Definitions containing the research ել : 10000 Results

Զոշ

See full entry →

cf. Զօշ.

NBHL (1)

Յորժամ ոք զայսմանէ բուռն հարկանէ զոշ խորհրդով, կտրէ խորհել, թէ յաճախեսցուք ի մեղս, զի շնորհքն բազմասցին։ Կա՛մ, իմա՛ Կոյր որպէս զխլուրդ,


Զոշոտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զօշոտեմ.


Զովամարմին

See full entry →

adj.

chilly, sensible to cold.

NBHL (1)

Արգել զզովամարմին ծերութիւն նորա. (Եփր. մնաց.։)


Զովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to cool, to grow cool, to become cool.

NBHL (1)

Անսովոր է ասել ի մեզ.


Զովարար

See full entry →

adj. s.

refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.

NBHL (2)

Առնել գինի ուրախարար ի բնութենէ ջրոյ զովարար. (Սկեւռ. աղ.։)

Աղբիւր զովարար՝ արդարութեան պասքելոցն. (Կիւրղ. խչ.։)


Զովացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

refrigeration.

NBHL (1)

cf. ԶՈՎՈՒԹԻՒՆ;
Զովացութիւն ոգւոցն ծարաւելոց։ (Ոսկ. ես.)


Զովացումն, ման

See full entry →

s.

refreshment.

NBHL (1)

Կարծէր զովացումն ինչ առնել աւազանին (եռացելոյ). (Ճ. ՟Ա.։)


Զովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.

NBHL (4)

ἁναψύχω, ἁναπαύω, σκιάζω refrigero, refocillo, recreo, obumbro Տալ զովանալ. զիջուցանել զտապն. հովացուցանել, եւ հովանացուցանել. հովահարել. հանգուցանել. պաղըշտըկել, պաղեցնել, շուք ընել, հովահրել.

Լինել նմա հովանի ի վերայ գլխոյ նորա, զովացուցանել զնա ի տառապանաց իւրոց. (Յովն. ՟Դ. 6։)

Զանձինս մեղաց սաստկութեան զբոց զովացուցանել. (Նար. ՟Կ՟Ը։)

Մերթ՝ իբր Ցօղացուցանել, այսինքն թրջել.


Զովողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

company, society;
correspondence, intelligence;
participation.

NBHL (1)

Զայլ իմն սիրոյ պատճառս խնդրեմք անձանց. ոմանք զազգականութեանն, եւ ոմանք զընդելութեանն, եւ այլք զովողութեանն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)


Զովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

coolness, freshness, refreshment, refrigeration;
ի զովութեան երեկոյի, in the cool of the evening.

NBHL (1)

Խելապատիկիդ զովութեան. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)


Զուարակագլուխ

See full entry →

cf. Ցլագլուխ.

NBHL (1)

ԶՈՒԱՐԱԿԱԳԼՈՒԽ. βουκέφαλος bucephalus, taurino captie praeditus որ եւ ՑԼԱԳԼՈՒԽ ասի. Մակադրական մեծի երիվարին Աղեքսանդրի, զի գլուխն ասի լինել մեծ՝ նման գլխոյ զուարակի կամ ցլու, արջառոյ, եզին. կամ ըստ այլոց՝ ի սրունս երիվարին գոյր նիշ նման գլխոյ զուարակի.


Զուարթագին

See full entry →

adv.

cf. Զուարթ;
joyfully, gaily;
— են աչք նորա ի գինւոյ, his eyes are merry with wine.

NBHL (2)

Զուարթագին իրօք ի վերայ ելանել ողբալեացն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զուարթագին մեզ թուի (արեգակն) ի տեսանելն. (Խոսր.։)


Զուարթածաղիկ

See full entry →

adj.

smiling, florid, young, graceful;
— հասակ, sprightly youth, youthfulness;
— մանկութիւն, infancy, childhood, the prime of life, best time of life;
— ալիք, gray-beard.

NBHL (2)

Ըստ զուարթածաղիկ ալեացն զուարճացելոց. յն. վերաստացեալ եւ երեւելի ալեացն. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 23։)

Զուարթածաղիկ առ ամենայն առաքինութիւնս։ Զուարթածաղիկ ուրախութիւն։ Զուարթածաղիկ զարդարել. (Յճխ. ՟Ժ։)


Զուարթակից

See full entry →

adj.

rejoicing together;
— լինիմ, to congratulate, to share ones joy, happiness or satisfaction;
— առնել, to make a sharer in one's joy.


Զուարթաճաճանչ

See full entry →

adj.

bright, shining splendidly, fulgid.

NBHL (1)

Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ. զի զուարթաճաճանչ եւ քաղցրանուագ յառաջին իւրոյ լուսոյն ի մարդիկ նկարելն՝ ի սաղմոսարանն երեւեալ. (Կոչ. ՟Թ։)


Զուարթանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to be joyful, to rejoice, to be diverted;
to rouse one's self, to give one's self up to gaiety;
to shine, to enlighten, to cheer up, to be kindled;
to be vigilant, sober, to watch;
— ի գինւոյ, to be seasoned with wine;
զուարթացեալ ի գինւոյ, tipsy, cf. Գինի;
զուարթացաւ սիրտ նորա, his heart was merry, expanded, dilated;
զուարթացան երեսք նորա, countenance brightened up;
— հրոյ, to relight, to rekindle.

NBHL (4)

ἁγαθύνομαι bonus sum εὑδοκέω complaceo. եւ ըստ հյ. ἰλαρύνομαι, φαιδρύνομαι hilaresco, laetificor Զուարթ լինել. եւ Զուարճանալ. բարեկրիլ. բերկրիլ.

Ընդ պատկառեալսն, եւ զուարթացեալս։ Ի կափման աչացս՝ հայեցուած սրտիս մի՛ ստուերասցի, պայծառասցի։ Երախտիք փրկչին հենգնեալ, եւ Բելիար զուարթացեալ. (Նար.։)

Կամ νήφω, γρηγορέω sobrius et vigilans sum, vigilo Արթուն եւ զգաստ լինել. տքնիլ.

Որով պնդեալ զմէջս մտաց ձերոց, զուարթացեալք բովանդակ սպասեցէ՛ք հասելոց ձեզ շնորհացն. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 13։)


Զուարթատեսիլ

See full entry →

adj.

of fine aspect, pretty, beautiful, handsome;
— դէմք երեսք, cheerful countenance, serene aspect.

NBHL (2)

ԶՈՒԱՐԹԱՏԵՍ ԶՈՒԱՐԹԱՏԵՍԱԿ ԶՈՒԱՐԹԱՏԵՍԻԼ. Զուարթ տեսանելով. զուարթադէմ, կայտառ. եւ Ուռճացեալ.

ԶՈՒԱՐԹԱՏԵՍ ԶՈՒԱՐԹԱՏԵՍԱԿ ԶՈՒԱՐԹԱՏԵՍԻԼ. Զուարթ տեսանելով. զուարթադէմ, կայտառ. եւ Ուռճացեալ.


Զուարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gaiety, joy, good humour;
activity, vigilance.

NBHL (3)

Ըստ երկրորդին՝ γρηγόρησις vigilantia Հսկողութիւն. արթնութիւն մտաց. եւ Ժրութիւն ի գործս. խելքը գլուխը՝ ու աչքաբաց ըլլալը.

Յորում Հոգի Սուրբ Աստուծոյ. եւ յաւուրս հօր քոյ զուարթութիւնք եւ իմաստութիւնք գտան ի նմա։ Հոգի Սուրբ Աստուծոյ է ի քեզ, եւ զուարթութիւն եւ հանճար եւ իմաստութիւն առաւել գտաւ ի քեզ. (Դան. ՟Է. 11. 14։)

Տեսանելով ագապեայ զջան եւ զզուարթութիւն նորա՝ զարմանայր առաջի եղբարցն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Զուարթուն, թնոց

See full entry →

adj. s.

sprightly, lively, vigilant;
angel.

NBHL (6)

νήφων sobrius, et vigilans, insomnis Ամենեւին Արթուն. լուրջ եւ զգաստ. միանգամայն ըստ հյ. զուարթ, կայտառ, առոյգ եւ ժիր. արթուն. զարթուն, խելքը գլուխը, աչքաբաց.

Զուարթուն կա՛մ զայն ասէ, զամենայն զբաղմունս մարմնականս ի բաց ընկենուլ, եւ արթնութեամբ յուղիղ մտաց եւ ի սուրբ սրտէ զաղօթսն մատուցանել. եւ կամ զուարթնոցն երկնաւորաց նմանել ի ժամ աղօթիցն. եւ այլն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)

Այն՝ որ կամեցաւ զմիտսն զուարթնոցն (մոգուց) գողանալ, գողացեալ եղեւ ինքն (Հերովդէս) ի նենգեցելոց անտի. (Եփր. համաբ.։)

Ո՞չ ապաքէն զուարթուն եւ իմաստուն իշխան ի վերայ արբեցելոց կացուցանել պարտ է։ Զուարթունքն եւ անխռովքն (յօրէնս՝ լինիցին) զօրավար այնոցիկ՝ որ ոչ են արթուն. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Բ։)

Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար. առաք.։)

Զուարթունն՝ յաննիրհելի բնութեանց հրեշտակաց (առեալ անուն). (Վրդն. դան.։)


Զուարճ

See full entry →

adv.

cf. Զուարթ;
—, —աբար, joyously, merrily

NBHL (1)

Զուարճացեալ այնուհետեւ միտք, որպէս ի զուարճ կատարման եղեալ վասն փրկութեան ապրելոցն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Զուարճալից

See full entry →

cf. Զուարճալի.

NBHL (2)

Օրհնել զուարճալից բերանօք զհրաշագործն Աստուած. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Զուարճալից առնել զմանկունս նոր Սիովնի. (Ճ. ՟Բ.։)


Զուարճախառն

See full entry →

adj.

mixed with joy.

NBHL (1)

Գրել (զչարչարանաց) ... զուարճախառն երկիւղիւ. (Նար. ՟Հ՟Է։)


Զուարճախօս

See full entry →

adj.

cf. Զուարճաբան;
— լինել, to amuse, to joke, to tell stories;
այր —, an amusing fellow;
story-teller.


Զուարճական, ի, աց

See full entry →

cf. Զուարճալի.

NBHL (1)

Յընդունելութենէ զուարճականացն ի բաց կացին. (Փիլ. յովն.։)


Զուարճակից

See full entry →

cf. Զուարթակից.

NBHL (4)

Բազմատեսակ աստուածային առաքինութեանցն է զարդ զուարճակից (եղելոց) հոգւոյն. (Նիւս. երգ.։)

Հաւատամ եւ նոցա՝ զուարճակից (մեզ) լինել եւ տօնակից այսօր. (Ածաբ. ծն.։)

Յորդորէ տօնակից լինել եւ զուարճակից. (Խոր. հռիփս.։)

Աչք մերձենալով առ սիրելին՝ յառաջագոյն աւետիս տայ զմտերմութեանն զախտ՝ զուարճակից եւ խաղաղուտ հայեցուածօք. (Փիլ. իմաստն.։)


Զուարճանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.

NBHL (3)

τέρπομαι, κατατέρπομαι delector, oblctor Վայելել ախորժանօք յախորժելիս. զբօսնուլ ի հեշտալիս. հրճուիլ. խրախանալ. խայտալ. ախորժելով սիրտը բացուիլ.

ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼ. τρυφάω delicate vivo, deliciis indulgeo Զուարճալի կեանս վարել. փափկանալ.

Զուարճանալ յուսով, կամ աւետեօք, տօնիւ, ի տօնախմբել, եւ այլն. (Շար.։)


Զուարճացումն, ման

See full entry →

s.

rejoicing, happiness, delight;
flourishing anew, growing green again.

NBHL (1)

Զմիտս աստուածասիրացն զարթուցանել ի խրախամիտ զուարճացումն։ Փայլօղ գեղեցկագունութեամբ (ընծայել) զուարճացումն տեսանելեաց։ Անթարշամելի զուարճացմամբ տերեւոյն միշտ դալարանալ. (Պիտ.։)


Զուարճացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to recreate, to delight, to divert, to drive away melancholy, to amuse, to give pleasure.

NBHL (3)

τέρπω, ἁγαθύνω, χαριτόω delecto, gratifico, laetifico Հեշտացուցանել. եւ Ուրախ առնել.

Ի գովեստ փառաց շնորհաց իւրոց, որով (այսինքն յորում) զուարճացոյց զմեզ սիրելեաւն (որդւով). (Եփես. ՟Ա. 6։)

Որ երեւելի լուսով քո զուարճացուցեր զամենայն արարածս քո. (Ժմ.։)


Զուարճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

joy, enjoyment, rejoicing, pleasure, deliciousness, delight, diversion, cheerfulness;
contentment, complaisance, pleasure, pleasantry;
amusement, recreation, pastime;
gaiety, frolicsomeness;
— տեղւոյ, amenity.

NBHL (1)

τέρψις delectatio, deliciae, laetitia, exultatio Վայելք ուրախալի. ուրախութիւն սրտի ի վայելից. ախորժ. ցնծութիւն. հրճուանք. խրախութիւն. զուարթութիւն. սիրտը բացուիլը, սրտին եղ կապելը.


Զուգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to agree, to be of one mind.

NBHL (3)

ԶՈՒԳԱԲԱՆԵՄ եւ ԶՈՒԳԱԲԱՆԻՄ. ἁναλογέω, παραβάλλω confero, comparo, proportione respondeo Ի կշիռ դնել բանիւ. զուգակշռել. համեմատել.

Զի՞նչ զնոյն ինքն զԱստուծոյ զգետն ընդ մանր անձրեւոյս այսմ իցէ զուգաբանել. (Նիւս. երգ.։)

Ձայնակից լինել. միաբանել. ի մի համար գրիլ.


Զուգաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

analogy, proportion

NBHL (1)

Նոյնպէս է տեսանել եւ յոգւոջն զուգաբանութիւն իմն առ մարմնական հասակն։ Իւրաքանչիւր ոք ի լսողացն զուգաբանութեամբ զասացելոցն կարծիս առցէ սքանչելեացն. (Նիւս. երգ.։)


Զուգաբարբառ

See full entry →

cf. Զուգաձայն.

NBHL (1)

Առ ի զուգաբար բաժանել ընդ ինքն զջրաբաշխութեան ծաւալումն՝ արդարակ հարթութեամբն. (Պիտ.։)


Զուգաբնակ

See full entry →

adj.

that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.

NBHL (5)

Յաղթելով մի ի բազմացն՝ յաղթողին նման լինիցի, նորին զուգաբնակ մնալով. (Պղատ. տիմ.։)

ԶՈՒԳԱԲՆԱԿ ԼԻՆԵԼ. ԶՈՒԳԱԲՆԱԿՈՒԹԻՒՆ. συνοικία societas Իմիասին բնակել. բնակակիցն լինել. կենակցութիւն.

Ելանէ յանմարմնականացն դադարս, եւ ընդ նոսա ... զուգաբնակն լինել երգակցէ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զամենայն հնար գտանել, որով այսպիսի ամենայն զուգաբնակութիւնս միշտ բարբառիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. (գրեալ էր, զուգաբանութիւնս)։)

Ի սակս մանկանց զուգաբնակութիւն առնել (լծակցաց). (անդ. ՟Ժ՟Ա։)


Զուգագոյն

See full entry →

adj. adv.

equal, companion;
equally.

NBHL (2)

Զի՞նչ զուգագոյն կայցէ՝ ի խաղաղութեան լինել մեզ ընդ Աստուծոյ, եւ իւրաքանչիւր ընդ անձին եւ ընդ միմեանս. (Ոսկ. ես.։)

Ո՛չ մասին ուրեմն մարմնոյս՝ կապել զմիտսն, այլ ընդ ամենայն զուգագոյն մերձենալ կշռապէս. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Զ։)


Զուգադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to range together, to put in the same class.

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱԴԱՍԵԼ. Համադասել. ընդ մի համար գրել.


Զուգադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to combine;
to compose.


Զուգադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

combination;
composition, conjunction.

NBHL (2)

συγκατάθεσις adsensio, concordia, pactum իբր Դաշնադրութիւն. բանս դնելն ընդ միմեանս. հաւանութիւն.

Եկեսցէ ի ձեռն եղելոց զուգադրութեանց նշանացն ի հաւատոց ճշմարտութիւն։ Ոչ էր այնուհետեւ յապաղումն զուգադրութեան խորհրդոց աստուածագիտութեան. (Նիւս. սքանչ.։)


Զուգաթիւ

See full entry →

adj.

even;
equal, alike;
of the same number;
consubstantial.

NBHL (1)

Փորոտիք եօթն, եւ անդամք մարմնոյն նմանապէս զուգաթիւ (կամ զուգաթիւք)։ Զուգաթիւ ժամանակ աւուրց յառ տարիս (այսինքն աւուրս ՟Խ) ի վեր անդ կայ մնայ աղօթիւք եւ բարխօսութեամբ վասն ազգին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 49։)


Զուգաթուեմ, եցի

See full entry →

va.

to relate, to join together.

NBHL (3)

Ի նմին կարգի թուել. համադասել.

Զուգաթուեսցէ ընդ բազմականացն նահապետին Աբրահամու։ Ընդ հրեշտակս զուգաթուեցայց։ Եզն եւ էշ զուգաթուելով. (Զքր. կթ.։)

Ինձ ոչ անիրաւ դատել թուի, որ զուգաթուեաց զսոսա, որպէս ծնօղ անհաւատութեան ասելով (զտգիտութիւն). (Յիշատ. ներբ. լմբ.։)


Զուգախառնեմ, եցի

See full entry →

va.

to mix together, to compose, to allay.

NBHL (2)

συγκεραύνω commisceo, tempero Ի միասին խառնել. զօդել. յարել. բարեխառնել. եւ Օտար ինչ խառնել.

Զուգախառնեալք առասպելական պատմութեամբք։ Զուգախառնեաց ի խաղաղական ցնծութիւն. (Նիւս. սքանչ.։)


Զուգախնդիր

See full entry →

s.

competitor.

NBHL (1)

Զմտերմագոյնն տեսանելով սարաս վարդապետութեան, եւ զուգախնդի՛ր՝ զպատուոյն հայցեալ վարկ. (Պիտ.։)


Զուգական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

even, alike, equal;
counterpart.

NBHL (3)

Իսկ երանելի զուգականին լուեալ (Մեսրոպ զՍահակայ). (Կորիւն.։)

Գանձու իմաստութեան ո՛չ է գտանել ումեք գովեստ զուգական. (Սարկ. խրատ ուսմ.։)

Զուգական Աստուծոյ կամեցաւ լինել (Ադամ)։ Լինել զուգական Աստուծոյ տենչային. (յն. զուգաստուած. այսինքն հաւասար Աստուծոյ։) Զի՞նչ այլ ինչ զուգական կայցէ այնպիսի խնամոց։ Զի ամենայն ուրեք զզուգական հաւասարութիւնն զիւր ընդ Հօր յայտ առնիցէ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 15։)


Զուգակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to dispose;
to put into verse.

NBHL (1)

Շարակարգել. յօրինել. շարադրել.


Զուգակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

isomorphism.

NBHL (1)

Առ սկզբնատիպն զպատկերին պահելով զզուգակերպութիւնն. (Երզն. քեր.։)


Զուգակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

alike, equal, same;
spouse (man or woman).

NBHL (3)

Քանզի շանց է՝ ոչ զուգակցաւ վարիլ. (Վրդն. ել.։)

Իբր զմի սիրելի, զմի ամուսին, զմի ընդակից, եւ զմի զուգակից ի միում խորանի խորհրդարանի. (Նար. խչ.։)

Որ թէպէտեւ յայլսն հանգիտացաւ սմա իւրն լծակից, սակայն նուազանալ յայսմ երեւել քան զզուգակիցս. (Պիտ.։)


Զուգակշիռ

See full entry →

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

NBHL (3)

Դնել յիւրեանց կողմանն կշռին, զի զուգակշիռ լիցի չարեացն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Զառաւելութիւն գործոյն բանիւ ցուցանել զուգակշիռ. (Ոսկ. լուս. ի Ճ. (իսկ տպ. զառաւելութիւն իրին բանի ցուցանել զուգական)։)

Վայելչապէս ունի յինքեան զտարերացդ զուգակշիռ. (Պիտ.։)


Զուգակշռեմ, եցի

See full entry →

va.

to reduce to an equilibrium, to render equivalent;
to equal, to compare;
to counterbalance, to make up for, to counterveil.

NBHL (1)

Հաւասարել. համեմատել. անվրէպ կշռել. չափել.


Զուգակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together.

NBHL (2)

ԶՈՒԳԱԿՑԵՄ ԶՈՒԳԱԿՑԻՄ. Միաբանել. կցորդել. միաւորել. միանալ.

Ամենեքին զուգակցին նմա յերգելն. (Լմբ. պտրգ.։)


Զուգակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

participation, equality;
coupling, match, union.

NBHL (1)

Ագռաւք երամանեան, եւ յոլովակի ի բաց զատանին ըստ զուգակցութեանն, իւրաքանչիւր ուրուք ճանաչելով զմիմեանս զուգակցացն. (Նիւս. բն. ՟Ա։)


Զուգահասակ

See full entry →

adj.

of equal age;
of the same height.

NBHL (2)

Զօրութեամբ եւ հասակաւ զանազանք ... Ժամանակաւ ամուսինք (համասնունդք) եւ զուգահասակք։ Զուգահասակ են՝ որ շուրջ զաստուծովն են զօրութիւնքն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Մի են հոգի եւ մարմին՝ զուգահասակք եւ հանգիտապատիւք։ Զարդարել խոհական իմաստութեամբ եւ զուգահասակ դստերօք կուսիցն շնորհաց. (Երզն. մտթ.։)