Definitions containing the research ունք : 2187 Results

Հրացանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.

NBHL (3)

ՀՐԱՑԱՆՈՒԹԻՒՆ. κεραυνός fulmen. Շանթ. երկնառաք կայծակունք. որ եւ ՀՐԱՑԱՆ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. կայծակ.

Սարսափելի իմն փայլատակմունք հրացանութեամբ. (Ճ. ՟Բ.։)

Որոտմունք եւ հրացանութիւնք. (Բրս. սահմ. կրօն.։)


Հրդեհումն, ման

See full entry →

s.

conflagration, burning, combustion;
inflammation.

NBHL (1)

Ոմն, եւ հրդեհմունք իւր. (Նար. ՟Զ։)


Հրեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

of fire, fiery, igneous;
empyreal, celestial, spiritual, angelic;
—ք, the angels;
— երկինք, the Empyrean.

NBHL (1)

Հրեղէն սուր, կամ նետ։ Հրեղէն աղբիւր, գետք, տանջանք, որդունք։ Հրեղէն անիւք, կենդանիք, նետք. (Յճխ.։ Ժմ.։ Մանդ.։ Կոչ.։ Խոսր.։ Շ. հրեշտ.։)


Հրետ, ից

See full entry →

s.

cannon, gun, piece of ordnance;
հաստարան —ի, carriage;
գնդակ —ի, (ռումբ), cannon-ball;
— պղնձի, a bronze cannon;
փոշի —ի, gunpowder;
արձակմունք —ից, cannon shot;
cannonade;
բոմբիւն —ի, report of a cannon;
cf. Հնչիւն;
cf. Թնդիւն;
cf. Հնչեմ;
արձակել —ս, to fire off, to fire or discharge a gun, to cannonade;
անգործ առնել զ— թշնամւոյն, to dismount a gun;
թնդայ, որոտայ —ն, the artillery thunders.


Հրկէզ

See full entry →

adj. s.

burnt, kindled, on fire;
fire;
— առնել, to burn, to kindle, to consume by fire;
— լինել, to burn, to be burnt or consumed by fire.

NBHL (1)

Հրկէզ առնել զայգի, կամ զտաճար։ Դրունք հրկէզք. (Ես. ՟Գ. 14։ ՟Ա. Եզր. ՟Ա. 55։ Նեեմ. ՟Բ. 17։)


Հրկիզեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հրկէզ առնեմ.

NBHL (1)

Զաշտարակս նորա հրկիզեցին հրով։ Դրունք նորա հրկիզեալ հրով. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 55։ Նեեմ. ՟Ա. 3։)


Ձախողակի

See full entry →

adv. adj.

sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.

NBHL (1)

Ձախողակի իմացմունք, կամ ընտրութիւնք եւ կարծիք, խորհուրդք. (Արծր. ՟Ա. 1։ Սարկ. հանգ.։ Տօնակ.։)


Ձառադէմ

See full entry →

adj.

grim-faced, surly, crabbed, horrid;
impudent, brazen-faced.

NBHL (1)

Ձառադէմ՝ զինեցելոց մեզ ներհակացն գիճային յածմունք։ Ձառադէմն ոտն առնու ի հաղբս արտաքոյ. եւ ապադէմն դիմաւորի ընդ խաւար. (Երզն. քեր.։)


Ձգումն, ման

See full entry →

s.

draught, drawing, traction;
shooting;
attraction;
tendency, inclination;
attachment;
— շնչոյ, respiration, breathing;
— ըմպելեաց, draught, gulp;
— վառարանի, the draught of a chimney.

NBHL (1)

Յանհունս հասանեն այսց բանից ձգմունք. (Գր. տղ. թղթ.։)


Ձգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.

NBHL (1)

Ամենայն մեծամեծ սքանչելիք՝ որ աստ իցեն, եթէ ձկտեսցին (բաղդատութեամբ) ընդ յն բարութիւնս՝ որ անդ իցեն, նուազունք երեւին. (Եփր. համաբ.։)


Ձեռասուն

See full entry →

cf. Ձեռնասուն.

NBHL (1)

Ի ձեռն ձեռասուն կրսերացն իւրոց հաւատայ զամրոց։ Մանկունք ձեռասունք թիկնապահք. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Ձեռատունկ

See full entry →

adj. s. fig.

planted with one's own hand;
tree planted with one's own hand;
creature, being;
pupil;
client, dependent.

NBHL (1)

Շինականք եւ բնակք, ձեռատունկք եւ ձեռնասունք մեր արշակունեացս. (Ագաթ.։)


Ձեռնագիտականն

See full entry →

s.

chiromancy, palmistry.

NBHL (1)

Հմայականին մասունք են հաւադիւիթական ... եւ ձեռնագիտականն։ Ձեռնագիտական է, յորժամ պարզելով զձեռս, վասն կրճմանցն՝ որ ի նոսա՝ ասիցեմք, այս ինչ նմա կայ եւ մնայ. (Նոննոս.։)


Ձեռնադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.

NBHL (1)

Րաբունք հոգեւորք ձեռնադրեցան այսօր օծմամբ սրբութեան ի յօծելոյն մեծէ. (Տաղ համբ.։)


Ձեռնասուն

See full entry →

adj. s.

nourished, brought up by hand;
nursling, pupil, scholar;
creature.

NBHL (1)

Ձեռնասունք մեր արշակունեացս. (Ագաթ.։)


Ձեռնկալու, աց

See full entry →

adj.

lending a hand, assisting, succouring;
— լինել, cf. Ձեռնկալեմ.

NBHL (1)

ՁԵՌՆԿԱԼՈՒ կամ ՁԵՌԸՆԿԱԼՈՒ. ἁντιλαμβανόμενος , ἁντιστηρίζων apprehensor, susceptor, auxiliator, confirmans. Որ կալեալ ունի զձեռանէ այլոյ. ձեռնտու. օգնական. զօրավիգն. պաշտպան. ձեռքէն կամ ձեռք բռնօղ, թեւ թիկունք.


Ձիւնաբեր

See full entry →

adj. s. fig.

bearing snow;
great abundance of snow;
snow storm;
calamity, evils, pain, grief.

NBHL (2)

Ձիւնաբերք, եւ կարկուտք։ Ձիւն յաճախ ի վայր բերեալ՝ ձիւնաբեր անուանեալ եղեւ։ Զարմանալի ձիւնաբերից հոսմունքն. (Արիստ. աշխ.։)

Եւ ձիւնաբեր բերմունք լինին ձմեռնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ձիւնաթաղ

See full entry →

adj.

covered with snow, snow-clad.

NBHL (1)

Պարարեալք ձմեռնասունք, սառնապատք, ձիւնաթաղք. (Ագաթ.։)


Ձմեռնասուն

See full entry →

adj.

nourished in or during the winter.

NBHL (1)

Բոյսք պարարեալք ձմեռնասունք, սառնապատք, ձիւնաթաղք. (Ագաթ.։)


Ձմերական, ի, աց

See full entry →

cf. Ձմերային.

NBHL (1)

Եւ ձիւնաբեր բերմունք լինին ձմեռնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճռուեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ճռուողեմ.

NBHL (1)

Ամենայն թռչունք վերանան յօդս, եւ ճռուողելով օրհնեն զհամագոյ աստուածութիւնն. (Մարաթ.։)


Ճռուողեմ, եցի

See full entry →

vn.

to chirp, to cheep, to pip, to twitter, to chirrup, to warble, to sing.

NBHL (1)

Ամենայն թռչունք վերանան յօդս, եւ ճռուողելով օրհնեն զհամագոյ աստուածութիւնն. (Մարաթ.։)


Ճրագալոյց, լուցի

See full entry →

s.

candle-lighter, lighting-stick;
lighter, illuminator;
lighting of candles or lamps;
Christmas eve, Epiphany, Easter eve illuminations;
public illumination;
— առնել, to light a candle.

NBHL (1)

ՃՐԱԳԱԼՈՅՑ որ եւ ՃՐԱԳԼՈՅՑ. Լուցումն ճրագաց, կամ ճրագունք լուցեալք.


Ճրագու, աց

See full entry →

s.

tallow, suet, fat, grease.

NBHL (1)

Երկու մասունք ճրագուին, եւ այլն. (Կանոն.։)


Ճօճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to oscillate, to vibrate, to balance, to move up and down, or to and fro;
to swing, to have a swing, to go in a swing;
to see-saw, to have a game at see-saw.

NBHL (1)

(Ձկունք) ճօճին պերճն ճեմօք։ ողբոջք խոտոց ճօճին ճեմին ի վերայ երեսաց երկրի ի շնչել քաղցրաշունչ հողմոյ. (Վեցօր. ՟Է. եւ ՟Բ։)


Մագիլ, գլի, գլաց

See full entry →

s.

claw, talon, nail, paw;
երկաթի —ք, torturing hooks;
ըմբռնալ մագլօք, to seize with the claws or talons, to clutch, to grapple, to grasp, to hook.

NBHL (1)

ՄԱԳԻԼ ὅνυξ unguis. (գրի եւ ՄԱՔԻԼ, ՄԱԿԻԼ, ՄԱԳԱԼ. արմատն երեւի Մատն, եւ Քիլ) Ճապուռն. ճիրանք. որ է սո՛ւր եղնգամբք թաթ հաւուց, եւ գազանաց. ըստ այլ լեզուաց՝ եղնգունք, ոտք, յօդք թաթից, եւ այլն. ճանկ, ըղունկ.


Մազ, ոց

See full entry →

s. adv.

hair;
hair, horse-hair;
nap, shag;
թուխ, սեաւ խարտեաշ, շագանակագոյն, կարմիր, աղեբէկ, սպիտակ —, dark, black, light, chestnut-coloured, sandy, grey, white hair;
գեղեցիկ, գանգուր, բարակ, կակուղ, երկայն —, beautiful, frizzled, fine, soft, long hair;
յարդարեալ, մանեկաւոր or ոլորեալ, գալարուն, խոպոպի —, dressed, crisped, in ringlets, curled hair;
կարճ, տափակ, դիզացեալ, խառնափնդոր, կարծր, իւղոտ —, short, straight, standing up, dishevelled, stiff, greasy hair;
կեղծ —, false hair;
—ք այծեաց, goat's hair;
—իւ չափ, a hair's breadth farther;
exactly, to a hair;
ի —է ոչ վրիպիլ, to hit the mark;
cf. Հեր.

NBHL (1)

Մազ փոքր պղտորէ զտեսարան, եւ հոգք փոքունք խահրէ զմիանձնութիւն. (Կլիմաք.։)


Մալեմ, եցի

See full entry →

va.

to bruise, to mash, to crush;
to break to pieces;
to chew;
to castrate, to geld.

NBHL (1)

Ատամունք մալեն զկերակուրս. (Զքր. կթ.։)


Մածումն, ման

See full entry →

s.

pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.

NBHL (1)

Մածմունք տախտակաշարք՝ ի միաբանութեանց միմեանց անջատեցան. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Մակադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imposition, superposition;
surname.

NBHL (1)

Թէպէտ եւ մանկունք են, ծերունեացն մակադրութեամբ (երիցունք) կոչին։ Յայտնի նշանակելով մակադրութիւն անուանս, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)


Մակաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be folded, in the pen, to halt, to rest, to repose, to lie down.

NBHL (1)

Առ միմեանս մակաղին (անասունք)։ Առ միմեամբ մակաղել, եւ շուրջ զմիմեամբք բնակել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15. եւ 13։)


Մակարդակ, աց

See full entry →

adj. s.

plane, plain, flat, level;
plane, level surface.

NBHL (1)

Մակարդակին մասնկունքն առ մի իմն սահման շարամօտին։ Մակարդակին մասունքն դիր իմն ունին. (Արիստ. քանակ.։)


Մահարձան, աց

See full entry →

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

NBHL (1)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Մայր, մօր, մարբ, մարք, մարց

See full entry →

s. fig.

mother, mamma;
matrix, mould;
mother, author, cause, source, spring, rise;
cf. Մայրագիր;
— անասնոց, dam, mother;
— թռչնոց, mother, ben;
մեծ —, grand-mother;
— հասարակաց, our common mother, earth;
— եկեղեցի, եկեղեցեաց, mother church;
cathedral, basilic;
— լեզու, mother tongue;
— քաղաքաց, metropolis, capital;
— արեւու, the west, sun-set;
— վանից, մարց պետ, abbess, prioress;
— գեղեցիկ, nurse, wet nurse;
foster-mother;
անգործութիւնն է — ամենային ախտից, idleness is the mother of all vice;
ազնիւ, գորովագութ —, good, tender mother;
անպիտան, չար —, bad, ill-natured mother;
— լինել, to be a mother;
կորուսանել զ— իւր, to lose one's mother;
ի — դարձուցանել, to put out, to extinguish or blow out;
թաղիլ ի —ն ամենեցուն, to return to mother earth;
արեգակն ի —ն դառնայր or մտանէր, the sun was setting.

NBHL (1)

Ծնան կուսանք ազգս բազումս, եւ մարք մանկունք զհրապարակս ծերոց. (Շար.։)


Մայր, ից, իւք

See full entry →

s. adj.

cedar;
pine-tree;
cedrine, made of cedar.

NBHL (1)

Ծնան կուսանք ազգս բազումս, եւ մարք մանկունք զհրապարակս ծերոց. (Շար.։)


Մանկաբար

See full entry →

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

NBHL (1)

Ծերոց մեղադրութիւն (են) բան մանկաբարք, շրթունք վաղվաղկոտք. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։)


Մանկածնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

childbed, childbirth, confinement, labour, delivery, lying-in;
երկունք մանկածնութեան, the pains of labour;
մեռանել ի մանկածնութեան, to die in childbed.


Մանկասէր

See full entry →

adj.

fond of one's children.

NBHL (1)

Զբնութեան զախեալ զդրունս բացից, եւ զմանկասէր ոգւոց ցանկութիւն լցից։ Անասունքդ մանկասէրք եւ նախանձաւորք. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. լիւս.։)


Մանկասպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

child-murder, infanticide.

NBHL (1)

Մանկասպանութիւնք, եւ եղբարց խողխողմունք. (Նիւս. կուս.։)


Մանկտեակ

See full entry →

s.

little boys.

NBHL (1)

Մանկտի մանր. փոքրիկ մանկունք.


Մանկտի, կտւոյ

See full entry →

s.

infants, children, young people, youngsters, youth;
servants, domestics;
մանրիկ —, little children;
հայ —, the Armenian youth.

NBHL (2)

Յոքնականն Մանուկ բառիդ. այսինքն Մանկունք. որպէս տղայք, պատանիք, երիտասարդք. ծառայք. παιδάρια, παιδιά, παῖδες, νεανίσκοι pueruli, pueri, iuvenes, servi. տղաք, մանչիկներ.

Քարշեցէ՛ք մանկտի, քարշեցէ՛ք. եւ մանկունքն զհետ երթային. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ի՟Ա.։)


Մանրախիճ

See full entry →

s.

coarse sand, pebbles, gravel.

NBHL (1)

Որոյ մասունքն են որպէս զմանր խիճ, կամ մանր որպէս զխիճ. ուստի Մանրախիճ քար կամ աւազ՝ նոյն է ընդ խիճ. որ եւ ԿԱՊԻՃ. χάλιξ silex, calculus. մանր քարիկ.


Մանրախոտք, աց

See full entry →

s.

grass, greensward, sward, grass-plot.

NBHL (1)

Մանրխոտք, դալարիք, բոյսք. կամ որոց խոտք եւ բոյսք եւ մանունք կամ բարակք.


Նեխավայրք

See full entry →

s.

fetid or stinking places.

NBHL (1)

σηπεδών putredo. Նեխեալ վայրք կամ մասունք. ըստ յն. նեխութիւնք.


Նեխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նեխ.

NBHL (1)

Որդունք եւս ծնանին ի թարախս նեխմանցն. իսկ մինչ արկանի աղ ի նմա (ի միսն), սատակին որք ի նեխմունս են որդունքն. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Նեխումն, ման

See full entry →

s.

cf. Նեխ.

NBHL (1)

Որդունք եւս ծնանին ի թարախս նեխմանցն. իսկ մինչ արկանի աղ ի նմա (ի միսն), սատակին որք ի նեխմունս են որդունքն. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Նենգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.

NBHL (1)

Եկն եղբայր քո նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխան ետուն նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխանի ետուն նենգութեամբ։ Նենգութեամբ կալցին զՅիսուս, եւ սպանցեն։ Ամենայն բարեկամ նենգութեամբ գնայ։ Որովայան նորա կրեսցէ զնենգութիւն։ Շրթունք քո մի՛ խօսեսցի զնենգութիւն։ Զնենգութիւն զօրհանապազ խորհեցան։ Առաջնորդք են ամպարիշտք նենգութեանց։ Յայտնեցաւ սօղոսի նենգութիւնն նոցա։ Ի նենգութեանց հրէից։ ԱԶգ եղեւ ինձ նենգութեան յայրդ լինելոյ ի նոցանէ.եւ այլն։


Նեպուկ, աց

See full entry →

s.

milliped, wood-louse.

NBHL (1)

Մողէզք եւ կովիդեայք եւ բնդռունք, ըստ նեպակի գեղջ կապճահամար ժժակք. (Արծր. ՟Ա. 3։)


Նետ, ից

See full entry →

s.

arrow, bolt, shaft, dart;
— օձ, dart-snake, acontias, jaculum;
— առ ի յաստուծոյ, thunder, cf. Շանթ, cf. Կայծակն;
—ս արձակել, to shoot an arrow, to discharge or let fly arrows.

NBHL (1)

Որոտմունք, եւ կամ առ ի յաստուծոյ նետ ինչ հասանելով. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Ներածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

introduction.

NBHL (1)

εἱσαγωγή isagoge, introductio, inductio, institutio. Ներածելն կամ մուծանելն, իլն. մուտք. նախադուռն. նախաշաւիղ. նախակրթութիւն. ներվարժութիւն. սկզբնաւորութիւն եւ սկզբունք, հմտութեանց, մտածութեանց, սովորութեանց, եւ այլն.