Definitions containing the research վ : 10000 Results

Գիտակ, աց

See full entry →

adj.

knowing, wise, experienced.

NBHL (1)

Գիտակ էր ... եւ ոչ իւիք անտեղեակ։ Գիտակ արարին զթագաւորն վասն սրբոյն Գրիգորի. (Ագաթ.։)


Գիտակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

conscious, acquainted, confident.

NBHL (1)

Տանջանս կրելով յաղագս զեկուցանելոյ զգիտակիցսն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գիտակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conscience;
knowledge.

NBHL (2)

συνείδησις, συνειδός conscientia Գիտակիցն լինել անձամբ անձին. վկայութիւն խղճի. խիղճ մտաց. խղճմտանք.

Իւրաքանչիւր ոք ի մէնջ մտաց գիտակցութեամբ ճշմարտութեան բանիցս վկայէ. (Լմբ. ատ.։)


Գիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to know, to have commerce or intimate relations with some one.

NBHL (4)

ὁχεύω, ὁχεύομαι, ὀμιλέω coeo, ineo, consuetudinem habeo Զուգիլ խառն անկողնովք. խառնակիլ. տե՛ս եւ ԳԻՏԵԼ, եւ ԳԻՏԵՆԱԼ.

Որ գիջութեամբ պղծութեան վարին, գիտանալով անօրէն խառնակութեամբ։ Յաղագս առ կանայս գիտանալոյ։ Գիտացան ընդ մարսն։ Զսեղսխսն որք գիտացանն (ընդ միմեանս). (Փիլ.։)

Գիտանալով ընդ նմա. (Նոննոս.։)

Ընդ մեծի ումեմն գիտացաւ. եւ վիշապ ծնաւ. (Երզն. քեր.։)


Գիտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to acquaint, to instruct, to inform.

NBHL (1)

Նայելով ի ծառն ինքն եւայ՝ ոչինչ գիտացոյց զայնմանէ ադամայ. (Եպիփ. ծն.։)


Գիտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

that may be known, perceivable;
—ք, note, remark.


Գիտեմ, տացի

See full entry →

va.

to know, to perceive;
to learn, to understand;
to feel, to recognize;
to be able;
to consider, to observe, to note;
to believe;
to know, to have a carnal connection with;
ոչ —, to be ignorant of, not to know;
— զայր or զկին, to lie with a man or woman;
ոչ գիտէ զամօթ, he has no shame;
քաջ, ճարտար գիտեմ զայն, I know it throughly;
չգիտեմ, I do not know, I am ignorant of it;
գիտասջիր, know ! չ— զի՛նչ առնել, to be at a loss what to do.

NBHL (7)

εἱδέω, εἵδω, οἷδα scio, (novi), ἑπίδομαι, γνώσκω cognosco, conscius, peritus sum (գտանի եւ Գիտա՛, տացի, տացօղ) ռմկ. գիտնալ։ cf. ԳԻՏԵՆԱՄ. (լծ. եբր. իատա՛. յն. իտէ՛օ, ի՛տօ. յորմէ լտ. վի՛տէօ, տեսանեմ) Ճանաչել որպէս եւ էն. մտօք տեսանել իբր աչօք եւ ստուգութեամբ. հասու, տեղեակ լինել. ըմբռնել. մակացու կամ ակահ լինել.

Գիտէր աստուած։ Դուք ինքնին գիտէք։ Գիտեմ ո՛րդեակ, գիտեմ։ Գիտաց Յիսուս զխորհուրդս նոցա։ Ոչ գիտէք զգիրս, եւ ոչ զզօրութիւն աստուծոյ։ Ոչ գիտեմ զձեզ։ Ի՞ւ գիտացից։ Գիտելով գիտասջի՛ր։ Ո՛չ գիտէ զամօթ։ Ոչ գիտեմ (խղճիւ) զանձին գործեալ զանպատեհս.եւ այլն։

Զսոյն սա գիտէ բանս (ըստ պատմութեանց) ընդ վիթխարի սկայիցն միաբանեալ. (Յհ. կթ.։)

Ի միոջէ որովայնէ աստուածայնոյն գիտէ զմեզ բանս (ըստ հաւատոց) վերստին ծնեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)

կր. դուն ուրեք վարի.

ԳԻՏԵԼ ասի ոճով՝ իբր Կարօղ լինել. սովոր լինել. ոչինչ դանդաղիլ. ոչինչ յերկուանալ.

Գիտեն գիրք եւ վասն անշնչից այսպէս ասել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Գիտնագոյն

See full entry →

adj.

very learned.


Գիտնական, ի, աց

See full entry →

cf. Գիտուն.

NBHL (2)

Ոչ վայրապար քահանայի, այլ յոյժ երկիւղածի եւ գիտնականի, որ գիտէ հմտաբար, եւ այլն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Իմաստուն եւ գիտնական եւ երկիւղած ի տեառնէ քահանայից եղիցին նոքա ժողովուրդք. (Շ. թղթ.։)


Գիտնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գիտութիւն.

NBHL (1)

Զյառաջատեալսն կամօք եւ վարուք գիտնականութեամբ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)


Գիտող, աց

See full entry →

s.

scholar, learned man;
prophet.


Գիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

science, knowledge;
doctrine, understanding, wisdom, study, art;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
գիտութեամբ, knowingly.

NBHL (1)

Աստուած՝ գիտութեանց տէր։ Նա ետ ինձ զանվրէպ գիտութիւն զեղելոցս։ Ուսուցանէ մարդոյ զգիտութիւն։ Ընկալարու՛ք զգիտութիւն քան զոսկի ընտիր։ Յամենայն բանս իմաստութեան եւ գիտութեան.եւ այլն։


Գիտուն, տնոց

See full entry →

adj. s.

learned, lettered, literate, wise, knowing, well performed;
skilful, intelligent;
diviner, foreteller;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
— առնել, to inform.

NBHL (3)

Անցուցանէր զբազում գիտնովք. (Փարպ.։)

Կամիմ, զի գիտունք իցէք եղբարք։ Նորին գիտուն սիրովն գիտասջիք որոշել եւ ընտրել ինչ որ լաւն իցէ. (Եփր. փիլիպ.։)

Զի եւ հեթանոսաց գիտուն արասցէ զսրբոցն գորով՝ որ առ նա. (Նար. երգ.։)


Գիրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fatten, to grow fat.

NBHL (1)

Գիրացեալ լնու զորովայն մարմնոյն։ Որչափ գիրանայ մարմինն, այնչափ նուազի հոգին. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա։)


Գիրացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

fattening.


Գիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

plumpness, corpulence.

NBHL (1)

Եւ ո՛չ զհին վայելչութեան կալցիս զգիրութիւն. իբր զառատութիւն, եւ այլն. (Լմբ. յայտն.։)


Գլաթաւալ

See full entry →

adv.

in rolling, tumbling down.

NBHL (2)

Իբրեւ զգիլս թաւալեալ. որպէս զքարինս հոլովեալ.

Որոց դիակունքն գլաթաւալ ի վերայ միմեանց շեղջեալ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Գլան, աց

See full entry →

s.

cylinder.

NBHL (1)

(լծ. յն. գի՛լինտրօս) κύλινδρος cylindrus Մարմին ողորկ սիւնաձեւ՝ որպէս քար գլելի եւ գլորելի. (լող քարն ողորկիչ տանեաց, եւ օխլավու ի բանալ զխմոր եւ այլն).


Գլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become blunted, to get dull.

NBHL (1)

Ոսոխ էր ըռնգացն ձայն խորդման, յորժամ խորագոյն գլացելոցն լինի. (Փիլ. յովն.։)


Գլաջարդ առնեմ

See full entry →

sv.

to break, to bruise with a stone.

NBHL (2)

Գլաջարդս առնէին զճակատս երիվարացն. (Մամիկ.)

Մեծամեծ վիմօք գլաջարդ առնէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Գլգլունք

See full entry →

s. pl.

gurgling;
murmur;
noise.

NBHL (1)

Աղուէս մի քաղցեաւ, եւ եգիտ զսառն եւ զպաղ. սկսաւ ուտել, եւ ասէ, վա՛յ ինձ, զի ահագին է գլգլունս եւ աղաղակս ի գլուխս եւ յատամունս իմ. (Վրդն. առակ.։)


Գլխագար, աց

See full entry →

adj.

that has a headache;
dizzy, giddy;
whose hrains are disordered, mad;
— թմբրութիւն, dizziness.

NBHL (1)

Խանգարեալ գլխով. (եւ Խանգարիչ գլխոյ.)


Գլխագիր, գրաց

See full entry →

s.

initial, capital letter;
inscription, title.

NBHL (1)

Գիր դրոշմեալ ի վերայ գլխոյ կամ ի վերոյ քան զգլուխն.


Գլխադիր, դրի

See full entry →

s.

coif, head-dress;
where is the head of a Saint preserved.

NBHL (3)

ἑπίκρανον, τουπίκρανιον velamen, capitis ligamen, vitta Ծածկոյթ գլխոյ. գլխաշուք կանանց. եւ որ ինչ արկանի զգլխով եւ պարանոցաւ. լաչակ.

Զգլխագիրն ի բաց հանցէ (կինն), զի դատեալ լիցի մերկ գլխով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ծածկոյթն այն գլխադիր ինչ է. (Նոննոս.։ Կամ որպէս յն. վերաձգելին, վերարկու (գլխոյ).)


Գլխակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

division into several chapters, order, arrangement;
summary, compendium;
index.

NBHL (2)

Կարգաւորութիւն բանից ի գլուխս գլուխս. բովանդակութիւն. ցանկ.

Եդից քեզ գրով զգլխակարգութիւն հարցուածոց քոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գլխակորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be ashamed.


Գլխահատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գլխատեմ.

NBHL (1)

Եթէ հրամայող զինուոր զիւր զինուորակիցն սրով հարկանէ, գլխահատեսցի (ա՛յլ ձ. գլխատեսցի). (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Գլխահար, աց

See full entry →

s.

oppressor;
tomahawk.

NBHL (1)

Զայնպիսի տէր գլխահար ի վերայ անձին իւրոյ կացուցանիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Գլխապահ, աց

See full entry →

adj. s.

life-guard.


Գլխապատ

See full entry →

s.

turban, head-hand.

NBHL (2)

Զգլխապատն քակելով, եւ զվարսն հարթելով. (Բրսղ. մրկ. ՟Թ։)

Ներքանոց, եւ վերմակ, եւ գլխապատ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Գլխապարտ, աց

See full entry →

adj.

capital, that de serves capital punishment.

NBHL (1)

Գլխով չափ պարտաւոր, կամ պարտական գլխատման. մահապարտ.


Գլխատեմ, եցի

See full entry →

va.

to decapitate, to behead.

NBHL (2)

Առաքեաց գլխատեաց զյովհաննէս ի բանտի։ Զյովհաննէս ես գլխատեցի. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ։ 10։ Ղկ. ՟Թ. 9։)

Գլխատեալ այսօր ի հորովդիայ. (Շար.։)


Գլխատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

decapitation, execution.


Գլխատումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գլխատութիւն.


Գլխարկ, աց

See full entry →

s.

hat;
cap, bonnet.

NBHL (2)

Որ ինչ արկանի զգլխով ի ծածկոյթ, խոյր. եւ այլն. եւ գլխադիր.

Իջցէ օրհնութիւն ի վերայ այսմիկ գլխարկիս, զոր աղախին քո կամի արկանել զգլխով իւրով. (Մաշտ. ջահկ.։)


Գլխացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

head-ache.


Գլխաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

prince, master, superior, deacon;
capital, principal, fundamental, essential, first.

NBHL (2)

Արք գլխաւորք։ Զամենայն գլխաւորս ի նոցանէ։ Գլխաւորք ժողովրդեանն, կամ գնդիցն. (Թուոց. ՟Ժ՟Գ. 3. եւ 4։ ՟Ժ՟Զ. 2։ ՟Բ. Թագ. ՟Դ. 2։ Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 47։)

Ի վերայ լերանց գլխաւորաց։ Քաղաք գլխաւոր. (Առակ. ՟Ը. 2։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 2։)


Գլխաւորապէս

See full entry →

adv.

cf. Գլխաւորաբար.

NBHL (1)

Եւ Բովանդակելով. κεφαλαιωδῶς capitulatim, summatim


Գլխաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to finish, to end, to terminate;
to abridge, to reduce.

NBHL (4)

κεφαλαιόω, ἑπικεφαλαιόω summatim attingo, in summam redigo, perficio Ի գլուխ հանել. բովանդակել. կատարել. եւ Ի կարճոյ քաղելով աւարտել. վերածել ի մի. յանգել. գլխել.

Գլխաւորելով ըստ իւրաքանչիւր հասակացն զամենայն առաքինութիւն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)

Որ գումարեն ինն թիւ ամաց ի միասին գլխաւորելով։ Գլխաւորեալս ի վաթսուն եւ չորս. (Փիլ. լին.։)

Զհամառօտ գլխաւորելով աստանօր. (Նար. մծբ.։)


Գլխաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn. bot.

to have the pre-eminence, to be at the head;
to be finished;
to bud.

NBHL (2)

Առնուլ զգլխաւորութիւն, կամ զվերակացութիւն. մեծարիլ գոհերեցութեամբ.

Կոչի այսպիսի տաճարապեա. վասն զի ո՛չ զանշունչ նիւթոյ շինուածի ժառանգութիւն գլխաւորի, այլ զբանական կենդանեաց ժողովոյ. (Սարկ. քհ.։)


Գլխաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

superiority, presidency, priority, supremacy.

NBHL (5)

Վիճակեցուցանէր ի գլխաւորութիւն ժողովրդոց. (Ագաթ.։)

Ի հռովմ հանդերձեալ էր կարգել զաթոռ պետրոսի եւ պօղոսի, եւ զգլխաւորութիւն սրբոյ եկեղեցւոյ. (Զքր. կթ.։)

Զերեւելի գլխաւորութիւնդ վեհից (իբր գլխաւորք). (Նար. մծբ.։)

Եւ κεφαλαίωμα summa, conclusio. Բովանդակութիւն. կատարումն. լրումն.

Կախէք զիս գլխիվայր, սակայն գլխաւորութիւն իմ մինչեւ յերկինս բարձրասցի. (Ոսկ. լս.։)


Գլխեմ, եցի

See full entry →

va.

to decapitate the idols, to destroy;
to turn about;
cf. Գլխաւորեմ.

NBHL (1)

Ի նոյն առ բանն գլխի վերստին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 28։)


Գլխիբաց

See full entry →

adv.

the head uncovered.

NBHL (1)

Բացաւ գլխով. գլխաբացեալ. nudo capite


Գլորեմ, եցի

See full entry →

va.

to roll.

NBHL (4)

ἁνατρέπω, ὁλισθαίνω, κατακρημνίζω subverto, prosterno, labefacto, praecipitor, labor Գլել. թաւալել. տապալել. կործանել, շրջել, հոսել. գլորտըկել, վար ձգել.

Մի՛ կամօք ձերովք ի բարձր վիմաց գլորէք զանձինս ձեր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)

Զի եթէ գլորիցի մին, կանգնեսցէ զնա ընկեր իւր. եւ վա՛յ միումն՝ յորժամ գլորիցի. (Ժղ. ՟Դ. 10։)

Զանկանգնելին գլորեցան գլորումն. (Խոսրովիկ.։)


Գլորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գլորեմ.

NBHL (2)

Կէսք սուսերօք իբրեւ զմենամարտիկս զսասկանդամ երամս վարազացն գլորեցուցեալ սպանանեն. (Փարպ.։)

Գթեալ նորայն երիվար՝ գլորեցոյց զնա, սակայն ոչ կործանեցաւ. (Կաղանկտ.։)


Գլորումն, ման

See full entry →

s.

roll, downfall.

NBHL (1)

Վէմ գլորման, եւ վէմ գայթագղութեան. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 8։)


Գխտոր, ոյ, ի

See full entry →

s.

gall, gallnut, oak-leaf apple.


Գխտորահամ

See full entry →

adj.

that tastes like gall.


Գծագիր, գրաց

See full entry →

adj. s.

traced, sketched;
designer;
draught;
drawing;
sketch;
writing, letter.

NBHL (4)

χαρακτήρ (լծ. հյ. խարան) τύπος, γραμμή character, nota impressa, lineamentum, exemplum, figura որ է ԳԾԱԳՐՈՒԹԻՒՆ, ԾՐԱԳԻՐ. Գծով եւ գրով յօրինեալ պատկեր, կնիք, տառ, դրոշմ. նշանակ. օրինակ, տիպ, նմանութիւն.

Զոր ինչ բանի պատմութիւն ի ձեռն լսելեաց ցուցանէ, զայս գծագիրն լռելով ի ձեռն նմանութեան գուշակէ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Գծագիր առ ի խնամակալութիւն ոգւոյն շնորհելով. (Բրս. հց.։)

Եբրայեցւոցն իմաստնագոյնքն գծագրովքն իւրեանց (կամ իւրովք) զաստուածութիւն պատուեցին. (Առ որս. ՟Է. յն. յատուկ նշաննկօք։)


Գծագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to trace, to draw, to delineate, to design;
to project, to describe, to paint;
to sketch;
to write, to form.

NBHL (1)

Զպատկեր նախ կապարով գծագրէ արուեստաւորն ի տախտակի. (Տօնակ.։)