լուծանէ զիրս կապեալս՝ դանիէլ. իմա՛ զդժուարիմաց բանս, կամ զկնճիռն անլուծանելի.


Կապիկ, պկաց

s.

ape;
— փոքր, marmoset;
— մեծ, baboon;
— երկայնաձետ, monkey.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. այլազգ. շէպէք, քէպպի. սանս. քափի. եբր. գօփ. որպէս եւ յն. գի՛վօս, ազդ ինչ կապկի։) πίθηξ, πίθηκος simia, simius. Չորքոտանի վայրի՝ դիւրընտել, ճարտար եւ միմոս, տգեղ, այլ քան զամենայն կենդանիս մօտ ի նմանութիւն դիմաց մարդոյ. ... cf. ԱՊՈՒԶՆԱՑ.


Կատարելիմաստ

cf. Կատարելամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ իմաստիւք եւ իմացողուտեամբ.


Չորեքկուսի

adj. s.

squared;
quadrate.

· Calfa

NBHL (1)

Տապան ի չորեքկուսի փայտից (որ ի Փիլ. չորեքանկիւնի)։ Չորեքկուսի լինիցի սեղանն։ Չորեքկուսի եւ կրկին գործեաց զտախտակն։ Պարիսպ ի չորեքկուսի վիմաց։ Ամենայն անջրպետք չորեքկուսի պատուարաւորք. (Ծն. ՟Զ. 14։ Ել. ՟Ի՟Է. 1։ ՟Լ՟Թ. 9։ Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 4։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 5։)