Definitions containing the research յո : 10000 Results

Որսասուն

See full entry →

adj.

full of game.


Որսող

See full entry →

s. fig.

hunter;
devil.

NBHL (4)

Նա փրկեսցէ զիս յորոգայթէ որսողին. (Սղ. ՟Զ. 3։)

Արդար յորսացող փրծանի. (Առակ. ՟Ժ՟Ա. 8։)

Պատրաստեալ որոգայթիւք ըմբռնին յորսողաց. (Յճխ. ՟Ի։)

Եթէ յորսողէն զերծուսցես, փրկիչ ես։ Յորոգայթ մահու յորսողին անկայ։ Զերծո՛ զիս յորոգայթէ որսողին։ Պահես՛ յորսողէն. (Նար. ՟Հ՟Զ։ Ժմ.։ Շար.։ Տաղ.։)


Որսորդ, աց

See full entry →

s.

hunter, huntsman, venator;
— ձկանց, fisher, fisherman, piscator;
կին —, huntress;
— բանից, a pryer into other person's thoughts.

NBHL (2)

Նա էր սկայ որսորդ առաջի տեառն աստուծոյ։ Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի գլուխ գահաւանդի, զոր որսորդք յո՛րս հաստատեցին։ Եթէ անկանիցի՞ թռչուն ի յերկիր առանց որսորդի։ Կացցեն ի նմա որսորդք, ձգանք ուռկանաց առանձինն եղիցին։ Արարից զձեզ որսորդս մարդկան.եւ այլն։

κυνηγός, θηρατής, ἁγρευών, ἑξευτής, ἀλιεύς venator, qui capit, auceps, aucupans, piscator. Որ յորս ելանէ կամ որսայ, որսող էրէոց. հաւորս. ձկնորս.


Որսորդաբար

See full entry →

adv.

like a hunter.

NBHL (1)

Որսորդաբար ըմբռնել զնա խոնարհութեամբ. (Վանակ. յոբ.։)


Որսորդախաբ

See full entry →

adj.

deceiving a hunter or angler.

NBHL (1)

Կաքաւ նենգաւոր է, եւ խորամանկ, եւ նախանձոտ, եւ հնարագէտ, եւ որսորդախաբ է. (Վեցօր. ՟Ը. (յն. նենգաւ գործակից որսորդաց յորսս))


Որսորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hunting;
shooting;
cf. Որս.

NBHL (1)

Հալածեա՛ զդարանակալ առիւծն յորսորդութենէ կորստեան անձին իմոյ. (Սարկ. աղ.։)


Որրան

See full entry →

cf. Որորան.

NBHL (2)

Զի մի՛ հանապազ ի խանձարուրս եւ յորրանս կացցէ աշխարհս. (Եղիշ. հայր մեր.։)

Եւ այնպէս եւս չքաւորք, զի եւ յորրոցս անգամ ոչ եդաւ, այլ ի մսուրն յանասնական սեղանն. (Ոսկ. ես.։)


Որքան

See full entry →

cf. Որչափ.

NBHL (2)

Ընդդէմ ո՛րքանեաց անուանց լրբին։ Յո՛րքանեաց չարաչար հայհոյութեանց պտոյտս ընկղմիս։ Ո՞րքանեօք երկայնմտութեամբք համբերեսցես այսքանեաց պարտուց. (Առ որս. ՟Զ։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Ժ՟Զ։)

Շնչէ՝ ո՛ւր կամի, յո՛րժամ, եւ ո՛րքան. (Ածաբ. պենտեկ.։ եւ Շար.։)


*Ուզեմ

See full entry →

cf. Կամիմ.


Ութ, ից

See full entry →

adj.

eight;
ութիցս քսան, eightscore;
յամի տեառն հազար — հարիւր եօթանասուն եւ —, in the year of our Lord eighteen hundred and seventy eight.


Ութամասնեայ

See full entry →

adj.

composed of eight parts.

NBHL (1)

Ութամասնեայ ոգւոյս մերոյ եղելոյ։ Զենոն ստոյիկեան ութամասնի ասէ գոլ զանձն, տարորոշելով զնա յիշխանականն, եւ ի հինգ զգայութիւնս, եւ ի ձայնականն, եւ ի սերմնականն. (Փիլ. լին.։ Նիւս. բն.։)


Ութամեան

See full entry →

adj.

cf. Ութեմեան.

NBHL (1)

ՈՒԹԱՄԵԱՆ կամ ՈՒԹԵՄԵԱՆ. ὁκταέτης, ὁκτοαετηρίς octennis, -ium եւ այլն. Որ է ութ ամաց. եւ Որ ինչ է յութից ամաց հետէ. յն. ἑξ ἑτών ὁκτώ . յամաց ութից.


Ութեմեան

See full entry →

adj.

octennial.

NBHL (1)

ՈՒԹԱՄԵԱՆ կամ ՈՒԹԵՄԵԱՆ. ὁκταέτης, ὁκτοαετηρίς octennis, -ium եւ այլն. Որ է ութ ամաց. եւ Որ ինչ է յութից ամաց հետէ. յն. ἑξ ἑτών ὁκτώ . յամաց ութից.


Ութեակ

See full entry →

cf. Ութերեակ.

NBHL (1)

Եօթն՝ կենցաղս չարչարանք է մեզ իւրաքանչիւր. (մինչեւ ժամանեսցուք յութեակն, որ է արքայութեանն հանգիստ. Տօնակ.։)


Ութերեակ, եկաց

See full entry →

adj.

eight, octonary;
eighth;
the number eight;
eight days.

NBHL (1)

Եօթն՝ կենցաղս չարչարանք է մեզ իւրաքանչիւր. (մինչեւ ժամանեսցուք յութեակն, որ է արքայութեանն հանգիստ. Տօնակ.։)


Ութիցս

See full entry →

adv.

eight times.

NBHL (1)

Յայս խորհուրդ եւ մովսէս մոքրի պահովք ութիցս հինգ։ Մեռուցանելով ի նոսա ութիցս ըստ յարութեան խորհրդոյն զհինգ զգայութիւնս հինգ քառասուն. (Արշ.։)


Ութուտասն, սին, սանց

See full entry →

adj.

eighteen.

NBHL (1)

Ամս ութուտասն։ Անկան ի բենիամինէ ութուտասն հազար արանց։ Ութեւտասն կանգուն բարձրութիւն սեանն։ Կամ նոքա ութուտասանքն, յորոց վերայ աշտարակն անկաւ.եւ այլն։


Ութուտասնամեայ

See full entry →

adj.

height years old;
height years since.

NBHL (1)

Որ է ութեւդասն ամաց. եւ Որինչ է յութուտասն ամաց հետէ.


Ութուտասներորդ, աց

See full entry →

adj.

eighteenth.

NBHL (2)

Յամի ութուտասներորդի յովսափատայ արքայի, եւ այլն, ստէպ։ (Միայն ՟Բ.)

Յութուտասաներորդի, կամ յութտասներորդ ամի»։


Ութսներորդ, աց

See full entry →

adj.

eightieth.

NBHL (1)

ὁγδοηκοστός octogesimus. Վերջինն յութսուն թիւս.


Ութօրեայ, րէից

See full entry →

adj.

of eight days.

NBHL (3)

Ըստ նախահարցըն սուրբ ուխտին՝ թլփատեցար յութօրէին. (Յիսուս որդի.։)

Ութօրեայ (այսինքն զաւուրս ութ) դեգերեալ առ դուրս խորանին վկայութեան. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յութօրեայս յայտնութեանդ յութ եկեղեցիս իւրեանց երթալով՝ զնոցին տեղեացն եւ զկանոն կատարեն։ Եւ յամենայն իսկ ութօրեայսն խառնել պատշաճ վարկանիմ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ութօրէք, էից

See full entry →

s.

octave.

NBHL (3)

Ըստ նախահարցըն սուրբ ուխտին՝ թլփատեցար յութօրէին. (Յիսուս որդի.։)

Ութօրեայ (այսինքն զաւուրս ութ) դեգերեալ առ դուրս խորանին վկայութեան. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յութօրեայս յայտնութեանդ յութ եկեղեցիս իւրեանց երթալով՝ զնոցին տեղեացն եւ զկանոն կատարեն։ Եւ յամենայն իսկ ութօրեայսն խառնել պատշաճ վարկանիմ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ուժգին

See full entry →

adj. adv.

strong, great;
violent, impetuous, vehement;
—, —ս, strongly, vigorously, violently, vehemently;
—ս գանել, to beat violently, unmercifully;
— առնուլ, to take by force;
—ս ակնարկել, to eye disdainfully, to regard ferociously;
—ս ընթանալ, to be swift-footed, to run swiftly.

NBHL (2)

Զկենդանի ուժգին մարմին (այսինքն մարմնով՝) սովորեցաք ասել վիթխարի. եւ այլք՝ անճոռնի, կէսք՝ անհեթեթ. (Վանակ. յոբ.։)

ἱσχυρός, κραταιός fortis, robustus σφοδρός , σφοδρότερος vehemens, -ntior;
gravis, nimius πολύς multus συχνός, πυκνός creber, frequens. Ուր կայցէ ոյժ իմն պնդութեան, եւ առաւելութիւն յիմիք կարգի. զօրաւոր սաստիկ. յոյժ մեծ. շատ եւ բո՛ւռն. պնդագոյն. տոկուն. ամեհի. խիստ. պինտ, կտրուկ, ծանտր.


Ուժգնագոյն

See full entry →

cf. Ուժգին.

NBHL (2)

Ոչ եթէ վարկպարազի տարակուսանօք, այլ յոյժ ուժգնագունիւք եւ դժուարալուծիւք. (Անյաղթ պորփ.։)

σφοδρότερος vehementior ἁλκιμότερος robustior. Կարի ուժգին. սաստիկ յոյժ.


Ուժգնակի

See full entry →

cf. Ուժգին.

NBHL (1)

Դիոգինէս ի սեղանի ումեմն՝ յուժգնակի մատռուակել նմա, եւ նա ընկալեալ՝ վայթէր զգինին. (Պիտառ. (իբրու բռնադատելով, կամ ստէպ)։)


Ուժգնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to corroborate, to strengthen, to fortify;
to give more intenseness, to augment, to increase;
to render violent, impetuous.


Ուժգնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vehemence, impetuosity, fury, violence, heat, ardour, intensity;
force, strength, energy, vigour;
efficacy, efficaciousness.

NBHL (3)

Ի զօրութիւնս եւ յուժգնութիւնս անդաստանի. (Երգ. ՟Բ. 7։)

Յուժգնութենէ կենդանեացն կամ ի դժնէութենէ երկուցեալ։ Այր անուանելն՝ զուժգնութիւն ի չարագործելն ասէ։ Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով։ Յամառեալ կայր այնպիսի ուժգնութեամբն (կամ յայնպիսի ուժգնութեան). (Յհ. իմ. պաւլ.։ Վանակ. յոբ.։ Նար. ՟Ի։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)

Ուժգնութեամբ սգոյն ըմբռնեալք». յն. ուժգին սգով. (Բրս. յուդիտ.։)


Ուժեղ, աց

See full entry →

adj.

strong, robust, vigorous;
valorous;
powerful.

NBHL (1)

Ազդեցուցիչ փող զուժեղն եւ զքաջամարտիկն յորդորէ յարիութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Ուլ, ուց, ոց

See full entry →

s.

kid;
fawn.

NBHL (2)

Զենին ուլ այծեաց։ Ի գառանց եւ յուլոց ողջակէզ։ Ինծ առ ուլու մակաղեսցի։ Ուլ մի երբէք ոչ ետուր ինձ։ Արածեա՛ զուլս քո։ Իբրեւ երկուս ուլս այծեման.եւ այլն։

Չառնի ինչ պտուղ յուլոց. եւ յօդեաց բազում ինչ պէտք։ Ո՞վ են ուլքն այնոքիկ եւ այծիքն, եւ ո՞վ գառինքն եւ օդիքն։ Զուլն ի մօր կաթն չհրամայէ եփել. (Ոսկ. մտթ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։ Եզնիկ.։)


Ուլենի, ենւոյ, ենեաց

See full entry →

s.

kid-skin.

NBHL (1)

Յակոբ՝ զի ստեաց հօր իւր մորթեօք այծենեօք, ստեցին նմա որդիք իւր մորթովք ուլենեօք (ի ներկել զպատմուճանն յովսեփայ). (Եփր. ծն.։)


Ուլիկ

See full entry →

s.

young kid.


Ուխտադիր, դրաց

See full entry →

adj.

making a vow;
being under a vow, Nazarean;
allied, confederated;
— լինել, to make a vow;
to conclude a treaty.

NBHL (2)

Հայոց գունդն ուխտադիր էր ընդ թագաւորին վրաց. (Փարպ.։)

Եւ յերկիրս՝ յոր ուխտադիր լինիցին ոգւովք իւրեանց դառնալ այսրէն, մի դարձցին. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 27։)


Ուխտադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

making a vow;
concluding a treaty;
vow;
profession;
wish, desire.

NBHL (1)

Պատգամաւորութիւնս առ միմեանս առնէին, եւուխտադրութիւնս։ Այս ուխտադրութիւն հաստատուն կայցէ ի մէջ երկուց ազգաց մինչեւ ի կատարած աշխարհի։ Վստահ եղեալ յուխտադրութիւն ոստիկանին՝ դարձան ի հայս։ Ըստ ուխտադրութեան յառաջաբանին՝ եւ զյաբեթին արկցուք ձեռն ի գործ գրել. (Փարպ.։ Թղթ. դաշ.։ Ղեւոնդ.։ Սամ. երէց.։)


Ուխտադրուժ

See full entry →

cf. Ուխտազանց.

NBHL (1)

Ուխտադրուժն յուդա։ Ուխտադրուժ քոյր նորա յուդա։ Անմիտք, ուխտադրուժք. (Երեմ. ՟Գ. 7=10։ Հռ. ՟Ա. 31։)


Ուխտազանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

violation of a wow, of a convention, contravention, breach, infraction of treaties;
transgression.

NBHL (1)

Արդարացոյց զանձն իւր ապստամբութիւնն իսրայէլի առ ուխտազանցութեամբնն յուդայ. (Երեմ. ՟Գ. 11։)


Ուխտական, ի, աց

See full entry →

adj.

votive.

NBHL (1)

Ուխտական սա յորովայնէ, որպէս սամուէլն այն յարգանդէ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Ուխտակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

companion in a vow;
ally, confederate.

NBHL (1)

Աղուանից ազատք, որ ուխտակիցք էին հայոց։ Ուխտակիցք՝ արք աստուածասէրք։ Քաջ ուխտակցօքն։ Յիւր ուխտակցացն. (Փարպ.։)


Ուխտապահ, աց

See full entry →

cf. Ուխտակալ.

NBHL (1)

Բովանդակ ուխտապահքն։ Երանելին վարդան ազգ առնէր ուխտապահացն։ Ուխտապահ ընկերք կամ նախարարք կամ արք։ Զօրն ուխտապահաց։ Մի ոմն ի յուխտապահացն, եւ այլն. (Փարպ.։)


Ուխտասէր

See full entry →

cf. Ուխտակալ.

NBHL (1)

Հանդերձ ուխտասէր կամսարականօքն։ Խնայեաց յուխտասէր հօտն իւր. (Փարպ.։)


Ուխտատեղի, ղւոյ

See full entry →

s.

sanctuary, holy place.

NBHL (1)

որ եւ ասի ՈՒԽՏ, ՈՒԽՏՔ. Տեղի՝ ուր գնան հաւատացեալք յուխտ. որպէս անօրինական տեղիք յերուսաղէմ, եւ նշանաւոր տաճարք եւ վկայարանք սրբոց.


Ուխտաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.

NBHL (3)

Ուխտաւոր աստուծոյ եղիցի մանուկն անդստին յորովայնէ մօր իւրոյ. (Դտ. ՟Ժ՟Գ. 5. 7։ ՟Ժ՟Զ. 17։)

Առից յերիտասարդաց ձերոց յուխտաւորս. (Ամովս. ՟Բ. 11։)

Մտին առաջի սուրբ ոսկերացն յովաննու (մկրտչի). ուխտաւոր լինէին, եւ խնդրէին յաստուծոյ՝ լինել նոցա այցելու եւ օգնական. (Բուզ. ՟Ե. 43։)


Հաշտարան, աց

See full entry →

s.

propitiatory.


Հաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հաջեմ;
cf. Հեծեմ.

NBHL (2)

Քահանայք նորա հաչեն հառաչեն եւ յոգւոց հանեն. (Ոսկ. ՟Ա. 4։ Յհ. կթ.։)

Մեծաւ տրտմութեամբ հաչէր եւ հառաչէր յոգի իւր. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Հաչիւն

See full entry →

cf. Հաջիւն.

NBHL (1)

Զանկայուն կամացն, զհաչման հագագին. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Հաչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հեծութիւն.

NBHL (1)

Զանկայուն կամացն, զհաչման հագագին. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Հապա

See full entry →

adv.

cf. Հապ.

NBHL (1)

Ասէ. հա՛պա քա՛ջք հայոց. (Արծր.։)


Հաջեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to bark, to bay, to growl;
to howl, to yelp;
to cry out, to clamour, to brawl, to snarl.


Հառաչանք, նաց

See full entry →

s. adv.

sighs;
groans, lamentation, weeping;
մեծ, խոր —նս արձակել, to fetch deep or heavy sighs, to sigh heavily;
հեղձամղձուկ զ—նսն առնել, to stifle one's sighs;
— հեղձամղձուկ զնա առնէին, his sighings stifled his utterance;
—նօք, with a sigh;
—նօք ի խորոց սրտէ ասաց, after profoundly sighing he said.

NBHL (1)

στέναγμα, στεναγμός suspiratio, suspirium, gemitus. Հառաչ. հառաչումն. հեծութիւն. հեծեծանք. յոգւոց հանութիւն. բողոք անձկութեան սրտի. անձկանք.


Հառաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sigh;
ի խորոց սրտէ, to sigh deeply;
— զանլռելի զհեծութիւն, to groan incessantly;
— առ խաղաղութիւն, to sigh for peace.

NBHL (1)

եւ ն. ՀԱՌԱՉԵՄ որ եւ ՀԱՉԵԼ. στενάζω suspiro, ingemisco. Նոյն եւ Հեծել. հեծեծել. յոգւոց հանել կամ ելանել. անձկալ. բողոքել ի սրտէ. մնջել. ախ ընել.


Հասանեմ, հասի

See full entry →

vn.

to arrive at, to attain, to reach;
to catch, to take, to surprise;
to get, to obtain, to gain;
to be destined, allotted or obliged to;
to ripen, to become ripe;
to understand;
— ի վերայ, to comprehend, to conceive, to understand, to apprehend, to catch at;
to penetrate, to break into;
յեղակարծում, յանակնկալս ի վերայ —, to surprise, to catch;
to overtake, to come on like a thunderclap;
— ի պաշտօն, to obtain, to get hold of a place or post;
ի պատիւ —, to rise to dignities, to be promoted to high rank;
— զքաղաքաւ, to assault the city;
— ի վերայ իրաց աշխարհին, to assume the direction of, to take in hand public affairs;
— ի ցամաք, to disembark, to land, to arrive;
— վիրաց, to draw to a head, to gather;
եթէ զնա ոչ —նէ ինձ տեսանել, if I should not happen to see him;
թէեւ մեռանել ինձ —նիցէ ընդ քեզ, even were I to die with thee;
—նէ քեզ դարձեալ մարգարէանալ, you must prophesy anew;
գուցէ —նիցէ քեզ անձրեւ, lest the rain should surprise you;
ծերացեալ հասեալ յարս, old, among the elders;
հասեալ ժամ, present.

NBHL (2)

Զի յողորմելն ինձ աղքատին, ողորմութեան հասից քոյին. (Յիսուս որդի.։)

Թէեւ յարքայութիւնն մտանիցեմ, եւ զնա ոչ հասանէ տեսանել, քան զգեհենն չար համարէի. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)