Definitions containing the research օգուտ : 277 Results

Յաղթասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

desire of victory;
love of contradiction, contentiousness, quarrelsomeness, pugnacity, fractious temper.

NBHL (1)

Անօգուտ բանակռուութեամբ, եւ սնոտի յաղթասիրութեամբ. (Շ. թղթ.։)


Որոշումն, ման

See full entry →

s.

distinction, division, separation;
decision, definition, determination, resolution;
difference;
segregation;
—ումն յեկեղեցւոյ, excommunication;
չորս որոշմունք տարւոյն, the four seasons of the year;
—ումն առնել, to come to a decision, to make up one's mind.

NBHL (1)

Մի է ձայնս, եւ ի բազում որոշմունս առ իւրաքանչիւր ուրուք օգուտ բաժանի. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Որովայնապարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gormandizing, gluttony, voracity.

NBHL (1)

Զի՞նչ օգուտ իցէ արբեցութիւնն, որովայնապարարութիւնն։ Ի գինըմպութիւնն եւ յորովայնապարարութիւնն. (Ոսկ. փիլիպ.։ Լմբ. առ լեւոն.։)


Շատխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շատախօսութիւն.

NBHL (1)

Ո՞ր օգուտ ի բազում բանիցն, ուր շատխօսութեանն հոսանք իբրեւ յաղբիւրէ դիմեն յանզգայութենէ. (Ածաբ. ՟Ժ՟Զ. յորմէ եւ Խոր. ՟Բ. 89։ Յհ. իմ. երեւ.։)


Ոխերիմ

See full entry →

adj.

cf. Ոխորիմ.

NBHL (1)

Լաւ համարէր զբազմաց օգուտ քան զնոցա ոխերիմսն. (Երզն. մտթ.։)


Ոխորիմ

See full entry →

adj. fig.

nursing rancour, wrathful, rabid, furious, cruel, relentless;
ill-natured, malevolent;
— թշնամի, a sworn enemy, a mortal, declared, implacable or inexorable enemy;
arch-enemy, the devil;
— պատերազմ, an obstinate, bloody battle.

NBHL (1)

Լաւ համարէր զբազմաց օգուտ քան զնոցա ոխերիմսն. (Երզն. մտթ.։)


Շուրթն, շրթան, շրթունք, թանց

See full entry →

s. fig. med.

lip;
edge, orifice;
tongue, word, mouth;
lip;
վերին —, upper-lip;
ստորին —, under-lip;
նուրբ, ուռոյց, թաւ, կարմրերփեան —, small or thin, swelled or blubber, thick, rosy lips;
ունել լայնշի, շրջեալ, բոլորածիր շրթունս, to have flat, turned up, well-formed lips;
— գետոյ, river-side.

NBHL (1)

Ձայն ի շրթանց գուժեաց լալոյ։ Ոչ օգուտ ինչ է ի շրթանց լալ, յորժամ ի չար ճանապարհէ չհեռանայցեմք. (Մխ. երեմ.։)


Պատասխանատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Պատասխանատուութիւն.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զրկեմք զանձինս յամենայն պատասխանատրութենէ։ Զո՞ր պատաս խանատրութիւն ունիցիմք։ Ոչ համարէին թէ ի նախնեացն առաքինութենէ՝ պատասխանատրութիւն ինչ ոչ ունիցին։ Կամէր ածել զնա ի պատասխանատրութիւն. եւ նա լուռ կայր. զի չէր ինչ օգուտ պատասխանատրութիւնն. զի չէր ոք՝ որ լսէր. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Պատեհ, ից

See full entry →

adj. s. adv. v. imp.

convenient, proper, fit, suitable, decent;
well-timed, timely, opportune, seasonable, propitious, favourable;
opportunity, occasion, propitious moment;
ի —, ըստ —ի, conveniently, suitably;
— է, it is fit, it is becoming;
it is due;
ի — լինել, to befit, to become;
— համարել, to think proper, to deem it expedient;
— ժամանակ գտանել, to find a favourable opportunity;
— առնուլ, to seize the occasion, to strike the iron while it is hot;
յօգուտ արկանել զ—, to avail oneself of, to profit by the opportunity;
cf. Կորուսանեմ.


Պատեհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

convenience, fitness, decency;
opportunity, seasonableness, fitness of time, of circumstances;
chance;
չկորուսանել զ—, not to lose the opportunity;
յօգուտ ի կիր արկանել զ—, to profit by the occasion, to avail oneself of the opportunity;
կորուսանել զ—, not to seize the opportunity, to let the occasion pass, to let slip the opportunity.


Պատշաճեմ, եցի

See full entry →

va.

to render convenient, to make fit, to adapt, to adjust, to suit, to apply;
to proportion;
to appropriate.

NBHL (1)

Զգալուստ որդւոյն իւրոյ յայնմ ժամանակի պատշաճեաց, յորում գիտէր՝ թէ օգուտ լինելոց է. (Եզնիկ.։)


Պատշաճեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Պատշաճեմ.

NBHL (1)

Զգալուստ որդւոյն իւրոյ յայնմ ժամանակի պատշաճեաց, յորում գիտէր՝ թէ օգուտ լինելոց է. (Եզնիկ.։)


Ցաւ, ոց

See full entry →

s. fig. adv.

pain, ill, suffering;
sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness;
regret;
disease, illness;
ցաւովք, painfully, sorrowfully, sadly;
դառնակակիծ —, sharp, smarting, poignant or bitter pain;
— սրբազան, epilepsy, falling sickness;
—ք ցանկութեան, concupiscence;
ի —ս լինել, —ս լինել, —ս կրել, տանել or բերել —ոց, to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain;
զմահու — ջերանիլ, to be ill of a fatal disease;
մեղմել զ—ս, to calm, to allay, assuage or lull pain;
դժոխըմբեր կալաւ զիս —, a cruel pain seized me;
փարատեցան յինէն —ք իմ, I have no more illness, I am free from pain;
— է or —է ինձ, it displeases me, I am vexed, I am very sorry;
cf. Ըմբռնիմ.

NBHL (1)

Զի՞նչ օգուտ է քեզ զպատուական դեղն ճաշակել, յորժամ զցաւն ի ներքս ի քեզ պահիցես. (Մանդ. ՟Ա։)


Վզանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

haughtiness, stiff-neckedness.

NBHL (1)

Ոչ ամենեցուն օգուտ է արձակն եւ ազատն լինել. քանզի վարին նովաւ բազումք առ ի վզանութիւն՝ խայտացեալքն աքացելով եւ ընդ ոտն հարկանելով զիրաւն եւ զօգտակարն։ Այս մեծ բարի է անզգամին՝ ոչ բառնալ թողուլ զնա ազատ. քանզի վզանութիւն այսպիսումն մեծ վնաս է։ Զյարձակմունսն եւ զըմբհկելն եւ զվզանումն լծելոց ձիոցն. (Փիլ. լին.։)


Վիճաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dispute, debate, contest, strife, controversy, question, discussion.

NBHL (1)

Հրաժարեցուցանէ յանօգուտ եւ ի վնասակար վիճաբանութենէ. (Շ. թղթ.։)


Փիծ, փծի, ծոյ

See full entry →

adj.

spotted, stained, sullied, dirty;
unclean, impure, obscene.

NBHL (1)

Գիտասցէ զինքն, զի փիծ է եւ անմաքուր։ Զփիծ, զամօթալին, եւ զանօգուտն։ Կարէ վատթար եւ փիծ գոլ վարուք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 18. 43։)


Փութամ, ացայ, ա՛, ացիր

See full entry →

vn.

to make haste, to hasten, to be quick, eager, to hurry;
to strive, to endeavour;
to be diligent, to apply oneself to;
չ-, to be slow, not to hurry, to take one's time;
փութալով առնել զիմն;
to do anything in a hurry;
փութա՛, quick! make haste!
փութա՛ էջ այտի, come down quickly!
յայն միայն փութայր, he dreamed of nothing else than;
յայն առաւել փութամ զի, my chief desire is to;
եւ զիա՛րդ փութամ մինչեւ կատարեսցի, and how am I straitened till it be accomplished !.

NBHL (1)

Արդ եկա՛յք եղբարք զօգուտն վտսն հասարակաց շինութեան փութասցո՛ւք (այսինքն հոգասցո՛ւք)։ Միայն զի զհարկելն լիով փութասցի. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 29։)


Տապանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow warm, to be excessively hot, to be burnt, scorched;
to be in a fever.

NBHL (1)

Չէ՛ ինչ օգուտ ի քաղցր օդոյ՝ ա՛յնր, որ ջերմամբ տապանայցէ. ո եւ՛չ ի մարմնոյ ողջութենէ, որ ի մեղաց տագնապիցի. (Գէ. ես.։)


Տապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Տապանամ.

NBHL (1)

Յանօգուտ խնդիրս տապին։ Մի՛ տապիր, մի՛ տառապիր, մի՛ տագնապիր։ Բուսաւ ցաւ յորովայնի նորա, եւ սկսաւ տապել. (Նախ. ժող.։ Մամբր.։ Եւս. պտմ. ՟Բ. 10։)


Տատամսիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be embarrassed, disturbed or pained in mind, to have difficulty in deciding, to hesitate, to waver, to be unsettled, uneasy, concerned, in trouble.

NBHL (1)

Գոյ օգուտ եւ ի տրտմուեւենէ (վասն մեղացն). զի եթէ զմտաւ ածել տատամսիցիս, դանդաղագոյն լինիցիս միւսանգամ առ այնպիսիս մտաբերել. (Ոսկ. ես.։)


Տարապարտ

See full entry →

adj. adv.

wrong, undue, unjust, unreasonable;
unnecessary, needless, useless, vain;
—, ի —, unduly, in vain, uselessly, without reason, improperly, wrongfully;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
հոգալ ի բանս —ս, to believe in idle gossip.

NBHL (1)

Զուր տարապարտ օգնիցեն ձեզ. այսինքն յանօգուտս. յն. ունայնս եւ տարապարտս. (Ես. ՟Լ. ՟Յ։)


Տենչամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Տենչիմ.

NBHL (1)

Ամփոփել զոսկերս մեր յօգուտ հոգւոյ իւրոյ տենչացեալ։ Յոյժ ագահելով տենչացար։ Որում պատուի մեծն դաւիթ տենչացեալ. (Փարպ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Խոսր.։)


Տենչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Տենչիմ.

NBHL (1)

Ամփոփել զոսկերս մեր յօգուտ հոգւոյ իւրոյ տենչացեալ։ Յոյժ ագահելով տենչացար։ Որում պատուի մեծն դաւիթ տենչացեալ. (Փարպ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Խոսր.։)


Սիղիգն

See full entry →

s.

cf. Նաշիհ;
fine-wheaten bread, French-roll.

NBHL (1)

Մի սիղիգն, որ է գրտակ (կամ գերմակ) հացիկն այնպէս օգուտ եղեւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Տխմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, simplicity, silliness, idiocy.

NBHL (1)

Յաջողութիւն եւ տխմարութիւն առ միմեանս օգուտս գործեն։ Առնել կռիւս տխմարութեամբ իւրեանց։ Որպէս նոքայն առ տխմարութեան կարծեցին։ Զվերելակին տխմարութիւնյանհրահանգն ելոյ յանդիման կացուցանէ. (Յճխ. ՟Է։ Կանոն.։ Եզնիկ.։ Պիտ.։)


Տնտեսեմ, եցի

See full entry →

va.

to manage, to have the direction, to regulate;
to economize;
to govern, to rule, to dispose;
to dispense, to distribute, to provide, to administer.

NBHL (1)

Աստուած էր, որ տնտեսէր զիրսն ըստ իւրոց ւամացն՝ ի քակտումն եւ յամօթ անօրինացն, եւ յօգուտ եւ ի փառս եկեղեցւոյ իւրոյ սրբոյ. (Փարպ.։)


Տնօրինեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Տնտեսեմ;
to dispose;
to dispense with, to exempt from;
— բարւօք զկեանս, to lead a more regular life;
cf. Մարդանամ.

NBHL (1)

Զլաւագոյն նոցա զօգուտն տնօրինէր։ Զփրկութիւն անձինն ի նմանէ տնօրինեալ հոգայր։ Զայս տնօրինէր բարի արուեստաւորն։ Զի թէ տնօրինեսցէ աստուած խօսել մեզ առ միմեանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Շ. թղթ.։)


Վրիժակազէն

See full entry →

adj. s.

armed with a weapon of offence;
vindictiveness.

NBHL (1)

Սրտմտութիւն (որպէս) վրիժակազէն մեծապէս բազմաց օգուտ արար. (Փիլ. այլաբ.։)


Տակ, ի, ից, աց, ուց

See full entry →

s. bot.

bottom, under part or side;
root;
beet;
— առնուլ, to take root, to be rooted;
մամլոյ —, in the press;
race, row, range, string;
խոտս —աւ մեծաւ, great provision.

NBHL (1)

Տակռիճքն, որ ի տակ հանելոյն մնացեալ է։ Ա՛ռ մրտի տակ, որ է վրացի կոճն։ Մղեղն՝ պտղոցն վատ է. թէպէտեւ տակուցն օգուտ է։ Մորենւոյն եւ այլ փշոցն պարտ է զտակն փորել եւ բանալ (առ չորանալոյ). (Վստկ.։)


Տեսլարան, աց

See full entry →

s.

circus, theatre, spectacle, scene;
sight, the eyes.

NBHL (1)

ՏԵՍԼԱՐԱՆ. ὅμμα visus, oculus. որպէս Տեսութիւն աչաց կամ մտաց. տեսանելիք. Զի ներքին տեսլարանն կոյր էր, չէր ինչ օգուտ արտաքին բաց լինել. (Ոսկ. ես.։)


Տեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.

NBHL (1)

ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ. Այցելութիւն. Յընկերացն օգուտ գործովկամ օգնութեամբ, կամ մխիթարական տեսութեամբ. (Խոսր.)։


Տէրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Estate, State;
domination, rule, power;
sovereignty, empire;
Barony, lordship;
—ք, the dominions;
— ձեր, Your Majesty;
առաջի քոյոյ հզօր տէրութեանդ, before your high Majesty;
— քո ազգէ մինչեւ յազգ, your dominion endures throughout all generations.

NBHL (1)

Եւ զինչ ո՛չ է օգուտ տէրութեան մերում. (յն. թագաւորութեան) (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 17։)


Վայելեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to enjoy;
to cause to participate;
to dress well.

NBHL (1)

Զքաղաքն ժամանակեան բերիւք ի հարկաւորագունիցն օգուտ առնել եւ վայելեցուցանել։ Զմեծագոյն օգտիցն վայելեցուցին քաղաքաց բարութիւնս. (Փիլ. իմաստն.։ Պիտ.։)


Վատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laziness, idleness;
cowardice, dastardliness, poltroonery, pusillanimity;
vileness, meanness, cringing;
worthlessness;
ingratitude;
wickedness;
վատութեամբ, cowardly, unmanly, basely, meanly;
անուն վատութեան, ignominy, shame, dishonour, stain, slur, stigma, opprobrium;
ի — հատանիլ, to give oneself up to idleness or sloth;
— յանձն առնուլ, ի — խոնարհիլ, to bow and cringe, to be guilty of meanness, to behave meanly.

NBHL (1)

Այսչափ ի վատութիւն հատեալ եմք. սակայն չասէ աստուած, եթէ վասն զի ի վատութիւն հատեալ էք, չծագեմ զարեգակն։ Եթէ յընչից ազատ իցես, եւ ի վատութիւնս հատանիցիս, զի՞նչ օգուտ իցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10. 19։)


Վար

See full entry →

s. prep. adj.

tillage, ploughing, tilth, husbandry;
ploughed land;
culture;
use, employment;
down, below;
common;
—ս վարել, հարկանել, ցելուլ, կակղել, to plough, to furrow, to dig, to cultivate land;
ի — առնուլ, արկանել, to use, to make use of, to practise, to exercise;
ի — երկոց մտանել, to apply oneself to work, to labour;
ի — տալ, to lend, to loan.

NBHL (1)

Վարս վարեալս ցելեալս կակղեալս։ Որք զկոկորդացեալ ոգիսն կակղիցեն, եւ վար (կամ ի վար) երկնաւոր սերմանն պատրաստիցեն։ Որպէս հարօր ի վար, կամ դեղադիր ի դեղոցի։ Վարն ու աշխատութիւն մշակացն անօգուտ էր. (Ագաթ.։ Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։ Յհ. կթ.։ Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)


Վարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վարժումն.

NBHL (1)

Վարժումն է ամենայն ինչ։ Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարի։ Կրթի՝ ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն. (Պիտ.։)


Վարժումն, ման

See full entry →

s.

exercise, practice, use;
instruction, culture, discipline, study.

NBHL (1)

Վարժումն է ամենայն ինչ։ Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարի։ Կրթի՝ ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն. (Պիտ.։)


Ցխոտ

See full entry →

adj.

miry, covered with mire.

NBHL (1)

Ցխոտ ձեռօք ի կերակւորս խղճես մերձենալ։ Զի՞նչ օգուտ է լուանալն, յորժամ դարձեալ ցխոտ լինիս. (Մանդ. ՟Ի՟Բ։)


Ցրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ցրուեմ;
to transgress, to violate, to break, to infringe;
— զխորհուրդս, to reveal secrets;
to thwart the projects, to counteract the designs, to baffle the devices of a person;
— ցինչս, to lavish, to waste, to squander, to run through, to dissipate;
— զմիտս, to distract, to divert, to call off;
— զխաւար, to dispel the darkness.

NBHL (1)

Թողեալ զՔրիստոս աշակերտացն՝ ցրեցան։ Եւ ոչ յեղելոց ինչ յինէն անօգուտ ցրեցաւ. (Իսիւք.։)


Փաշաման

See full entry →

s.

anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.

NBHL (1)

Այնպիսի ինչ պատահիցէ ագահաց, որպէս թէ ոք փաշաման յանօգուտ զինչսն ծախելոյ կրիցէ։ Ի բազմաց իսկ (նեղելոց յարբեցութեան) լսեմ, յորժամ այնպիսի ինչ փաշաման կրեն, թէ բնաւ մի՛ գտցի գինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Գ. 4։)


Փարաւազեմ, եցի

See full entry →

va.

to comfort, to console, to solace, to cheer, to amuse.

NBHL (2)

Մի ի զուր ինչ փարաւազս անձանց տացուք այսպիսի անօգուտ բանիւք։ Աղքատն փարաւաղել(իլ) կամի. եթէ կամիս, տո՛ւր. եւ եթէ ոչ կամիս, բարեաւ յուղարկեա՛. (Ոսկ. եփես. ՟Դ։ Եբր. ՟Ժ՟Ա։)

Մի ի զուր ինչ փարաւազս անձանց տացուք այսպիսի անօգուտ բանիւք։ Աղքատն փարաւաղել(իլ) կամի. եթէ կամիս, տո՛ւր. եւ եթէ ոչ կամիս, բարեաւ յուղարկեա՛. (Ոսկ. եփես. ՟Դ։ Եբր. ՟Ժ՟Ա։)


Ախորժումն, ման

See full entry →
NBHL (1)

Ի վնասակարացն փախուստ, եւ ախորժումն այնոցիկ՝ որ յօգուտ են։ Զապականիչ ախորժմունս ցանկացեալ. (Փիլ.։)


Քաջայարմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fitness, aptitude, right proportion;
adaptability;
harmony.

NBHL (1)

Ամենայն մասունքն առ իրեարս իւիք քաջայարմարութեամբ են շարակայեալ։ Իբրեւ ի քնարի քաջայարմարութիւն եւ կարգ (ի զարդս երկնից)։ Կադ եւ յեկեղեցիս՝ առ ամենայնի քաջայարմարութիւն եւ օգուտ։ Եօթն թիւդ ըստ եօթնօրեայ աշխարհիս քաջայարմարութեան. (Արիստ. աշխ.։ Ածաբ. աղք. եւ Առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Կամրջ.։)


Քացախ, ոյ

See full entry →

s.

vinegar;
acid;
համեմաւոր —, aromatic vinegar.

NBHL (1)

Զքացախ ցքւոյ մի՛ արբցէ։ Թացցես զպատառ քո ի քացախիդ։ Ի ծարաւ իմ արբուցին ինձ քացախ։ Որպէս քացախն վիրի անօգուտ է։ Առ սպունգ լի քացախով.եւ այլն։


Քնէած, ից, աց

See full entry →

adj.

sleepy, drowsy;
lethargic.


Քրքրանք

See full entry →

s.

looseness, dissoluteness, softness.

NBHL (1)

Զի՞նչ ի պիղծ խաղոյն ընկալար. քրքրնս, եւ առփանս եւ թեթեւանս. եւ օգուտ եւ ոչինչ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ե։)


Օգնեմ, եցի

See full entry →

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

NBHL (1)

Մեծ ես, որչափ ունիս զօգնութիւնն յաստուծոյ։ դիմազ. ՕԳՆԷ. դիմազ. ὡφελεῖ prodest συμφέρει expedit. Օգնէ. օգուտ է. շահ է.


Օգտաբար

See full entry →

adv.

usefully, advantageously.

NBHL (1)

Օգտիւ. շահու. յօգուտ. օգտակարապէս.


Օգտաբեր

See full entry →

adj.

profitable, useful, lucrative, fruitful.

NBHL (1)

Որ բերէ զօգուտ. օգտակար. շահեկան.


Օգտաժողով

See full entry →

adj.

self-interested, selfish, covetous.

NBHL (1)

Որ զանձին օգուտ եւեթ ժողովէ. շահասէր. կամ Որ բազում ինչս ժողովէ.