Entries' title containing ցող : 70 Results

Նայեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նայեցուած.

NBHL (2)

Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Նայեցողութիւն՝ մեր հոգւոյ ակամբ յայնոսիկ կայցէ վերամբարձեալ. (Սիսիան.։)


Մատուցող

See full entry →

s.

offerer;
sacrificer.

NBHL (2)

Եղիցի վկայութիւն ի վերայ ծածուկ եւ գեղեցիկ մտաց մատուցչին։ Ամենայն պատարագ կրկին դառնան առ մատուցիչն իւրեանց։ Սէր եւ գութ եւ աղօթք մատուցողացն. (Եփր. ել. Եփր. ղեւտ.։)

Զմատուցօղսս, եւ վասն որոց մատուցանի։ Եւ զմատուցողքս պահեա՛ սրբութեամբ, եւ այլն. (Պտրգ.։ Ժմ.։)


Հսկեցող

See full entry →

adj.

cf. Հսկող.

NBHL (1)

Մխիթարել իբրեւ զսգաւորս եւ զհսկեցողս. (Ոսկ. գծ.։)


Մրցող

See full entry →

s.

competitor;
rival.


Շնացող

See full entry →

cf. Շնացօղ.


Շնացողական, ի, աց

See full entry →

adj.

adulterine.

NBHL (2)

Սեպհական շնացողաց եւ շնութեան.

Շնացողական ախտ, կամ կատաղութիւն. (Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.։)


Շնացողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շնութիւն.

NBHL (1)

Զայս աշխարհի սէր՝ թշնամութիւն ասաց առ աստուած, եւ շնացողութիւն. (Վանակ. յոբ.։)


Ցանկացող

See full entry →

adj. s.

desirous, covetous, greedy;
desirer.


Ցանկացողական, ի, աց

See full entry →

cf. Ցանկական.

NBHL (1)

Զանգիտումն եւ յանդգնութիւն ի սրտմտականէն, իսկ վաւաշոտութիւն ի ցանկացողականէն լինի. (Մաքս. ի դիոն.։)


Վերահայեցող

See full entry →

adj. s.

applying oneself to, investigating thoroughly;
star-gazer, astronomer.

NBHL (1)

Յարատեւողք իմաստասիրացն, եւ վերահայեցողք չափաբերապէս մակագրութեանց. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Վերահայեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contemplation, meditation, elevation of the mind, intellect or thoughts.

NBHL (2)

Աչս ասել նոցա՝ զառ ի յաստուածայինն լոյս վերահայեցողութիւն (կամ վերահայեցողութիւն) նշանակէ. (Շ. հրեշտ.։)

Զվերահայեցողութիւն հոգւոյն ի յանձն տանել։ Լիցի մտաց քոց վերահայեցողութիւն առ աստուած եւ ի խոստացեալ պարգեւսն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Սնկեցող

See full entry →

cf. Սնկող.


Սնուցող

See full entry →

adj. s.

nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.

NBHL (2)

Ասացաւ ի գիրս՝ իւղով եւ մեղու ի սնուցողացն սնանիլ ձեռաց զփրկիչն. (Խոսրովիկ.։)

Հօտ, եւ հովիւ իսկ, եւ անդիորդ, եւ զձիսն սնուցող. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Ցողուն

See full entry →

cf. Ցօղուն.


Ցողկ

See full entry →

s. zool.

millepede;
cf. Նեպուկ.

Etymologies (1)

«բազմոտանի գիշահոտ մի որդ, ոձասանտր, թրք. խըրխայախ». ունին միայն ԱԲ. և Քաջունի, հտ. Գ. 241՝ իբր ֆր. scolopendre. սրանից նոր է կերտուած ցող-կենի «մի տեսակ բոյս, scolopendrium vul-gare Sm. (ըստ Տիրացուեան, Contributo §6)»։


Մակացող, ի, աց

See full entry →
NBHL (4)

Ո՞չ ապաքէն բժիշկս կոչես զայնոսիկ, որ մակացողքն են յաղագս այսորիկ. (Պղատ. մինովս.։)

Զձիս ոչ ոք գիտէ հաճեցուցանել՝ բայց յայնմանէ, որ մակացողն է ձիոց. (Պղատ. եւթիփռոն.։)

Ասիցեն, թէ՝ եւ ձեւոցն կատարմունք նախայայտնիք են, եւ մակացողացն ճանաչին. (Նիւս. բն.։)

Ցուցաւ ոչ ամենեցուն իմանալ, այլ՝ իմաստնոց եւ մակացողաց, որք յայնոսիկ վարժեցան հոգւովն. (Շ. բարձր.։)


Definitions containing the research ցող : 652 Results

Աշխատասէր

See full entry →

cf. Աշխատաջան.

NBHL (1)

Աշխատասիրաց ընթերցողացն թողից. (Կամրջ.։)


Աշխատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Աշխատեմ.

NBHL (1)

Ո՛վ ուսումնասէր դու, եւ զմեզ այսմ աշխատեցուցող. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Աչք, աչաց

See full entry →

s. pl.

eyes, sight, look;
աչս արկանել՝ արձակել, to cast eyes upon, to desire;
ըստ աչս դատել, to judge by first sight;
յաչս դնել, to despise;
առ աչս հայել, to pay respect to persons;
յաչաց հանել, to render odious;
յաչաց ելանել, to be in disgrace, to lose the good graces of any one;
առ աչօք, fantastical, fanciful, chimerical;
visibly;
առ աչօք ինչ՝ տեսիլ՝ երեւոյթ, spectre, phantom, ghost, vision, illusion;
կալ աչաց, to become blind, cf. Կուրանամ;
աչս առնուլ, cf. Աչառեմ;
թերաբաց —, half-closed eyes;
յաչս դնել, to be bold, to brave, to defy;
— յարտասուս, tears in the eyes, weeping;
զաչս ի վայր արկանել, to lower the eyes;
ցաւ աչաց, cf. Աչացաւ, cf. Աչացաւութիւն.

NBHL (1)

Կարող է զայնոսիկ՝ որ զմեզ յաչսն դնեն, սատակել. (Բ. Մակ. ՟Ը. 18.) իմա՛, որպէս ռմկ. աչք տնկօղ, կամ կամեցող վնասել. իսկ յն. զեկեալսն ի վերայ մեր։


Ապառում

See full entry →

adj. adv.

insolent, pert, bold, audacious;
—ս, insolently, pertly.

NBHL (1)

Բանս յանդիմանութեան եւ լուտացող ապառում խռովութիւն. (Յհ. կթ.։)


Բանտապետ, ի, աց

See full entry →

cf. Բանտապահ.

NBHL (1)

Նմա եւ գող բանտապետ եւ զգուշացող. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Բարեբարոյ, ի, ից

See full entry →

adj.

goodnatured, good-tempered, civil, benign, affable, kind.

NBHL (1)

Բարեբարոյ ընթերցողին. (Յիսուս որդի.։)


Անսրբութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncleanness, impurity.

NBHL (1)

Սիրող սրբութեան, եւ ատեցող անսրբութեան. (Նիւս. սքանչ.։)


Անսրտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good-humour, mildness.

NBHL (1)

Չսրտնիլն. անբարկացողութիւն. հեզութիւն. չսրդողիլը. չսրդողիլը.


Խոպամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to leap or frisk about.

NBHL (1)

Ընդ խոպացողի գազանին (կիտի) կաքաւեցի, եւ ընդ ղուղակին ընթանայի։ Խոպալով (փիղն) եւ ընդվզելով եւ՛ յուղիսն եւ՛ ի զօրուն անըմբռնելի էր. (Փիլ. յովն. եւ լիւս։)


Խտրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խտրանք;
cf. Խտրոց.

NBHL (1)

Պետք եղեւ նշանացս այսոցիկ ի զգուշութիւն ընթերցողին ի խտրութիւն սոցա, զի մի՛ շփոթեսցէ զգիրն. (Երզն. քեր.։)


Խելագար, աց

See full entry →

adj.

mad, crazy, lunatic, insane.

NBHL (1)

Անզգամ ցանկացողն, եւ ողջախոհ խելագարն. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. ի կիպր.։)


Խժական, ի, աց

See full entry →

adj.

barbarous;
— բարք, barbarity.

NBHL (1)

Խժականաց եւ անզգաստից ատեցողացն զբարիս. (Յհ. կթ.։)


Խնդիր, դրոց

See full entry →

s.

question;
interrogation, inquiry, demand;
discussion, examination;
perquisition, search, quest;
visit, inquisition;
proposition, thesis;
litigation, contest, dispute, debate, quarrel;
request, requisition;
խօսեսցուք զայսր խնդրոյ, let us discourse on this chapter;
խնդիր առնել, ի խնդիր երթալ, գալ, ելանել, շրջել, անկանել, արկանել, to seek, to look for, to search for or after, to make inquiries, to investigate, to examine, to inquire into;
ի խնդիր լինել ուրուք, to trace, to be in search of, to follow the track of;
խնդիր ի մէջ առնուլ, to commence an argument;
խնդիրս յուզել, to raise a doubt, to create a discussion;
խնդիր եղեւ, there arose a question;
a dispute was raised;
խնդիր ի միջի կայ, the question is;
խնդիր է ինձ ի քէն, խնդիր մի ունիմ ի քէն, I have a favour to beg of you.

NBHL (1)

Աղօթք զկնի կերակրոյ շնորհակալութիւն տուեցելոց լցուցողի, եւ խնդիր խոստացելոցն. (Բրս. թղթ.։)


Խնդրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

search;
demand;
— վրիժուց, cf. Վրէժխնդրութիւն.

NBHL (1)

Խնդրութեամբ խնդրել զվրէժ տեառն զամենայն զրկողաց նորա, այսինքն յուրացողաց նորա. (Եփր. թագ.։)


Խոկամ, ացայ, ացի

See full entry →

va.

to think, to reflect, to meditate, to consider, to contemplate, to imagine.

NBHL (1)

Խոկացաւխորամանկութեամբ խոտորել զճանապարհս իմ։ Զխոկողսն ուսումնականին արժանի դիւցազնացն պատուասիրել։ Վասն ուրումն այսպիսւոյ խոկացողի. (Մագ.։)


Ժամ, ուց

See full entry →

s. ast.

hour;
time, moment;
proper time, precise time;
loisure-time, opportunity, occasion;
canonical hours, divine service;
season;
horoscope, nativity, ascendant;
*church;
Վրան or Խորան ժամու, Tabernacle;
միջին —, mean -;
աստեղական —, sideral —;
արեւային —, solar -;
ճշմարիտ —, true -;
հնչել երկրորդ —ու, to strike two;
քանի՞ են —ք, what o'clock is it ? what's o'clock ? — է երկրորդ, it is two o'clock;
—ք երկու եւ վայրկեանք տասն, it is ten minutes past two (o'clock);
երկու —ք եւ քառորդ մի, it is a quarter past two;
—ք երկու եւ վայկեանք քսան, twenty minutes past two;
—ք երկու եւ կէս, half past two;
—ք երկու քառորդաւ ընդհատ, a quarter to three;
—ք երկու եւ վայրկեանք քառասուն, twenty minutes to three;
զերրորդ —ու, about three o'clock;
առաջին — եւ կէս, an hour & a half;
կէս —, half an hour;
քառորդ մի —ու, a quarter of an hour;
ի վեցերորդ —ու առաւօտուն, at six (o'clock) in the morning, or at six AM.;
յեօթն —ու յետ միջօրէի, at seven in the afternoon, or at seven PM.;
ի սմին իսկ —ու or պահու, just now, now;
յամենայն —ու, յորում եւ է —ու, every hour in the day, at every moment;
ի նշանակեալ —ու or պահու, at the appointed time;
ամենայն —ուց են նորա գործք, every hour of his time has its appointed task;
ի —ս պարապոյ իմոյ, in my leisure hours;
— առնուլ, գտանել, to take occasion, to find time, or opportunity;
— բարեպատեհ, favorable moment;
—ու, ի —ու, ի դէպ —ու, in time, in good time, at the proper time;
— առնել, դնել, տալ, to appoint an hour, a time, to fix a day, cf. Ժամադրեմ;
յորժամ — լինիցի, when the opportunity arrives;
— է, it is time, it is the fitting moment;
այլում —ու եւ ժամանակի սպասել, to wait better times, or for a more favorable occasion;
զում —ս ընդ իմն հանել, to stay some hours with;
— հարկանել, to ring the bell;
— առնել, to pray;
to say the mass;
յամենայն —, at all times, always;
— ի —, from hour to hour;
— ի — առնել, սահմանել, to put off from time to time, to spin out, to prolong;
— ի —է, —է ի —, at every moment, hourly, from hour to hour;
առ — մի, ընդ —ս, առ —ս, at present, for the moment, now, provisionally;
—ս —ս, ընդ —ս —ս, —ս ընդ —ս, from time to time, now and then, sometimes;
յառաջ քան զ—ն, out of time, before the time, too soon;
եկեալ հասանէր —ն, the moment had arrived;
— ճաշոյն, dinner-time, the dinner hour;
— ճաշոյն է, it is dinner-time;
ըստ —ուն պիտոյից, according to circumstances, seasonableness;
զօգուտ —ս, ի բազում —ս, —ս ձիգս, ցմեծ —ս, for hours together, whole hours, hours at a time, a long time;
ի —ու եւ տարաժամու, seasonably and unseasonably;
հասանել —ու կնոջ, to be near delivery or childbirth;
to be near her time;
յետին —, dying hour, hour of death, last moments;
time.

NBHL (1)

Ի դէպ ժամու ինքն իւրովի տայ զպտուղն։ Իսկ ի ժամ հնձոցն սա ամաչէ։ Գարնանային ժամքըն հասան, յամպոյս քաղցրիկ ցող հոսեցան. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ. եւ ներբ. Շ։)


Ժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

patience;
abstinence, continence, temperance, chastity;
sobriety, soberness;
fortitude, constancy;
fasting, diet;
ի ժուժկալութեան gyql, to live continently.

NBHL (1)

ԺՈՒԺԿԱԼՈՒԹԻՒՆ. ἑγκράτεια temperantia, continentia, abstinentia Առաքինութիւն կամաւ հրաժարելոյ ի հեշտալեաց մարմնոյ եւ որկորոյ. պարկեշտութիւն. պահացողութիւն. ճգնութիւն.


Իմ, ոյ, ում

See full entry →

pron. s.

my, mine;
my own, mine, my family, friends, people.

NBHL (1)

Ընկալեալ աղերս ի յիմոյս ձայնէ։ Ի ձեռն ձեռին ստացողին իմոյ յանէից. (Նար.։)


Իմաստ, ից

See full entry →

s.

signification, sense, meaning, substance, drift;
acceptation;
understanding, good sense, judgment;
notion, knowledge;
conception;
thought, idea, design, project;
maxim, axiom;
invention;
expedient, means;
intrigue, machination, plot, snare;
—ք ուղղութեան՝ առաքինութեան, sentiment of probity, of virtue;
մեծահրաշ —ք, mysteries;
զգայարանք —ից, the mind, intelligence;
ուշ —ին՝ —ից, spirit, thought;
յ— եւ ի բան հասանել, to arrive at the years of discretion;
գալ յ—, to return to one's self, to recover the senses;
to be known, understood;
ունել զիմաստս իրիք, յիմաստս իրիք երթալ, to understand, to seize the meaning, to comprehend;
—ս չարս իմանալ, cf. Իմանամ;
զ— խորհդեան կատարել, to execute the deliberation of council;
զիմաստս խաբէութեանն լուծանել, to frustrate a plot, to baffle an intrigue;
—քն գործք լինէին, the ideas were realized.

NBHL (1)

ԻՄԱՍՏ, Իմացումն, իմացողութիւն. ըմբռնումն մտօք. ծանօթութիւն. հասողութիւն կամ հասունութիւն մտաց.


Իմացականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Իմացութիւն.

NBHL (1)

Իմացական գոլն. իմացողութիւն. իմացումն.


Իմացուած, ոց

See full entry →

s.

intellect, understanding;
sense, sentiment;
cenception;
meaning, sense, signification;
thought, design.

NBHL (1)

νόημα, ἕννοια intellectio, cogitatio Իմացումն. իմանալն. իմացողութիւն. ծնունդ մտաց. խորհուրդ. ուշ.


Իմացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intelligence;
intellect, understanding, comprehension, perception;
sentiment, opinion;
thought, design, project;
—ք, the celestial intelligences, the angels.

NBHL (2)

νόησις, διανόημα intellectus, intellectio, cogitatio. իմացումն. իմացողութիւն. ըմբռնումն, եւ խոկումն.

Սիրտ հաստատեալ յիմացողութիւն խորհրդոյն. (Սիր. ՟Ի՟Բ. 29։)


Իմացումն, ման

See full entry →

s.

cf. Իմացութիւն.

NBHL (1)

νόημα, νόησις intellectio, intelligentia, cogitatio, sensus եւ այլն. իմանալն եւ իմանիլն. իմացութիւն. ըմբռնումն՝ մտօք. գուշակութիւն մտաց. հասկըցողութիւն, հասկընալը.


Լիախորտիկ

See full entry →

adj.

abundant, plentiful;
sumptuous;
festive, merry;
gluttonous.

NBHL (1)

Իսկ մեծատունն՝ փափկասէր, արբեցող, եւ լիախորտիկ. (Ոսկ. ղկ.։)


Լոգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to wash, to batho one's elf, to take a bath;
— բուսոց, տնկոց, to bedew;
to water plants.

NBHL (1)

որպէս երկնային ցողով՝ արտասուացն թորմամբ լոգանալ եւ մաքրել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Լուանալի

See full entry →

s.

cleansing substance;
—ք, washer, scourer, fuller;
washerwoman, laundress;
hath.

NBHL (1)

Իբրեւ զաճառ (կամ զօճառ) լուանալեաց. յն. լուացողաց. (Մաղ. ՟Գ. 2։)


Լսելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the hearing;
granting;
obedience.

NBHL (1)

Եւ Անսացողութիւն. հլութիւն.


Լսողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hearing, audition;
obedience, docility.

NBHL (1)

ԼՍՈՂՈՒԹԻՒՆ. ὐπακοή obedientia իբր obauditio. անսացողութիւն. հնազանդութիւն. որ եւ ՈՒՆԿՆԴՐՈՒԹԻՒՆ ասի.


Իշխող

See full entry →

cf. Իշխեցող.


Իսկ

See full entry →

s. adj. conj. adv.

essence, reality, substance, truth;
essential, real, effective, true;
besides, moreover;
but, still, yet;
in fact, really;
even;
as for, as to;
զիսկն գիտել, զիսկն ասել, to be thorougly acquainted with;
to tell the simple truth;
to exhaust a subject;
մեզէն — լուաք, we ourselves have heard;
ինձ — գլխովին, to me;
to myself;
բնաւ — ոչ, not at all;
բնաւ — զի՞ լսէք նմա, why do you listen to him ? չէ եւ չէ —, by no means, in no way whatever;
յայտ —է, it is palpable, evident, clear;
— ես, for me, as for me;
— վասն, as for;
— եւ —, in a moment, soon, speedily, immediately, instantly, directly, forthwith;
truly, in effect, really.

NBHL (1)

Զի եթէ զգեստ աստուծոյ զվարդուրին պատրուակ ասաց եզեկիէլ ... իսկ ո՞րքան պատիժ անմաքրութեան եղիցի զաստուած զգեցողիս ներքոյ եւ արտաքոյ. (Նար. ԼԳ։)


Իր, իրի, իրաց

See full entry →

s.

thing;
affair;
fact, effect, substance;
reality;
յ— արկանել, to use, to wear;
to put in execution;
օգնել իւիք, to procure assistance;
— ոչ կարեմ առնել —ս ինչ, I can do nothing;
—ք առն յառաջադէմ յաջողէին, this man's affairs prospered;
այր հմուտ —աց պատերազմի, a man experienced in warfare;
կարեւոր —, an important affair;
—ք աշխարհին, public business;
իրաց իրաց, of various, or many things;
յ—ս յ—ս, in various matters;
—օք, by deeds;
really, effectively;
ամենայն —օք, in any vay, or manner, at all events;
սմին, դմին, նմին —ի, for this, therefore, for this, that reason;
բարւոք ընթանան —ք, cf. Ընթանամ;
ընդ բան եւ ընդ — է մեծ ինչ խտիր, saying and doing are two things.

NBHL (1)

Եւ ես ինձէն իսկ ողջեմ անենայն իրօք ընդ մեզ եւ նոքա գոհացողք եւ բարեբանիչք լինել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Լաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow better, to be ameliorated, to improve.

NBHL (1)

Ոչ է նա երկիր լաւացող. (Եփր. համաբ.։)


Թիւր, ից

See full entry →

adj. adv.

twisted;
crooked, oblique;
stunted;
erroneous, mistaken;
perverse, froward;
wrongfully;
awry, obliquely;
crookedly;
— մեկնել, խօսել, to interpret malignantly, to misconstrue, to put an ill construction on;
to preach a perverse doctrine;
— ճանապարհ, unfrequented, winding, tortuous road.

NBHL (1)

Հա՛ն ի յանդորր զոտս սասանեալ թիւր ընթացողիս. (Նար. խ.։)


Թունաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poisonous quality or state;
poisoning.

NBHL (1)

Հարկեցաւ ի բարկացողութիւնն, որ է ի նմա թունաւորութեան կուռք (կամ բագին). (Վրք. հց. ՟Բ։)


Խաչեմ, եցի

See full entry →

va.

to crucify, to fix on the cross.

NBHL (2)

ձեզ նախ յարոյց, ձեզ յառաջագոյն խաչեցողացդ։ Ի մէջ անեալ՝ առ խաչեցողսնհանդիսաբանէ. (Ոսկ. գծ.։)

Որ խաչեցողքն էին։ Ընդ խաչեցողսն տանջեսցի։ Հնչելով զխաչեցողսն. (Հց. աթ. կիւրղ.։ ՃՃ.։)


Խառնակ, աց

See full entry →

adj. s.

mixed, confused, embroiled, complicated;
impure, obscene;
tie, bond, union;
copulation, pairing;
the rabble, the mob.

NBHL (1)

Ստորագրական սահման խառնակ է, քանզի առեալ է ի՛ գոյացողականաց եւ ի պատահմանց. (Սահմ. ՟Գ։)


Խառնակեաց, եցաց

See full entry →

cf. Միաբանակեաց.

NBHL (1)

Վայելսհեռացելոցն այս դժուարաւ պատահի։ Ո՛վթէ ո՛րպէս զլռութիւնստացողաց միայնակեցացն պատմէհոգին, եւ ոչ թէ խառնակեցացն եւ ընկերաւորացն. (Լմբ. սղ.։) Այլ է եւ ԽԱՌՆԱԿԵՑԻԿ, զոր տեսցես։


Խառնապատում

See full entry →

adv.

related indistinctly, confusedly, without method.

NBHL (1)

Խառնապատում շարժեաց (կամ չարեաց՝ զբանն) վասն հարցողաց զաւերն երուսաղէմի. (Ագաթ.։)


Խաւարաբեր

See full entry →

adj.

bringing darkness, tenebrous.

NBHL (1)

Այս է խաւարաբեր ժամանակն հայցող. (Ասող. ՟Գ. 5։)


Խաղ, ու, ուց, ի, ից, ոյ, ով

See full entry →

s. adv. mus.

play, game;
recreation, pastime, amusement, sport;
fun, joke, raillery, pleasantery, mockery;
mummery, foolery;
games;
scene, stage, theatre;
*song, air;
սէր խաղուց, gambling, gaming;
խաղք Ողոմպիայ, Olympic games;
խաղք ըմբշամարտից, wrestling;
գնդակ խաղ, the game of tennis;
խաղ կճեայ գնդակաց, game of marbles;
խաղ նարտի, backgammon;
խաղ աղիւսակի, draughts;
խաղ սատրնջոյ, chess;
խաղ աչկապուկի, blind man's buff;
խաղ թղթոյ, card-playing;
cf. Թուղթ;
խաղ բախտի, game of chance;
խաղ բառից, a pun, play upon words;
չլինել կամակ ի խաղ, to be in no mood for sport, not to be in a sporting mood;
ի խաղ հատանիլ, զակատիլ ի խաղս, to abandon oneself to amusements;
ի խաղ մտանե, to join a game;
to sit down to play;
լինել յաջողակ ի խաղի, to have a good game;
to hare a good-hand (cards), to be a lucky player;
լինել դժբաղդ ի խաղի, to have ill luck at play;
կորուսանել ի խաղի, to play or to gamble away;
վատնել զամենայն ի խաղի, to gamble away one's fortune, to lose ones' fortune by gambling;
դադարել ի խաղի, to leave off playing;
խաղ համարել, to take as a joke;
չեն ինչ խաղոյ, it is not to be trifled with, it is no joke;
— խաղ առնել զոք, ընդ խաղ արկանել, to ridicule, to deride, to mock, to make sport or mockery of, to laugh at a person;
ընդ խաղ առնել, to rally, to joke with, to jest with;
to turn to ridicule;
ընդ խաղ, ընդ խաղս, for fun, in jest, for a joke, jestingly;
ո՛րչափ խաղացի ընդ նոսա, how many tricks I played on them ! թո՛յլ տուր անդ զխաղդ, թո՛ղ զխաղդ, joking apart, in good earnest;
խաղ կանչել, to sing a song. a note.

NBHL (1)

ԽԱՂ ասի եւ Տեսարանն կամ տաղաւարն խաղացողաց σκηνή scena (լծ. հյ. շէնք.)


Խաղ, ից

See full entry →

s.

shore, side of a river;
meadow;
marsh, moor;
gulf, roadstead;
division, pigeon-hole.

NBHL (1)

ԽԱՂ ասի եւ Տեսարանն կամ տաղաւարն խաղացողաց σκηνή scena (լծ. հյ. շէնք.)


Խաղաղասիգ

See full entry →

adj.

mild, soft, gentle.

NBHL (1)

Շնորհեա՛ տէր գնացողաց ի ծովու խաղաղասիգ ալիսն վետս վետս քստմնել ծածանմամբ. (Վրդն. ծն։)


Առականեմ, եցի

See full entry →

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

NBHL (1)

Հատանօղ զառ ի չարն միաբանելոց։ Զառ ի յաստուածայինն լոյս վերահայեցողութիւն. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)


Առակեմ, եցի

See full entry →

va.

to allegorize, to make use of parables;
to confront, to compare, to resemble;
to expbse to public censure.

NBHL (1)

Առակեսցես տանն դառնացողաց զառակս զայս։ Ո՞չ ապաքէն զայս ամենայն առակ զնմանէ առակեսցեն։ Որո՞վ առակաւ առակեսցուք զնա. (Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 3։ Ամբ. ՟Բ. 6։ Մրկ. ՟Դ. 30։)


Առնեմ, արարի

See full entry →

va.

to make, to do, to form, to produce, to compose, to fabric, to operate, to act, to render, to commit, to effectuate, to execute, to cause;
— յոչնչէ, to create;
— վերստին, to remake;
կին —, to marry;
ատելի —, to make odious;
բարւոք չարւոք առնէք, you do well, — ill;
բարի՝ չարիս՝ վնաս — ումեք, to do good, ill, wrong to some one;
ինչ ոչ արարի քեզ, I have done nothing to you;
զի՛նչ — իցէ զայս, what to do with that ? չգիտեմ որպէս —, I do not know how to do that;
չգիտեմ զի՛նչ —, I know not what to do;
ձայն — հաւուց, the singing of birds;
— ողջակէղ, to sacrifice, to immolate;
խնդիր, մոռացումն, յիշատակ, ծառայութիւն, զյարձակումն, դատաստան, վախճան —, to seek;
to forget;
to remember;
to serve;
to assail;
to judge;
to finish or end.

NBHL (1)

զոյգ ընդ այլ բայից՝ տայ նոցա զզօրութիւն անցողականի. ընել տալ. էթտիրմէք.


Առողջամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good sense, reason, sensibleness.

NBHL (1)

Նշանակ խոհականութեան փիսովն, եւ առողջամտութեան՝ գեհոն։ Խոհականութիւնն է առաքինութիւն բանականին, եւ առողջամտութիւն՝ ցանկացողին։ Յիմստութենէ՝ առողջամտութեամբ վարիլ. (Փիլ. լին.։)


Ասեմ, ասացի

See full entry →

va.

to say, to express, to speak, to relate, to recite, to tell, to recount, to declave, to pronounce, to utter, to dictate;
— յառաջագոյն, to foretell;
— վերստին, to repeat;
բարիս՝ չարիս — զումեքէ, to speak well, badly of a person;
ասա՜ ինձ, tell me;
պարտ է —, one must say;
որպէս ասացաք, as we have said;
համառօտ —, briefly, in one word;
չգիտեմ զի՞նչ —, I know not what to say;
զի՞նչ ասիցեն զքէն, what will they say of you ? անհիմն է զոր ասեսդ, what you say is without foundation;
չգիտէ զոր ինչ ասէ, he does not know what he says;
ցանգ զնոյն —, to repeat always the same thing;
— զկարծիս իւր զիմեքէ, to give one's opinion on some thing;
սուտ —, to tell falsehoods or lies;
— զճշմարտութիւն, to speak the truth;
այո՝ ոչ —, to say yes, no;
զի՞նչ կամիցի — այս, what does that mean ? այլ զի՞նչ ասեմս, but what do I say ? ըստ ասելոյ իւրաքանչիւր, as every one says;
— ընդ միտս, to say to one's self;
զայս իրրեւ ասաց, when he has said that, at these words;
զայս ասացեալ, that said.

NBHL (1)

Տեսաք զասացողն, եթէ եւ այլն. (ՃՃ.։)


Աստանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to lead about, to lead np and down, to walk about.

NBHL (1)

Արբեցողն աստանդէ զբան բերանոյն. (Ոսկ. գծ.։)


Զլանամ, ացայ

See full entry →

va.

to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.

NBHL (1)

Նման Յուդայի, որ ժողովեաց ի վերայ տեառն իւրոյ զգունդս զլացողացն այսինքն ապերախտից. (Վանակ. յոբ.։)


Զրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to deprive, to rob, to despoil, to commit rapine;
to defraud, to frustrate;
to vex;
to strip, to displace, to depose, to leave destitute;
— զանձն, to deprive, to debar one's self from.

NBHL (1)

Մի՛ զրկիր ի լացողաց. յն. մի՛յետնիր. (Սիր. ՟Է. 28։)