Definitions containing the research ել : 10000 Results

Երկայնօրեայ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

to live long.


Երկան, աց

See full entry →

s.

mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.


Երկապաշտ, ից

See full entry →

adj.

parasitic.

NBHL (1)

Որ պաշտօն տանի երկուց, անձին եւ օտարի, շնթելով մեծատանց, եւ պարարելով զորովայն իւր. զի դնի որպէս յն. παράσιτος parasitus, որ է պատառաբոյծ.


Երկասէր

See full entry →

adj.

that loves work, laborius, diligent.

NBHL (1)

Երկասէրք են, աշխատին առ ի զսպիսն ջնջելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Երկասիրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Աշխատասիրեմ.

NBHL (2)

ԵՐԿԱՍԻՐԵԼ. cf. Աշխատասիրել.

Անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)


Երկատեսակ

See full entry →

adj.

of two kinds.

NBHL (2)

Հայելիս երկատեսակս եւ անաղտս։ Երկատեսակս իմացութիւնս։ Երկատեսակն վերահայեցութիւն. (Դիոն. երկն. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ե։)

Երկատեսակ ունելով զհայելի մտացն. (Վրդն. ծն.։ (լաւ եւս էր թարգմանել՝ Լուսատեսակ, կամ յստակ. յորմէ եւ յաջորդ ածանցքն։))


Երկատեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide into two kinds, to divide.

NBHL (3)

որպէս ի լտ. divido (ի duo ), յն. μερίζω (որպէս մասնատել). Յերկուս հատանել, բաժանել՝ իրօք կամ մտօք. զանազանել.

Զիմաստասիրութիւնն ի տեսականն եւ ի գործականն երկատեցաք ... երկաքանչիւր ոք յերկատելոցս մասանցս ստորաբաժանի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)

Երկակդ՝ զի երկատեցաւ ... զմիակն դարձեալ յերկատելն գործէ. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)


Երկատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

division into two parts;
— լուսնոյ, dichotomy.

NBHL (1)

Բաժանումն՝ լսի երկատութիւն, այսինքն յերկուս որոշել. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Է։)


Երկար

See full entry →

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

NBHL (2)

Զի մի՛ թողուցուն զյաղթութիւն եւ զարմասցին ընդ երկարս հասակաց. (Եփր. ել.։)

Մեծութիւն ձայնի երկար գոչելոյ։ Մի՛ երկարս ծածկեսցես. (Նար.։)


Երկարաբան

See full entry →

cf. Երկայնաբան.

NBHL (1)

Գուցէ կարծիս առտուեցից ձեզ՝ երկարաբան (լինել). (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երկարաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Երկայնաբանեմ.

NBHL (2)

ԵՐԿԱՐԱԲԱՆԵԼ. cf. Երկայնաբանել.

Աւելորդ է մեզ վասն նոցա երկարաբանել. (Շիր.։)


Երկարաձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to lengthen, to prolong, to drag, to delay;
to draw back;
to continue.

NBHL (2)

ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼ. cf. Յերկարաձգել։

Զկնի եկելոցն երկարաձգէր տեսութիւն». իմա՛, ի հեռի ձգիւր, կամ յամենայր. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Երկարաձիգ

See full entry →

adj.

long, extended, that lasts a long time, durable.

NBHL (1)

Փոսս երկարաձիգս հատանելով եւ խորափիտս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Երկարապատում

See full entry →

adj.

long, prolix, diffuse.

NBHL (2)

Որ երկար է կամ լինի ի պատմելն՝ ի ճառելն.

Զոր եւ երկարապատում է զիւրաքանչիւրոցն դնել բանս. (Շ. թղթ.։)


Երկարատեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

duration, length.

NBHL (1)

Ո՛չ ըստ ինքեան ունել զերկարատեւութիւն զօրէն այլոց տնկոց. (Պիտ.։)


Երկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.

NBHL (2)

ԵՐԿԱՐԵԼ. cf. Յերկարել, եւ Երկայնել.

Զանմիջոցն եւ զերկարիլն յայտ առնելով. (Վրդն. ել.։)


Երկարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երկարութիւն.

NBHL (1)

Երկարելն, եւ երկարիլն.


Երկաւոր, ի, աց

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (2)

Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Երկաւորեակ, ակք

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (2)

Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Երկաւորիք, րեաց

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (2)

Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Երկաքանչիւր, ոց

See full entry →

adj. s.

both, each, every.

NBHL (1)

Երբեմն զմարդոյ վայելուչսն թողոյր ձայնս, եւ երբեմն ցուցանէ իրս՝ աստուածութեանն միայն եղեալ պարտ. զի իմասցի երկաքանչիւր ինչ». այսինքն ծանիցի միանգամայն աստուած եւ մարդ. որ յայլոց յումպէտս թարգմանեալ է Երկախումբ։


Երկբայաբար

See full entry →

adv.

uncertainly, doubt-fully.

NBHL (2)

Որ երկբայաբար ունին զգոյութիւնն, զեթէ է՞, պարտ է խնդրել. (Սահմ. ՟Ա։)

Երբեմն վկայել, եւ դարձեալ երկբայաբար ունել զկարծիսն. (Իգն.։)


Երկբայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Երկբայիմ.

NBHL (3)

ἁμφιβάλλω dubito Յերկբայս լինել. յերկուանալ. տարակուսիլ. երկմտիլ.

Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)

Ոչ երկբայանամ ես իմոց վիրացս բժշկութեան։ Յաղօթելն երկբայացաւ. (Ճ. ՟Գ.։)


Երկբայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.

NBHL (2)

Ամենադժոխ է եւ մանկացն երկբայութիւն». իմա՛, երկբայելին լինել ի խառնակ ծնօղս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ուր եւ յեբրայեցիսն յիմ սիրելիսն՝ երկբայութիւնս գտանի (ընթեցուածոց). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկբան, ից

See full entry →

adj.

amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.

NBHL (1)

Պարտ է մեզ զերկբանալ խորհրդոցս իմոց պատմել ձեզ». (Շիր.) ընթերցի՛ր կամ իմա՛, երկբանիլ, երկուանալ։


Երկբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

amphibology, ambiguous discourse, ambiguity.

NBHL (1)

Ստախօսութիւն, շոգմոգութիւն, երկբանութիւն, ատելութիւն, չարախօսութիւն. (Սկեւռ. լմբ.) (մա՛րթ է իմանալ եւ Տարաձայնութիւն)։


Երկբերան, ոյ, ովք

See full entry →

adj.

that has two apertures;
two edged, double-biting, two-bladed.

NBHL (1)

(Լեզուքն) առաւել քան զամենայն սուր երկբերան. (Բրս. երրորդ.։)


Երկբերանեան

See full entry →

adj.

cf. Երկբերան.

NBHL (1)

(Լեզուքն) առաւել քան զամենայն սուր երկբերան. (Բրս. երրորդ.։)


Երկբերանի, նւոյ

See full entry →

adj.

cf. Երկբերան.

NBHL (1)

(Լեզուքն) առաւել քան զամենայն սուր երկբերան. (Բրս. երրորդ.։)


Երկբոյս

See full entry →

adj.

born or produced doubly, double;
having two qualities.

NBHL (1)

Զչարութիւն ընդ պտղաբերին տնկել առաքինութեան՝ բորոտութեան եւ պիսակութեան է՝ երկբուսին եւ խառնակին ընտանի։ Իժն իբր երկբոյս եւ երկկերպի եղեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)


Երկգնդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to assemble in two troops or regiments.

NBHL (1)

Երկու գունդ լինել. յերկուս թեւս բաժանիլ զօրաց.


Երկդիմեան

See full entry →

adj.

of two faces;
of two sorts, diverse;
deceitful, counterfeit;
doubtful, equivocal, ambiguous, amphibological.

NBHL (1)

Ի վերայ երկդիմեան յանցուցելոցն. ((այսինքն երկոքումբք յանցուցելոցն). Եփր. մնաց.։)


Երկդիմի

See full entry →

cf. Երկդիմեան.

NBHL (6)

Մրջնառիւծս ասեն՝ թէ երկդիմի է, զմի ինչ ունելով ի մրջմանց, եւ մի ինչ դարձեալ յառիւծուց. (Իսիւք.։)

Մի՛ անջրպետեր ի մարդ առանձնապէս, եւ յաստուած բան, երկդիմի տպաւորելով մեզ զէմմանուէլ». այսինքն երկձայնեայ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)

Զդրախտն երկդիմի է իմանալ, մինն շօշափելի եւ տեսանելի, եւ միւսն իմանալի. (Յճխ. ՟Թ։)

Զձորձս երկդիմիս գարշելիս մի՛ արկանիցես զքեւ». իբր յայլ եւ այլ նիւթոց, կամ խառն ի ձեւոյ արանց եւ կանանց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 19։)

Անմեղութեամբ ոչ գիտացեալ զերկդիմի միտս թագաւորին։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Զիա՞րդ լուիցուք երկդիմի հրամանացդ քոց. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ը։)


Երկդրամեան, մենի

See full entry →

s.

didrachm, two drachms or pence.


Երկեակ

See full entry →

adj.

binary.

NBHL (2)

Հեռութեան սկիզբն է երկեակ։ Զերկեակն բաժանեաց ի միակ։ Զերկեակն եբարձ եթող անբաժանելի։ Քանզի բաժանեալ լինի ի հինգ երկեակս. (Փիլ.։)

Իսկ զերկեակսն՝ ի պոռնկութենէ, եւ ո՛չ յամուսնութենէ ածելով առ զուգաւորութիւնն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երկեամ

See full entry →

adj.

of two years;
biennial;
զ—, lasting two years.

NBHL (2)

Եւ զայն ոչ թէ զերկեամ եւ զերեամ մի էին կրելոց, յայլ զաւուրս կենաց իւրեանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

Զերկեամ միայն թագաւորել։ Զերկեամ միայն կալ յայնպիսի միտս։ Զամենայն զիրս զերկեամ բովանդակեալ՝ մեռանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկերիւր, ոց

See full entry →

adj.

two hundred.

NBHL (1)

Իսկ յասելն,


Երկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to intimidate, to frighten, to terrify, to cast down;
to startle.

NBHL (1)

φοβερίζω, ἑκφοβέω terreo, terrefacio, exterreo Ահացուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցընել.


Երկեւան

See full entry →

s.

doubt, suspicion, fear.

NBHL (3)

Երկեւան ի ճշմարտութիւն դատաստանին մուծանել. (Սեբեր. ՟Թ։)

Չտալ թոյլ երկեւանն ինչ երկմտութեան ի ներքս մտանել. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)

Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)


Երկթեւեան

See full entry →

cf. Երկթեւ.

NBHL (1)

Եւ մարդիկ երկթեւեանս ծնանել, եւ զայլս չորեքթեւեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկիցս

See full entry →

adv.

twice;
— անգամ, two times.

NBHL (3)

Եւ փոխանակ գրելոյ՝ Երկիր, այսինքն երկրորդ. (Մագ. ՟Կ՟Բ։ եւ իբր Երկիցս. Պղատ. օրին. ՟ժբ։)

Այս երկիցս խաբեաց զիս։ Արդ երկիցս իսկ դարձեալ էր այսրէն։ Միանգամ եւ երկիցս։ Եհար զվէմն երկիցս անգամ։ Վասն կրկնելոյ երազոյն փարաւոնի երկիցս անգամ.եւ այլն։

Փոխանակ ասելոյ կամ գրելոյ, Երկուց. (Մագ. ՟Ի՟Է. եւ ՟Ի՟Ը։)


Երկիւղախառն

See full entry →

adv.

mixed with fear, with fear.

NBHL (1)

Խառն ընդ երկիւղի. վախվըխելով.


Երկիւղած, աց

See full entry →

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

NBHL (1)

Ատես զայնոսիկ, որք միշտ ի քէն երկիւղած լինին (ծառայաբար եւեթ), եւ ոչ կամին խզհարազատութենէ սիրոյն բուռն հարկանել. (Լմբ. սղ.։)


Երկիւղածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.

NBHL (1)

Վասն երկիւղածութեան աւուրն փափակութեան». յն. վասն ունելոյ երկիւղածութեամբ. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 11։)


Երկծով

See full entry →

adj.

enclosed or placed between two seas.

NBHL (1)

διθάλασσος, -ττος bimaris, qui utrinque mari adluitur Ուր են կրկին անցք կամ կիրճք ծովու. ... իքի տէնիզ կամ պօղազ արասը. որպէս ընդ մելիտենէ եւ ընդ գոդդոս, այսինքն ընդ մալթա կղզին, եւ ընդ կօցցօ կղզեակն.


Երկձի, ոց

See full entry →

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

NBHL (1)

Յաւելաւ յովանակական երկձին, եւ յաղթէր փիղիստիաքոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկճիւղ

See full entry →

cf. Երկճիղ.

NBHL (1)

Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)


Երկմատենի

See full entry →

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

NBHL (1)

Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)


Երկմատնի

See full entry →

cf. Երկմատենի.

NBHL (1)

Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)


Երկմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.

NBHL (2)

διστάζω, διακρίνω, ὐποστέλλω , ἁμφισβητέω dubito, haesito, ambigo, diffido Յերկմիտս լինել. երկբայիլ. յերկուանալ. խիթալ. թերահաւատել. զանգիտել. խորշիլ. տարակուսիլ, կասկածիլ, վախել, վախնալ.

Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)