cf. Անսիրելութիւն.
Առ հինսն հայաստանեայց լեալ անսիրելութիւն իմաստութեան. (Խոր. ՟Ա. 2։)
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
Ի հին եւ յանսխալ օրինակաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
without salary, unpaid, unrewarded.
hungry, unfed, troubled with hunger;
fasting;
without food;
լինել՝ կալ —, to fast.
Անսուաղ էր հինգ օր ծերն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
bodiless, difformed.
unwashed, impure.
Զսփածանելին ընդ ջուր ոչ ետու անցանել, զի մի՛ կարծիցի հին լեալ եւ լուացեալ. զի սովոր են մարդիկ զնորն անլուայ ասել. (Մխ. երեմ.։)
cf. Անխախուտ.
Անշարժք են եւ անխախտք։ Նովաւ պահին աւանդք անխախտք. (Ոսկիփոր.։)
cf. Անծեր.
Որպէս զհին աւուրց, որպէս զանծերանալի, որպէս զանայլայլելի։ Անծերանալի եւ երանականն կատարումն. (Դիոն.։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Փրկանք անկանիցին ի վերայ նորա։ Մի՛ անկցին ի վերայ նորա եւ մի՛ ինչ իր։ Յօրէ յայդմանէ՝ յորում անկաւ հիմն տաճարիդ։ Աթոռք անկանէին, եւ հինաւուրցն նստէր. եւ այլն։
mended, not repaired;
irreconcilable.
ԱՆԿԱՐԿԱՏ ԱՆԿԱՐԿԱՏԵԼԻ Որ ոչն կարկատի. լայն պատառուածով. հին եւ պատառատուն. պատռուածքը մենծ, կարկտան չբռնօղ. գափանմազ, եամա դութմազ.
to be dissolute.
bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.
Պղծել զնուիրեալ սուրբ անկողինս ընկերի իւրոյ։ Հարազատ ամուսնութեանն պարկեշտ անկողինքն պահին։ Պատուական անկողնեացն միաւորութիւն. (Պիտ.։)
cf. Անհամանամ.
Թիւնք հին վիշապին անհամեցան. (Եղիշ. դտ.։)
quite impossible;
very difficult.
Տեսանեմ հին զիրացդ պատմութիւն, եւ անհնարագո՛յն զխափանումն. (Սարկ. պատկ.։)
act of never growing old.
Անհին, եւ անհնանալի գոլն. միշտ նոր եւ նոյն մնալն.
that, it, the.
Եւ այնք բազումք էին՝ որ առ ահին յիմարութեան ընդ իւրեանց զէնս ելանէին։ Շատք եւս այն են, որ եւ ննջեցեալք իսկ իցեն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 22։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 30։)
Որդի Մասեկայ ընդոծնի իմոյ, այն է Եղիազար Դամասկացի։ Ի ճանապարհին Եփրաթայ, այն իսկ է Բեթղահէմ։ Ետուն պատերազմ ընդ թագաւորին Բաղակայ, այսինքն է Սեգովր. եւ այլն։
horseman;
trooper;
horse-soldiers, cavalry.
Մեծաւ զօրութեամբ եւ այրուձիով։ Զայլ այրուձին յաջ եւ յահեակ թեւս գնդին կազմեցին։ Այդչափ այրուձիոյ։ Ձեր ինքնին լուեալ իցէ վասն առնուձիոյ ճանապարհին. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 23։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 38։ ՟Ժ. 73։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 9։)
insipid, tasteless;
pernicious;
very unproductive.
invariability, immutability.
Անայլայլութիւն գերաբուն շնորհին. (Ասող. ՟Գ. 2։)
without lining.
(հին բառ ռմկ) Առանց աստառի կամ պաստառի, մաշկի, թաղանթի.
freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.
Ապա եթէ զիւր անարգելութեանն զհետ երթայցէ, եւ զհաճոյսն իւր արասցէ, մեծ քան զուղղութիւնն են յանցանքն. (Բրս. ճգն.։ եւ Մաշտ. հին.։)
stupidity, irrationality, brutality.
Յաւակնի կապտել զհայր ի յիւրմէ բանէն, եւ անբանութեանն բամբասանօք պատուել վարկանի զվեհին մեծութիւն. (Նար. ԼԴ։)
megrim.
Եթէ յայն միտս ուխտաւոր էին, ապա եւ կուսութիւն չէր յանգարի կուսութեան. (Եզնիկ.) իմա՛, ի համարի. (այլ առ այժմ մնայ անստոյգ բառ. իսկ հին տպ. ըստ կարգի)։
without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.
Անգիր հին զրոյցս. (Խոր. ՟Ա. 5։)
there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.
Ճաշակեաց վհատութեամբ, եւ արգել անդէն տարակուսանօք։ Արշաւէ, եւ անդէն նահանջի ... Միմեանց պատահին, եւ անդէն ցրին. (Նար. ՀԷ. եւ Մծբ.։)
assiduous, continual;
assiduously, continually, incessantly.
Զանդուլ հինից արշաւանս։ Անդուլ միամտութիւն ծառայութեան. (Յհ. կթ.։)
abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.
Անծայր անդունդս անօրէնութեան, եւ աննկատելի խորխորատս վհին յաւիտենից. (Բենիկ.։)
further.
Անդ ուրեմն ի հինսն աթենացիքն. (Խոր. Բ. 89։)
ԱՆԴ ԱՆՃԱՌՔ, ռից. Կրկին բառ է, թէեւ կից գրեսցի. cf. ԱՆԴ, ա. Որ ինչ անդ ի հին օրէնս անճառք կամ գաղտնիք խորհրդաւորք կային.
cf. Անել.
Աստուածական զօրութիւն եւ մեծութիւն բարձրացեալ, լեռնական, սեպացեալ, անելանելի արարածական բնութեան. (Լծ. կոչ. ձ. (հին տպ. անտանելի)։)
wife's father, father-in-law;
— Լիբանանու or Լիբանաներ, Antilibanus.
cf. Աներկիւղ.
Յաներկիւղս իջանեն յամուրս աշխարհին. (Եղիշ. ՟Է։)
that travels in the clouds, reaching the clouds.
Ամպաչու ճանապարհին (Քրիստոսի ընդ երկինս). (Տօնակ.։)
cf. Ամսօրեայ.
Յամսաւորէն մինչեւ ցհինգեմեանն. (Ղեւտ. ԻԷ. 6. (ա՛յլ ձ. յամսօրէէն, կամ յամսօրէից)։)
lasting a month, of a month's duration;
— մի ժամանակ, a month's time, space of a month.
Յամսօրէէն (կամ յամսօրէից) մինչեւ ցհինգեմեանն" ա՛յլ ձ. յամսաւորէն (որ առաւել ի դէպ գայ յունականին)։
inhabiting a fortified place;
guard of a fortress.
Քաջութեամբ ելեալ յարձակէին օգնականութեամբ ամրականացն։ Գերի առնուլ կամէին զամրականսն աշխարհին. (Եղիշ. ՟Է։)
transformed, transfigured;
changed, metamorphosed;
different, unlike;
disguised, masked;
յայլակերպս, incognito, in disguise;
յայլակերպս լինել, to be masked, to be in disguise, to disguise ones self;
to be transfigured;
to be metamorphosed, to be transformed;
— յորջորջումն, allegory, metaphor.
armful, any thing carried under the arm-pit.
not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.
sorrowful, grave, serious (in countenance).
fumitory.
to be narrow;
cf. Անձկամ.
Ընդ նեղ դուռն անձկացեալ ճանապարհին, (Շար.) է երկդիմի, այս ինքն նեղ, անձուկ. կամ ցանկացեալ, ցանկալի։
narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.
Վասն անձկութեան ճանապարհին՝ որ տանի ի կեանս. (Կամրջ.։)
narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.
Ո՞ր վնաս յանձկոյն (այս ինքն յանձկութենէ ճանապարհին), յորժամ ի հանգիստն տանիցին։ Զի մի՛ կարի յանձուկ (այս ինքն ի նեղ) արկանիցեմք զձեզ. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։ եւ Եբր. ՟Ի՟Ը։)
poor;
Ebionitan;
Ebion.
moving towards the clouds, rising to the clouds.
Յերկրէ մինչեւ յերկինս հինգ պարունակք են. առաջին՝ ամպախաղացն, երկրորդ՝ լուսինն, եւ այլն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Կամաւոր.
Կամաւորական նուէր, կամ լքումն շնորհին. ընդունելութիւն. կիրք. խաչ. (Նար. ՟Ա. ՟Խ՟Ե։ Կանոն.։ Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։)
to will, to intend, to mean;
— ընդ, to like, to wish, to please;
to be pleased with.
Այն ինչ արեգակն ընդ երկիր ծաւալել կամէր։ Իբրեւ օրն հինգօրեայ շաբաթուց լուսանալ կամէր. իմա՛, ունէր, կամ հանդերձեալ էր. յն. ընդ ծաւալելն, ի ծագելն։
born of & woman.
Գլխատմանն, որ հոգւովն եղիային, ի կանանցածնացս վեհին. այսինքն մեծին ի ծնունդս կանանց. (Ոսկիփոր.։)
already, before, previously, formerly, antecedently.
ἁρχαιότερος, πρότερος antiquior, prior. Յառաջագոյնն. հնագոյն. վաղեմի. աւելի առաջ կամ հին.
piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.
Կապերտս հինս։ Կապերտ անթափ։ Պատառեաց զնա յերկոտասան կապերտս։ Կապերտ այծեայ։ Որպէս ի կապերտէ՝ որ լինի ըստ օրինի կանանց. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 11։ Մտթ. ՟Թ. 16։ ՟Գ. Թագ.)