want of temptation;
inexperience.
· Calfa
Անփորձութեամբ բարւոյն յանցանել, եւ սխալանս կրել։ Հա՛րկ է անփորձութեամբ կառավարին ի գահիցն վիժել. (Փիլ. այլաբ.։)
Որք յանփորձութենէ կամիցին խառնիլ ընդ չարիս որպէս ընդ բարիս. (Բրս. հց.։)
cf. Անփոյթութիւն.
· Calfa
որ գրի եւ Անփոյթութիւն. ἁμελεία. incuria, negligentia. Անփոյթն լինել. չունելն զփոյթ. անհոգութիւն. յուլութիւն. ապախտ կամ անտես առնելն. հաճէթսիզլիք, իհմալլըգ.
Հետեալ լինի զեղխութեան պղերգուիւն, անփութութիւն. (Արիստ. առաք.։ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լին.։)
Կամ թէ ի տեառնէ եղեւ անփութութիւնն. (Եփր. մնաց.։)
immutable, invariable, unalterable, uniform, constant immutably, invariably.
· Calfa
ἁμεταβόλως, ἁτρέπως. immutabiliter. իբր Անփոփոխապէս. անյեղլի օրինակաւ. նոյնպէս միշտ՝ որպէս յառաջն.
Սա հովուեսցէ զմեզ որպէս յառաջն. (Նար. խչ.։)
cf. Անփոփոխ.
· Calfa
Ոչ՝ որ ինչ էրն, փոփոխեցաւ. վասն զի անփոփոխելի է. այլ որ ոչն էր՝ էառ. (Ածաբ. յայտն.։)
immutability, invariableness, constancy.
· Calfa
Զմիաւորութիւնն յայտ առնէր, եւ զանփոփոխութիւն հրամանացն (ընդ հօր)։ Ի ձեռն ամենայնի ցուցանէ զանփոփոխութիւն էութեանն (ընդ հօր). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։ ՟Բ. 23։)
indestructible, indissoluble;
insoluble;
inherent;
indissolubly.
· Calfa
Ի փառաց անքակ. (Նար. խչ.։)
Անքակ տաղաւարք. (Նար. առաք.։)
Անքակ մնալ ի սէրն՝ որ առ աստուած է։ Անքակ կացցուք ի ճշմարտութեան աւանդսն։ Միշտ անքակ մնասցեն ի վերին իմաստութենէն. (Յճխ.։)
Խառնեաց ընդ աստուածական բնութեանն իւր անքակ. (Նար. կուս.։)
indissolubility.
· Calfa
Անքակութիւն արասցէ ի մի հաւատս։ Խառնեցան անքակութեամբ յաստուածութիւն անդր. (Ագաթ.։)
Անքակութեամբ եւ միով բնութեամբ փառաւորեալ. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
without a city or country.
· Calfa
Ինքեանք անտունք եւ անքաղաքք յերկրի, եւ այլոց տունս եւ քաղաքս խոստանային յերկինս. (Եղիշ. յառաք։ տե՛ս եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)
Ասաց անքաղաք զնոցա քաղաքն առնել. (Պտմ. աղեքս.։)
without measure or quantity.
· Calfa
Անքանակ եւ առանց մասանց է. Եզնիկ.։ Շօշափեցար անքանակ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
intrepid, fearless, bold.
· Calfa
Անքասքնելի բարուք առընկեցեալ զամենայն, արբոյց փոխանակ կենսականի զմահաշունչն դեղ. (Պիտ.։)
to be indigent, to be poor.
· Calfa
Սպեղանեաց եւ բժշկաց, եւ առ ի սոցանէն օգնականութեան կարօտեալ անքատին. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Անքատանամ.
· Calfa
Սպեղանեաց եւ բժշկաց, եւ առ ի սոցանէն օգնականութեան կարօտեալ անքատին. (Փիլ. տեսական.։)
inexpiable, irremis sible, unpardonable.
· Calfa
Անքաւելի կորստեամբ պարտեաց։ Յանքաւելեաց պարտեաց։ Զառ ի քեզ հայհոյութիւնն անքաւելի՛ քարոզեաց. (Նար. ՟Գ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)
void of malice, not vindictive.
· Calfa
Աստուածութիւն անքէն ե, եւ առաքինասէր. (Փիլ. լին.։)
that does not wink the eye;
without winking, with fixed eyes.
· Calfa
Զհոգւոյ ակն անքթթելի յաստուած կառուցեալ. (Սարկ. լուս.։)
inscrutable, impenetrable, hidden, secret.
· Calfa
Որ առնէ զմեծամեծս եւ զանքնինս. (Յոբ. ՟Ե. 9։ ՟Թ. 10։)
Ոչ է պարտ անքննին մտօք առաջի ձեր առնել այդպիսի մեծի խնդրոյ դարձուած բանից. (Փարպ.։)
inscrutability;
want of examination.
· Calfa
Անհակառակութիւն, կամ անհակառակ.
Իսկութիւն անքննութեան։ Ամպոբ անքննութեան ծածկեցաւ։ Որ փառաւորեալն է անքննութեամբ։ Պաշտեցեալ ի յանքննութենէ. (Նար.։)
Եղբարք ասեմ զբովանդակ հայոց զլրումն, առ ի յայտնել ընդ մեզ անկռիւս եւ անքննութիւնս. (Ման. առ գր. տղ.։)
awake, wakeful, sleepless, watchful, — լինել, կալ to be awake;
to be wakeful, sleepless.
· Calfa
Որ անքուն յառաջգիտութիւն ունելով աստուած. (Գանձրն.։)
Առանց ի քուն լինելոյ. առանց ննջելոյ. արթնութեամբ. զգաստութեամբ.
without veil;
without pretext, plain.
· Calfa
Ուր չիք քօղ կամ պատրունակ. անաղօտ. պայծառ.
useless, fruitless, vain, unprofitable;
յ—ս, unprofitably, vainly.
· Calfa
Յանօգուտ լծոյ ծառայութեան. (Ագաթ.։)
more or very thin, very subtile.
· Calfa
λεπτώτερος, λεπτώτατος, tenuior, tenuissimus, ἀραιότερος, rarior, ἑπαφρότατος, levissimus. Առաւել կամ կարի անօսր (ըստ ամենայն առման).
Մառախուղ է քան զօդ թանձրագոյն, եւ քան զամպ անօսրագոյն. (անդ։)
Անօսրագոյն քան զճառեալսն է (հողմ), եւ մօտ յանմարմին. (Կիւրղ. ծն.։)
Քան զսարդի ոստայն անօսրագոյն եւ կնատագոյն։ Գութն ընդ բազումս բաժանեալ անօսրագոյն տկարացեալ առ մի մի ի նոցանէ անօսրացեալ հասանէ. (Ոսկ. մ. ՟Թ. 9։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
to rarefy;
to become thin;
to be diminished;
to waste;
to become fine or subtile.
· Calfa
Երկիւղիւ յարմարեալս եւ մաքրեալս, եւ զի այսպէս ասացից՝ անօսրացեալս, ի բարձրութիւն ամբառնալ. (Ածաբ. յայտն.։)
Գութն առ մի մի ի նոցանէ անօսրացեալ հասանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
to rarefy;
to make thin;
to lessen, to diminish, to subtilize.
· Calfa
λεπτύνω, attenuo, minuo. Անօսր առնել. անօսրել. նրբել. անգայտացուցանել. եւ Հիւծել. բարկըցընել, նօսրցընել, տկարացընել.
cf. Անօսրացուցանեմ.
· Calfa
Զնուազութիւն մարդկանն յայտ կամի առնել, եթէ որպիսի ինչ անօսրելոց ղին. (Ոսկ. ես.։)
Քուն բազում թանձր առնէ զմիտսն. բայց տքնութիւն անօսրէ զնա. (Վրք. հց. ձ։)
subtilty, thinness.
· Calfa
λεπτότης. tenuitas. Նրբութիւն. անգայտութիւն. բարակութիւն. սակաւութիւն, ցանցառութիւն, թեթեւութիւն. տկարութին. եւ Նրբին տեսութիւն մտաւոր. եւ Սակաւագիւտն լինել. սէյրէքլիք, ինճելիք, գըթլըգ, զայիֆլիք.
(Շարժումն) անօսրութաեն պահեալ երկրի՝ պատառէ. (Սարկ. շարժ.։)
Յանօսրութենէ բեղեզոյ՝ հոգիական վարուց պարզութենէ։ Տեսողականութիւնն սրբի անօսրութեամբ։ Նայելով ի կամս հոգւոյս՝ ճգնութեանն անօսրութեամբ։ Անօսրութիւն առաքինութեան. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
unjust, wicked;
impious;
untoward;
illicit, base;
profane.
· Calfa
Աստուած այսպէս հրամայեաց՝ անօրէն գոլ մերձենալ հրէի առ այլազգի. (Ոսկ. գծ.։)
Քանզի անօրէնս կամեցան ցուցանել զաշակերտսն, յայտ առնէ՝ թէ ինքեանք են օրէնսզանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)
iniquity, malice;
impiety.
· Calfa
Ամենայն որ զմեղս առնէ, նա եւ զանօրէնութիւնս առնէ. եւ ինքն իսկ մեղքն անօրէնութիւն է. (՟Ա. Յհ. ՟Գ. 4։)
Անդէն ի տան պահել (զկոյսն յղի) անօրէնութիւն համարէր. այսինքն հակառակ օրինաց ինչ. (Շ. մտթ.։)
to be iniquitous, to be unjust;
to sin, to transgress.
· Calfa
Ի նմին տեղւոջ, ուր զոնիայն անօրինեցին (յն. յոնիայն ամպաշտեցաւ), հրամայեաց զկառափն հարկանել զանօրէն մահապարտին. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 38։)
cf. Անօրինեմ.
· Calfa
ἁνομέω, παρανομέω. transgredior legem, impie ago. Վարիլ հակառակ օրինաց եւ կանոնաց. անօրէնութիւն գործել. ամպարշտիլ. անիրաւիլ. խոտորիլ յուղղութենէ. յանցանել. զրկանս առնել.
Ասացի անօրինաց, թէ մի՛ անօրինիք։ Անօրինեցաւ ժողովուրդն։ Երկիր անօրինեցաւ բնակչօք իւրովք։ Անօրինիք յամենայն ժողովուրդս զայս։ Ոչ անօրինիմք յօրէնս մեր։ Վասն իւր ի քաղաք անդր անօրինելոյ։ Անօրինել ոք յաստուածեղէն օրէնսն դիւրին մի՛ համարեսցի. եւ այլն։ Չանօրինեցայ. այլ զկաթողիկէ եկեղեցւոյ օրէնքն պատուեցի. (Լմբ. առ լեւոն.։)
school.
· Calfa
Այսպիսի՛ եղիցուք առ վարդապետութիւնն տեառն, որպէս եւ մանուկն յաշակերտանոցն (յն. յուսմունս). (Բրս. հց.։)
to hare in tuition, to teach, to instruct.
· Calfa
Զի մի՛ զբազումս ի կորուստ աշակերտիցեմ։ Կարծեմ թէ եւ աշակերտէք զիս ի ձեր յամառութիւնդ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Զաշխարհս ամենայն աշակերտեցին. (Նար. առաք.։)
Աշակերտեալք ի սրբոց առաքելոցն՝ ուսաք. (Շար.։)
Շրջէր զգաւառօքն աշակերտելովք։ Որք նոքօք աշակերտելոց իցեն. (Կորիւն.։)
Որ յառաջն աշակերտեալ էր աղանդին վաղենտիանոսի. (Խոր. ՟Բ 63։)
Հրեղէն լեզուօքն զառ ի քեզ հաւատսն աշակերտեցաք. (Ճշ. հին.։)
Զկրօնից ուղղութիւն ի բաց խզեալ, զոր ի հարցն մերոց ուղղափառաց աշակերտեալ էին կողմանքն այնոքիկ. (Յհ. կթ.։)
pupillage;
apprenticeship.
· Calfa
Վասն մանկտոյն յաշակերտութիւնն ժողովելոյ։ Ուստի եւ ի մասնաւոր աշակերտութեամբ վիճակ առեալ. (Կորիւն.։)
Տե՛ս դու զխոնարհութիւն առաքելոյն, զի յաշակերտութենէ անտի իւրմէ խնդրէր աղօթս առնել նմա. (Եփր. կողոս.։)
Քաղաքացն զաշակերտութեամբ շրջել. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 8.) իմա՛ ըստ յն. այց առնել քաղաքաց՝ շրջելով։
school-girl.
· Calfa
Վախճանեալ կինն տաբիթայ՝ աշակերտուհի էր (այսինքն հաւատացեալ ի ձեռն առաքելոց). (Ոսկ. գծ.։)
cf. Աշակերտաբար.
· Calfa
Ի յառաջնոցն անտի ընդունել զիմաստութեան հեղումն աշակերտօրէն վարժիւք. (Շ. հրեշտ.։)
active, diligent.
· Calfa
Շտեմարան զինքն պատրաստել աշխատախոնջ առաքինութեամբ եւ ճշմարտութեամբ բանի։ Երկար աղօթից էր պտուղ, եւ աշխատախոնջ քրտանց եւ առաքինութեան վարձ. (Տօնակ.։) (Հ. կիլիկ.։)
cf. Աշխատաժիր.
· Calfa
Շտեմարան զինքն պատրաստել աշխատախոնջ առաքինութեամբ եւ ճշմարտութեամբ բանի։ Երկար աղօթից էր պտուղ, եւ աշխատախոնջ քրտանց եւ առաքինութեան վարձ. (Տօնակ.։) Հ. կիլիկ.։
diligent labour, elaborate study, industry;
work, production.
· Calfa
Մինչեւ յե՞րբ աշխատ առնէք զանձն իմ։ Ոչ աշխատ արարի զքեզ իսրայէլ։ Զի՞ եւս աշխատ առնես զվարդապետդ։ Մի՛ ինչ աշխատ առներ զդա. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 2։ Ես. ՟Խ՟Գ. 22։ Մրկ. ՟Ե. 35։ Ղկ. ՟Ը. 49։)
Այլ ոչ եւս աշխատ առնիս ի մէնջ վասն գալոյ. այսինքն ոչ աշխատ առնեմք զքեզ. (Շ. թղթ.։)
cf. Աշխատեմ.
· Calfa
Աշխատեցոյց (յն. ծառայեցոյց) զզօրս իւր աշխատութեամբ մեծաւ ի վերայ տիւրոսի. (Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 18։)
to work, to take trouble, to toil, to labour.
· Calfa
κοπιάω, κάμνω, πονέω. laboro, fatigor. Աշխատ լինել. վաստակիլ. խոնջիլ. տառապիլ. աշխատիլ, յոգնիլ.
Ի սնոտիս վաստակեալ առ իս աշխատիս։ Տարակուսեալ աշխատող. (Նար. ՟Կ՟Թ. եւ ՟Խ՟Ը։)
Խորհուրդս մարմնաւոր ջանիւ ոչ յայտնի, փորձով եւ առաջնորդութեամբ գրոց աշխատի. (Լմբ. պտրգ.։)
fatigue, trouble, labour, care, endeavour, effort;
work, business;
exeroise;
fabrication;
— մտաց, stretch of the mind, intense application;
աշխատութեամբ, with difficulty, with great trouble.
· Calfa
Ոչ եթէ յերկրէ ելանիցէ աշխատութիւն, այլ մարդ աշխատութեամբ ծնանի։ Ընդէ՞ր ցուցեր ինձ աշխատութիւնս եւ վաստակս։ Պատմեաց զամենայն աշխատութիւնս՝ որ եղեւ նոցա ի ճանապարհի։ Աշխատութիւն հասուանել մարդկա, կամ տեառն. եւ այլն։
κόπος, μόχθος, πόνος , κακοπάθεια. labor, fatigatio, dolor. որ եւ ԱՇԽԱՏԱՆՔ. Աշխատութիլն. վաստակ. ջան. ճիգն. երկ. տառապանք. նեղութիւն. խոնջութիւն, վիշտ, ցաւ. աղէտք.
իբր թանձրացեալ, Գործ այեամբ յառաջ բերեալ. աշխատած բան.
to complain of, to lament, to mourn, to deplore.
· Calfa
Աշխարել զթագաւորն, կամ զվնասս, զթշուառութիւնս, զխորտակեալ տապան, զստինսն՝ որ դիեցուցին. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Լմբ. ատ.։ Նար. ՟Ի՟Ե։ եւ ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Թ։)
that inhabits the world or a country;
cosmopolitan.
· Calfa
Բնակիչ աշխարհին, գաւառին. երկրցի, տեղացի. եերլի, էհալի.
ԱՇԽԱՐՀԱԲՆԱԿ ԱՇԽԱՐՀԱԿԱՆ. Որպէս Գաւառական. ռամիկ. խառնիճաղանջ. շինական.
published or that publishes throughout the world.
· Calfa
Որ գոչէ կամ լսելի առնէ ընդ աշխարհ.
the reception of universal praise;
universal praise.
· Calfa
Զաշխարհագովութեանցն առցեն զպսակ։ Զյաղթութեանցն աշխարհագովութիւնսն տանել։ Միշտ զաշխարհագովութեանցն տանին մրցանակս։ Աշխարհագովութեամբ յաւէտ բարգաւաճեալ. (Պիտ. ստէպ։)
creation of the world.
· Calfa
Ամենայն երեւեցելոյս աշխարհագործութիւն՝ աներեւութիցն աստուծոյ առաջի արկանի. (Դիոն. թղթ. ՟Թ։)