much hoarded up.
· Calfa
Ոտք փղաց ... իբրեւ զսիւնս հաստատունս ... բառնալ զմեծաբեռն ծանրութիւն բազմադէզն մարմնոյ. (Վեցօր. ՟Թ։)
polyedrical;
equivocal;
multiform, diverse, manifold, multifarious;
of many different manners.
· Calfa
Բազմադէմ բարբառով նկարագրէին նմա զպատկերս. (Եփր. արմաւ. (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ)։)
Վասն առաջին աշխատութեանց քոց, եւ բազմադէմ քաղաքավարութեանցն. (Վրք. հց. ՟Թ։)
πολυπρόσωπος multas habens facies, multiformis Ունօղ զբազում դէմս, կամ զպէսպէս կերպարանս. քառակերպեան. բազմաչեայ. շատ դէմք ունեցօղ.
cf. Բազմադէմ.
· Calfa
Հա՛յր մեր ... փրկեա՛ զմեզ. ամենայն ուրեք բազմադիմի բանիւս այսուիկ հրամայէ (Քրիստոս) վարել։ Յամենայն կողմանց առնիցէ բազմադիմի զճառն. յն. բազմաւորական բանիւ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)
Բազմադիմի ջանայր շիջու. ցանել զհաւատ քրիստոնէութեան։ Եւ որպիսի շուք բազմադիմիս արարին առ ի պատիւ դիւոյ. (Խոր. ՟Գ. 12. եւ ՟Բ. 57։)
of many doors.
· Calfa
Մի մի ի բանից անտի առաքելոյ բազմադուռն է, սակայն ոչ եթէ հարկ վտանգի է ինձ ելանել ընդ ամենայն դրունս նոցա. (Եփր. հռ.։)
πολύπυλος multas portas habens Ունօղ դուռն բազում. որոյ են բազում մուտք կամ առաջք. բազմիմաստ. շատ դռներով.
very various, of many kinds.
· Calfa
Տեսեալ եւ զկենդանին առաւել եւս գեղեցիկ եւ բազմազան յոյժ. (Ճ. ՟Ա.։)
great variety, diversity.
· Calfa
Զի մի՛ ոք բազմազանութեամբ ընդ իմանալւոյն խառնեսցի. (Նիւս. կազմ.։)
tbat is adorned magnificently;
that has many ornaments.
· Calfa
Շինեցաւ նարեկ յըռշտունեաց գաւառին՝ նոյն կարգադրութեամբ, բազմազան, պաշտօնապայծառ երգեզողօք, եւ գրական գիտողօք. (Ասող. ՟Գ. 6։)
of many nations.
· Calfa
Ելին ընդ տիեզերս, զի տացեն զգիտութիւնս սքանչելեաց աստուածութեն՝ բազմազգետն լեզուացն առնուլ ի միտ. (Ագաթ.։)
of several species, sorts or kinds, diverse, manifold.
· Calfa
Ի լեզուս նոցա վառեալ հուր այրիչ. վասն որոյ բազմազգեաց լեզուօք զինքն երեւեցոյց ծածկագէտն. (Գանձ. (ուր եթէ բազմազգեացն առցի իբր անհոլով, լինի Կրօղ՝ ունօղ բազում ինչ)։)
copious, abundant.
· Calfa
εὕπορος, περισσός, ἅφθονος abundans, redundans, copiosus Զեղուն յոյժ, եւ առատաբուխ. բազմօք զեղեալ, յորդեալ, յորդառատ. խիստ առատ՝ շատ.
very strong, very powerful;
numerous army.
· Calfa
Մի է հոգին սուրբ, առանց բաժանման է, եւ բազմազօր. (Կոչ. ՟Դ։)
πολυδύναμος multipotens, praevalens Որոյ բազում է զօրութիւն, մեծազօր. բազմապատիկ զօրութեամբ. հզօր. զօրեղ առ բազում ինչ.
very numerous.
· Calfa
Եւ ոչ զառ ի նմանէ չարեացն սահման կարօղ եմք գիտել՝ բազմաթիւ լինելովս. (Լմբ. պտրգ.) իմա՛ զբազումս ի չարեացն թուելով. կամ վասն բազմաթիւ լինելոյ սոցա։
cf. Բազմաժամանակ.
· Calfa
Քանզի զայնս՝ որոց բազում յաւիտեան վարեցեալս հանդերձ մարմնովն կեանս առանց քաջալաւութեան, բազմաժամանակեայ մանկունս ասելի է. (Փիլ. իմաստն.։)
Ո՛չ մարգարէութիւնն, եւ ոչ բազմաժամանակեայ առաքինութիւնքն կարացին արգելուլ զնա ի մեղաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
populous, numerous;
great assembly, meeting, party;
crowd, multitude.
· Calfa
Ոչ է պատշաճ, եթէ այրի մնասցէ այսքան բազմաժողով թագավորական քաղաք։ Այնքան անուանի եւ բազմաժողով քաղաքի առաջնորդել. (Վրք. ոսկ.։)
polyglot.
· Calfa
πολύγλωσσος, -ττος qui multarum linguarum est Ուր իցեն այլ եւ այլ լեզուք կամ բարբառք.
surgy, billowy, tempestuous, agitated.
· Calfa
Առ Աստուած բանիւք ելանել՝ մոլորեցուցիչ եւ բազմալիք առնէ զմիտս. (Կլիմաք.։)
ԲԱԶՄԱԼԻ. ա. Իբր Լի բազմութեամբ. կամ յոյժ լի. առատ.
full of lights.
· Calfa
Առատ եւ բազմալոյս ճառագայթն Աստուած պետականին արեգակնածագութեան. (Դիոն. երկն. յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)
Բազմալոյս ճառագայթ. Բազմալոյս անյայտ մարգարիտ։ Բազմալոյս առաքինութեամբ պճեալ. (Խոր. հռիփս.)
that deceives or that is much or often deceived.
· Calfa
Հրաժարեալք նայապէս ի մարմնական բազմախաբ զբօսանաց։ Շնչաւոր իմաստութիւն, որ խարդախն է եւ բազմախաբ։ Տեսութիւն բազմախաբ է, ի վերին երեսն հայցելով՝ զգունաւորութիւնն տեսանէ։ Բազմախաբ մեքենայիւքն ծառայեցոյց զմարդիկ. (Սարգ.։)
composed of various materials.
· Calfa
Որք զայսպիսի ինչ բանս եւ զանուանս եւ զկարգս ընդ միմեանս խառնեալ չզատանիցեն ի միմեանց, բազմախաղաղ ինչ նիւթոց ընդ միմեանս խառնելոց նման են. որպէս ոք թէ զոսկին եւ զարծաթն եւ զերկաթ եւ զպղինձ եւ զկապար ընդ միմեանս խառնիցէ ... գտանիցես այնուհետեւ զբազմախաղաղ նիւթս ընդ միմեանս խառնեալ. (Սեբեր. ՟Գ։)
որ եւ ԲԱԶՄԱԽԱՌՆ. Բազմօք ընդ միմեանս խաղաղեալ կամ խաղացեալ, այսինքն աղխաղխեալ, խառնեալ, զօդեալ. իբր յն. πολύζυγος եւ այլն. եւ կամ Հալեալ ի միասին եւ ձուլեալ. խառնակ ի զանազան իրաց.
very thick;
very frequented (way);
very difficult;
very abundant.
· Calfa
Ի թաւ անտառս ի բազմախիտ սաղարթիցն ծածկեալ. (Փիլ. լիւս.։)
Ի դրախտին դնելով՝ բազմախիտ ծառով. (Գանձ.։)
careful;
kept with care.
· Calfa
Ըստ բազմախնամ ողորմութեանդ ողորմեա՛ ողորմելի ծառայիս. (Յհ. գառն.։)
a much sought;
— լինիմ, to make researches, to be curious, inquisitive, cf. Բազմախուզեմ, cf. Հետազօտեմ.
· Calfa
Մի՛ բազմախոյզ լիցուք առ Աստուած, զոր ինչ արար, եւ զոր առնէ։ Մի՛ բազմախոյզ լինիր՝ եթէ զիա՛րդ, կամ որո՛վ օրինակաւ. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
full of victuals, splendid, magnificent entertainment or fare.
· Calfa
Զբազմախորտիկս զճաշոյ կազմածս ընդունայն է՝ յառաջ քան զայնոսիկ, որ զծախսն տան, դնել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
cf. Բազմաժողով.
· Calfa
Եւ անտի յարուցեալ բազմախումբ կաճառովն մտանէ ի Գարդման գավառ. (Կաղանկտ.։)
of a great concourse;
thick, thronged, mixed.
· Calfa
Պարսպելով ընդդէմ հակառակորդացն բազմախուռն ընթերցուածովք. (Տօնակ.։)
unhealthy, that is subject to many maladies.
· Calfa
πολυπαθής pluribus perturbationibus obnoxius Անկեալ ընդ բազում ախտիւք, կամ ընդ բազում կրիւք, եւ վշտօք աղետից եւ տառապանօք.
cf. Բազմաբանութիւն.
· Calfa
Ոչ ինչ են այժմ պէտք բազմախօսութիւնս առաջի արկանել. (Աթ. համբ.։)
Սնափառութիւն իցէ բազմախօսութեան աթոռ։ Բազմախօսութիւն ծնանի ի սնափառութենէ. (Կլիմաք.։)
expensive, costly;
splendid, sumptuous, rich, magnificent.
· Calfa
Ոչ ի բազմածախ յընթրիս, այլ առ մօրն առաքինութեանց՝ բաւականութեամբ. (Իսիւք.)
that has many flowers.
· Calfa
Զոր ինչ ախտանան առ բազմածաղիկս բուրաստանաց, որք այնոցիկ են ցանկացողք. (Առ որս. ՟Դ։)
Բազմածաղիկ է խաղաղութիւն եւ իմաստութիւն տեառն մերոյ, ողորմութիւն եւ երկայնամտութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)
guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.
· Calfa
Մերժելով ի քոց բազմականացդ՝ ահա արկանես ինձ բազմականս առ հօրն հաւատոցն Աբրահամու. (Ագաթ. ։ Մի՛ բազմականս բարձրագոյնս կարգեսցուք։ Բազմեալք կամք պայծառք պայծառապէս ի վերայ բարձր բազմականի եւ ամբարձելոյ. Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. աղքատասիր.։)
Բազմական էին դաւանեաց զերկին ... Մասն հատուածոց ի կենսակիրն փայտէ տէրունեան փառացն բազմականի։ Բանիւ քո սրբեա՛ զպատսպարանս բազմականիս. (Նար. խչ. եւ ՟Ղ՟Բ։)
Իբրեւ զնախածին զառաջին գահ թագաւորական բազմականին. (Պիտ.։)
polygamy.
· Calfa
Անցուցեր զմեզ քո միակնութեամբդ, որ առաւել եմք քան զքեզ բազմակնութեամբ. (Նար. երգ.։)
the action of tanning;
յաղաղգնել, to tan.
· Calfa
Աղիւ յաղելն. սէփ. ուստի՝ ՅԱՂԱՂ ԴՆԵԼ՝ է աղաղել, այս ինքն աղել զմորթ յարդիւ կամ թեփով առ ի կակղել. սեփլէմէք.
to cry, to make a loud noise, to halloo, to shout;
to scold;
to make an exclamation.
· Calfa
Աղաղակեաց ժողովուրդն, եւ հարին քահանայքն զփողսն։ Այլազգիքն աղաղակեցին, եւ ընթացան ընդդէմ նորա։ Աղաղակեցի առ Աստուած բարձրեալ։ Աղաղակեսցուք առ Աստուած փրկիչ մեր։ Սաղմոսիւք աղաղակեսցուք առ նա։ Աղաղակեցէ՛ք առ Տէր ամենայն երկիր։ Առ փայտն աղաղակէ։ Աղաղակեսցեն ի վերայ քո։ Աղաղակեսցէ ամենայն ժողովուրդն, եւ յաղաղակելն նոցա կործանեսցին ինքնին պարիսպք։ Աղաղակեաց ամենայն Իսրայէլ մեծաձայն։ Ի ձայն բարձր աղաղակել։ Աղաղակեաց յականջս իմ մեծաձայն։ Աղաղակեաց Մովսէս առ Տէր։ Աղաղակեցի ի ձայն բարձր։ Մեծաբարբառ աղաղակեցի։ Որ աղաղակեն առ նա ի տուէ եւ ի գիշերի։ Գոչեա՛ եւ աղաղակեա՛։ Ամբոխն աղաղակէր, թէ Աստուծոյ բարբառ է։ Վասն որո՞յ յանցման այնպէս աղաղակէին զնմանէ։ Աղաղակեաց ի ձայն մեծ առ հրեշտակն. եւ այլն։
Աղաղակեցին բերկրալիր բարբառով։ Անձայն աղաղակեն։ Սոյն գիր իմովս ձայնիւ իբրեւ զիս ընդ իմ աղաղակեսցէ. (Նար.։)
Աղաղակեմ առ քեզ փրկիչ՝ քանանացւոյն զձայն. (Շար.։)
Որք մեծաբարբառ միշտ աղաղակեն զյաղթանակ բարեաց քումդ հանդիսի. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)
Աղաղակ բառնալ. գոչել. կարդալ. ἁλαλάζω, κράζω, βοάω, φωνέω clamo, vociferor, vocem edo, jubilo, invoco եւ այլն. կանչել՝ կանչւըռտել. չազըրմագ պազըրմագ, ֆէրեատ էթմէք.
to grind;
to pound, to reduce to powder.
· Calfa
Մտին ջուրքն աղացեալ որթուն առ սիրտ նոցա. (Եփր. ել.։)
to destroy, to throw down, to overthrow, to ruin.
· Calfa
ԱՂԱՄԱՍՈՒԿ ԱԾԵԼ. Աղամող առնել. այլայլել. խառնակել. շփոթել. յեղաշրջել. տակնուվրայ ընել, խառնափնդորել. գարմագրըշ՝ աշթիւսթ էթմէք.
cf. Տխմարութիւն.
· Calfa
Ախմարութիւն կամ տխմարութիւն ստգտանելի՝ յառաջ եկեալ ի պղերգութենէ. անհոգութիւն. թուլութիւն. նատանլըգ, իհմալլըգ.
Յայտնի է թագաւորացն մերոց եւ այլոցն առաջնոց առ ի յիմաստն աղամարութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2։)
to stray, to dissipate.
· Calfa
Զուղղորդ ճանապարհն գնայցեն, եւ չաղամողիցեն առ անտեղեկութեան։ Մի՛ ոք այսուհետեւ լիցի յարդ, եւ մի՛ այսր անդր աղամողեալ իբրեւ զունգ։ Աչք սխալեն յերկայնութենէ, եւ յօդոյ, եւ ի մտաց այլուր աղամողելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 11. 13։)
Աղամողիս ի բանս քո, եւ յայլմէ առ այլ վազեալ անցանես տարապարտ մտածութիւնս. անխտիր հայի ի կրկին նշանակութիւնս, իբր տատանիլ։ (Յհ. իմ. երեւ.)
ԱՂԱՄՈՂԻՄ ԱՂԱՄՈՂԵՄ։ իբր ποικίλλομαι variegor Այլայլիլ. այլափոխիլ. այլագունիլ. ծածանիլ. խառնակիլ.
wandering, wildness;
dissipation.
· Calfa
Աղամողիլն՝ ըստ կրկին առման. իբր ծածանումն, տատանումն.
sectary;
magician, enchanter, sorcerer.
· Calfa
Ունօղ եւ հետեւող աղանդոյ իրիք. մոլորահաւատ. այլափառ. հերետիկոս. է՛հլի պիտաաթ.
formule of a sect;
amulet, phylactery;
heresy.
· Calfa
Ի մեհեան դիւթութիւնս եւ աղանդինս մատուցանեն։ Դիւթք ի ներքս ի մեհեանն առնէին զաղանդինսն։ Եւ սկսան առնել զաղանդինսն (կամ զաղանդսն) ի հասարակ գիշերին. (ՃՃ.։)
to brown, to roast, to broil, to toast.
· Calfa
Ոչ խոնաւոյն աղանձեցելոյ առաւելութեամբ ջերմութեանն, եւ ոչ ջերմինն շրջեցելոյ յաղթութեամբ խոնաւողին. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
s. pl. supplication, prayer, orison, entreaty, humble request;
— or նամակ աղաչանաց, petition.
· Calfa
Աղաչանք, այս ինքն թախանձանք եւ գթարկութիւն առաջի ամենաբարի բնութեանդ. զի այս է աղաչանաց զօրութիւն եւ սահման, զիւր կարօտութիւնն ցուցանել, եւ ի նմանէ զխնդիրս պահանջել. (Լմբ. սղ.։)
Բազում անգամ առաջի աչաց ուրուք աղաչանս արարեալ՝ ասեմք, տե՛ս զաղաչանս. (Խոսր.։)
cf. Աղաչելի.
· Calfa
Աղաչաւոր կռապաշտեալ (Սողոմոն)։ Աղաչաւորս բազմապատկառ. (Նար. ՟Խ՟Ը.։ Նար. կ.։)
cf. Աղաչանք.
· Calfa
Յղեաց դեսպանս՝ աղաչել ի խաղաղութիւն. եւ ոչ լուան աղաչելութեան նորա։ Դարձաւ ի դահիճն կոյս պատճառաւ աղաչելութեան. (Արծր. ՟Գ. 4. 7։)
to supplicate, to pray, to conjure.
· Calfa
Արհամարհեցաք, յորժամ աղաչէրն զմեզ։ Աղաչեցի զՏէր Աստուած։ Աղաչեցէ՛ք առ Տէր Աստուած ձեր։ Զերեսս Տեառն չէր աղաչեալ։ Աղաչեա՛ զերեսս Տեառն Աստուծոյ քո։ Աղաչեաց այրն Աստուծոյ առաջի Տեառն։ Ժողովրդովքն հանդերձ աղաչէին զԱստուած։ Աղաչեմ զձեզ՝ յիշել ձեզ զերախտիսն։ Աղաչեսցէ զքեզ եղբայր քո։ Աղաչեաց զերեսս արքային Մովաբայ։ Անկեալ աղաչէիք զկուռսն ձեր։ Աղաչէ, եւ ոչ ամաչէ։ Վասն կենաց զմեռեալն աղաչէ։ Մո՛ւտ, եւ աղաչեա՛ զարքայ։ Մի՛ աղաչեր վասն դոցա։ Աղաչել սկսան նոքա զնա, զի դաշինս արասցէ։ Աղաչէին ձեռն տալ նոցա։ Յաղաչել քում առ նա՝ լուիցէ քեզ։ Յաղաչել իւրում առ Տէր՝ ընդունելի եղիցի նմա։ Աղաչել ի խաղաղութիւն, եւ այլն։
Աղաչելն քան զխնդրելն առաւել ունի զկամացն բաղձանս։ Աղաչեսցո՛ւք ասէ. այս ինքն ի սրտէ պաղատեսցուք. (Խոսր.։)
Զհանգուցչին զերեսս աղաչեմ։ Զորոյ զկերպարանս եւ զյիշատակս անուանցն աղաչել՝ Աստուած իսկ վարդապետեաց։ Առ Ահարոն ոչ գոյր աղաչել։ Աղաչեաց Մովսէս առաջի Տեառն Աստուծոյ. (Նար.։)
Աղաչեցեալ ի նախարարացն՝ ոչ առնոյր յանձն. (Յհ. կթ.։)
s. pl. sympathy, affection, tenderness.
· Calfa
Զայն որ ըստ երկնայնոց առ երկրայինս աղապատանք. (Փիլ. իմաստն.։)
destruction, devastation, ruin;
disparagement, defamation.
· Calfa
Յերեւեալ մեր բարի՝ ի հակառակացն սիրեաց աղարտ վարել ձեռանէ. (Պիտ.։)
Չարագոյն թուելով առաւել քան թշնամանօք լի, եւ աղարտանս անձինս. (Պիտ.։)
to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.
· Calfa
Սերմն ժանտ. ո՛չ զբնութիւնն աղարտէ, այլ ցուցանէ յառաջին հասակէն բուռն հարեալ զչարեաց։ Մանկունք եւ տկար կանայք աղարտեն զմահ։ Զամենայն իսկ զհրէականսն աղարտես եւ զզոհսն։ Զգործն չաղարտէին, եւ զնշանագործն բամբասէին։ Աղարտել զսքանչելիսն, կամ զքրիստոնէութիւն։ Նաեւ քաղաքաւն եւս աղարտէին, ի Նազարեթէ է ասէին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. եբր.։)
Ինքն իսկ կամքն չարութեան աղարտեալ լինի (յահեղ ատենի) յունողացն զնա յառաջ։ Այնչափ աղարտէր, եւ համբերէր ամենայնի. (Տօնակ.։) (Ոսկ. եբր.։)
Եւ աղաւաղել. վնասել. անպիտանացուցանել. ի բաց ընկենուլ. եղծանել. խանգարել. նկուն առնել. աւրել, փճացընել, վար ձգել. պօզմագ. Βλάπτω, έϰβάλλω. Officio, deludo, abjicio.
Ընդ վայր հարկանել (որպէս զանպիտան արտ աղի). յոչինչ կամ պիղծ եւ անհարազատ համարել. առ ոտն հարկանել. թշնամանել. բամբասել. անարգել. անգոսնել. ἑξουδενέω, ἑπισκόπτω, διαβάλλω, καταβάλλω, κακίζω, νοθεύω, βδελύσσομαι probro do, nihili facio, contemno, vitupero, objurgo վար զարնել, ոտքի տակ առնել, քամահրել. խօրլամագ.