happy;
blessed.
Felicia.
· Calfa
Էի երբեմն առ երանուհոյն դիոնեսայի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Երաշխ.
· Calfa
ԵՐԱՇԽ 2 (երաշխիք, խեաց.) գ. ἑγγύνη fidejussio Գրաւ եւ առհաւատչեայ. կամ երաշխաւորութիւն.
Այր բարերար յերաշխի առնէ զմերձաւորն. (Սիր. ԻԹ. 19։) Կամ ἑνδέχομαι excipio Ընդունել. յանձն առնուլ. խօսք տալով՝ վրան առնել, քովը պահել.
Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)
Որ յերաշխի առնու զմանուկ անմիտ։ Որ զմահապարտ յերաշխի առնու. (Առակ. ԺԹ. 28։ ԻԸ. 17։)
Ես առնում զդա յերաշխի։ Ծառայի քո առեալ է յերաշխի զմանուկդ ի հօրէ իւրմէ. (Ծն. ԽԳ. 9։ ԽԴ. 32։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
· Calfa
ἕγγυος, ἑξέγγυος sponsor, fidejussor Որ առնու զայլս յերաշխի. խոստմամբ անձնատուր փոխման պարտեաց այլոց. եւ Վկայ հաւատարիմ անձնագրաւ.
Սա՞ է երաշխաւորն եւլոժի. այո՛ տէր, սա է երաշխաւորն նորա։ Դու երաշխաւո՛ր կաց անձին նորա։ Ընդէ՞ր առաւել քան զկար քո երաշխաւոր եղեր ումեք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Խնդրել հրամայէ, եւ առնուլ երաշխաւոր լինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
(Իմաստասէրք) բարեացն եւեթ երաշխաւորք եղեն եւ առիթ. (Պիտ.։)
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
· Calfa
Սովաւ զյաւիտենական կենացն առ մեզ երաշխաւորեալ տեսանեմ բարութիւնս։ Զառաջիկայ յուսոյն խորհուրդ երաշխաւորեալ սեպհականէ անձին եւ իւրայնոց. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Մերթ Երաշխաւոր տալ, եւ առնուլ կամ ունել զոք.
Ես վշտակցեցայ, եւ երաշխաւորեցի. (Լմբ. առակ.։)
guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.
· Calfa
Առեալ երաշխաւորութիւն առ ի յասոնայ» ի յն. ասի զբաւականն. ἰκανόν , (իբր ապահովութիւն կամ վճար). որպէս լտ. satisfactio։
to dry, to become dry (speaking of earth or air).
· Calfa
Ամենայն երկիր առ հասարակ երաշտացեալ. (Ոսկ. հերոդ.։)
dryness, aridity.
· Calfa
Եթէ ոք պասքեալ իցէ, եկեսցէ առ աղբիւրս այս. քանզի զերաշտութիւն լուծանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)
bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.
· Calfa
Երասանակք կառաց նոցա խռովեսցին. (Նաւում. ՟Բ. 3։)
Կրկին զօրութեամբք գործոց՝ երասանակ ի ձեռն առեալ վարէ զամենայն. (Նիւս. կազմ.։)
Երասանակ կամաց, կամ մտաց, բանի, եւ այլն։ Յճխ. (՟Ե։ Նար. ՟Հ՟Ը. եւ առաք։ Սարկ. հանգ. եւ այլն։)
cf. Երասան.
· Calfa
Երասանակք կառաց նոցա խռովեսցին. (Նաւում. ՟Բ. 3։)
Կրկին զօրութեամբք գործոց՝ երասանակ ի ձեռն առեալ վարէ զամենայն. (Նիւս. կազմ.։)
Երասանակ կամաց, կամ մտաց, բանի, եւ այլն։ Յճխ. (՟Ե։ Նար. ՟Հ՟Ը. եւ առաք։ Սարկ. հանգ. եւ այլն։)
adj. s. that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
· Calfa
ԵՐԱՍԱՆԱԿԱԼ մանաւանդ ԵՐԱՍԱՆԱԿԱԿԱԼ. Գրի վրիպակաւ եւ Երասնակալ, Երեսանակակալ, Երեսնակակալ, Երասանակընկալ, եւ այլն. ἠνίοχος auriga Ունօղ զերասանն կամ զերասանակն. այն է կառապետ, կառավար. ձիավար. առապաճը. նմանութեամբ՝ եւ Ղեկավար .... եւ Ամենայն ուղղիչ, վարիչ. անձն, եւ գործի.
Կառավար անձին (այսինքն հոգւոյ) ... երասանակալդ սրտի. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
Որպէս ձիոյ սանձս ի բերանս դնի ... եւ անսայ ի կամս երասանակակալին (տպ. երասանակալին) առ հոգեւոր պատերազմ. (Յճխ. ՟Թ։)
Երասանակակալ եղեալ՝ առ աստուած զամենայն շարժմունս դարձուցանէր։ Իբրեւ զքաջ երասանակակալ ի վերայ առաքինութեան կառաց նստեալ. (Ճ. ՟Ա.։)
Երասանակակալ ձեռինն թուլացեալ (հեծելոյն)։ Նաւամարտիկ ընթացս կազմեալ՝ դուզնաքեայ երասանակակալ փայտիւն վազս առեալ. (Արծր. ՟Բ. 8։ ՟Դ. 11։)
Երասանակակալ միտքն։ Միտքն թմբրեալ է, չէ երասանակալ զգայարանացն. (Լմբ. առակ.։)
buttock, arse, fundament;
հարկանել զ—նս, to flog;
հարուած, գան —նաց, flogging;
հարկանիլ յերաստանն, to be subject to, or afflicted with hemorrhoids.
· Calfa
ἔδρα anus, podex Նստոյք. յետոյք մարմնոյ՝ որով լինի նստել. որպէս եւ Նստարան ի նոյն ձեւ. եւ Թանչ ի նմին վայրի. նստուկ տեղը .... cf. պէսպէս առմամբ. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. եւ ՟Զ։)
sometimes, now and then, from time to time;
—, էր —, յ— ժամանակի, once, in days of yore, in byegone times, of old, of yore, already, formerly, in time past;
-..., -..., now …, now ...;
at times ..., at other times...;
some-times..., sometimes..., at one time..., at another;
one while..., onother while;
— այս ինչ՝ — այն ինչ, now one thing, now another.
· Calfa
πότε aliquando, jam, olim, modo Մերթ. է՛ զի. է՛ր զի. եղեւ ժամանակ. յառաջն. եւ Եկեսցէ ժամանակ, զի. ատենով, ատեն մը, ատեն կըլլայ որ.
sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.
· Calfa
πότε aliquando, umquam cf. երբեմն. գրի եւ ԵՐԲԵՔ. (որպէս թէ մին իցէ՝ երբ իմն, եւ միւսն՝ երբ իւիք). ատենով, ըլլայ որ. եւ առընթեր հարցականի՝ իբր Բնաւ արդեօք. կըլլա՛յ որ. հի՛չ.
Թերեւս երբէք յաջողեսցի ինձ կամօքն աստուծոյ գալ առ ձեզ. (Հռ ՟Ա. 10։)
Թագաւորեսցեն յիս յառաջ մեղք (ասեն), եւ ապա երբէք թագաւորեսցէ յիս տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)
book of songs;
songwriter.
· Calfa
Զոր յերգագիր տառսն իմաստունն ... նկատեալ. (Նար. խչ.։)
that sings together or with another;
— լինիմ cf. Երգակցիմ.
· Calfa
Եւ մեզ ի բարեպաշտութիւնն երգակից. (Թղթ. ման. առ գր.։)
to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.
· Calfa
Երգել վայել է, եւ այսպէս երգել, զի եւ համբակագունիցն առաջնորդք բարուց քաղցունց լինիցին. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
singer;
song-writer, composer;
musician;
chorister.
· Calfa
Ի վերայ երգեցողացն ի տան տեառն. (՟Բ. Մնաց. ՟Զ. 31։)
ԵՐԳԵՑՈՂ. Սեպհականեալ անուն քաջ երաժշտաց եկեղեցւոյ, որ արարին երգս շարականաց եւ տաղից. որպէս սուրբն ռոմանոս երգեցող՝ առ յոյնս, եւ սուրբ ներսէս շնորհալի ի հայս, զոր ներսէս երգեցող կոչեն տէր իսրայէլ. յնս. ՟ժը. եւ կիրակոս գետկացի. օգոստ. ՟ժգ։
singing.
· Calfa
Կամ երգեցողութեան, կամ պաշտամանց. (Թղթ. ման. առ գր.։)
to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.
· Calfa
ԵՐԳԻԾԱՆԵՄ ῤηγνύω, ῤήσσω, ἑκρήγνω rumpo, scindo որ եւ ԵՐԳԻԾՈՒՑԱՆԵՄ. Հերձանալ. պատառոտել, իրօք կամ նմանութեամբ.
Երգիծանելն պատառել լսի ... առ ոտն հարեալ, եւ յերգ արկեալ կատակեն. (Երզն. մտթ.։)
Իբր Կծանել. զկծեցուցանել. կշտամբել. եպերել. սիրտը խշխշցընել, երեսը վար առնել, խաղք ընել.
Զի մի՛ այպանեալք ի նոցանէ երգնծանիցեմք, այսինքն զի մի՛ կսկիծ ի սիրտ առցուք. (Խոսր. պտրգ.։)
Բարուք երգիծանէր զհինն իսրայէլ. դա՛րձ ասէ, մի՛ տար զփառս քո այլում. արդ նա ոչ զգաստացաւ. (Վահր. յար.։)
that blames, that finds fault;
mocking, taunting, scoffing.
· Calfa
Որ երգիծանէ՝ զի՛նչ եւ է առմամբ.
laceration;
sarcasm;
satire, jeering, taunting.
· Calfa
ԵՐԳԻԾԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳԻԾԱՆՈՒՄՆ ԵՐԳԻԾՈՒՄՆ. Երգիծանելն, եւ իլն, ըստ ամենայն առման.
Երգիծանութիւն խառնեալ ընդ ազեաց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
Յերգիծանումն եւ ի կոխումն. (Լմբ. առ լեւոն.։)
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանութիւն.
· Calfa
ԵՐԳԻԾԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳԻԾԱՆՈՒՄՆ ԵՐԳԻԾՈՒՄՆ. Երգիծանելն, եւ իլն, ըստ ամենայն առման.
Երգիծանութիւն խառնեալ ընդ ազեաց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
Յերգիծանումն եւ ի կոխումն. (Լմբ. առ լեւոն.։)
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանութիւն.
· Calfa
ԵՐԳԻԾԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳԻԾԱՆՈՒՄՆ ԵՐԳԻԾՈՒՄՆ. Երգիծանելն, եւ իլն, ըստ ամենայն առման.
Երգիծանութիւն խառնեալ ընդ ազեաց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
Յերգիծանումն եւ ի կոխումն. (Լմբ. առ լեւոն.։)
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանեմ.
· Calfa
Զի մի՛ առ ոտն կոխեսցեն զնոսա, եւ դարձեալ երգիծուցանիցեն ձեզ. (Մտթ. ՟Է. 6։)
cf. Երգիծանեմ.
· Calfa
Զի մի՛ առ ոտն կոխեսցեն զնոսա, եւ դարձեալ երգիծուցանիցեն ձեզ. (Մտթ. ՟Է. 6։)
organ;
— հարկանել, to play on -.
· Calfa
ὅργανον organum որ եւ ԵՐԳԵՀՈՆ, ՂԱՆՈՆ. Բառ յն. օ՛րղանօն. այսինքն Գորի նուագաց. նուագարան. որ առ ննախնիս էր որպէս մըսխալ, այսինքն սրինգ բերանով փչելի բազմաթիւ եղեգամբք աշտիճանաբար. եւս եւ բազմափող ջրահնչակ. եւ առ յետինս շինեցաւ մեքենայ հողմաբեր օդով բքոց՝ հանդերձ բաշխմամբ մատանց.
Երգս առեալ վեհից՝ ձայնս երգեհոնից. (Գանձ.։)
cf. Երգեցող.
· Calfa
Երգիչ եւ պատմիչ թշուառութեանցն եղեալ (քամ), ոսոխ եւ ամբաստան լինի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)
cf. Երգեցող.
· Calfa
Ինձ մերձենալ առ աստուած բարի է, ասէ երգողն. (Համամ առակ. ստէպ զդաւթայ։)
act of singing;
song, canticle.
· Calfa
Ձայնակցեալ սմին ողբոց երգութեան։ Ի մէջ առեալ բանիւ երգութիւն. (Նար. ՟Ի. եւ Նար. խչ.։)
perjured, forsworn;
— գտանիլ, լինել, to perjure one's self, to break an oath, to take a false oath.
· Calfa
Անիրաւ գտաւ, եւ առ նա երդմնազանց. (Մխ. երեմ.։)
cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.
· Calfa
Եկն նաբուգոդոնոսոր, եւ հրկէզ արար զերդմնահար քաղաքն. (Լմբ. առակ.։)
Երդմնահար լինել առ զուգահաղորդութիւնս, եւ առ այլ ռամկական պատահմունս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Յատուկ է անիրաւութեան՝ ստեալն, երդմնահարելն. (Արիստ. առաք.։)
cf. Երդմնազանցութիւն.
· Calfa
Որ փախուցելոյն ընդդէմ զդրունս փակէ, եւ երդմունս պահանջէ, առաւել նա է յերդմնահարութեանն սխալանք. (Լմբ. առ ոսկան.։)
to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.
· Calfa
Երդմնեցուցանի յաբրահամէ ծառայն. (Նիւս. երգ.։)
Առանձին առմամբ յեկեղեցական կարգի՝ է Յանուն աստուծոյ սաստել այսոց պղծոց.
exorcist.
· Calfa
ἑξορκιστής exorcista Որ երդմնեցուցանէ. մանաւանդ մասնաւոր առմամբ՝ սաստօղ այսոց պղծոց.
to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.
· Calfa
Երդուի՛ր ինձ յաստուած՝ չմեղանչել ինձ։ Յանձն իմ երգուայ, ասէ տէր։ Երդուարո՛ւք ինձ ի տէր աստուած։ Երդնուցուն յանուն տեառն զօրութեանց։ Երդուաւ տէր ի սրբութիւնս իւր։ Երդումն՝ զոր երդուաւ, եւ այլն։ Յո՞ արդեօք երդնու աստուած, եթէ ոչ յինքն. եւ ասի երդնուլ՝ վասն մերոյ տկարութեանս. (Փիլ. լին.։)
oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.
· Calfa
Յերեսաց երդման սուգ առ երկիր. (Երեմ. ՟Ի՟Գ. 10։)
Երդումն տամ քեզ ի փառսն տեառն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Այլ այժմ իմ երդումն տուեալ քեզ յանմահ դիսն, նախ զդառնացեալ ծերն կոչեա՛ առաջի քո. (Եղիշ. ՟Ը։)
Որի՛շ է երդումն ուտել անձամբ վասն միոյ փողոյ, եւ սուտ, եւ որիշ՝ երդումն տալ առաջնորդաց եւ դատաւորաց վասն ճշմարտութեանն հաւատալոյ. (Զքր. ծործոր.։)
cf. Երեկ.
· Calfa
Քառիւք երեկօք արշաւասոյր շարժմանց». այսինքն են տասներկու ժամք աւուր. (Արծր. Ա. 1։)
three years;
of three years;
—, զ—, յ—, in or during three years, every three years.
· Calfa
Որթ տնկիցէ, բրիցէ զառաջին ամն եւ զերկրորդն, եւ դարձեալ յերեամն. եւ իբրեւ երեամն անցանիցէ, եւ ի քառեամն ելանիցէ. (Ոսկ. բ. տիմ. Զ։)
to amuse ones self until the evening, to pass the whole day, to stay till the evening;
to remain, to pass the day;
— յանկողնի, to sleep very late.
· Calfa
Երեկօթս առնել. ագանիլ. ըստ յն. կալ մնալ.
Իբրեւ ի կողմանս մակեդոնացւոց անցանիցամ, եւ առ ձեզ երեկացից. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Յառնեն ընդ առաւօտս, եւ զհետ լինին ցքւոյն. որ երեկանան ի նմին. (Ես. ՟Ե. 11։)
evening;
ընդ երեկոյս, towards -;
բարի —, good —, good night.
· Calfa
Ընդ առաւօտս ասիցես, թէ ե՞րբ լինիցի առաւօտ. (Օրին. ՟Ի՟Ը. 67։)
Եկեալ առ իս ի խոր երեկոյն. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Մի ընդ առաւօտս, եւ մի ընդ երեկոյս». յն. յառաւօտու եւ յերեկոյի։ cf. Ել. (՟Ժ՟Զ. 6. եւ 8։ ՟Ի՟Թ. 39։ Երեմ. ՟Բ. 24։)
of the evening;
երեկոյին, towards evening.
· Calfa
ԵՐԵԿՈՅԻ ԵՐԵԿՈՅԻՆ. ἐσπερινός vespertinus Ի սեռականէ ԵՐԵԿՈՅ բառին, որպէս Երեկոյեան. իրիկուան.
cf. Երեկոյի.
· Calfa
ԵՐԵԿՈՅԻ ԵՐԵԿՈՅԻՆ. ἐσπερινός vespertinus Ի սեռականէ ԵՐԵԿՈՅ բառին, որպէս Երեկոյեան. իրիկուան.
of the evening;
westerly;
evening;
յ—, from the evening;
the evening;
—ց ծով, the Atlantic Ocean.
· Calfa
Ի տասն եւ չորս ամսոյն ի մէջ երեկորեայցն զատեալ տեառն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 5։)
Յերեկորեայ բաղարջ ուտիցէք ... ցերեկոյ։ Յերեկորեայն մինչեւ ցերեկոյ ( իրիկուընէ իրիկուն )։ Յերեկորեայ մինչեւ ցառաւօտ. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 18։ Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 34։ ՟Ի՟Դ. 3։ Թուոց. ՟Թ. 21։ Յես. ՟Ե. 10։ Յոբ. ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 18։ ՟Լ՟Գ. 22։ Իսկ Ամովս. ՟Ը. 4. պարտի լինել ըստ յն. յերկրէ։)
Եւ ճրագունք վառեալք՝ յերեկորեայ լուցեալք. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 11։)
evening;
towards evening.
· Calfa
Ընդ առաւօտս, եւ ընդ երեկորի. (Եփր. ՟ա. տիմ.։)
of the evening;
the evening.
· Calfa
Տեսիլն երեկորին եւ առաւօտին՝ որ ասացաւ, ճշմարիտ է. (Դան. ՟Ը. 16։)
Մատուցանել ողջակէզս հանապազ առաւօտուց եւ երեկորին. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 40։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 4։)