Definitions containing the research ել : 10000 Results

Լրջմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good humour, merriment, jollity, gaiety, joy;
vivacity;
vigilance, alertness, watchfulness.

NBHL (2)

Աղաղակելն նոցա ձայնիւ լինէր ի հշտութենէ եւ ի բազում լրջմտութենէ. (Ոսկ. գծ.։)

Մեծաւ լրջմտութեամբ հրամայէ առաջի առնել. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Լրտես, աց

See full entry →

s.

spy, informer, police-spy;
betrayer, traitor;
emissary;
scout.

NBHL (1)

ԼՐՏԵՍ որ եւ ԼՐՈՒՏԵՍ ասի. κατάσκοπος explorator, speculator. որ երթայ լուր առնուլ եւ բերել՝ ականատես լինելով. դիտօղ եւ զննիչ ելից եւ մտից օտար երկրի. Դէտ. պատուիրակ. Տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Բ. 9=34։ Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 6։ Յես. ՟Զ. 25։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 4։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 31։)


Լրտեսեմ, եցի

See full entry →

va.

to spy, to play the spy, to watch, to search narrowly, to observe in secret;
to waylay, to lie in wait for.

NBHL (2)

κατασκέπτομαι, κατασκοπεύω exploro, speculor. Դիտել եւ զննել զվիճակ օտարաց՝ ի բերել լուր որպէս ականատես.

Լրտեսել զերկիրն քանաքանցւոց. (Յես. ՟Ժ՟Գ. 18։ ՟Ժ՟Դ. 7. եւ այլն։)


Լրտեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office or employment of a spy, espionage.

NBHL (1)

κατασκοπή exploratio, speculatio. Գործ լրտեսի. դիտողութիւն լրոյ տեսութեամբ. լրտեսն գոլ. լրտեսելն.


Լցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fill, to fill up;
to satiate;
to accomplish, to complete, to effect.

NBHL (7)

Եւ կատարել լիով.

πληρόω, ἑμπλήθω impleo χορτάζω saturo եւ այլն. Լնուլ, լի առնել. Ճոխացուցանել. լեցընել.

Զբանս հաւանականս ի սակս իմ ասելով լցին զականջս ձեր (չարախօսութեամբ). (Պղատ. սոկր.։)

Եւ Յագեցուցանել. կշտացնել.

Կերակրովք եւ ըմպելեօք զկարօտն լցուցանես. (Խոսր.։)

Զփափագսն հարեալ լցուցանել։ Լցուցանել զփափագդ քո. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Գ. 53։)

որ լցուցանել (կամ լցեր) զամենայն հաղրական տնօրէնութիւնս. (Պտրգ.։)


Լքանեմ, լքի

See full entry →

va.

to leave, to abandon, to desert, to forsake, to quit, to give up;
to disable;
to dismantle;
to discourage, to dishearten.

NBHL (3)

(լծ. լտ. լինքուօ, լիքուի). λείπω, παραλύω linquo, derelinquo, dejicio, rejicio, negligo. Ի բաց կամ ի վայր թողուլ. ընկնուլ յերեսաց. ի բաց արձակել՝ լուծանելքակել՝ մերժել յիւրմէ. տարագրել. անտես կամ ապախտ առնել. Երեսի վրայ թողուլ.

Կորիւնք առիւծու լքին զմիմեանս։ Լքի զտուն իմ, թողի զժառանգութիւն իմ։ Լքանել զձեզ անապատ։ Ձայն դստեր սիոնի մեղկասցի, եւ լքէ զձեռս իւր.եւ այլն։

Լիք եթող զմեզ ի խնամելոյ. (Լմբ. ատ.) (այսինքն թո՛ղ) անարգէ զիս. (Եփր. թագ.։)


Լքանիմ

See full entry →

vn.

to grow weak, to be disabled, to languish, to want force;
to despair, to be dispirited.

NBHL (5)

եւ ձ. ԼՔԱՆԻՄ παραλύομαι dissolvor ὁλιγωρέομαι parvipendor, negligor ἠττάομαι vincor (լծ. եւ langueo, liquesco ) որ եւ ԼՔՆՈՒԼ. Թողեալ լինել. թողանալ. թուլանալ. պարտիլ՝ պարտասիլ. կթոտիլ, լուծանիլ, իբր հալիլ մաշիլ. Երեսի վրայ մնալ.

Լքան խնդրել զդուրսն։ Ետես զնոսա լուծեալս եւ լքեալս։ Պատերազմեցան, եւ լքաւ դաւիթ։ Լքան ձեռք մեր։ Ամենայն ձեռք լքցին։ Սիրտք նոցա լքցին ի նոսա։ Մի՛ լքանիր ի խրատու տեառն.եւ այլն։

Մի՛ լքանիլ ի կրօնիցն սակս եկելոց նեղութեանցն։ Լքան սիրտք իշխանացն։ Զօրացն լքելոց. (Յհ. կթ.։)

Թէ գուցէ լքեալ լինիցին ականջք լսօղացն կարծեօք՝ թէ ոչ կարէր նա դիմանալ լինել մարտին. (Եփր. համաբ.։)

Ճոխանալ երեւելեօքս եւ լքանելեօքս. այսինքն հանցաւոր եւ արհամարհ, կամ աստ թողլի իրօք. (Արծր. ՟Ա. 14։)


Լքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Լքանեմ.

NBHL (2)

իբր Լքանել, եւ Լքուցանել.

Ոչ եթէ ես լքեցի զնոսա, այլ նոքա հրաժարեցան յինել. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Լքեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Լքուցանեմ

NBHL (2)

ԼՔԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Իբր Լքուցանել. կամ յետս քեցել. անյոյս առնել.

Զպնդակազմ նահատակս կարող է գինի լուծանել եւ լքեցուցանել. (Եփր. ծն.։)


Լքումն, ման

See full entry →

s.

abandonment;
desertion, defection;
weakness, debility;
lowness of spirits, loss of courage.

NBHL (1)

Որպէս Լքանելն. ի բաց թողուլն.


Լքուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to weaken, to enfeeble;
to dispirit, to discourage, to dismay, to drive to despair.

NBHL (2)

παραλύω, καταπαύω dissolvo. որ եւ ասի ԼՈՒԾԱՆԵԼ. Տալ. լքանիլ թուլացուցանլ. ԴՎհատեցուցանել. Կթուցանել. մեղկացուցանել. կասեցուցանել. թուլցընել, լղքեցնել.

Ի փախուստ դարձաւ ... Զի տէր լքոյց զնա։ Լքոյց զնոսա զարհուրեցուցեալ։ Լքոյց զիս, եւ արար յապականութիւն։ Լքուցանէին զձեռս ժողովրդեանն։ Ոտք քո ընթանան, եւ լքուսցեն զքեզ. եւ այլն։ Զհետ մտեալ կամի զքեզ լքեցուցանել. (Եղիշ. ՟Գ։)


Լքուցումն, ման

See full entry →

s.

discouragement.

NBHL (1)

Սառնամանիք ձմերանոյն առաւել բերէր զլքուցումն հեծութեան։ Գուցէ լքուցումն ինչ նոցա ի թշնամեացն լինիցի. (Յհ. կթ.։)


Ինքնարշաւ

See full entry →

adj.

that runs by itself.

NBHL (1)

Ուր իցէ արշաւել ինքնին՝ հետիոտս. եայա.


Ինքնեակ, աց

See full entry →

adj. adv.

that comes of his own accord, voluntary;
self-produced, fortuitous, natural;
by chance, naturally.

NBHL (2)

Որ նձ թուի՝ ինքնեկի այսր տուրեւառի շնչոյս պատճառք լինել մեզ. (Նիւս. կազմ.)

Զինքնեակն անդոյ քո՝ որ գայցէ՝ ոչ հնձեսցես։ Մի սերմանիցէք, եւ մի՛ հնձիցէ՛ք զինքնեակս նորա՝ որ ելանիցեն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 5. 11։)


Ինքնեղ

See full entry →

adj.

self-existent, uncreated;
natural, spontaneous.

NBHL (2)

Հաւատա՛, ո՛չ բնութիւն դոլ չարին, կամ ինքնեղ, կամ աստուծով լինել. (Լծ. ածաբ.։)

Ո՞րչափ եւս առաւել ինձ իմասցիո զաստուածայնոյն՝ ինքնեղ եւ ինքնաբաւական եւ անգիշեր լուսոյն. (Ղեւոնդ.։)


Ինքնեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

self-existence, substance, natural production.

NBHL (1)

Ոչ նքնեղութեանն է տալի զայսքան զօրութիւն։ Յայտ է թէ առաւել քան զինքնեղութիւն ոմն է. եւ այս ո՞վ է՝ բայց եթէ աստուած. (Առ որս. ՟Է։)


Ինքներկրեայ

See full entry →

adj.

indigenous.

NBHL (2)

ԻՆՔՆԵՐԿՐԱՅ կամ ԻՆՔՆԵՐԿՐԵԱՅ. αὑτόχθων ex ipsa terra ortus Որ է յերկրէ անտի. գաւառական. երկրցի. իսկ ըստ առասպելաց՝ Յերկրէ բուսեալ բնակիչք երկրին.

Բանն որ ասի՝ եթէ ինքներկրայք են աթենացիքն, առասպել է. (Նոննոս.։)


Ինքնին

See full entry →

adv.

by himself, personally, in person;
դու —, yourself, (thyself);
ես — իսկ եմ, it is I (myself);
թագաւորն —, the king himself, in person;
դուռն — բացաւ, the door opened of itself.

NBHL (1)

Ինքնին զինքն օգնականութեամբն յայտնեաց (աստուած որդւոցն իսրայէլի). (Կիւրղ. ել.։)


Ինքնիշխան, աց

See full entry →

adj.

absolute, sovereign, independent, free, uncontrolled;
despotic

NBHL (2)

Հոգին սուրբ ինքնիշխան, անփոփոխելի, ամենազօր. (Ածաբ. պենտեկ.։ եւ Շար.։)

կեանս ընձեռել զօրէ ինքնիշխան բաւականութեամբ. (Նար. ՟Ժ։)


Ինքնիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

absolute power, independence, freedom, despotism.

NBHL (3)

Ինքնիշխանութեանն կառօք՝ իբր ի տեսարանի ումեք՝ ի սոսա նահատակել հանդիսասցուք. (Յհ. իմ. ատ.։)

Եւ ոչ զնոյն ինքն բարին ինքնիշխանութեամբ առնել արժան է. (Բրս. հց.։)

ԻՆՔՆԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ. αὑταρχία summa rerum potestas. Ինքնիշխան լինելն. ինքնին իւրով զօրութեամբ իշխելն. ինքնակալ եւ բացարձակ տէրութիւն.


Ինքնյօժար

See full entry →

cf. Ինքնայօժար.

NBHL (1)

cf. ԻՆՔՆԱՅՈԺԱՐ. Ինքնյօժար կամօք գաս յաղօթելն. (Լմբ. իմ.։)


Ինքնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

selfhood, individuality, personality;
essence, nature, property.

NBHL (2)

Հարկ է ... մի աստուածութիւն ընդունել ի մի ինքնութիւն հօր եւ որդւոյ հաստատութեան։ Ոչ թերի է եւ ոչ պակաս ի հօրն էութենէ, եւ ինքնութենէ, եւ գոյութենէ որդի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. եւ 6։)

Որպէս զթագաւորն՝ որ հանուր աշխարհին տիրելով զօրութեամբ, սակայն ինքնութեամբ գտանի միայն յարքունի ապարանսն։ Ոչ եւ ինքնութիւն փառանց յամենայն տեղիս. (Լմբ. պտրգ.։)


Ինքնուս

See full entry →

adj.

self-taught;
self-educated.

NBHL (1)

cf. ԻՄՔՆՈՒՍՈՒՄՆ. ԾՆունդ լինելութեան լաւագոյն բնութեամբ ինքնուս ելոյն. (Փիլ. ՟Դ. 12։)


Ինքնօրէն

See full entry →

adj. fig. adv.

autonomous, independent;
capricious, fanciful;
capriciously.

NBHL (1)

Ինքնօրէն հրամանաւ կամէր նորաձեւս առնել. (Լաստ. ՟Զ։)


Ինքնօրինութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

autonomy, independence, freedom;
law established by caprice;
caprice, whim, humour.

NBHL (1)

αὑτονομία libertas publica. ինքնօրէն սովորութիւն, ազատութիւն վարելոյ իւրով օրինօք կամ իրաւամբք կամ խելօք.


Իշակէս, կիսոյ

See full entry →

s. zool.

mule.

NBHL (1)

Իշակէսք եւ երեւելի երիվարօք շրջիցի յաշխարհի. (Խոսր.։)


Իշանդամ

See full entry →

adj.

lascivious;
whose flesh is as the flesh of asses.

NBHL (1)

Ոյր անդամ, կամ ըստ յն. մարմին՝ իցէ իբրեւ զիշոյ, որպէս անարգել ի ցանկութիւն.


Իշավայր, ից

See full entry →

s.

wild ass, onager.

NBHL (2)

Իշավայրաց քինացելոց զարու յաւանակս ի մատաղութեան կտրելոյ. (Եզնիկ.։)

զիշավայրիս եւ զխոզս արածելով։ որսալ կինճս եւ իշավայրիս. (Խոր. ՟Բ. 21. 58։)


Իշավայրի, րւոյ, րեաց

See full entry →

cf. Իշավայր.

NBHL (2)

Իշավայրաց քինացելոց զարու յաւանակս ի մատաղութեան կտրելոյ. (Եզնիկ.։)

զիշավայրիս եւ զխոզս արածելով։ որսալ կինճս եւ իշավայրիս. (Խոր. ՟Բ. 21. 58։)


Իշավար, աց

See full entry →

s.

donkey-driver;
goad, spur, stimulus for asses.

NBHL (2)

Զո՛ր օրինակ իշավար ոք վստահացեալ ի զօրութիւն իշոյն յաւելու դնել ի բեռն նորա։ Հց. (աթ. կիւրղ.։)

Զբազումս ի նոցանէ գտանիցես խոհակերս եւ իշավարս։ Զիշավարն պիտանացու խնդրեմ գտանել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 5. եւ 6։)


Իշխանաբար

See full entry →

adv.

as a sovereign, as a commander, authoritatively;
magisterially, imperiously;
willingly;
— կեալ, to live like a prince, to lead a princely life.

NBHL (1)

Երջիւրքն զիշխանաբար զօրութիւնն յայտ առնելով. (Լմբ. ամբակ.։)


Իշխանական, ի, աց

See full entry →

adj.

sovoreign, imperial;
seigneurial, of or belonging to a baron;
magisterial;
absolute;
lordly;
noble;
ruling, in power, in authority;
—ն տունջեան, — գիշերոյ, the sun;
the moon, the stars.

NBHL (5)

ἁρχοντικός, ἁρχικός ad principatum pertinens, principalis. princeps Սեպհական եւ վայելչական իշխանի կամ իշխանութեան. պետական.

յիշխանական ճեպէին հասանել գահ. (Արծր. ՟Գ. 13։)

Ջերմութեանն ամենայնի ընթացելոյ ի սիրտն յիշխանականն կոյս. (Նիւս. բն.։)

Զիշխանական միտս նոցա լուսաւորել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)

Զանհասանելին իշխանականս իմացման. (Նար. կուս.։)


Իշխանականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Իշխանութիւն.

NBHL (1)

Հոգաբարձականութիւնն, եւ իշխանականութիւնն։ Իսկ չգաւազանսն (հրեշտակաց՝ իմա՛) զթագաւորութիւնն եւ զիշխանականութիւնն, եւ ուղղութեամբ զամենայն անցուցանելն։ Զառիւծոյն (կերպարան) ցուցանել վարկանելի է զիշխանութիւնն եւ զուժգնութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Իշխանակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

joint ruler, joint sovereign;
partner in dignity, colleague.

NBHL (1)

Իշխանութիւն նոր նոցա շնորհէ (առաքելոց յետ յարութեան իւրոց), իշխանակից փառացն իւր առնէ. (Գանձ.։)


Իշխանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a prince er sovereign;
to rule, to have dominion, to sway, to command.

NBHL (2)

Իշխան լինել. իռխել. տիրել. Իշխանացաւ յեգիպտոս ապիս, եւ աստուած կարծեցաւ. (Վրդն. պտմ.։)

Բան միաբանութեան էր իշխանացելոյն գագկայ. (Յհ. կթ.։)


Իշխանանիստ

See full entry →

adj.

where the sovereign resides, capital, metropolitan.

NBHL (1)

Հասանէ յաւանն իշխանանիստն շաղատոյ. (Ուռպել.։)


Իշխանապանծ

See full entry →

adj.

boastful, haughty.

NBHL (1)

Ի վերայ յարուցեալ իշխանպանծ խրոխտացելոյն. (Յհ. կթ.։)


Իշխանապետ, աց

See full entry →

s.

chief ruler, first prince;
prime minister;
dictator.


Իշխանատուն

See full entry →

s.

principality, dominion, lordship, power, rule, state;
family or household of a prince, court.

NBHL (1)

Խորհուրդ արարեալ իշխանացն եւ իշխանատանացն հայոց մեծաց. (Ուռպել.։)


Իշխանօրէն

See full entry →

adv.

cf. Իշխանաբար.

NBHL (1)

Առանց քննոյ եւ ընտրելոյ կացուցանեմք մերով ընտրութեամբ մեզ իշխանօրէն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Իշխեմ, եցի

See full entry →

vn.

to reign, to rule, to govern, to be master;
to be in power, to have power or authority;
to presume, to take the liberty, to dare;
— կրից՝ ախտից, to master, to dominate, or command one's passions;
— մտաց ուրուք, to hook, to lay one's hand on some one, to influence the thoughts and actions of some one.

NBHL (16)

ԻՇԽԵՑԵԱԼ, ցելոյ. որ է ընդ իշխանութեամբ. հպատակ.

եւ ն. ἅρχω impero, principatum ero ἑξουσιάζω potestatem habeo. Իշխան լինել, եւ ունել եւ վարել զիշխանութիւն. տիրել՝ իրօք կամ նմանութեամբ.

Իշխեցէ՛ք ձկանց ծովու, եւ թռչնոց երկրից, եւ ամենայն անասնոց, եւ ամենայն երկրի։ Իշխել տուրընջեան եւ գիշերոյ։ Ահաւադիկ է այրն՝ զորմէ ասացի քեզ, եթէ նա իշխեսցէ ժողովրդեան իմում։ Ոչ իշխեցից ես ձեզ, եւ ոչ իշխեսցէ ձեզ որդի իմ, այլ տէր իշխեն նոցա.եւ այլն։

Իշխելոց իցէ ամենայն վաստակոցն իմոց զոր վաստակեցի։ Եւ որ իշխենն նոցա բարերարք կոչին։ Կին՝ մարմնոյ իւրում ոչ իշխէ, այլ այրն. նոյնպէս եւ այրն իւրում մարմնոյ ոչ իշխէ, այլ կինն. եւ այլն։

Յաղջկանէ միոջէ իշխելոյ կողմանցն այնոցիկ. (Խոր. ՟Բ. 16։)

իշխեցին ամբոխից եւ տիրեցին ժողովրդոց։ Չիք իմ թագաւոր առ իշխել շնչոյս բաց ի քէն քրիստոս. (Նար.։)

ԻՇԽԵԼ. գ. τολμάω audeo, praesumo δύναμαι possum, valeo Համարձակիլ. վստահիլ. ձեռներեց լինել. յանդգնիլ. ժպրհիլ. եւ Կարել. զօրել. բաւել. նետւիլ, կրնալ.

Ու՞ր է որ իշխեաց առնել զիրսս զայս. (Եսթ. ՟Է. 5։)

Իշխէր ի ներքս արկանել. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 2։)

Ոչ իշխէր ոչ հարցնել, կամ ոչ ոք իշխէր հարցնել։ Ոչ ոք իշխէր հայել։ Ոչ իշխեմ խօսել ինչ։ Իշխէ. ոք ի ձէնջ. եւ այլն։ Կամ իշխեն ըստ կամս իւրեանց երթալ ուրեք, եւ կամ գործել, եւ ոչ իշխեն անցնել զհրամանաւ թագաւորի. (՟Ա. Եզր. ՟Դ. 11։) (յն. ո՛չ կարեն, եւ կամ այլազգ։)

Տէրն մահու եւ կենաց եւ՛ կարճել իշխէ զհրամանն իւր, եւ երկայնել. (Եզնիկ.։)

Կինն իշխէ մեկնել. աստուծոյ կարօղ է. (Կանոն.։)

Հրաման տայ ... գործաւորաց յասորեստանեաց. եւ յայլոց իշխեցելոց. (Խոր. ՟Ա. 15։)

Ամենայն իշխանօք եւ իշխեցելովք. (Պիտ.։)

Այսոքիկ զիշխանաց եւ զիշխելոց նշանակեն. (Վահր. յայտն.։)

Իշխանաց յոգտութիւն իշխեցելոց (խորհել). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Իշխեցող

See full entry →

s. adj.

ruler, prince, governor;
predominant.

NBHL (1)

Ո՛վ երանելի տէր Վահան գողթնեացն իշխեցօղ. (Շար.։)


Իշխեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give power, authority, to cause to dominate;
իշխեցուցեր ի վերայ իմ զմահ, you placed me in the power of death, you put death in authority over me.

NBHL (2)

Իշխան եւ տէր կացուցանել. տալ իշխանութիւն եւ կարողութիւն.

Իշխեցելոյց զնա ի վերայ ամենայնի, զոր արար։ Իշխեցելոյց զնոսա կապել եւ արձակել. (Մծբ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ժ՟Թ։)


Իշորդի, որդւոյ

See full entry →

s.

ass's foal;
mule.

NBHL (1)

Նախատէին զջորի իշորդի լինել, եւ նա պարծէր մարբն. (Մխ. առակ.։)


Իշոցք

See full entry →

"cf. Յիշոցք."

NBHL (1)

Անարգելով զընկերս զանազան եւ պէսպէս հայհոյութեամբ, որ ըստ գեղջկայն բարբառոյ իշոցի անուանի, եւ ըստ գրոց սովորութեան անեծք եւ թշնամանք։ Մի՛ զլեզուս ձեր առնէք գործի սատանայի ի ձեռն չար եւ դառն իշոցաց. (Շ. ընդհ.։)


Իշուկ, իշկան, իշկոյ

See full entry →

s.

young ass, foal;
great ass, blockhead.

NBHL (1)

Յիշկան եւեթնստել, եթէ պէտք ինչ ինիցին. (Տօնակ.։)


Իջանեմ, իջի, էջ

See full entry →

vn.

to descend;
to fall;
to decline;
to sink;
to settle, to subside;
to light, to sit down;
to empty itself;
to lodge, to stop at, to sojourn;
cf. Սերիմ;
ի ծառայութիւն —, to lower one's self to servitude, to become a servant;
յաղքատութիւն —, to impoverish one's self, to become poor;
— ի նաւէ, ի կառաց, յերիվարէ, to disembark, to go ashore, to land;
to alight, to get out of a carriage;
to dismount or alight, to get off, to get down from a horse;
— ի գերեզման՝ իհող մահու, to descend into the grave, to be buried;
— յօթեւան ուրեք, to put up at an hotel;
— ի հպարտութենէն, to humiliate one's self;
to relent, to soften, to become calmed, appeased;
ի թիկունս —, to go to the rescue, to succour;
— ի հանդէս մարտի, to come to blows, to fight;
— գետոց ի ծով, to discharge, to fall into, to disembogue, to disgorge, to empty itself, to overflow;
արտասուք զծնօտիւք իջանեն, the tears fell down his (or her) rosy cheeks;
էջ մրրիկ հողմոյ ի ծովակն, a storm broke over the lake.

NBHL (9)

καταβαίνω, κατέρχομαι, κατάγομαι descendo, devenio, deducor եւ այլն. Էջս առնել. վայրաբերիլ. ի բարձր տեղւոջէ ի վայր կամ ի ստոր գալ՝ երթալ, հոսիլ. իջնալ, ինջնալ.

Էջ ի լեռնէ անտի։ Էջ ի խաչէդ։ Իջին երկոքին (ի կառաց) ի ջուրն։ Իջանելյերուսաղէմէ յերիքով, կամ ի տրովադա, յանտիոք, ի տիւրոս, ի սիդոն, յեգիպտոս. կամ յանդունդս, ի դժոխս, ի գերեզման, ի հող. եւ այլն։

Իջին անձրեւք։ Վտակք ջուրց իջին յաչաց իմոց։ Իջանել հրոյն զհինգ քաղաքաւ։ Ետես զհոգին աստուծոյ իբրեւ զաղաւնի՝ զի իջանէր ի վերայ նորա։ Իջանէր իբրեւ զաղաւնի յերկնից, եւ հանգչէր ի վերայ նորա։ Ընդ ճանապարհ՝ որ իջանէ յերուսաղէմէ ի գազայ։ Իջանել անօթ ինչ իբրեւ կտաւոյ մեծի։ Աստուածք նմանեալ մարդկան իջին առ մեզ։ Արիք իջէք առ այրն։ Ի՛ջէք անդր։ Ամենայն տուրք բարիք ... ի վերուստ են իջեալ առ ի հօրէն լուսոյ. եւ այլն։

Իջանել ընդ առաջ տեառն իմոյ արքայի։ Ի թիկունս իջցէ, օգնեսցէ. եւ այլն։

Բանին իեցելոյ ի մարդկանին. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)

ԻՋԱՆԵԼ. որպէս Զիջանիլ. մեղմիլ. դադարել. խոնհարիլ.

Իջանելով յանասնականն անարգելութիւնս։ Իջանէ ի ծառայական ամբարիշտութեան զառածումն. (Պիտ.։)

Եթէ միտք ոչ ճգնեսցին եւ իջցեն ընդ փափուկս, այլ եւս առաւել դժուարեսցի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

ԻՋԱՆԵԼ. Սերնդեամբ յաջողել.


Իջավանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to lodge, to take up ones abode, to stop, to reside, to dwell, to nestle.

NBHL (2)

καταμένω, καταλύω diversor. Գրի եւ ԻՋԱՒԱՆԻՄ. ԻՋԵՎԱՆԻՄ, ԻՋԵՒԱՆԻՄ. Իջավանս առնել. ավանիլ ուրեք. ... cf. ԼՈՒԾԱՆԻՄ.

Իջավանեալառ տրիպտղոսոսի ումեմն ի գեղն՝ որ կոչի ելեւսինէ. (Նոննոս.։)


Իջաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

traveller, passenger;
guest, lodger.

NBHL (1)

Իբրեւ զյիշատակ իջաւորի միոյ աւուր գնացելոյ. (Իմ. ՟Ե. 15։)


Իջումն, ման

See full entry →

s.

descent;
fall;
declivity;
act of sinking;
subsidence.

NBHL (1)

Իջանելն. էջք. ինջնալը.