Definitions containing the research ել : 10000 Results

Գերազօր

See full entry →

adj.

powerful.

NBHL (1)

Զգերազօրն աստուած արհնաբանեմք որպէս ամենազօր, որպէս զերանելի եւ միայն հզօր. (Դիոն.։)


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (5)

Վայելչաբար մեկուսեալ եւ ի գերակայ մասին եդեալ զընտրեալսն ի քահանայագործութիւն. (Մեկն. ղեւտ.։)

Այնչափ քան զեղականացս բնութիւն՝ գերակայ։ Եւ ոչ ըստ միոյ յեղանակի եղիցի գերակայ հայր քան զորդի, զնոյն ունելով էութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Այսմ որ յոքունց գոլ գերակայ՝ նախ նստելոց յաթոռ նորայ. (Յիսուս որդի.։)

Ի գերակայիցս զնոցա յանդիմանել զաննզգամութիւն. (Աթան. ՟Ժ՟Բ։)

Եւ այս ի յամս էր ոչ սակաւ, այլ քառասուն՝ եւ գերակայ. (Շ. եդես.) այսինքն աւելի, զանցեալ։


Դաշտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դաշտացուցանեմ.

NBHL (2)

cf. Դաշտացուցանել.

Դաշտել յատակել զպարիսպս աշտարակացն. (Եփր. թագ.։)


Դառնաբարոյ

See full entry →

adj.

vexatious, proud, tiresome, crabbed, cross.

NBHL (2)

Դառն արտասուել. (Շար.։ Մաշկ.։)

Դառնաբար ի վերայ նորա սաստկացուցանել զաշխարհն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Է։)


Դառնաբեր

See full entry →

adj.

that produces bitterness.

NBHL (1)

Զսատանայի զդառնաբեր եւ զվնասակար բոյսն հրով ծախել. (Ոսկ. ղկ.։)


Դառնագոյն

See full entry →

adj. adv.

very bitter;
—, —ս, bitterly.

NBHL (1)

πικρότερος amarior, δεινότερος dirior, durior, acerbior Առաւել կամ յոյժ դառն. դժնդակագոյն. աւելի լեղի, գէշ.


Դառնադեղ

See full entry →

s.

bitter remedy.

NBHL (1)

Ըմպել զդառնադեղսն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)


Դառնաթորմի

See full entry →

adj.

furnished with, or full of bitterness, very bitter

NBHL (1)

Եւ զսպունգն դառնաթորմի ընդ ախորժելի քաղցր ճաշակմանն. (Նար. խչ.։)


Դառնահամբոյր

See full entry →

adj.

inhuman, cruel.

NBHL (1)

Որոյ համբոյրն է դառն. կամ Որ սիրէ համբուրել զդառնութիւն. (այր) ժանտ. դաժան.


Դառնահաւ

See full entry →

adj.

thoroughly bitter, or bitter indeed.

NBHL (1)

Թողութիւն գտանել ի դառնահաւ հոգւոյս. (Յիշատ.։)


Դառնահոտ

See full entry →

adj.

that stinks.

NBHL (1)

Ի ցրտանալ հիւսիսոյ, եւ ի դառնահոտ փչելոյ։ Ի դառնահոտ փչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 6. 36։)


Դառնաճաշակ

See full entry →

cf. Դառնահամ;
— լինիմ, to taste gall or anything bitter.

NBHL (2)

դառնաճաշակ լինել. Ճաշակել զլեղի.

Կուսածինն ադամ դառնաճաշակ ի քեզ (ի խաչիդ) լինելով. (Անյաղթ բարձր.։)


Դառնամ, դարձայ

See full entry →

vn.

to turn, to turn about, to return, to go or come hack again;
to repair;
to be converted;
— յետս or ընդ կրունկն, to recede;
ընդէմ —, to object, to resist, to oppose;
— ի քրիստինէութիւն, to become a christian;
— առ Տէր, to repent, to reform;
— յաստուծոյ, to rebel against God;
— աւուր, to draw towards night;
ի — տարւոյն, the year after;
ի ղէն —, to arm one's self, to take arms.

NBHL (2)

(յորմէ իտալ. դօռնա՛րէ). ἁναστρέφομαι revertor, redeo Գալ անդրէն՝ ուստի եղեւ մեկնիլ. շրջել զերեսս եւ զգնացս յայլ կողմն.

ԴԱՌՆԱԼ. τρέπομαι, στρέφομαι vertor եւ այլն. Փոխիլ կամ շրջիլ յայլ ինչ. լինել.


Դառնամահ

See full entry →

adj.

of a painful or violent death.

NBHL (1)

Դառնամահ տանջանք։ Զդառնամահ սատակումն։ Ի դառնամահ որոգայթս։ Դառնամահ մեռանել. (Եփր. խոստ. եւ այլն։ Մանդ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ժ՟Է։ Լմբ.։ Հց. աթ. կիւրղ.։)


Դառնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.

NBHL (2)

πικραίνομαι amaresco, exacerbor Դառն լինել. փոխիլ ի դառնութիւն. եւ Զգալ զդառնութիւն. լեղենալ

Դառնացաւ ցքի ըմպելեաց. (Ես. ՟Ի՟Դ. 9։)


Դառնապէս

See full entry →

adv.

bitterly, harshly, sourly, painfully.

NBHL (2)

Գոչել դառնապէս. (Փիլ. լին.։)

Դառնապէս տանջանս մատուցանել, կամ պատուհասել. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 39։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 9։)


Դառնատեսիլ

See full entry →

adj.

of a horrid aspect.

NBHL (1)

Դառն տեսլեամբ. դժնեայ. դժնդակ. քստմնելի. ահագին.


Դառնացող, աց

See full entry →

adj.

vexatious, offensive, irritating, maddening.

NBHL (1)

Ազգն դառնացօղ եւ անօրէն ժողովուրդն իսրայէլի (զայս անուն էառ վասն դառնացուցանելոյ զաստուած յանապատի զամս քառասուն. (Ագաթ.։)


Դառնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to imbitter;
to sour, to irritate, to offend, to tire, to displease.

NBHL (4)

πικραίνω, παραπικραίνω exacerbo Տալ դառնանալ. լնուլ դառնութեամբ. դառն ճաշակ տալ քմաց կամ մտաց. լեղացնել.

Զճաշակելիս մտացն դառնացուցանելով ի ձեռն սաստկական բանիցն յանդիմանութեան. (Սարկ. քհ.։)

Նմանութեամբ, Վշտացուցանել. զայրացուցանել անհնազանդութեամբ, եւ այլն. սիրտը էրել. նեղացընել. բարկացընել.

Դառնացուցանէին զիսահակ եւ զռեբեկա. Փորձեցին դառնացուցին զաստուած բարձրեալ։ Դառնացուցանել զիս գործովք ձեռաց իւրոց։ Դառնացուցեր զբանն տեառն (այսինքն հեստեցեր ի բանէն). եւ այլն։


Դառնիճ, նճի

See full entry →

s. bot. adj.

endive;
wild lettuce;
bitter.

NBHL (2)

Դառնիճն զդառնութիւն (յայտնէ)։ Դառնիճն յայտնութիւն հոգեկան գաղթին է. (Փիլ. ել.։)

Բաղարջ ընդ դառնըճաց կերիջիք ... Դառն եւ տարժանելի կրիւք կալ ի ժամանակեանս. (Իգն.։)


Դառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bitterness, disgust, sharpness, gall, distaste;
grief, displeasure, vexation;
rigour;
enormity;
mordacity.

NBHL (1)

Ըմպել զդառնութիւն մաքրական դեղոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դասագլուխ

See full entry →

s.

chorister, master of the choir.

NBHL (1)

Դասագլուխ ունելով զնա՝ զնորայսն ասեմք (երգով) ուղղութիւնս. (Ճ. ՟Գ.։)


Դասագրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to enrol ones self.

NBHL (1)

Գրիլ ի դաս ինչ. մտանել ի համար խմբի.


Դասալքութիւն, ութեան

See full entry →

s.

desertion

NBHL (1)

λειποταξία desertio ordinis Լքանելն զիւր դաս եւ զկարգ.


Դասախումբ

See full entry →

adj.

ordered, assembled.

NBHL (1)

Դասախումբ ժողովոյն ի քեզ հաւատացելոց. (Թէոդոր. խչ.։)


Դասակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to associate, to enrol.

NBHL (2)

συντάττω coordino Կարգել ի դաս. անցուցանել ի կարգ եւ ի համար. դասաւորել. դասակցել.

Դասակարգել ընդ զօրս անմահից. ընդ անմարմնական բազմութիւնսն. ի դասս մատենագրի. (Զքր. կթ.։ Շար.։ Նար. գանձ.։)


Դասակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in the same class or society, to enrol one's self.

NBHL (2)

ԴԱՍԱԿՑԵՄ ԴԱՍԱԿՑԻՄ. Դասակից լինել. համադասիլ. պարակցիլ.

Հրեշտակացն պարք պաշտպանեալ, ընդ առաքելոցն գումար դասակցեալ. (Նար. կուս.։)


Դասակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

admission, company.

NBHL (1)

Դասակիցն լինել. համադասութիւն. եւ Դաս. խումբ. ժողով.


Դասապետ, աց

See full entry →

s.

the first of an order or class;
chorister, precentor, master of the choir.

NBHL (2)

Դասք եւ դասապետք վայելչական պարուց։ Դասապետք հրեշտակացն անեղծից. (Նար. առաք. եւ Նար. խչ.։)

Զօրավարք, հեծելապետք, եւ ազգագլուխք, եւ հետեւակ ցեղիցն դասուց զարդարողք ... որպէս եւ բազումք, դասապետս մականուանեն զսոսա սոցունց։ Զօրավարացն եւ դասապետացն, եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դասապետեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be the first or chief in an assemblage.

NBHL (2)

Դասապետ լինել իմիք խմբի.

Ոյց ի ճահ դասապետելն հաւատացաւ. (Պիտ.։)


Դասաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դասեմ.

NBHL (4)

Դասել. դասակարգել. դասակցել. համադասել.

Դասաւորեա՛ զսա վերնոց։ Դասաւորելով յաջակողման դասուն։ Դասաւորեցայք ընդ հրեշտակս ի յերկինս. (եւ այլն. Շար.։)

ԴԱՍԱՒՈՐԵԼ. Ի կարգ արկանել. ի համար արկանել.

Ըստ որում մարգարէն դասաւորէ՝ ասելով. ժողովեցարո՛ւք ի լեառն սիոն քահանայք եւ ծերք. (Յհ. կթ.։)


Դասաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

order, ordonnance, arrangement;
system;
— բառից, syntax.

NBHL (1)

Նահանջել զդասաւորութիւն դիտաւորութեանն. (Մագ. ՟Կ՟Դ։)


Դասեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.

NBHL (3)

(լծ. յն. դա՛սսօ. թ. տէզմէք ... ). τάσσω, τάττω ordina, colloco, constituo Կարգել ի մի դաս. կարգաւորել. զետեղել. ի համար անցուցանել. դասաւորել. դասակարգել, դասակցել. շարադասել.

Դասել ընդ բարիսն։ Ի մի շար, կամ ի սոյն կարգ դասեալ։ Դասիմ ի պարս հեզոց։ Նախնի դասեցի զթշնամեացն իմոց աղերսանս։ Առաջին դասեալ զմարդասիրութիւնն. (Նար.։)

Առաջին, կամ ի վերջէ դասել. (Սահմ. ՟Բ. եւ ՟Զ։)


Դաստակ, աց

See full entry →

s.

wrist;
hand, palm;
— սրոյ, hilt of a sword;
—ս դնել, to haft, to set in a handle.


Դաստակետղ, ետեղ

See full entry →

s.

place where one rests the wrist or hand.

NBHL (1)

Տեղի դաստակաց, կամ ձեռաց տարածելոց ((ի խաչին).


Դաստիարակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring up, to educate, to instruct, to train up, to discipline.

NBHL (5)

παιδαγωγέω, παιδεύω instruo pueros, instituo, eudio, moderor, deduco Կրթել որպէս դաստիարակ. հրահանգել. ուսուցանել. խրատել. առաջնորդել իբր ձեռամբացի. ուղղել. ուսումն եւ մարդավարութիւն սորվեցընել, ճամբա բերել.

Դաստիարակել պարտ է հրահանգիւք զայսպիսիքս. (Պղատ. տիմ.։)

Ծնելոցն ոչ ոք դաստիարակէ զսնունդ օրինացն. (Երզն. լս.։)

Որք ոչ այսպէս զանձնէ դաստիարակեսցեն, ոչ իշխեն տիրապէս սաստել (դիւին). (Կիւրղ. ղկ.։)

Ակամբ դաստիարակեցելով վարել. (Բրս. թղթ.։)


Դաստիարակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

education, instruction, discipline;
pedagogy.

NBHL (1)

Վարժել, կամ ուղղել դաստիարակութեամբ. (Նար. խչ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Դատախազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to accuse, to denounce;
to oppose.

NBHL (2)

ԴԱՏԱԽԱԶ ԼԻՆԻՄ. ԴԱՏԱԽԱԶԵՄ. ἁντιδικέω, ἁντιδικῶς κατηγορέω contra litigo, accuso Ամբաստանել. բողոքել. գանգատել յատենի.

Զայսոսիկ գրելով՝ զանձնէ դատախազեմ. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Դատախազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դատախազանք.

NBHL (1)

Առաւել եւս ի դատախազութիւն եղեալ՝ վնասէին նմա. (Փարպ.։)


Դատակշիռ լինիմ

See full entry →

sv.

to judge rightly.

NBHL (1)

ԴԱՏԱԿՇԻՌ ԼԻՆԵԼ. Ուղիղ դատմամբ կշռել.


Դատապարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to condemn, to damn, to censure, to reprobate;
to sentence, to execute.

NBHL (1)

κατακρίνω, καταδικάζω dmno, condemno Դատաստանաւ պարտաւոր առնել. պատժապարտ կամ մահապարտ վճռել. յանցաւոր ցուցանել կամ համարել. պարտաւորել. դատապրտել, վճիռ տալ՝ որ պատիճը գտնայ.


Դատապարտիչ

See full entry →

adj.

that condemns;
that damns.

NBHL (1)

Գայ փրկիչն ... ի դատապարտել զդատապարտիչսն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Դատապարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condemnation, damnation, perdition.

NBHL (1)

κατάκριμα, κατάκρισις damnatio, condemnatio Դատապարտելն, եւ -իլն. պարտաւորութիւն. պատժապարտութիւն. մահապարտութիւն։ ... (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 27։ Հռ. ՟Ե. 16. 18։ ՟Բ. Կոր. ՟Գ. 9։ ՟Է. 3։)


Դատաստան, աց

See full entry →

s.

judgement, discernment, criticism;
sentence, condemnation;
act, arbitration, judgement;
justice;
cause, lawsuit, proceedings;
-աւ, judicially;
կոչել ի —, to summon, to cite before a judge;
— տալ, to be condemned;
— առնել, cf. Դատապարտեմ, cf. Մեղադրեմ.


Դատաստանական, ի, աց

See full entry →

adj.

judicial, done by legal authority.

NBHL (1)

Եղելոցն պատճառ արարիչն գոլ աստուած, եւ աշխարհիս ապականութեամբ վասն դատաստանականին. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Դատավճիռ, ճռաց

See full entry →

cf. Դատակնիք.

NBHL (1)

Ճողոպրելով ի դատավճռացն պատուհասէ. (Լմբ. առակ.։)


Դատարան

See full entry →

cf. Դատաստանարան.

NBHL (2)

Եթէ ոչ առ սոքօք զբաւական դատն կալցի, առ այլ հասցէ դատարան։ Եթէ երկու դատարանքն ոչ կարասցեն հաշտեցուցանել, դիցէ զկատարած, ըստ որում դատարանացն կարգաւորութիւնքն են, եւ կամքն իշխանաց. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Դատարան ի միասին հաւաքել։ Ինքեանք դատաւորք՝ ինքեանք դատախազք ի նմին դատարանի. (Ոսկ. գծ.։)


Դատարկաբան, ից

See full entry →

adj.

that speaks in vain.

NBHL (2)

Փարիսեցին այն՝ գեղեցիկ դատարկաբանն՝ առ ի դատելոյն զփորձութեանն թոշակն առեալ իջանէր ի տաճարէն. (Կլիմաք.։)

Պատուհաս կրեն առաւել քան զդատարկաբանսն. (Տօնակ.։)


Դատարկաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak to no purpose or in vain.

NBHL (3)

ἁργολογέω inaniter, vel inania loquor, garrio, blatero Ընդ վայր բարբառել. խօսել բանս դատարկս. առասպելաբանել. փուճ բաներ խօսիլ.

Ոչ դատարկաբանել լեզուի. (Լմբ. սղ.։)

Որպէս եւ որք վասն լուսնոյ խաւարման աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով. (Սարկ. շարժ.։)


Դատարկաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

useless discourse.

NBHL (1)

Ո՞ զնա տրտմեցուցանէ. դատարկաբանութիւնն. արդ եթէ ի դատարկաբանութենէն տրտմի, քանի՞օն առաւել ի բամբասելոյն. (Լմբ. ատ.։)