Definitions containing the research այս : 9492 Results

Զանց

See full entry →

s.

passage, transition;
— առնել, to pass, to omit, to skip, to leave, to neglect, to fail;
— լինել, to be wanting, to fail;
— առնուլ, to flee, to run away.

NBHL (3)

Սաստկականն եւ հայցականն բառիս՝ Անց, անցք. որպէս Անցումն ըստ չափ սովորական. վարի ընդ բայս, եւ ի բաղադրութիւնս բայից, եւ դուն ուրեք առանձինն. ἑξοχή eminentia

Ժողովուրդ զժողովրդեամբ զանց արասցէ առաւելութեամբ։ Զանց առնել առաւելութեամբ՝ դարձեալ այսպէս, գեղեցիկ զյոռւովն, (եւ) արդար զանիրաւաւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 158։)

Զո՞ր պատասխանատուութիւն ունիցիմք՝ զանց առնելով քան զպէտսն. այսինքն չափը անցնելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)


Զանցանեմ, նցի

See full entry →

vn.

to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.

NBHL (1)

Զանցեալ էին զհասակաւ վասն յերկար ծերութեանն։ Աբրահամ էր ծեր զանցեալ։ Ծերութիւն զանցեալ՝ քաջալաւութեան աճումն։ Սխալակելով, եւ զանցանելով զգինւով (այսինքն զգինըմպութեամբ) առանց հանճարոյ. (Փիլ.։)


Զանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.

NBHL (1)

եւ չ. ὐπερβάλλω, προσυπερβάλλω excello, exupero եւ այլն. Անցուցանել զչափ. այսինքն զանցանել. գերազանցել. առաւել լինել. անցունել, վեր անցնիլ, վեր ըլլալ.


Զառածանք, նաց

See full entry →

s.

wandering, error, bad conduct, perversion, perversity.

NBHL (1)

Ի հմայս ... եւ ի դիւաց զառածանս. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)


Զառածումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զառածանք.

NBHL (1)

Ի հմայս ... եւ ի դիւաց զառածանս. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)


Զառանցանք, նաց

See full entry →

s.

delirium, raving, frenzy, dotage, madness, fanaticism, rage.

NBHL (2)

Այլ այսոքիկ են զառանցանք, եւ լեզուագարութիւն բազում. (Կիւրղ. գանձ.։)

Զառանցանս գոլ վարկանին զայսպիսի ուղղակի ասացեալս. (Պրպմ.։)


Զառանցեալ

See full entry →

adj.

delirious, fanatic;
changed, past.

NBHL (1)

Իբր Առանցեալ ըստ վտանգ. կամ Անանցանելի. այսինքն Ապահով. անքոյթ.


Զառանցեմ, եցի, ցի

See full entry →

vn.

to go astray;
to dote, to rave, to muse.

NBHL (1)

Նմին (Զաքարիայի) խօսել վասն այսոցիկ անտեղի էր. վասն զի դսրովեալ լինէր զառանցեալ ոք. (Իգն.։)


Զառանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to turn aside, to mislead, to deceive;
to make to rave.

NBHL (1)

Յետ այսչափ գթութեան զառանցուցանելոյ՝ քանի խստութիւն անամօթութեան ձերոյ. (Մագ. առ Ստեփ. լեհ.։)


Զատանեմ, տի

See full entry →

va.

to separate, to divide, to distract, to scatter, to disjoin, to detach, to dry up, to disunite, to take to pieces, to disentangle, to pick.

NBHL (1)

Ճշմարըապէս անուան զատիկ տեառն, այսինքն զատուցեալ յամենայն հեթանոսականաց եւ հրէականաց տօնից։ Զամենայն համարն բովանդակեցի զ ՟Լ՟Բ կարգ. եւ զատի մեկնեցի զմի մի կարգ առ մի մի տարի. (Շիր. զատիկ.։)


Զատուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to separate;
to divide;
to distinguish, to discern;
to consecrate, to offer.

NBHL (1)

Քաղէբ որդի յեփոնեայ զատուցեալն. (Թուոց. ՟Լ՟Բ. 12.) այսինքն չխառնեալն ի խորհուրդ չարութեան լրտեսաց։


Զարգացումն, ման

See full entry →

s.

profit, progress.

NBHL (1)

Հասու գոլ զարգացմանց (այսինքն բերոց)։ Բնութեանն քաջաբոյս զարգացումն։ Ամբողջ զարգացմանն չափ. (Պիտ.։)


Զարդ, ուց

See full entry →

s.

ornament, finery, embellishment, preparation, furniture, clothes, fringe, decoration;
dress, toilette;
attire;
— or —ք երկնից, the stars;
առնուլ զ— զանձամբ, — առնուլ, to adorn one's self;
ի զէն եւ ի — վառիլ, to arm one's self, to fly to arms.

NBHL (4)

Ոչ գոյր չափ զարդու նորա. այսինքն սպասուց. (Նաւ. ՟Բ. 9։)

Ունկն քննէ զզարդ առակաց. այսինքն զյօրինուած, կամ զգեղեցիկ իմաստս. (Ժող. ՟Ժ՟Բ. 9։)

Ի զարդս գեղեցիկս։ Ի զարդ կայսերական։ Ի զէն եւ ի զարդ վառելովք։ Զարդուք զարդարելով։ Արծաթեղէն զարդիւք. (Ագաթ.։)

Զարդարեն զթագաւորս մեծատեսիլ զարդիւքն (այսինքն զարդուքն). (Փարպ.։)


Զարդարեմ, եցի

See full entry →

va.

to adorn, to deck, to embellish, to fashion, to enrich, to furnish, to decorate;
to enliven, to enamel, to trim, to polish, to set off, to stuff;
— զգլուխ, to dress or tire the head.

NBHL (1)

Շինէին եւ վկայարանս իմն, եւ զնոյն զարդ եկեղեցեացն զարդարէին. այսինքն նովին կամ ըստ նմին զարդու. (Եղիշ. ՟Գ։)


Զարդարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զարդարեմ.

NBHL (1)

Զարդարեցուսցես զկանայս մովաբացիս. (Կիւրղ. թուոց.։)


Զարդեր, երք

See full entry →

s. pl.

ornaments.

NBHL (1)

այսինքն Զարդք. պաճուճանք.


Զարթխում

See full entry →

adj.

awakened after a debauch, drowsy, heavy.

NBHL (1)

Որպէս արթուն ի խումս, այսինքն յարբեցութեան, կամ ի քուն. մահմուր.


Զարթուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to awake, to raise;
to move, to incite, to reanimate, to sharpen, to revive;
— յանկարծ (ի քնոյ), to startle out of one's sleep;
— զաչս ուրուք, to open one's eyes;
to comprehend, to become aware of;
— զախորժակ, to make one's mouth water;
cf. Ախորժակ.

NBHL (2)

Դառն ոճիրս զարթուցանէր. (Յհ. կթ.) այսինքն յարուցանէր, յուզէր։

Զմոռացումն բարեացն զարթուցանել նշողիւք աստուածասիրութեանն. (Յճխ. ՟Թ.) այսինքն արծարծանել։


Զարկումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զարկուած.

NBHL (1)

Ի զարկմանէ բռնութեանց, ի բախմանէ փոթորկաց։ Զկտեալ դիպուածս այս փայտի զարկման։ Գաւազանի զարկումն. (Նար. ՟Զ՟Ա. եւ Նար. երգ.։)


Զարկուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զարկանեմ.

NBHL (1)

Զարկոյց զնա այսն պիղծ. յն. լլկեաց. (Մրկ. ՟Ա. 26։)


Զարհուրեմ, եցի

See full entry →

va.

to astonish, to frighten, to intimidate, to afflict, to terrify, to shake, to scare, to fright away.


Զարհուրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զարհուրեմ.

NBHL (1)

Զարհուրեցուցից զամենայն ազգս, յորս մտանիցես ի նոսա։ Զարհուրեցոյց զնոսա Տէր յերեսաց Իսրայէլի։ Ո՞ զարհուրեցուսցէ զմեզ։ Զարհուրեցուցից զնոսա առաջի թշնամեաց նոցա։ Զարհուրեցուցանես զիս երազովք։ Այնպիսի տեսլեամբ ահի զարհուրեցոյց զնոսա. եւ այլն։ Զպահապանսն զարհուրեցուցեր։ Զարհուրեցոյց զկանայսն։ Զարհուրեցուցանէ քո ճգնութիւնդ զմարմնոյս բնութիւն. (Շար.։)


Զարհուրեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

cf. Զարհուրելի.

NBHL (1)

Արս սրիկայս եւ զարհուրեցուցիչս. (Դտ. ՟Թ. 4։)


Զարհուրումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զարհուրանք;
լինել ի զարհուրման, cf. Զարհուրիմ;
— ածել, cf. Զարհուրեցուցանեմ.

NBHL (2)

Մինչ յայսմ էաք զարհուրման։ Մագ. (՟Ծ՟Ը։)

Փոխարկութիւն զարհուրմանց. այսինքն փոխարկիչ արհաւրաց. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)


Զարմանագործ, աց

See full entry →

adj. s.

charming, admirable;
wonder-working;
—ք, miracles, wonders, prodigies.

NBHL (1)

Ոչ այնպէս մեծամեծք եւ զարմանագործք կատարէին։ Որ՞չափ եւս առաւել զզարմանագործս հոգւոյն չիցէ ոք բաւական ճառել։ Կարօղ է եւ այնպէս եւ այլազգ այսպիսի ինչ առնել զարմանագործս. (յն. զարմանագործել). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. եւ 4. ՟Բ. 18։)


Զարմանագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wonderful action;
miracle

NBHL (2)

Ոչ այսուհետեւ յերկրէ, այլ յերկնից են զարմանագործութիւնքն. (Կիւրղ. եէմի առ կոստանդ.։)

Եւ այլք այսպիսիք զարմանգործութիւնք անբաւք՝ միայն կամելով Աստուծոյ կատարեալ լինին. (Սարկ. մարդեղ.։)


Զարմանազան

See full entry →

adj.

several admirable ways, very admirable, wonderful, surprising, excellent.

NBHL (1)

Եւ առեալ զայս ամենայն քահանայիցն՝ մեծապէս եւ ամենայն վայելչութեամբ զարմանազան՝ պատրաստեցին զզատիկն ... եւ յօրինեալ կացին. յն. բարեվայելչապէս կացին. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 10։)


Զարմանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

admirable, astonishing, surprising, miraculous, wonderful, bewitching, incredible, extraordinary, excellent;
—ք, wouder;
miracle;
admiration;
—ք առնուլ զոք, to be astonished.

NBHL (1)

Հիացան զարմանալեօք ընդ հաւատս կնոջն. (Ճ. ՟Ա. (գրեալ էր, զարմանալիւք, իբր զարմանալեւք, այսինքն զարմանալեօք)։)


Զարմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to admire, to wonder, to be astonished;
to be enraptured.

NBHL (2)

Զարմանայր զառաքինութիւն ծերոյն։ Ոչ զփոփոխիլ նոցա զարմանամ ի մեղացն։ Յիրաւի զարմանաս զայդ։ Զայն եւս (այսինքն ըստ այսմ եւս) զարմացեալ էին վասն նորա ծերակոյտն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի։)

Զորմէ Աստուած այսչափ զարմացաւ։ ԶՅովբայ ասէ, զարմանաս. (Իսիւք.։)


Զարմանաւոր

See full entry →

cf. Զարմանալի.

NBHL (1)

Տեսանեմ զքո կորուստ՝ ա՛յլ զարմանաւոր. այսինքն ե՛ւս զարմանալի. (Մաշկ.։)


Զարմանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Զարմացումն;
wonder, miracle;
cf. Զարմ;
զարմանալ —ս, —ս առնել or համարիլ, ընդ —ս գալ, to be astonished or amazed, to be struck with admiration, to wonder, to marvel;
ի զարմանս ածել՝ կացուցանել, to astonish, to amaze;
ի զարմանս ըմբռնել, to strike with amazement;
որպիսի՛ — կալան զիս մինչ ..., what was my surprise when...;
— կալան զամենեսին, they were all amazed;
զի՞նչ — իցեն, what is there astonishing in that ? — են, it is wonderful, strange, surprising;
չեն ինչ —, ոչինչ են —, there is nothing wonderful in that;
no wonder, no marvel.

NBHL (3)

Զարմանք կալան զճշմարիտս ի վերայ այսոցիկ։ Զառաջինս կալան զարմանք. (Յոբ. ՟Ժ՟Է. 8։ եւ ՟Ժ՟Ը. 20։)

Զարմանաց գերահրաշ. այսինքն ի վեր քան զզարմանս. (Մագ. ՟Ի՟Է։)

Տեղի տայ զարմանաց. (այսինքն մեզ՝ զարմանալոյ)։ Հիանալ եւ զարմանս համարել վասն յոյժ բարեպաշտութեանն նորա. յն. զարմանալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Զարմացումն, ման

See full entry →

s.

admiration, astonishment, surprise;
enchantment, stupefaction, stupor;
ecstasy;
wonder;
ի զարմացման լինել, to be wrapped in wonder;
ի — գալ, to be in raptures;
— էառ զիս, I was struck with wonder, I was surprised;
զարմացաւ Իսահակ — մեծ յոյժ, Isaac wondered exceedingly;
զարմացայ տեսեալ զնա — մեծ, I wondered with great admiration.

NBHL (1)

Ո՜ անհասութեան խորհրդոյս, եւ մեծասքանչ զարմացմանցս. այսինքն հրաշիցս. հրաշալի իրացս. (Կամրջ.։)


Զարմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to astonish, to surprise, to be seized with dmiration.

NBHL (1)

Ոչ միայն զմարդիկ, այլեւ զանզգայս զարմացուցանէ. (Մխ. երեմ.։)


Զաւակ, աց

See full entry →

s.

child, son, blood, infant;
descendants, descent, generation, posterity.

NBHL (1)

Քահանայք սուրբ լուսածնունդ զաւակօք. այսինքն հոգեւոր որդւովք. (Շար.։) (Ի Հին բռ. Զարմ մեկնի զաւակ եւ արմատ. դնի եւ Զաւակից՝ իբր ազգակից)։


Զաւակագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to bring forth children

NBHL (1)

Ի ձեռն որոց ծնունդք զաւակագործիցին. այսպէս առաւել ուղիղ թուի՝ քան զգրեալն, աւագագործիցին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 17։)


Զբաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to intrigue;
to occupy, to amuse;
to distract, to busy.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զբաղէ սատանայ յաղօթս (այսինքն զմեզ ի ժամ աղօթից). զի ինքն սատանայ վասն այնորիկ անկաւ, զի ոչ կամեցաւ երկրպագել Աստուծոյ. (Վրք. հց. ձ։)


Զբաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զբաղեմ.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զբաղէ սատանայ յաղօթս (այսինքն զմեզ ի ժամ աղօթից). զի ինքն սատանայ վասն այնորիկ անկաւ, զի ոչ կամեցաւ երկրպագել Աստուծոյ. (Վրք. հց. ձ։)


Զբաղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զբաղութիւն.


Զբօսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.

NBHL (3)

Մինչդեռ այսր անդր զբօսանէր (աքաաբ), առժամայն մթնացան երկինք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

ըստ այսմ մեկնէ (Փիլոն.)

Մի՛ ոք այսուհետեւ ծոյլ, մի՛ ոք զբօսեալ գտանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Զբօսանիմ, սայ

See full entry →

vn.

cf. Զբօսանամ.

NBHL (3)

Մինչդեռ այսր անդր զբօսանէր (աքաաբ), առժամայն մթնացան երկինք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

ըստ այսմ մեկնէ Փիլոն.

Մի՛ ոք այսուհետեւ ծոյլ, մի՛ ոք զբօսեալ գտանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Զբօսասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of diversions or pleasure.

NBHL (1)

Ձանձրութիւն, զբօսասիրութիւն, այսր եւ անդր հայել. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Զբօսուցիկ

See full entry →

cf. Զբօսեցուցիչ.

NBHL (1)

Ո՛չ նախ ասաց, թէ ե՛րթ եւ ասա՛ զայս ինչ, այլ զբօսուցիկ իմն արար զբանն, եւ անյայտ զառաքելութեանն պայման. (Ոսկ. ես.։)


Զգալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. adv.

sensible, perceptible, palpable;
—ք, the senses;
intellectual faculties;
ընդ զգալիս պշնուլ, to abandon one's self to passions;
really, truly.

NBHL (1)

Անմատոյց լուսով, այսինքն որ ոչ զգալիւք (այսինքն զգալեւք, զգալեօք) պարփակի, եւ ոչ մտաց իմանի. (Շ. բարձր.։)


Զգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.

NBHL (1)

Եւ այն եւս իմն աւելի դժնդակագոյն է, զի եւ սգան (այսինքն զգան) իսկ ոչ ցաւոցն. (Ոսկ. ես.։)


Զգայական, ի, աց

See full entry →

adj.

sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.

NBHL (1)

Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր (այսինքն շնչաւոր) զգայական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գարնանազայր

See full entry →

adj.

increased in spring.

NBHL (1)

Զայրացեալ, սաստկացեալ, այսինքն յորդեալ, առատացեալ ի գարնան.


Գարշապար, աց

See full entry →

s.

heel;
sole of the foot.

NBHL (1)

Ում վայն ասի, պատուհաս տանջանաց առ ետեղ ի գարշապարս վայնի եկեսցեն ի վերա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2.) այսինքն նոյն հետայն զկնի հետոց վայնի. յն. անդէն վաղվաղակի։


Գարշելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.

NBHL (4)

Գարշելի է եգիպտացւոց ամենայն հովիւ խաշանց։ Եթէ զոհիցեմք զգարշելիս եգիպտացւոցդ առաջի նոցա, քարկոծ առնեն զմեզ։ Գարշելի է տեառն այ քում։ Եւ մի տանիցես զգարշելին (այսինքն զկուռս) ի տուն քո։ Աստարտայ գարշելւոյ սիդոնացւոց, եւ մեղքոմայ գարշելոյ որդւոցն ամոնայ. (եբր. դից կամ չայ. եւ այլն։)

Գարշելի առնել զժառանգութիւն. այսինքն մերժել յերեսաց. (Ագաթ.։)

Լի եմ ամենայն գարշելեօք. այսինքն պղծութեամբք. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Արիոս ի գարշելիսն ընկալաւ զսատակումն. այսինքն յաղբիս. (Խոր. ՟Բ. 86։)


Գարշեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.

NBHL (1)

βδελύσσομαι Abominor եւ μιαίνω inquino, foedo Գարշելի համարել, այսինքն գարշիլ, խորշիլ իբրեւ ի պղծոյ. ընդ պիղծս գրել. կամ գարշելի կացուցանել. զզուելի առնել. պղծել. աղտեղել. իքրահ եթտիրմէք, մուրտար սայմագ, մուրտարլամագ.


Գարշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to abhor, to abominate, to detest, to hate.

NBHL (1)

Մերթ որպէս կր. բայիս Գարշեմ. այսինքն Գարշանալ. զզուելի լինել. պղծիլ.