noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.
· Calfa
Ի միջօրէ (կամ միջօրեայ) կողմանէ դէպ ուղիղ առ երկին հայելով. (Խոր. ՟Ա. 15։)
Ընդ առաւօտս, ի տուէ, եւ ի միջօրէի. (Իսիւք.։)
Յառաջ քան զմիջօրեայ հասեալ ի դաստակերտն երուանդայ. (Խոր. ՟Բ. 43։)
Թեման թարգմանի միջօրեյ, վասն տեղեացն հրէաստանի, որ առնէ զփրկութիւն ի մէջ երկրի. (Ճ. ՟Ժ.։)
wardrobe keeper.
· Calfa
Եւ ասէ յէու ցմիսթաաղսն (կամ ցմիսթաղսն), հանէ՛ք զպատմուճանսդ՝ ամենայն ծառայից բահաղու. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ. 22։)
ՄԻՍԹԱՀԱՂ ՄԻՍԹԱՂ. μεσθάαλ mesthaal. Բառ եբր. միզթալ. որ է Վերակացու կոչնոց.
cf. Միտումն.
· Calfa
Ծանր իմն է եւ վայրաբեր՝ մեղացն միտումն։ Ետես ի ստեղծուածին իւրում զառ ի վատթարն միտումն. (Նիւս. կազմ.։)
inclination, tendency, propensity, disposition;
proneness;
inclination;
—ումն ի չարն կամ ի բարին, good or evil propensities.
· Calfa
Ծանր իմն է եւ վայրաբեր՝ մեղացն միտումն։ Ետես ի ստեղծուածին իւրում զառ ի վատթարն միտումն. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Միւրիկէ.
· Calfa
Գտաք յանապատն ծառ մի միւռիկինայ. (Վրք. հց. ձ։)
Բառ յն. միրիգի՛. μυρίκη myrica, genista. cf. ՄՈՇԻ.
other, another;
different from, other than;
—ն, the other;
— քան զ—, one more than another;
—ում աւուր, the other day;
բայց եւ զ—ն պատմեցից, but I will tell you something else;
cf. Մի;
անգամ — or միւսանգամ, cf. Միւսանգամ.
· Calfa
ՄԻՒՍ ἔτερος alter ὀ μὲν ... ὀ μὲν կամ ὀ δὲ unus, alter. գրի եւ ՄԵՒՍ՝ նովին հնչմամբ. Որպէս թէ Մի եւս. որ եւ ՄԻՒՍ ԵՒՍ. մի այլ ի վերայ առաջնոյն. այլ. երկրորդն. եւ Ոք, ոմն. մէկալ, մէկալը.
Զմին ատիցէ, եւ զմիւսն սիրիցէ. կամ զմին մեծարիցէ, եւ զմիւսն արհամարհիցէ։ Ասէ ցմիւս եւս։ Եղեւ ողջ իբրեւ զմիւսն։ Ի միւս նաւն. ի միւսում շաբաթուն. միւս մարիամն։ Միւս եւս այլ կորիւն։ Զառաջին պարիսպն, եւ զմիւսն եւս. եւ այլն։
Այլոյ մեռանիցի յոյժ սիրելի մանուկ, եւ միւսոյն կեայ անառակութեամբ. ողորմելիք են երկոքեան. մինն զմահ որդւոյ, եւ միւսն զկեանս ողբան։ Ոմն մորթովք այծից, իսկ միւսն ստեւովք ուղտուց ծածկէր վայրի. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ի միւս եւս ի գլուխ տարւոյն։ Ի գալ միւս ամին, կամ ամին միւսոյ։ Ի միւսում աւուրն՝ ընդ այգն ընդ առաւօտն. (Ագաթ. եւ այլն։)
Ո՞վ ոք միւս քան զմիւս առաւելեաց ի հոգաբարձութիւն աշխարհի. (Արծր. ՟Ա. 1։)
Միւս հաղ դարձեալ պէսպէս քննութիւնս ի մէջ բերել. (Պիտառ.։)
s. bot. myrica, tamarisk;
genista.
· Calfa
Բառ յն. միռիգի՛. որ եւ ՄԻՒՌԻԿԻՆԱ. cf. ՄՈՇԱ, կամ ՄՈՇԻ.
Նայեաց դարձեալ եւ ընդ միւս եւս ծառ, որ կոչի միւրիկէ, որ ջրարբին է, եւ (որ) ոստին է. (Վեցօր. ՟Ե։)
of a day, ephemeral, lasting only a day;
a day only;
— ջերմն, ephemera, ephemeral fever;
— ճանճ, ephemera, ephemeral fly;
— ճճի, ephemeron-worm;
— գեղ, fleeting beauty.
· Calfa
ՄԻՕՐԵԱՅ կամ ՄԻՐՕՐԷ. μονημέριος diarius, unius diei. Որոյ տեւողութիւնն է զմի օր. միոյ աւուր. առօրեայ. մէկ օրուան, օրական.
Յաղագս սերմանելոյն եւ բուսանելոյն միօրեայ հսկայիցն (ըստ առասպելաց). (Նոննոս.։)
ՄԻՕՐԵԱՅ. Ծնեալն առ օրին. որպէս լուսին նոր.
uniform, equal;
monotonous;
uniformly, equally;
— ձեւ, uniformity.
· Calfa
Ի խաւարին գիշերի փայտն եւ քարն առ հասարակ մի ինչ օրինակ թուին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)
cf. Մռայլ.
· Calfa
Նոյն ընդ Մռայլ. մէգ. մառախուղ. մշուշ.
Մլարն հերձուածողական տեղի ետ, եւ ուղղափառութիւնն իբրեւ զարեգակն համատարած սփռեցաւ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։)
oblique, diagonal;
crosswise, indirect.
· Calfa
ԿՈՂՄՆԱԿԱՆ πλάγιος obliquus, lateralis. որ ասի եւ ԿՈՂՄԱՆԱԿԱՆ. Շեղեալ ի մի կողմն. Խոտորնական. Մեկդի պառկած.
Հաւասար վեցակուսի են զատական, զառ ի վեր եւ ի նրքուստ եւ կողմնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
laterally, obliquely, sideways, indirectly.
· Calfa
զայս բան կողմնակի իմն յիշեաց աւետարանիչն։ Եւ զայն որ ղուկասն կողմնակի ասէր։ Մարգարէիցն կողմնակի իմն բարբառեալ. (Կոչ. ՟Ե. ՟Է. ՟Ժ։)
Կողմնակիքն մեր (լուսանցոյցք), որ են աջեայք եւ ահեկեայք, լուսաւորք են առաքինութեամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
cf. Կողմնակալ.
· Calfa
στρατηγός dux, praepositus. Իշխան եւ ոստիկան գաւառի՝ իբրու զօրավար եւ պահապան արքունի յերեսաց թշնամեաց. կողմնապետ. կողմնակալ.
Կողմնապահ թողեալ երկրին՝ ինքն դարձաւ առ թագաւորն. (Զենոբ.։)
cf. Կողմնակի;
partial.
· Calfa
Արեգակն՝ շեղագնաց, թիւրընթաց, կողմնաւոր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
Մի՛ կողմնաւոր բարուք զոմանս սիրել՝ ջոկս առնելով, եւ զոմանս անտես առնել. (Շ. ընդհ.։)
to lay down, to put to bed.
· Calfa
ԿՈՂՄՆԵՑՈՒՑԱՆԵԼ կամ ԿՈՂՄԵՑՈՒՑԱՆԵԼ, ԿՈՂՄԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. κοιμίζω, κοιμάω cubare facio. Ընկողմանեցուցանել. ննջեցուցանել. տարածել զհիւանդն կամ զմեռեալն կամ զմանուկն. պառկեցընել.
Եհան զնա, եւ կողմնեցոյց ի մահիճս առնն աստուծոյ։ Եւ ահա մանուկն մեռեալ, եւ կողմանեցուցեալ ի մահիճս նորա. (՟Դ. Թագ. ՟Դ 21. 32։)
cf. Կողմանիմ.
· Calfa
ԿՈՂՄՆԻՄ κοιμάομαι cubo, dormio. որ եւ ԿՈՂՄԱՆԻԼ. Ընկողմանիլ. ի կողմն լինել կամ անկանիլ. յանկողին մտանել. ննջել. պառկիլ.
colossus
· Calfa
ԿՈՂՈՍՈՍ կամ ԿՈՂՈՍՈՆ, կամ ԿՈՂՈՆ. Բառ յն. գօլօսօ՛ս. κολοσσός colossus. Արձան հսկայաձեւ. առնապատկեր ահաւոր մեծութեամբ.
Կարիա եւ ռոդո շրժեցան, մինչեւ մեծի կողոնին անկանիլ։ Ռոդոս շարժեցաւ, կողոսոսն կործանեցաւ. որ էր պատկեր արեգական առնակերպ՝ իբր ՟Հ կանգուն. (Եւս. քր. ՟Բ։)
cf. Կողոպուտ.
· Calfa
Լցցուք զտունս մեր աւարաւ ... եւ կողոպտածօք տկարացն. (Համամ առակ.։)
Վաճառականք ոմանք կողոպտածք ի յազգէն թուրքաց. (Պտմ. վր.։)
to despoil, to strip, to plunder, to sack, to ravage, to rob, to rifle, to pillage;
to deprive of, to bereave;
զսեղանս —, to commit sacrilege.
· Calfa
σκυλεύω, συλάω, συλέω spolio, expolio, denudo, demo . Գողաբար եւ աւազակօրէն կապտել, յափշտակել, յաւարի առնուլ. մերկացուցանել. զերծուլ. քաղել. (լծ. յն. գլէ՛բդօ, եւ սքիլե՛ւօ. թ. քէլիփիւր ալմագ՝ էթմէք ). թալլուլ, թալանել, խլել, փրըցնել.
ԶՍԵՂԱՆՍ ԿՈՂՈՊՏԵԼ. ἰεροσυλέω sacrilegium facio. Զսրբազան իրս գողանալ, կամ բառնալ ինչ ի սուրբ տեղւոջէ. սրբապղծութիւն ընել։ (Հռ. ՟բ. 22։)
Կողոպտել ի նմանէ զպատիւն, կմ զհայրենի տէրութիւնն։ Կողոպտեալ եղեւ ի շնորհացն, կամ յառաջին նմանութենէն։ Մերկացեալ կողոպտին ի տերեւոց։ Կողոպտեաց զնա ի փառացն. (Փարպ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Խոսր.։ Նար. ՟Խ՟Զ։ Վեցօր. ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Կողով.
· Calfa
Առցես զառաջինս պտղոց. եւ արկես ի կողոփ։ Առցէ քահանայն զկողոփն ի ձեռաց քոց. (Օր. ՟Ի՟Զ. 2. եւ 4։)
heel-bone;
button;
*trunk of a tree;
արձակել՝ քակել զկոճակս, to button, to unbutton.
bud, germ.
· Calfa
Յորոց (ի բեւեռաց խաչին) զմինն առնելով բարեպաշտն կոստանդիանոս՝ սանձաց կոճակս ձիոյն իւրում շինեալ պատրաստեաց՝ օրհնութիւն ընդունել յաստուծոյ. (Լմբ. զքր.։)
Տայ ի բեւեռաց քրիստոսի ի ձեռս իմաստուն դարբնի, եւ արար զնա կոճակ սանձի ձիոյ. (Պիտառ.։)
uneven.
· Calfa
Ընտրեն մինչեւ ցկէս, եթէ դարք լինիցին. ապա եթէ կոճակք իցեն, զմինն ի աց բառնալ. (անդ. ՟Ժ՟Բ.)
Դարից եւ կոճատաց եւ այլն։ Ի բանս աստուածաշունչ գրոց անմիաբանութիւն ամենեւին ոչ գտանի, եւ ոչ հատակոտոր ինչ, եւ դար եւ կոճատ, այլ միաբան եւ միախորհւրդ. (Գր. տղ. առ հաղբատ.։)
ornamented with raised embroidery;
garment of divers colours;
corsage, bodice.
· Calfa
ԿՈՃԿԵՆԻԿ ԿՈՃԿԷՆ, ԿՈՃԿԵՆ, ի, ից. καρπωτός, ἁστραγαλώτος fructibus intextus, talaris, tali formam habens. Յօրինեալն կոճիւք կամ կոճակօք՝ աստղնեգործ. (ըստ յն. պտղաձեւ. կամվիգաձեւ) փառաւոր կոճակներով.
թամար է կոճկենիկ պարգօտն, զոր եւ պատառեացն եւս. (Վանակ. յուրախացիրն.։)
Եւ էր զնովաւ պարեգօտք ասղնեգործք եւ կոճկէնք. զի այնպէս զգենուին դստերք թագաւորաց կոյսք զձորձս իւրեանց։ Եւ զպարեգօտսն կոճկէնս՝ զոր զգեցեալ էր, պատառեաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 18. 19։)
cf. Կոճկենիկ.
· Calfa
ԿՈՃԿԵՆԻԿ ԿՈՃԿԷՆ, ԿՈՃԿԵՆ, ի, ից. καρπωτός, ἁστραγαλώτος fructibus intextus, talaris, tali formam habens. Յօրինեալն կոճիւք կամ կոճակօք՝ աստղնեգործ. (ըստ յն. պտղաձեւ. կամվիգաձեւ) փառաւոր կոճակներով.
թամար է կոճկենիկ պարգօտն, զոր եւ պատառեացն եւս. (Վանակ. յուրախացիրն.։)
Եւ էր զնովաւ պարեգօտք ասղնեգործք եւ կոճկէնք. զի այնպէս զգենուին դստերք թագաւորաց կոյսք զձորձս իւրեանց։ Եւ զպարեգօտսն կոճկէնս՝ զոր զգեցեալ էր, պատառեաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 18. 19։)
trunk, log, block;
trunk, body;
fetters, shackles, stocks;
rack, torture;
parent-stock, race, lineage;
դնել՝ պնդել ի կոճեղ, to put in stocks or fetters;
ի կոճեղս մատուցանել, to place on the rack, to put to torture.
· Calfa
Ետ հրաման բերել կոճեղս փայտից, եւ առնել ըստ՝ ոլոքի խոտցաց ոտից նորա. (Ագաթ.։)
tolop off, to trim;
to pluck or root up;
to cut off, to break in pieces, to shatter, to smash.
· Calfa
Որ զարմատն հատանէ, յայտ է թէ եւ՛ս առաւել զոստսն կոճոպիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
Կոճոպէին զոստս բարեպաշտութեան ձերոյ։ Զառաքինութեան ոստս մի՛ կոճոպեսցուք սնափառ ախտիւ. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ծ՟Բ։ Երզն. մտթ.։)
Կարկուտն զպտուղս դաշտաց յանխնայ կոճոպէր։ Մահն յառողջութենէ յափշտակէ, եւ յառոյգութենէ կոճոպէ։ Կոճոպէ զնոսա ի սկզբանն (անզաւակելով զծնունդս նոցա)։ Ծաղկեալ խոտոյն ի գազանաց կոճոպել. (Լմբ. իմ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. ովս. Լմբ. սղ.։)
count;
earl.
· Calfa
Յետ սորա կոմէսք կալա ... մարզպանք պարսից կալան մինչեւ առ մեզ. (Եզնիկ երէց.։)
cloaca, sink, commonsewer, cess-pool.
· Calfa
Տեսանիցես բազում գայռ, եւ աղտեղի վտակս կոյանոցաց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17.) յն. մի բառ ὁχετός.
s. bot. hemlock.
· Calfa
Բառ յն. գօ՛նիօն. κώνειον cicuta. Խոտ թունաւոր. ըստ հյ. մոլեխինդ, կամ խնդամոլի. խնդակոթ. պալտըրան, շիւքէրան.
cf. Տնտես.
· Calfa
ԿՈՆՈՄՈՍ կամ ԿՈՆՈՄ. Բառ յն. իգօնօ՛մոս. οἱκονόμος oeconomus, dispensator, administrator. այսինքն Տնօրէն. տնտես. վեքիլ խարճ.
to beat, to strike, to bemaul, to beat to death, to torture, to put to the rack, to murder, to slay, to massacre, to butcher, to kill in a violent cruel manner.
· Calfa
τυμπανίζω fustibus ad necem caedo συγκόπτω verbero. Չարչար գտնել կոճիւք փայտի կամ թմբչաւ. թոպել. բրածեծ առնել. խոշտանգել. քարկոծել, յօշատել, կտտամահ սպանանել. թակել, ծեծել փետել, ջարդել.
torment, torture, rack;
slaughter;
suffering, grief, trouble.
· Calfa
Դառն կոշկոճմամբ, եւ փութամահ տանջանօք մատնեաց զնա ի սպառումն սրոն ծարաւոյ. (Յհ. կթ.։)
to form, to shape, to fashion, to figure.
· Calfa
ԿՈՇՐԱՅԵԼ. Բառ անյայտ. իբրու Կշռութեամբ յարմարել, յօրինել, համեմատ կազմել. յն. տպաւորել կամ կերպարանել. διατυπόω efformo, reformo.
(Անդրիագործն) յղկէ զունչս, եւ զհոտոտին. կոշրայէ զբերանն, այլ չիք բարբառ ի շրթունսն. (Սեբեր. ՟Է։)
call, appeal, invitation;
— յատեան, writ, summons, citation;
— ի մենամարտ, challenge;
— զինուորական, muster, roll-call;
գտանիլ ի կոչն, to be present at roll-call;
տալ կոչոյն պատասխանի, to answer a summons.
· Calfa
ԿՈՉ ԱՌՆԵԼ. κλάζω clamo, clango. Կոչել. գոչել. Ձայնու լինել. ազգ առնել. փողել.
ի կոչդ քո դիմեալ գայ։ Ոչ գայ ի կոչն արքայի։ Ոչ գնաց ի կոչ առնն իւրոյ. (Խոր. ՟Բ. 69. 77։ ՟Գ. 35։)
Մի՛ մոռանար զիս իսպառ. (այլ եւ զիմ կոչն յայտնեա՛. ՃՃ.։)
Ի վեր կոչ մարգարէին (այս ինքն մովսէսի ի լեառն). (Փիլ. ել. ՟Բ. 46։)
ԵՐկոցունց կողմանցն կոչ առնէր պատերազմականն փող. (Պտմ. աղեքս.։)
s. gr. vocative.
· Calfa
κλετικός vocativus. Յայտարար կոչման, կամ ձայնելոյ զոք յանուանէ, կամ կարդալոյ առ նա. որպիսի է վերջին հոլովն. ո՛վ պետրէ. ա՛յր դու՞ ո՛ արք. տէ՛ր իմ, տեա՛րք.
Կոչականդ յայտնի առասական. (Երզն. քեր. (գրեալ էր՝ առհասարակական, որ է սխալ, որպէս յայտ է ի յն։))
to call;
to call in;
to invite;
to call, to name;
— ի մի վայր, to convoke, to call together, to assemble;
— յօգնութիւն, to call on for help, to invoke;
— զոք յետս, to call back, to revoke;
to call off, to bring back;
յետս — զբանսն, to unsay, to recall what one has said, to retract, to recant, to revoke;
— ի դատ, to cite, to summon;
վկայս —, to subpoena, to summon witnesses;
— ի վկայութիւն, to quote, to cite.
· Calfa
καλέω voco ἑκκαλέω evoco ἑπικαλέω invoco եւ cognomino προσκαλέω advoco եւ այլն. Ձայնել զոք յանուանէ. կարդալ առ ոք՝ որպէս ազդել, օգնութիւն խնդրել, եւհրաւիրել. կանչել, ձենել.
Կոչեաց տէր աստուած զադամ, եւ ասէ ցնա, ու՞ր ես։ Կոչեսցուք զաղջիկն, եւ հարցցուք ի բերանոյ նորա։ Կոչեցէ՛ք զնա, զի կերիցէ հաց։ Զի՞ կոչեցար զիս։ Ոչ կոչեցի զքեզ։ Կոչեաց մովսէս զամենայն իսրայէլ։ Կոչեց զնոսա, եւ ոչ լուան ինձ։ Յեգիպտոսէ կոչեցից զորդի իմ։ Մի՛ կոչեր զբարեկամս քո (ի ճաշ)։ Ոչ ոք յայնց կոչեցելոց ճաշակեսցէ յընթրեաց իմոց։ Կոչեսցես զնոսա ի խաղաղութիւն։ Կոչեաց յանուանէ զբեսելիէլ։ Շինեաց անդ սեղան տեառն, եւ կոչեաց յանուն տեառն.եւ այլն։
Կոչեաց աստուած զլոյսն տիւ, եւ զխաւարն կոչեաց գիշեր։ Տեսանել՝ զի՞նչ կոչեսցէ զնոսա։ Սա կոչեսցի կին, զի յառնէ իւրմէ առաւ։ Զամենեսեան զնոսա յանուանէ կոչէ։ Կոչեաց զանուն նորա յիսուս։ Ի քաղաքին՝ որ կոչէր նազարէթ։ Զյովսէփ՝ որում բարսաբայն կոչէին։ Կոչեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ նզովս.եւ այլն։
called, surnamed;
renowned.
· Calfa
Կոչեցեալ զծառայս իւր, եւ այլն։ Զսիմոն զկոչեցեալն նախանձայոյզ եւ այլն։
Պօղոս՝ կոչեցեալ առաքեալ։ Կոչեցելոց սրբոց։ Բազումք են կոչեցեալք, եւ այլն։
rattle;
clapper.
· Calfa
(Ի բառէս Կոչունք) Գործի կոչելոյ յեկեղեցի, կամ ի սեղան.
guest, table-companion;
the host.
· Calfa
ԿՈՉՆԱԿԱՆ. κλήτωρ vocator, arcessitor, invitator, praeco. Հրաւիր6ղ ի կոչունս ի կոչմանէ կոչնատեառն. կոչօղ ի պատիւ կամ ի ժողով. հրաւիրակ. եւ Պատգամաւոր. Ձենօղ, հրաւիրօղ, խապար տուօղ.
ԿՈՉՆԱԿԱՆ. որպէս Կոչնատէր, որ է առաջին կամ վերին կոչօղն.
Պատուեաց զպատկերն, պատկառեաց ի կոչնականէն, փոխանորդեաց զկեանսն. (Խոր. ՟Գ. 67։)
inviter, host, master of the house.
· Calfa
Մարդասիրութիւն կոչնատեառն։ Առ կոչնատեառնինչ կայցէ, եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)
eft, newt, lacertus facetanus.
· Calfa
Գետնառիւծ, եւ կովադիաց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 30։)
Իսկ ի բառս Գաղիանոսի գրի Կովծուծ։
cf. Կովադիաց.
· Calfa
Գետնառիւծ, եւ կովադիաց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 30։)
Իսկ ի բառս Գաղիանոսի գրի Կովծուծ։
cow-eating, (a great eater).
· Calfa
βουφάγως boves vorans, valde edax. Կերող զկով մի առանձին, այս ինքն շատակեր՝ ըստ յն. ոճոյ.
carnage, massacre, slaughter, butchery;
defeat, rout, overthrow, loss;
— անհնարին ի վերայ ածել, to make dreadful slaughter, to cut to pieces, to slay, to rout.
· Calfa
Դառնալ ի կոտորածէ թագաւորաց։ Գործել մեծամեծ կոտորած, կամ բազում կոտորածս զօրաց կամ քաղաքացւոց։ Կոտորած քաղաքի, կամ տղայոց եւ ծերոց։ Կոչեաց զտեղին կոտորած ծնօտի։ Արածեա՛ զխաչինս կոտորածի (այսինքն կոտորելիս).եւ այլն։
to cut into several pieces.
· Calfa
κόπτω vellicatim carpta avide edo. Խոշոր կոտորս կամ պատառս կլանել. եւ կր. պատառ պատառ լինել. Խոշոր կտորներ կուլ տալ, խոշոր խոշոր բաժնըւիլ.
Կոտորատել հրոյն՝ զգենոյր ծծումբ. (այսինքն ի պատառ պատառ իջանելն) (Վրդն. ծն.։)
to break, to break in pieces, to shatter, to smash;
to out, to cut down, to fell;
to destroy, to break, to rout, to defeat, to overthrow;
to massacre, to kill;
to cut, to pull to pieces or tatters;
to divide, to share, to part;
մեծամեծս —, to hector, to brag, to boast, to swagger, to pretend to be of importance, to take much upon oneself, to be impertinent;
— ի սայր սուսերի, to put to the sword
· Calfa
κόπτω, κατακόπτω, συγκόπτω , ἑκκόπτω, καταφράζω, ἁποκτείνω եւ այլն. caedo, caesus;
concido, decido, exscindo, contero, dependo, occido եւ այլն. Կոտոր կոտոր առնել սրով, տապարաւ, եւ այլն. հարկանել կոփելով, եւ խորտակել. հատանել. ջարդել. ջախջախել. սպանանել եւ սատակել զբազմութիւն. կոտրել, կոտրտել, կտրել, ջարդուբուրդ ընել, ջարդել.
Կոտորեաց բեռն մի փայտի։ Կոտորեցի զմեծութիւն եղեւնափայտիցն նորա։ Իբրեւ զկոծ նռնենեաց կոտորելոց ի դաշտի։ Զանտառս նոցա կոտորեսջիք։ Կոտորել զայլազգիսն։ Կոտորել զնոսա կոտորումն մեծ։ Կոտորեսցեն զքեզ սրով իւրեանց։ Իմաստունքն կոտորէին։ Զիմաստունս բաբելացւոց մի կոտորեր։ Կոտորելով կոտորեսջիք զամենայն բնակիչս։ Եղիցին կոտորեալք մահուամբ։ կոտորել զաղխըս մեքենովթացն, կամ զդրունս, զորթն, զխոփն ի սուսերս։ Զմնացորդսն առ ոտն կոտորէր. յն. կոխոտէր, եւ այլն։
Առաքեաց տէր առիւծս, եւ կոտորէին զնոսա (յն. մեռուցանէին). (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 25։)
Կոտորելոց են սոքա առաջի մեր. յն. անկցին. (Դտ. ՟Ի. 52։)
Կոտորեաց բեռն մի փայտի։ Կոտորեցի զմեծութիւն եղեւնափայտիցն նորա։ Իբրեւ զկոծ նռնենեաց կոտորելոց ի դաշտի։ Զանտառս նոցա կոտորեսջիք։ Կոտորել զայլազգիսն։ Կոտորել զնոսա կոտորումն մեծ։ Կոտորեսցեն զքեզ սրով իւրեանց։ Իմաստունքն կոտորէին։ Զիմաստունս բաբելացւոց մի կոտորեր։ Կոտորելով կոտորեսջիք զամենայն բնակիչս։ Եղիցին կոտորեալք մահուամբ։ կոտորել զաղխըս մեքենովթացն, կամ զդրունս, զորթն, զխոփն ի սուսերս։ Զմնացորդսն առ ոտն կոտորէր. յն. կոխոտէր, եւ այլն։
Առաքեաց տէր առիւծս, եւ կոտորէին զնոսա (յն. մեռուցանէին). (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 25։)
Կոտորելոց են սոքա առաջի մեր. յն. անկցին. (Դտ. ՟Ի. 52։)
Ի բազում ճառս կոտորեցաք. (Խոր. ՟Բ. 56։)
Կոտորի կենդանին բանականին եւ անասելոյն զանազանութեամբ։ Պիտի տարբերութիւնս առնուլ, որովք կոտորի սեռն. (Պորփ.։)
destroyer, massacrer;
slaughterer, exterminator.
· Calfa
Թեւականք օդոյս կոտորիչք. այսինքն պատառօղք. (Սեբեր. ՟Ա։)
cf. Կոտորուած.
· Calfa
Դադարեաց ի կոտորել, զնոսա կոտորումն մեծ յոյժ մինչեւ ի սպառ. (Յես. ՟ժ. 10։)
to have the eyes cast down with shame or confusion, to be humiliated.
· Calfa
Կորակնեալ ամօթալից։ Կորակնեալք ամօթալից խայտառակեալք։ Ամօթալից կորակնեալք։ Կայր կորակնեալ. (Արծր. ՟Գ. 2. եւ 9։ ՟Դ. 2. եւ 3։)