Definitions containing the research այս : 9492 Results

Եռակի

See full entry →

adv.

trebly.

NBHL (3)

Եռակի զսպայսն բաժանելով՝ երիս քաղաքս բնակեցուցանել. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Եռակի տրամատի ամանակացն զանազանութիւն, ի ներկայս, յանցեալն, յապառնին. (Խոսրովիկ.։)

Եռակի լսի այս. (Երզն. մտթ.։)


Եռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

NBHL (4)

Եռաց (կաթսայ, այսինքն ջուր կաթսային), զեղաւ, քաջ եռաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 5։)

ζέω, ἑκζέω ferveo, efferveo, ebullio, aestuo Յեռ՝ այսինքն յեռանդն հարկանիլ. ի ջերմութենէ յուզիլ. պղպջել. պճպճեալ, էփիլ, եփ ելլալ.

Իբրեւ զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ։ Իբր ի քրայս ընտրութեան փութոյ քոյ սիրոյ հանապազ եռամ, եւ ոչ երբէք պարզիմ. (Նար.։)

Ոչինչ եռացեալ կերեալ է իմ». այսինքն ջերմ կերակուր, կամ եփեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Եռամասն

See full entry →

adj.

that consists of three parts;
tripartite.

NBHL (1)

Զեռամասնեայս ունի զօրութիւնս։ Յառաջ գայ յեռամասնեայ հոգւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Եռամասնեայ

See full entry →

cf. Եռամասն.

NBHL (1)

Զեռամասնեայս ունի զօրութիւնս։ Յառաջ գայ յեռամասնեայ հոգւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Եռամեծ

See full entry →

adj.

supreme, very great;
trismegistus.

NBHL (1)

Հերմ եռամեծ յիւրում սքանչելի տախտակին այսպէս հատանելով. (Մագ. լ։) Եւ ի մեզ՝ սեպհական դաւթի անյաղթ փիլիսոփայի.


Եռամսեայ

See full entry →

adj.

of three months;
— ժամանակ, term of three months, quarter.

NBHL (1)

Եւ այսու յուսացեալ բաւեմք ակնկալութեան եռամսեայ աւուրբք». այսինքն սպասեմք յերից ամսոց հետէ. (Մագ. ՟Ծ՟Ա։)


Եռանդնալից

See full entry →

adj.

fervid, ardent, zeal-ous, eager

NBHL (1)

Եւ զայս գործէին նոքա յեռանդնալից սիրոյ անտի հաւատոց. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)


Եռանուն

See full entry →

adj.

of three names.

NBHL (1)

Ունօղ զերիս անուանս ի միում անձին իւրում. այսպէս համարեցան ժխտօղք զսուրբ երրորդութիւնն.


Եռացումն, ման

See full entry →

s. chem.

boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.

NBHL (1)

Քրայս հալոցաց սաստիկ եռացմամբ անշիջանելի։ Իբր ցնցուղս հրոյ եռացման. (Նար. ՟Ի՟Զ. եւ ՟Կ՟Ը։)


Ետղ, ետեղ

See full entry →

s. adv.

place, spot, stead;
առ ետեղ, there, in that very place, in the same place;
immediately, directly, forthwith;
զետղ առնուլ, to stop, to cease to go.

NBHL (2)

Յայսր ետեղ». յն. աստ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25. եւ 26։)

Ակն ունէին առ ետեղ (այսինքն երկրաւոր) թագաւորութեան նորա։ Առ ետեղ (այսինքն անդէն վաղվաղակի) եկեսցեն ի վերայ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 20. եւ 21։)


Եր

See full entry →

fv.

be;
ողջ —, live, fare thee well.

NBHL (1)

Ե՞Ր. իբր Է՞ր. այսինքն ո՞յր, որո՞յ, եւ վասն ո՞յր. վասն է՞ր. Տե՛ս է՞ր։


Երագագնաց

See full entry →

adj.

that goes, that walks quick, rapid, prompt.

NBHL (1)

Երագագնաց թւի մեզ կեանքն». այսինքն փութով անցեալ. (Լմբ. իմ.։)


Երագազ, ի

See full entry →

cf. Արագազ.

NBHL (1)

Երագազն անօթ (այսինքն գործի) ինչ է հիւսկէն. (Կիւրղ. թագ.։)


Երագեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to make haste, to hasten;
to double the pace, to go quicker, to run, to trot;
to accelerate, to hasten, to press.

NBHL (1)

Ոչ կարաց երագել ընդ փախստեայսն։ Զերագելն միայն խոկացի. (Խոր. ՟Գ. 37. եւ 65։)


Երազահան, աց

See full entry →

cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.

NBHL (1)

ἑξηγητής interpres somniorum Հանօղ՝ այսինքն մեկնիչ երազոց, ձեւանալով որպէս գուշակ եւ գէտ.


Երաժշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

NBHL (1)

Թուականն (այսինքն թուաբանութիւն) բաղկանայ ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ ինքեան, իսկ երաժշտականն ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ բաղազանութեան։ Զթուականն փիւնիկեցիք գտին. իսկ զերաժշտականն թրակացիք։ Երաժշտականին յարակայանայ եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Երաժշտապետ, աց

See full entry →

s.

music-master;
chief of musicians, leader of the band.

NBHL (1)

Յաղթեցան յայսմ երգոց երաժշտապետքն յունաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Երաժշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music;
— առնել, to play -;
ձայսական՝ գործիական —, vocal, instrumental -.


Երախան, ից

See full entry →

s.

assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.

NBHL (2)

Առաջիկայ կենցաղս այս՝ մեծի երախանի նմանեալ գոյ։ Լուծանի երախանն. (Սահմ. ՟Թ։)

ԵՐԱԽԱՆՔ. որպէս Երախք, այսինքն բերանք.


Երամ, ից

See full entry →

s. adj. adv.

troop, flock;
assembly, company;
gathered, assembled;
— —, in several troops, in company;
— թռչնոց, flight;
— հօտից, անգեայց, flock, herd.

NBHL (1)

Երթեալ պատմէր զաւետիս՝ երամ դասուց պետրոսին, րաբունից տէր վարդապետն այսօր յարեաւ բաղձալին. (Շ. տաղ. (այլ ձ. գովեալ գնդին պետրոսին)։)


Երամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

NBHL (1)

Ի զդայականէս յայսմանէ զօրութենէ եւ թռչունք երամացեալ թռչին. (Մաքս. ի դիոն.։)


Երանաշնորհ

See full entry →

adj.

happy, blessed.

NBHL (1)

Զրկեցաք այսօր յերանաշնորհ ճշմարիտ վարդապետէս. (Վրք. ոսկ.։)


Երանեմ, եցի

See full entry →

va.

to declare happy, to felicitate.

NBHL (1)

Եւ մեք զփառաւորեալսն յայստուծոյ երանեսցուք։ Երանէ զծառայսն, յորոց անունն օրհնի. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ժ՟Է։)


Երանի՜

See full entry →

adj int. s.

happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

NBHL (4)

ԵՐԱՆԻ ՏԱԼ. μακαρίζω Երանութիւն տալ. այսինքն Երանի՛ ասել. երանել. բարեբախտ համարել.

Արդարեւ երանի՛ զազատեալսն ի տրտմութեան տեղւոյ։ Երանի՛ զամենեսին։ Երանի՛ է զարժանացեալս այսմ պարարման եւ ցնծութեան։ Արդարեւ երանի է զայնպիսին. (նոր ձեռ. երանելի՛ է զայնպիսին) (Լմբ. սղ.։)

Բիւր երանի են, որ տան զպտուղն լիապէս». այսինքն երանելի են, կամ երանութեան արժանաւոր. (Նար. երգ.։)

Որով առաք զերանին». այսինքն զվճիռն՝ երանի՛ որ, եւ այլն. (Շար.։)


Երանք, նաց

See full entry →

s. pl.

groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.

NBHL (5)

μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.

Ընդ երանօք իմովք. (այսպէս) յոյոնն պարկեշտագոյն թարգմանեաց. բայց եբրյեցին զառնացի անդամոցն իսկ ասաց, զի ի թլփատութիւնն յաստուծոյ ուխտն երդնուցու. (Կիւրղ. ծն.։)

Թագաւորք յերանաց քոց ելցեն». այսինքն ծնցին ի քէն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 11։)

Ամենայն ոգիք... որ ելեալ էին ի յերանաց նորա». այսինքն ծնեալ էին ի նմանէ. (Ծն. ՟Խ՟Զ 26։)

Զերանսն ածեալ ի վերայ առիւծու». այսինքն հեծեալ. (Խոր. ՟Ա. 25։)


Երաշխաւոր, աց

See full entry →

s.

pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.

NBHL (1)

Երաշխաւոր մեզ եւ այսմիկ լինի պօղոս, ասելով. (Սարկ. քհ.։)


Երաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dryness, aridity.

NBHL (1)

Եթէ ոք պասքեալ իցէ, եկեսցէ առ աղբիւրս այս. քանզի զերաշտութիւն լուծանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Երասանակալ

See full entry →

adj. s.

that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.

NBHL (1)

Կառավար անձին (այսինքն հոգւոյ) ... երասանակալդ սրտի. (Նար. ՟Լ՟Բ։)


Երբէք

See full entry →

adv.

sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.

NBHL (1)

Ապա է՞ր երբէք, զի չէր իսկ հիւղն։ Է՛ երբէք, զի վասն մեղաց իսկ լինին այսպիսի տանջանք, եւ է երբէք՝ զի պատահարք պատահեն. (Եզնիկ.։)


Երբուծ, բծոյ

See full entry →

s.

breast of an animal.

NBHL (1)

στηθόνιον pectusculum Երի բուծեալ, այսինքն պարարտ լանջակողմն կենդանւոյն. միս կրծոց.


Երգակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

that sings together or with another;
— լինիմ cf. Երգակցիմ.


Երգահան, ից

See full entry →

s. mus.

tragic poet;
composer

NBHL (1)

τραγῳδοποιός tragicus poeta Նուագայարդար. երգայարդար. որ հանէ՝ այսինքն յօրինէ եւ նուագէ զերգս. երաժիշտ. քերթող. մանաւանդ որպէս Ողբերգակ.


Երգարան, աց

See full entry →

s.

singing book;
place of songs;
musical instrument;
— տարրաբանական, chemical harmonicon.

NBHL (1)

Գործի եւ ընդունարան երգոց. այսինքն նուագարան, եւ մատեան երգոց, կամ երգք. եւս եւ որպէս Տեղի երգոց եւ պարուց.


Երգեմ, եցի

See full entry →

va.

to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.

NBHL (2)

Երգեաց մովսէս եւ որդիքն իսրայէլի զօրհնութիւնս զայս աստուծոյ. (Ել. ՟Ժ՟Ե. 1։)

Երգել վայել է, եւ այսպէս երգել, զի եւ համբակագունիցն առաջնորդք բարուց քաղցունց լինիցին. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Երգեցիկ, ցկաց

See full entry →

s.

singer, songster, songstress.

NBHL (1)

Գուսանս եւ երգեցիկս՝ արս եւ կանայս. (Ժող. ՟Բ. 8։)


Երգեցող

See full entry →

s.

singer;
song-writer, composer;
musician;
chorister.

NBHL (1)

ԵՐԳԵՑՈՂ. Սեպհականեալ անուն քաջ երաժշտաց եկեղեցւոյ, որ արարին երգս շարականաց եւ տաղից. որպէս սուրբն ռոմանոս երգեցող՝ առ յոյնս, եւ սուրբ ներսէս շնորհալի ի հայս, զոր ներսէս երգեցող կոչեն տէր իսրայէլ. յնս. ՟ժը. եւ կիրակոս գետկացի. օգոստ. ՟ժգ։


Երգիծանեմ, գիծի

See full entry →

va.

to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.

NBHL (1)

Զի մի՛ այպանեալք ի նոցանէ երգնծանիցեմք, այսինքն զի մի՛ կսկիծ ի սիրտ առցուք. (Խոսր. պտրգ.։)


Երգիծանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laceration;
sarcasm;
satire, jeering, taunting.

NBHL (1)

Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)


Երգիծանումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երգիծանութիւն.

NBHL (1)

Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)


Երգիծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երգիծանութիւն.

NBHL (1)

Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)


Երգիոն, աց

See full entry →

s.

organ;
— հարկանել, to play on -.

NBHL (1)

ὅργανον organum որ եւ ԵՐԳԵՀՈՆ, ՂԱՆՈՆ. Բառ յն. օ՛րղանօն. այսինքն Գորի նուագաց. նուագարան. որ առ ննախնիս էր որպէս մըսխալ, այսինքն սրինգ բերանով փչելի բազմաթիւ եղեգամբք աշտիճանաբար. եւս եւ բազմափող ջրահնչակ. եւ առ յետինս շինեցաւ մեքենայ հողմաբեր օդով բքոց՝ հանդերձ բաշխմամբ մատանց.


Երգող

See full entry →

cf. Երգեցող.

NBHL (1)

Ըստ մաղթանաց գոչման երգողին». այսինքն դաւթի. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ այլն։)


Երդ, ոց

See full entry →

s.

dormer window, sky-light;
roof, house, family.

NBHL (1)

Խաղացուցին ի յարտաշատ քաղաքէ ինն հազար տուն երդ հրեայս։ Քառասուն՝ երդ հայ։ Երդս քսան հզազր հայ, եւ այլն. (Բուզ. ՟Դ. 55։)


Երդակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

neighbour.

NBHL (1)

σύσκηνος contubernalis Որոյ երդն՝ այսինքն յարկն կից է ընդ դրացւոյն. յարկակից.


Երդմնահար, աց

See full entry →

cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.

NBHL (1)

Երդմնահարն, եւ որ բոլորովին յերդմանէ խոտորի (այսինքն զգուշանայ). (Ածաբ. ի ժղ.։)


Երդմնահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Երդմնազանցութիւն.

NBHL (2)

Զստութիւն եւ զերդմնահարութիւն զմեքենայս չարին։ Երդմնահարութիւնք եւ ստութիւնք եւ գողութիւնք. (Յճխ. ՟Զ. եւ ՟Ը։)

Զգուշասցուք յերդմնահարութենէ, եւ նախ քան զայս ի գողութենէ, որ է մայր երդմնահարութեան. (Ոսկ. գծ.։)


Երդմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to swear, to take an oath.


Երդմնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.

NBHL (1)

Առանձին առմամբ յեկեղեցական կարգի՝ է Յանուն աստուծոյ սաստել այսոց պղծոց.


Երդմնեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

exorcist.

NBHL (2)

ἑξορκιστής exorcista Որ երդմնեցուցանէ. մանաւանդ մասնաւոր առմամբ՝ սաստօղ այսոց պղծոց.

Որ երդմնեցուցիչքն էին (այսոց). (Գործ. ՟Ժ՟Թ. 13։) որ է այժմ պաշտօն գլխաւոր ի կղերիկոսս, որ կոսի Երդմնեցուցիչ։


Երդնում, երդուայ

See full entry →

vn.

to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.

NBHL (1)

Դորին փրկութեանդ երդուեալ». այսինքն ի կեանս դորա. (Ճ. ՟Ա.։)